బహూన్ కాలపరావర్తాన్ ఇష్టానిష్టాన్ సుఖం మనాక్ । పశ్యన్ ప్రియవియోగాంశ్ చ యాతి జర్జరతాం జనః
ఎన్నో కాలచక్రాలు, ఇష్టమైనవి, అనిష్టమైనవి, ప్రియమైనవారి విడిపోవడాలు చూసుకుంటూ, మనిషి క్రమంగా క్షీణించి పోతాడు.
భోగా విషయసమ్భోగా భోగా ఇవ ఫణావతామ్ । దశన్త్య్ అపి మనాక్ స్పృష్టా దృష్టనష్టాḫ ప్రతిక్షణమ్
ఇంద్రియ సుఖాలు పాముల ఆనందాల్లా ఉంటాయి; కొద్దిగా తాకినా నొప్పి కలుగుతుంది, చూసిన వెంటనే అదృశ్యమైపోతాయి.
ఆయుర్ యాతి నిరాయాసపదసమ్ప్రాప్తివర్జితైః । ఉదర్కభఙ్గురాకారైẖ కరాలైẖ కష్టచేష్టితైః
జీవితం ఎలాంటి సుఖాన్ని పొందకుండానే, కఠినమైన పనులు చేసి, చివరికి నాశనమే కలిగించే అశాంతి, అస్థిరతతో నెమ్మదిగా పోతుంది.
భోగాశాబద్ధతృష్ణానామ్ అవమానḫ పదే పదే । ఆలానపరిలీనానాం వన్యానామ్ ఇవ దన్తినామ్
భోగాల పట్ల తపసుతో బంధించబడినవారికి ప్రతి అడుగులో అవమానం ఎదురవుతుంది. ఇది సంకెళ్లతో కట్టేసిన అడవి ఏనుగులకు ఎదురయ్యే దుస్థితిలా ఉంటుంది.
సమ్పదḫ ప్రమదాశ్ చైవ తరఙ్గోత్సఙ్గభఙ్గురాః । కస్ తాస్వ్ అహిఫణాచ్ఛత్త్రచ్ఛాయాసు రమతే బుధః
ధనం, స్త్రీలు ఇవన్నీ అలలపై ఏర్పడే తురుముల్లా చిటికెలో పోయేవే. పాము ఫణిపై నీడలో ఎవరు ఆనందిస్తారు? జ్ఞానులు అలాంటి వాటిలో ఆనందించరు.
సత్యం మనోరమాẖ కామాస్ సత్యం రమ్యా విభూతయః । కిం తు మత్తాఙ్గనాపాఙ్గభఙ్గలోలం హి జీవితమ్
నిజమే, కోరికలు ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి, ఐశ్వర్యాలు కూడా అందంగా ఉంటాయి. కానీ జీవితం మాత్రం మత్తులో ఉన్న యువతికి కన్నుల చలనం ఎంత చంచలమో అంతే అస్థిరంగా ఉంటుంది.
ఆపాతరమణీయేషు రమన్తే విషయేషు యే । అత్యన్తవిరసాన్తేషు పతన్తి నరకేషు తే
మొదట్లో ఆకర్షణీయంగా అనిపించే ఇంద్రియ సుఖాల్లో మునిగిపోయేవారు, అవి చివరికి రుచి కోల్పోయినప్పుడు నరకంలో పడిపోతారు.
ద్వన్ద్వదోషోపరుద్ధాని దుస్సాధాన్య్ అస్థిరాణి చ । ధనాన్య్ అభవ్యసేవ్యాని మమ జాతు న తుష్టయే
రెండు విధాల దోషాల వల్ల అడ్డంకి కలిగే, దొరకడం కష్టమైన, నిలకడ లేని ధనం, అర్హత లేని వారికి మాత్రమే పనికొస్తుంది; నాకు ఎప్పుడూ ఆనందాన్ని ఇవ్వలేదు.
ఆపాతమాత్రమధురా దుẖఖపర్యవసాయినీ । మోహనాయైవ లోకస్య లక్ష్మీẖ క్షణవినాశినీ
శ్రీమంతం క్షణకాలం మాత్రమే మధురంగా అనిపించి, చివరికి దుఃఖానికే దారి తీస్తుంది; అది లోకాన్ని మోసం చేయడానికే ఉంటుంది, ఒక క్షణంలోనే నశిస్తుంది.
ఆపాతరమణీయాని విమర్దవిరసాన్య్ అతి । సుఖాన్య్ ఆపత్ప్రధానాని సఙ్గతాని ఖలైర్ ఇవ
మొదట్లో ఆకర్షణీయంగా అనిపించే సుఖాలు, గొడవల వల్ల వెంటనే రుచి కోల్పోతాయి; క్షణికమైన ఆనందం దుష్టులతో కలిసినప్పుడు మాత్రమే కలుగుతుంది.
శరదమ్బుధరచ్ఛాయాగత్వర్యో యౌవనశ్రియః । ఆపాతరమ్యా విషయాḫ పర్యన్తపరితాపినః
యవ్వనపు కాంతి శరదృతువు మేఘాల నీడలా త్వరగా మాయమవుతుంది. విషయ సుఖాలు మొదట మధురంగా అనిపించినా, చివరికి బాధనే మిగులుస్తాయి.
అన్తకḫ పర్యవస్థాతా జీవితే మహతామ్ అపి । చలాన్య్ ఆయూంషి శాఖాగ్రలమ్బామ్బూనీవ దేహినామ్
ఎంత గొప్పవారైనా, వారి జీవితం చివరికి మరణమే ముగింపు. జీవుల ఆయుష్షు చెట్టు కొమ్మ చివర వేలాడే నీటి బొట్టులా స్థిరంగా ఉండదు.
జీర్యన్తే జీర్యతẖ కేశా దన్తా జీర్యన్తి జీర్యతః । క్షీయతే జీర్యతస్ సర్వం తృష్ణైవైకా న జీర్యతే
వృద్ధాప్యంలో వెంట్రుకలు, పళ్ళు అన్నీ క్రమంగా క్షీణిస్తాయి. కానీ తృష్ణ మాత్రం ఎప్పటికీ తగ్గదు.
భోగాభోగాతిగహనే సర్వస్మిన్ కాయకాననే । పరమ్ ఉల్లాసమ్ ఆయాతి తృష్ణైకా విషమఞ్జరీ
ఈ శరీరమనే అడవిలో అనుభవాలు, బాధలు నిండినప్పటికీ, పరమ ఉల్లాసాన్ని పొందేది తృష్ణ అనే వంకర పువ్వే.
బాల్యం యౌవనవద్ యాతి యౌవనం యాతి బాల్యవత్ । ఉపమానోపమేయత్వం భఙ్గురత్వే మిథో ఽనయోః
బాల్యం కూడా యవ్వనంలా పోతుంది, యవ్వనం కూడా బాల్యంలా పోతుంది. వీటి నశ్వరత ఒకదానికొకటి పోలికగా ఉంటుంది.
జీవితం గలతి క్షిప్రం జలమ్ అఞ్జలితో యథా । ప్రవాహ ఇవ వాహిన్యా గతం న వినివర్తతే
జీవితం చేతిలోని నీళ్ళు ఎలా త్వరగా జారిపోతాయో అలా త్వరగా పోతుంది. ప్రవహించే నదిలోని ప్రవాహంలా, ఒకసారి పోయిన జీవితం తిరిగి రాదు.
ఝగిత్య్ ఏవాగతో దేహẖ కుతో ఽప్య్ అర్జునవాతవత్ । యాతి పశ్యత ఏవాస్తం తరఙ్గామ్బుదదీపవత్
ఈ శరీరం ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో తెలియదు, ఒక్కసారిగా తుపాను వలె వచ్చి, మన కళ్లముందే అల, మేఘం, దీపం లాంటిది ఎలా మాయమవుతుందో అలా పోతుంది.
రమ్యేష్వ్ అరమ్యతా దృష్టా స్థిరేష్వ్ అస్థిరతాపి చ । సత్యేష్వ్ అసత్యతార్థేషు తేనేహ విరసా వయమ్
అందమైనదానిలో కూడా అందులేమి కనిపిస్తుంది; స్థిరమైనదానిలో కూడా స్థిరత లేదు. నిజమైనదానిలో కూడా అసత్యం దాగి ఉంటుంది. అందుకే ఈ లోకానికి మనం ఆసక్తి కోల్పోయాము.
సుఖం యద్ ఆత్మవిశ్రాన్తౌ గతే మనసి సత్త్వతామ్ । పాతాలే భూతలే స్వర్గే తన్ న భోగేషు కేషుచిత్
మనస్సు స్వరూపంలో నిశ్చలంగా స్థిరపడినప్పుడు కలిగే ఆనందం, భూమిలోనైనా, పాతాళంలోనైనా, స్వర్గంలోనైనా ఎలాంటి భోగాల్లోనూ దొరకదు.
అపి సమ్పూర్ణహృద్యార్థాḫ పఞ్చాపీన్ద్రియవృత్తయః । నావర్జయన్తి మామ్ ఏతా భృఙ్గం చిత్రలతా ఇవ
మనసుకు ఇష్టం కలిగించే విషయాలతో కూడిన ఐదు ఇంద్రియాల క్రియలు కూడా నన్ను ఆకర్షించవు; అవి రంగురంగుల వల్లి మీద తేనెటీగ ఆకర్షితమవడంలా కాదు.
అద్య దీర్ఘేణ కాలేన నిరహఙ్కృతినా మయా । స్వర్గాపవర్గవైతృష్ణ్యమ్ ఇదమ్ ఆసాదితం ధియా
ఈరోజు, చాలా కాలం తర్వాత, అహంకారం లేని మనసుతో నాకు స్వర్గం మీదా, మోక్షం మీదా ఆసక్తి పోయింది.
చిరమ్ ఏకాన్తవిశ్రాన్త్యై తేనైతన్ నభసḫ పదమ్ । త్వమ్ ఇవాగతవాన్ అత్ర దృష్టవాన్ అస్మి తాం కుటీమ్
ఎప్పటినుంచో ఒంటరిగా విశ్రాంతి కోరుతూ ఉన్నాను. అందుకే, నువ్వు ఇక్కడికి వచ్చి ఆ గుడిసెను చూసినట్లే, నేనూ ఈ ఆకాశంలాంటి స్థితిని పొందాను.
అద్యైతత్ సమ్పరిజ్ఞాతం యద్ ధి సా భవతẖ కుటీ । ఆగన్తా త్వం పునశ్ చేతి జ్ఞాయతే క్వావిచారితమ్
ఈ రోజు నాకు పూర్తిగా అర్థమైంది — ఇది మీ గుడిసె అని, మీరు మళ్లీ ఇక్కడికి వస్తారని కూడా తెలిసింది. ఇది ఎప్పుడో కొంత ఆలోచించబడింది.
తదా త్వ్ అత్ర మయా జ్ఞాతం కశ్చిత్ సిద్ధో ఽయమ్ ఆత్మనా । దేహం త్యక్త్వేహ నిర్వాణం గత ఇత్య్ అనుమానినా
అప్పుడు ఇక్కడ నేను గ్రహించాను — ఇక్కడ ఎవరో సిద్ధపురుషుడు, తన శరీరం వదిలి, ఇక్కడే ముక్తిని పొందాడని నేను ఊహించాను.
ఏతన్ మే భగవన్ వృత్తమ్ ఏషో ఽస్మీతి యథాస్థితమ్ । మయా తే కథితం సర్వం యథా జానాసి తత్ కురు
భగవంతుడా, ఇదే జరిగినది. నేను మీకు అన్నీ యథాతథంగా చెప్పాను. మీరు తెలిసినట్లు చేయండి.
సిద్ధైర్ న యావద్ అవధానపరైర్ విచార్య నిర్ణీతమ్ ఉత్తమధియాన్తర్ అశేషవస్తు । తావత్ త్రికాలకలనాం న విదన్తి కాఞ్చిద్ ఇత్య్ అబ్జజాదిమనసో ఽపి మునే స్వభావః
సిద్ధులు ఎంతగా ఏకాగ్రతతో పరిశీలించినా, వారు అన్నీ పూర్తిగా తెలుసుకుని నిర్ణయించేవరకు, గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తు విషయాలను ఎవరూ పూర్తిగా గ్రహించలేరు. బ్రహ్మ మొదలైన వారి మనస్సు కూడా ఇలానే ఉంటుందని, మునివరా, తెలుసుకో.
అథ హేమమయాకాశవిస్తీర్ణాయాం మహాభువి । సౌహార్దాద్ ఏవ సిద్ధస్య తస్యేదమ్ అహమ్ ఉక్తవాన్
అప్పుడు ఆ విస్తారమైన బంగారు భూమిపై, ఆ సిద్ధుని పట్ల స్నేహంతో నేను ఇలా చెప్పాను.
త్వయా న కేవలం యావన్ మయాపి న విచారితమ్ । అవ్యాప్తిరహితా నామ న సమ్భవతి దేహతా
నీతో మాత్రమే కాదు, నాతో కూడా ఈ విషయం ఆలోచించలేదు. పరిమితి లేకుండా శరీరధారణ అనే స్థితి ఉండదు.
యస్మాన్ మయా తవోదన్తం విచార్యాసౌ స్థిరీకృతా । న కుటీ వ్యోమ్ని యేన త్వమ్ అభవిష్యస్ స్థిరస్థితిః
నీ కథను నేను ఆలోచించి, ఈ విషయం నిశ్చయించాను — గుడిసె లేకుండా నువ్వు ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉండేవాడివి కాదవు.
తస్మాత్ కమలపత్రాక్ష యద్ గతం గతమ్ ఏవ తత్ । విచార్యాతీతమ్ ఉత్సృజ్య పశ్య సామ్ప్రతికీం స్థితిమ్
కమలదళనయనా, పోయినది పోయినదే. పరిశీలించి దాటి పోయినదాన్ని వదిలిపెట్టి, నీ ప్రస్తుత స్థితిని చూడు.