వ్యవహారమహావాహలేఖా జడరయాకులా । రాగద్వేషఘనోల్లాసా భూతలాలోలదేహికా
ఈ లోకవ్యవహారాల ఉప్పెనల రేఖలు గల ఈ దేహం, మూర్ఛ మరియు వృద్ధాప్యంతో కలవరపడుతూ, ఆకర్షణ-ద్వేషాల గాఢతర అలలతో ఉప్పొంగుతూ, భూమిపై స్థిరంగా ఉండకుండా ఊగిసలాడుతూ ఉంటుంది.
లోభమోహమహావర్తా పాతోత్పాతవివర్తినీ । హా తప్తా జీవితాఖ్యేయం నదీ నదనశీతలా
లోభం, మోహం అనే పెద్ద గుండ్రపు ప్రవాహాలు కలిగిన ఈ నది, పతనం, అపాయాల వలయాల్లో తిరుగుతూ, హాయిగా ఉండక, వేడిగా ఉండే జీవితం అనే నది ఎంత బాధాకరం!
అపూర్వాణ్య్ ఉపగచ్ఛన్తి తథా పూర్వాణి యాన్త్య్ అలమ్ । సంసారసరిదమ్బూని సఙ్గతాని ధనాని చ
కొత్త విషయాలు వస్తుంటే, పాతవి పూర్తిగా పోతాయి. ఈ సంసారనది నీరు, కూడిన ధనం అన్నీ కలిసి చివరకు పోయిపోతాయి.
ప్రవృత్తా యే నివర్తన్తే తైర్ అలం హతభావకైః । అపూర్వా యే ప్రవర్తన్తే తేష్వ్ అప్య్ ఆస్థేహ కీదృశీ
ప్రయాణం మొదలుపెట్టినవారు తిరిగి వెళ్తారు; వాళ్లలో ఆశ పెట్టుకోవడం వృథా. కొత్తగా వస్తున్నవారిలో కూడా మనకు ఏమంత నమ్మకం ఉంటుంది?
సర్వస్యాస్ సరితో వారి ప్రయాత్య్ ఆయాతి చాకరాత్ । దేహనద్యాḫ పయస్ త్వ్ ఆయుḫ ప్రయాత్య్ ఆయాతి నో పునః
ప్రతి నదిలోని నీరు ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో అక్కడికే తిరిగి వెళ్తుంది. కానీ మన శరీరనదిలోని ప్రాణశక్తి ఒకసారి పోయిన తర్వాత మళ్లీ తిరిగి రాదు.
శతశḫ పరివర్తన్తే ప్రతిపిణ్డం క్షణం ప్రతి । కులాలచక్రికాభావా ఇవ భావా భవామ్బుధౌ
ప్రతి క్షణం ప్రతి మనిషిలో వందలాది రూపాలు తిరుగుతూ ఉంటాయి. ఇవి కుండె ముడిపెట్టి తిప్పే చక్రంలా, జీవనసాగరంలో జన్మలు అలా తిరుగుతూనే ఉంటాయి.
చరన్తి చతురాశ్ చౌరా విషమా విషయారయః । హరన్తి భావసర్వస్వం జాగర్మి స్వపిమీహ కిమ్
ఈ ఇంద్రియాలు చురుకైన దొంగల్లా ఎక్కడైనా తిరుగుతూ మనసంతా దోచుకుంటుంటాయి. నేను మెలకువలో ఉన్నా, నిద్రలో ఉన్నా, ఇక్కడ దేనికీ తేడా లేదు.
ఆయుషẖ ఖణ్డఖణ్డాశ్ చ నిపతన్తḫ పునḫ పునః । న కశ్చిద్ వేత్తి కాలేన కృతాని దివసాన్య్ అహో
జీవితకాలం చిన్న చిన్న ముక్కలుగా మళ్లీ మళ్లీ పడిపోతుంటుంది. కాలంతో కలిసి ఎంత రోజులు గడిచిపోయాయో ఎవరికీ తెలియదు, హాయ్!
ఇదమ్ అద్య తథేదం శ్వస్ తథేదమ్ ఇదమ్ అద్య మే । ఏవంకలనయా లోకో గతం ప్రాప్తం న వేత్త్య్ అహో
ఈ రోజు ఇలానే ఉంది, రేపూ ఇలాగే ఉంటుంది; ఈ రోజు నాకు ఇదే అనిపిస్తోంది. ఇలాంటి ఆలోచనలతో ఈ లోకం పోతూ వస్తూ ఉంటుంది, కానీ ఎవ్వరూ దీన్ని గమనించరు, హాయ్!
భుక్తం పీతమ్ అనన్తాసు భ్రాన్తం చ భవభూమిషు । దృష్టాని సుఖదుẖఖాని కిమ్ అన్యద్ ఇహ సాధ్యతే
అనేక జన్మల్లో తినడం, త్రాగడం, తిరుగడం చేశాను; సుఖాలు, బాధలు అన్నీ చూశాను—ఇక్కడ ఇంకేం చేయాల్సి మిగిలింది?
సుఖదుẖఖానుభవనాద్ భూయో భూయో వివర్తనాత్ । అనిత్యత్వాచ్ చ భావానాం స్థితా నిష్కౌతుకా వయమ్
సుఖదుఃఖాలను అనుభవించడం, మళ్లీ మళ్లీ మార్పులు జరగడం, వస్తువుల నశ్వరతను తెలుసుకోవడం వల్ల మనకు ఇక ఆసక్తి మిగలలేదు.
భుక్తాని భోగవృన్దాని దృష్టా చానిత్యతా భృశమ్ । నోపలభ్యత ఏవాతివిశ్రాన్తిర్ ఇహ కుత్రచిత్
అన్ని రకాల ఆనందాలను అనుభవించాను, నశ్వరతను స్పష్టంగా చూశాను; అయినా ఇక్కడ ఎక్కడా పూర్తిగా విశ్రాంతి దొరకడం లేదు.
భ్రాన్తమ్ ఉత్తుఙ్గశృఙ్గాసు మేరూపవనభూమిషు । లోకపాలపురీషూచ్చైస్ సమ్ప్రాప్తం కిమ్ అకృత్రిమమ్
ఎన్ని ఎత్తయిన కొండ శిఖరాల్లో, మెరువు అరణ్యాల్లో, లోకపాలుల నగరాల్లో తిరిగినా, అక్కడ నిజంగా సహజమైనది ఏదీ ఉందా?
సర్వత్ర దారుభిర్ వృక్షా మాంసైర్ భూతాని భూర్ మృదా । దుẖఖాన్య్ అనిత్యతా చేతి కథమ్ ఆశ్వాస్యతే వద
ప్రతి చోటా చెట్లు కలపతో, జీవులు మాంసంతో, భూమి మట్టితో, బాధలు, నశ్వరత మాత్రమే కనిపిస్తాయి. అలాంటప్పుడు మనసు ఎలా ధైర్యం పొందగలదు? చెప్పు.
న ధనాని న మిత్రాణి న సుఖాని న బన్ధవః । శక్నువన్తి పరిత్రాతుం కాలేన కలితం జనమ్
ధనం, స్నేహితులు, సుఖాలు, బంధువులు — ఇవేవీ కాలచక్రంలో చిక్కుకున్న మనిషిని రక్షించలేవు.
జనో జరఢజీమూతజాలవద్ గిరికుక్షిషు । యాత్య్ అన్తశ్శూన్య ఏవాస్తం పాంసూపచయపేలవః
ప్రజలు పాత వానమేఘాల్లా, కొండ గుహల్లో కరిగిపోయినట్లు, చివరికి శూన్యంలో కలిసిపోతారు. వారు ఇసుకకుప్పలా బలహీనంగా మారిపోతారు.
నేమే మనోరమాẖ కామా న చ రమ్యా విభూతయః । ఇదం మత్తాఙ్గనాపాఙ్గభఙ్గలోలం చ జీవితమ్
ఈ మనోహరమైన కోరికలు నిజంగా ఆకర్షణీయంగా లేవు, అలాగే ఈ గొప్ప సంపదలు కూడా నిజమైన ఆనందాన్ని ఇవ్వవు. మత్తులో ఉన్న స్త్రీల చూపులతో ఊగిపోతున్న ఈ జీవితం కూడా స్థిరంగా ఉండదు.
క్వేవ కస్య కథం నామ కుత ఆశ్వాసనం మునే । అద్య శ్వో వా పదం పాపో మృత్యుర్ మూర్ధ్ని నియచ్ఛతి
ఓ మునీశ్వరా, ఎక్కడ, ఎవరికీ, ఎలా ధైర్యం కలుగుతుంది? ఈ రోజు గానీ, రేపు గానీ, పాపమైన మృతి మన తలపై తన పాదాన్ని పెట్టవచ్చు.
శరీరం పర్ణవద్ భ్రంశి జీవితం జీర్ణసంస్థితి । ధీరధీరతయా గ్రస్తా రసా నీరసతాం గతాః
ఈ శరీరం ఆకులా జారిపోతుంది; జీవితం పాతదిగా, మిగిలినదిగా ఉంటుంది; ధైర్యవంతుడైనా, బలహీనుడైనా అనుభవించే ఆనందాలు చివరికి రుచి కోల్పోతాయి.
నీతం మనోరథైర్ ఏవ నీరసైర్ ఆయుర్ ఆతతమ్ । న మనస్వి చమత్కారకారి కిఞ్చిద్ అపీహితమ్
ఈ ఆయుష్కాలం రుచి లేని కల్పనలతోనే గడిచిపోయింది; గొప్ప మనసున్నవారిని ఆశ్చర్యపరిచే ఏ కార్యమూ చేయలేదు.
మోహో ఽద్య మాన్ద్యమ్ ఆయాతో దేహో నేహోపపద్యతే । అనాస్థైవోత్తమావస్థా స్థానాస్థైవాధమస్థితిః
ఇప్పుడీ మాయ వల్ల మనస్సు మాంద్యంగా మారింది; ఈ శరీరం ఇక కార్యాలకు అనుకూలంగా లేదు. నిరాసక్తతే అత్యుత్తమ స్థితి; స్థానాల్లోనే మనస్సు పెట్టుకోవడం అత్యంత నీచమైన స్థితి.
ఆపద్ ఆపతితైవేయం మహామోహవిధాయినీ । నిత్యమ్ ఇత్య్ ఏవ మన్తవ్యం సక్తవ్యం నేహ సంసృతౌ
ఈ మహామోహాన్ని కలిగించే అపదను ఎప్పుడూ అపదగానే భావించాలి; ఈ సంసారంలో మనస్సు పెట్టుకోవద్దు.
విధిభిḫ ప్రతిషేధైశ్ చ శాస్త్రితైర్ అప్య్ అశాస్త్రితైః । యథేష్టం నీయతే లోకో జలం నిమ్నోన్నతైర్ ఇవ
విధులు, నిషేధాలు, శాస్త్రోక్తమైనవైనా కానివైనా, ఏవైనా అయినా, ఈ లోకం నీరు ఎత్తు తక్కువ ప్రదేశాల్లో ఎలా ప్రవహిస్తుందో అలా మనిషి తన ఇష్టానుసారం నడుస్తూ పోతుంటాడు.
వివేకామోదసర్వస్వం చేతẖకుసుమకోశతః । హృత్వా మూర్ఛాం ప్రయచ్ఛన్తి విషయా విషవాయవః
ఇంద్రియ విషయాల విషవాయువులు మనస్సు కుసుమపు కోశంలో ఉన్న వివేక సుగంధాన్ని పూర్తిగా దోచుకుని, మూర్ఛను కలిగిస్తాయి.
అసద్ ఏవ తథా నామ దృశ్యం సత్తామ్ ఉపాగతమ్ । యథా సద్ ఏవాసద్రూపం సమ్పన్నమ్ అసద్ ఏవ సత్
అసత్యమైనది కూడా నిజమైనదిలా కనిపిస్తుంది. అలాగే, నిజమైనది అసత్య రూపంలో కనిపించవచ్చు. అందుచేత, అసత్యం నిజంలా, నిజం అసత్యంలా అనిపించడమవుతుంది.
దోలయన్త్యో ఽవనౌ దేహం సాగరాన్ సాగరాఙ్గనాః । యథా ధావన్తి ధావన్తి జనతా విషయాంస్ తథా
సముద్రపు అలలు భూమిపై శరీరాన్ని ఊగిసలాడించినట్లు, మనుషులు కూడా విషయాల కోసం పరుగెత్తుతూనే ఉంటారు.
ధావన్తి విషయం లక్ష్యమ్ ఉన్ముక్తాశ్ చిత్తసాయకాః । స్పృశన్తి న గుణం భూయẖ కృతఘ్నాస్ సౌహృదం యథా
మనస్సు బాణాలు ఒకసారి విడిచిపెట్టిన తర్వాత, అవి విషయాల లక్ష్యాన్ని చేరేందుకు పరుగెడతాయి. అవి మళ్లీ మంచిని తాకవు, కృతఘ్నులు మిత్రత్వాన్ని మళ్లీ చేరుకోరన్నట్లే.
ఉత్పాతవాయుర్ ఏవాయుర్ మిత్రాణ్య్ ఏవాతిశత్రవః । బన్ధవో బన్ధనాన్య్ ఏవ ధనాన్య్ ఏవాతినైధనమ్
జీవితం తుఫాను వానలాంటి గాలి లాంటిది; స్నేహితులు గొప్ప శత్రువుల్లా ఉంటారు; బంధువులు బంధాల్లా ఉంటారు; ధనం నిజంగా పెద్ద దారిద్ర్యమే.
సుఖాన్య్ ఏవాతిదుẖఖాని సమ్పదḫ పరమాపదః । భోగా భవమహారోగా రతిర్ ఏవ పరారతిః
ఆనందాలే అసలు గాఢమైన బాధలు; ఐశ్వర్యమే గొప్ప కష్టంగా మారుతుంది; అనుభవాలు ఈ జనన మరణాల పెద్ద వ్యాధి; ఆనందమే పరమమైన బాధగా ఉంటుంది.
ఆపదస్ సమ్పదస్ సర్వాస్ సుఖం దుẖఖాయ కేవలమ్ । జీవితం మరణాయైవ బత మాయా విజృమ్భతే
అన్ని అపాయాలే సంపదలు, సుఖం అనేది కేవలం బాధకే మారుతుంది; జీవితం అంతా మరణానికే దారి తీస్తుంది — హాయ్, మాయ ఎంత విచిత్రంగా ఆడుకుంటుందో!