అత్ర తేజఃకణో ఽస్మీతి స్వయం చేతతి చిన్తయా । తమ్ ఏవోచ్ఛూనమ్ ఇవ సద్ భావయత్య్ ఆత్మనామ్బరే
ఇక్కడ ఒక వెలుగు కణం 'నేనే ఇది' అని తన ఆలోచనతో భావిస్తుంది. అది తానే ఆత్మాకాశంలో ఉన్నదిగా, ఉన్నదిగా ఊహించుకుంటుంది.
అసద్ ఏవ సదాకారం సఙ్కల్పేన్దుర్ యథా శశమ్ । తమ్ ఏవ భావయన్ ద్రష్టృదృశ్యరూపతయా స్థితః । ఏక ఏవ ద్వితామ్ ఏతి స్వప్నే స్వమృతిబోద్ధృవత్
నిజంగా లేనిది కూడా నిజమైన రూపాన్ని సంతరించుకుంటుంది, ఎలా అంటే మనసులో ఊహించిన చంద్రుడు ఆకాశంలో కనిపించడంలా. దాన్ని మనసులో ఉంచుకుంటూ, తానే దర్శించేవాడిగా, దర్శించబడేదిగా నిలుస్తాడు. ఒకే ఒక్కటి కలలో లేదా తన మరణాన్ని తెలుసుకునే సమయంలో రెండుగా మారుతుంది.
కిఞ్చిత్ స్థౌల్యమ్ ఇవాదత్తే తతస్ తారకతాం విదన్ । యథాభావిత్వమ్ అత్రార్థభావితాచ్ చిత్స్వరూపతః
అది కొద్దిగా దృఢతను సంతరించుకుని, తారగా తాను కనిపిస్తుంది. మనసు ఎలా భావిస్తే, ఆ భావన ప్రకారం అర్థం, ఆ చైతన్య స్వరూపం నుంచే ఉద్భవిస్తుంది.
ఖ ఏవ ఖాత్మా సతతో ఽప్య్ అయం సో ఽహమ్ ఇతి స్వయమ్ । చిత్త్వాత్ ప్రత్యయమ్ ఆదత్తే స్వప్నే త్వమ్ ఇవ పాన్థతామ్
ఈ ఆత్మ ఎప్పుడూ ఆకాశమే. అయినా, 'నేనే ఈవాణ్ని' అని తానుగా అనుకుంటుంది. తన చైతన్య గుణంతో, వ్యక్తిత్వ భావనను స్వీకరిస్తుంది. నీవు కలలో ప్రయాణికుడవైనట్టు ఇది కూడా అలా అవుతుంది.
తారకాకారమ్ ఆకారం భావిదేహాభిధం తతః । భావయన్ యాతి తద్భావం చిత్తం చేత్యార్థతామ్ ఇవ
తార ఆకారాన్ని, భావన ద్వారా ఏర్పడిన దేహమని ఊహించుకుంటే, అది ఆ స్థితికే చేరుతుంది. మనసు ఏదిని భావిస్తే, దానికి తగిన స్వరూపాన్ని పొందుతుంది.
పరిత్యజ్యేవ తద్ బాహ్యం తతస్ తారకకోటరే । అన్తర్ భాతి బహిస్స్థో ఽపి పర్వతో మకురే యథా
బయటి దాన్ని వదిలేసినట్టు చేసి, ఆ తార మధ్యలో లోపల వెలిగిపోతుంది. అయినా, అది బయటే ఉంటుంది. ఇది అద్దంలో పర్వతం ప్రతిబింబించినట్టు.
కూపసంస్థం యథా దేహం సముద్గకగతం చ వా । స్వప్నసఙ్కల్పయోస్ సంవిద్ వేత్త్య్ ఏవం జీవకో ఽణుకే
ఎలా ఒక శరీరం బావిలో ఉన్నా లేదా బయటికి వచ్చినా, కలలో గాని ఊహలో గాని మనసు దాన్ని తెలుసుకుంటుందో, అలాగే జీవుడు కూడా అణువులోని విషయాలను గ్రహిస్తాడు.
ఖరూపతారకాన్తస్స్థో జీవో యచ్ చేతతి స్వయమ్ । తద్ ఏతద్ బుద్ధిచిత్తాది జ్ఞానసన్తానరూపకమ్
కఠినమైన నక్షత్రంలాంటి తత్వంలో జీవుడు ఉండి, తనంతట తానే ఆలోచిస్తాడు. ఇదే బుద్ధి, మనస్సు మొదలైనవిగా జ్ఞానప్రవాహంగా మారుతుంది.
జీవాకాశస్ తతస్ తత్ర తారకాకాశకోశగః । ప్రేక్షే ఽహమ్ ఇతి భావేన ద్రష్టుం ప్రసరతీవ ఖే
అక్కడ నుంచి, నక్షత్రాకారమైన పొరలో ఉన్న జీవుని అంతరిక్షం 'నేను చూస్తున్నాను' అన్న భావంతో ఆకాశంలోకి వ్యాపించేలా అనిపిస్తుంది.
తతో రన్ధ్రద్వయేనేవ భావిబాహ్యాభిధం పునః । యేన పశ్యతి తన్ నేత్రయుగ్మం నామ్నా భవిష్యతి
తర్వాత, రెండు రంధ్రాల ద్వారా, బయట కనిపించేది మళ్లీ ప్రతిఫలిస్తుంది. దానితో చూస్తాడో దానిని తరువాత కన్నుల జంట అని పిలుస్తారు.
యేన స్పృశతి సాస్య త్వగ్ యచ్ ఛృణోతి శ్రుతిస్ తు సా । యేన జిఘ్రతి తద్ ఘ్రాణం స స్వమ్ ఆత్మని పశ్యతి
దేనితో తాకుతుందో అది చర్మం, దేనితో వినుతుందో అది చెవి, దేనితో వాసన పీల్చుతుందో అది ముక్కు. ఇలా, అది తనను తాను లోపలే చూసుకుంటుంది.
తత్ తస్య స్వదనం పశ్చాద్ రసనామ్నోల్లసిష్యతి । యత్ స్పన్దతి స తద్ వాయుచేష్టాః కర్మేన్ద్రియవ్రజమ్
దేనితో రుచి అనుభవించుతుందో అది నాలుకగా తర్వాత పిలవబడుతుంది. దేనితో కదలిక జరుగుతుందో అది గాలి చర్యలు, పనిముట్టు అవయవాల సమూహం.
రూపాలోకమనస్కారజాతమ్ ఇత్య్ ఏవ భావయన్ । ఆతివాహికదేహాత్మా తిష్ఠత్య్ అమ్బరమ్ అమ్బరే
అన్ని రూపాలు, వెలుగు, మనస్సు సృష్టి ఇలా పుట్టాయని భావిస్తూ, సూక్ష్మదేహమై ఉన్న జీవుడు ఆకాశంలో ఆకాశంలా నిలుస్తాడు.
ఏవమ్ ఉచ్ఛూనతాం తస్మిన్ భావయంస్ తేజసః కణే । అసత్యం సత్యసఙ్కాశం బ్రహ్మాస్తే జీవశబ్దధృత్
ఇలా, ఆ తేజస్సు కణం విస్తరించడాన్ని ధ్యానిస్తూ, అసత్యమైనా సత్యంలా కనిపిస్తూ, బ్రహ్మ అనే జీవుడు అనే పేరుతో స్థిరంగా ఉంటాడు.
ఇత్థం స జీవశబ్దార్థకలనాకులతాం గతః । ఆతివాహికదేహాత్మా చిత్తదేహామ్బరాకృతిః
ఇలా ఆత్మను 'జీవుడు' అని భావించే భ్రమలో పడినవాడు, సూక్ష్మదేహాన్ని ధరించి, మనస్సే తన దేహంగా ధరించి, దాని చుట్టూ ఆవరణగా వేసుకుంటాడు.
స్వకల్పనాత ఆకారమ్ అణ్డసంస్థం ప్రపశ్యతి । కశ్చిజ్ జలగతం వేత్తి కశ్చిత్ సమ్రాట్స్వరూపిణమ్
తన ఊహల వల్ల, అతడు ఆండంలో ఉన్న రూపాన్ని చూస్తాడు. కొంతమంది దాన్ని నీటిలో ఉందని భావిస్తారు, మరికొందరు విశ్వాధిపతిగా ఉన్నట్లు అనుకుంటారు.
భావిబ్రహ్మాణ్డకలనం పశ్యత్య్ అనుభవత్య్ అపి । ఆత్మగర్భగృహం చిత్తాద్ యథా సఙ్కల్పితాత్మకః
మనస్సు ఊహించిన ప్రకారం, భవిష్యత్తులో బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించుకున్నట్టు చూస్తాడు, అనుభవిస్తాడు కూడా. ఇదంతా తన ఆత్మగర్భగృహాన్ని ఊహించుకున్నట్టు జరుగుతుంది.
దేశకాలక్రియాద్రవ్యకలనావేదనం స తత్ । భావయఞ్ శబ్దనిర్మాతా శబ్దైర్ బధ్నాతి కల్పితైః
దేశం, కాలం, క్రియ, పదార్థం అన్నీ ఊహించుకుంటూ, వాటిని తెలుసుకుంటాడు. ఇలా ధ్యానిస్తూ, అతడు పదాలను సృష్టించేవాడవుతాడు, ఊహించిన పదాలతో తనను తాను బంధించుకుంటాడు.
ఆతివాహికదేహో ఽసావ్ ఇత్య్ అసత్యే జగద్భ్రమే । అసత్య ఏవ కచతి స్వప్నేషూడ్డయనం యథా
ఈ సూక్ష్మదేహం, అసత్యమైన ప్రపంచ మాయలో, కలలలో మనిషి ఎగురుతున్నట్లు, అసత్యంలోనే సంచరిస్తుంది.
ఇత్య్ అనుద్భూత ఏవాసౌ స్వయమ్భూస్ స్వయమ్ ఉత్థితః । ఆతివాహికదేహాత్మా ప్రభుర్ ఆద్యః ప్రజాపతిః
అలాగే, వాస్తవంగా ఉద్భవించకపోయినా, ఆత్మయే తనను తాను సృష్టించుకున్నట్లు, సూక్ష్మదేహంగా, ప్రభువుగా, మొదటి సృష్టికర్తగా కనిపిస్తుంది.
ఏతస్మిన్న్ అపి సమ్పన్నే బ్రహ్మాణ్డాకారిణి భ్రమే । న కిఞ్చిద్ అపి సమ్పన్నం న చ జాతం న దృశ్యతే
ఈ బ్రహ్మాండ రూపమైన మాయ పూర్తయినప్పటికీ, ఏదీ నిజంగా జరుగదు, ఏదీ పుట్టదు, ఏదీ కనిపించదు.
తద్ బ్రహ్మాకాశమ్ ఆకాశమ్ ఏవ స్థితమ్ అశఙ్కితమ్ । సఙ్కల్పనగరాకారమ్ ఏతత్ సద్ అపి నైవ సత్
ఆ పరబ్రహ్మ ఆకాశం, భయమేమీ లేకుండా, స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలా ఉంటుంది. ఈ సంకల్పనగరం ఉన్నదిగా కనిపించినా, అది నిజంగా ఉన్నదికాదు.
అనిర్మితమ్ అనఙ్గం చ ఏతద్ ఖే చిత్రమ్ ఉత్థితమ్ । అకృతం చానుభూతం చ న సత్యం సత్యవత్ స్థితమ్
ఈ అద్భుతమైన దృశ్యం ఆకాశంలో ఏర్పడింది, కానీ దీనికి రూపం లేదు, ఎవ్వరూ సృష్టించలేదు, అనుభవించలేదు కూడా. ఇది నిజంగా లేదు, అయినా నిజమైనట్టుగా కనిపిస్తుంది.
మహాకల్పే విముక్తత్వాద్ బ్రహ్మాదీనామ్ అసంశయమ్ । స్మృతిర్ న ప్రాక్తనీ కాచిత్ కారణం సా స్వయమ్భువః
మహాకల్పంలో బ్రహ్మ మొదలైనవారు విముక్తులైనందువల్ల, ఎలాంటి పూర్వ జ్ఞాపకాలు మిగలవు. ఆ కారణం స్వయంభువునికే చెందింది.
తేన యాదృక్ స్వయమ్భూస్ స్యాత్ తాదృక్ తజ్జమ్ ఇదం స్మృతమ్ । అనాద్యనుభవస్ త్వ్ ఇత్థం య ఏవావనితాదిభిః
కాబట్టి స్వయంభువు ఎలా ఉంటే, దానినుంచి పుట్టే జ్ఞాపకం కూడా అలాగే ఉంటుంది. ఈ విధంగా, భూమి మొదలైనవి కలిసిన అనంతమైన అనుభవం కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.
స్వప్నానుభూతం పృథ్వ్యాది ప్రబోధే యాదృశం భవేత్ । స్మృతం సద్ వ్యోమమాత్రాత్మ సర్వదైవేదృశం జగత్
కలలో భూమి మొదలైనవి అనుభవించినట్టు, మేలుకున్నప్పుడు అవి ఎలా ఉంటాయో, అలాగే ఈ లోకమంతా ఎప్పుడూ ఖాళీ ఆకాశ స్వభావంగా జ్ఞాపకంగా మిగిలిపోతుంది.
యత్ర యత్ర యథా తోయే ద్రవత్వం నామ విద్యతే । తత్ర తత్ర తథా నాన్యస్ సర్గో ఽస్తి పరమాత్మని
ఎక్కడెక్కడ, ఏ విధంగా నీటిలో తడిపనిది ఉంటుందో, అచ్చం అలాగే పరమాత్మలో వేరే సృష్టి ఏమీలేదు.
సృష్టిర్ ఏవమ్ ఇయం ప్రౌఢా సర్గ ఏవమ్ అయం స్థితః । బ్రహ్మాణ్డం నామ భాత్య్ ఏవ వ్యోమాత్మైవాపనిర్మితిః
ఇలా ఈ సృష్టి స్థిరంగా ఉంది, ఈ ప్రకటన కూడా అలాగే నిలిచింది. బ్రహ్మాండం అని పిలిచేది వెలుగులో కనిపించినా, అది ఖాళీ ఆకాశ స్వభావమే, నిజంగా ఏదీ సృష్టించబడలేదు.
దృశ్యమ్ ఏవమ్ ఇదం శాన్తం ఖాత్మ నిర్భిత్తి నిర్భ్రమమ్ । నిరాధారం నిరాధేయమ్ అద్వైతం చైక్యవర్జితమ్
ఈ జగత్తు కనిపించేదంతా ప్రశాంతంగా, ఆకాశ స్వరూపంగా, విభాగం లేకుండా, అయోమయం లేకుండా ఉంది. దీనికి ఆధారం లేదు, పెట్టుబడి లేదు, ద్వంద్వం లేదు, ఏకత్వం కూడా లేదు.
జగత్సంవిది జాతాయామ్ అపి జాతం న కిఞ్చన । పరమాకాశమ్ ఆశూన్యమ్ అచ్ఛమ్ ఏవ వ్యవస్థితమ్
జగత్తు అనే జ్ఞానం కలిగినప్పుడు కూడా, నిజంగా ఏదీ పుట్టలేదు. పరమాకాశం ఖాళీ కాదు, నిర్మలంగా, స్థిరంగా ఉంది.