సా నివృత్తా కుటీ తత్ర సమ్పన్నం వ్యోమ కేవలమ్ । స సిద్ధో ఽథ నిరాధారḫ పతితో ఽధస్ సమాధిమాన్
అక్కడ ఆ గుడిసె కనిపించకుండా పోయింది; కేవలం ఖాళీ ఆకాశమే మిగిలింది. అప్పుడు ఆ సిద్ధుడు, సమాధిలో స్థిరంగా ఉండి, ఆధారం లేకుండా క్రిందపడిపోయాడు.
స్వప్నసఙ్కల్పసంశాన్తౌ స్వప్నసఙ్కల్పపత్తనమ్ । యథా సాశు కుటీ నష్టా మత్సఙ్కల్పోపశాన్తితః
కలలో సంకల్పం ఆగిపోతే, కలలో ఊహించిన పట్టణం ఎలా కనబడదో, అలాగే నా సంకల్పం శాంతించగానే ఆ గుడిసె కూడా వెంటనే కనుమరుగైంది.
స పపాత తతో ధ్యానీ జలోత్పీడ ఇవామ్బుదాత్ । ఖాద్ ఇవానిలనున్నో ఽబ్ద ఇన్దుర్ దివ ఇవ క్షయే
ఆధ్యాత్మిక ధ్యానంలో లీనమైన వాడు, మేఘం నుంచి నీటి బొట్టు పడినట్టు, ఆకాశంలో తన కాలం ముగిసిన చంద్రుడు క్షీణించినట్టు, గాలి తోడై మేఘం ఎగిరిపోయినట్టు, అలా కింద పడిపోయాడు.
వైమానిక ఇవాపుణ్యశ్ ఛిన్నమూల ఇవ ద్రుమః । ఖాత్ త్యక్త ఇవ పాషాణస్ స పపాత తతో ఽవనౌ
పుణ్యం లేని దేవత వానివలె, వేర్లు కోసిన చెట్టు లా, గుహలో నుంచి బయటకు విసిరిన రాయి లా, అలా ఆ ధ్యానస్థుడు భూమిపై పడిపోయాడు.
అహం యావద్ ఇయం తావత్ కుటికాస్త్వ్ ఇతి కల్పనే । క్షీణే కుటీక్షయే జాతే స సిద్ధḫ పతితẖ క్షణాత్
"ఈ గుడిసె ఉండాలి" అనే ఆలోచన ఉన్నంతవరకు అది నిలిచింది. గుడిసె నాశనం అయిన వెంటనే, ఆ సిద్ధుడు ఒక్కసారిగా పడిపోయాడు.
పతతా తేన సిద్ధేన తతస్ సౌజన్యకౌతుకాత్ । సార్ధమ్ ఏవాహమ్ అగమం నభసో వసుధాతలమ్
ఆ సిద్ధుడు పడిపోతున్నప్పుడు, ఆసక్తితో, సానుభూతితో నేను కూడా అతనితో పాటు ఆకాశం నుంచి భూమిపైకి దిగిపోయాను.
సో ఽపతత్ పవనస్కన్ధవలనావర్తవృత్తిభిః । సప్తద్వీపసముద్రాన్తగీర్వాణరమణావనౌ
ఆయన గాలి తుపానుల తాకిడి, చక్రాల వలయాల వల్ల, ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలు పరిమితమైన, దేవతలకు ప్రియమైన భూమిపై పడిపోయాడు.
ప్రాణాపానోర్ధ్వగామిత్వాత్ ఖాద్ యథాస్థితమ్ ఏవ సః । స్పష్ట ఏవోర్ధ్వమూర్ధోర్వ్యాం బద్ధపద్మాసనో ఽపతత్
ఆయన ప్రాణాయామాలు పైకి పోయేలా ఉండటంతో, ఎలాంటి మార్పు లేకుండా, తల పైకి, భూమిపై స్పష్టంగా పద్మాసనంలో కూర్చునేలా పడిపోయాడు.
న ప్రబుద్ధో బభూవాసావ్ ఇవ నూనమ్ అచేతనః । పాషాణదేహ ఇవ వా వాతూలాత్మేవ వా లఘుః
అతడు అప్రజ్ఞుడిగా, అసలు చైతన్యం లేని వాడిలా, రాయి శరీరంలా, లేక గాలి తాకిన వాడిలా, చాలా తేలికగా ఉండిపోయాడు.
మయా తదవబోధార్థమ్ అథ యత్నవతా తదా । కృత్వా జలదతాం వ్యోమ్నో వృష్టం గర్జితమ్ ఊర్జితమ్
అది తెలుసుకోవడానికి నేను ఎంతో శ్రమించి, ఆకాశంలో మేఘంగా మారి, గట్టిగా ముంచెత్తే వర్షం, ఉరుములతో కూడిన గర్జన చేశాను.
కరకాశనిపాతేన తేన తస్మిన్ దిగన్తరే । మయూరḫ ప్రావృషీవాసౌ బుద్ధో ఽబోధి వనావనేః
ఆ మేఘగర్జన ఆ దిక్కులో మోగినప్పుడు, వర్షకాలంలో మయూరం మేలుకొనినట్లు, అజ్ఞాన అరణ్యంలో ఉన్న మయూరం మేల్కొన్నాడు.
బభావ్ ఆసాదితాఙ్గశ్రీర్ వికాసితవిలోచనః । ధారానికరఫుల్లాత్మా ప్రావృషీవామ్బుజాకరః
అతని అవయవాలు అందంగా మెరిసిపోతూ, కళ్లూ విప్పి, హృదయం ఆనందధారలతో వికసించి, వర్షాకాలంలో కమలపొదల వలె కనిపించాడు.
ప్రబుద్ధం సమ్ప్రశాన్తాయాం వృష్టౌ తమ్ అహమ్ అగ్రతః । అపృచ్ఛం స్వచ్ఛమ్ ఆవృత్త్యా నివృత్తం పరమార్థతః
వర్షం ఆగి, అతడు మేలుకొని, ప్రశాంతతను పొందినప్పుడు, నేను స్పష్టమైన మనస్సుతో అతని దగ్గరకు వెళ్లి ప్రశ్నించాను.
క్వ స్థితో ఽసి కరోషీదం కిం చ భో మునినాయక । కస్ త్వం కస్మాద్ అలం దూరాన్ న భ్రంశమ్ అపి చేతసి
నీవెక్కడ ఉన్నావు? ఇక్కడ ఏమి చేస్తున్నావు, మునులలో శ్రేష్ఠుడా? నువ్వెవరు? ఇంత దూరం నుండీ నీ మనస్సు ఎందుకు ఏమాత్రం కూడా చలించదు?
ఇత్య్ ఉక్తో మామ్ అసౌ ప్రేక్ష్య సంస్మృత్య ప్రాక్తనీం గతిమ్ । ఉవాచ వచనం చారు చాతకో జలదం యథా
ఇలా నేను అడిగినప్పుడు, అతను నన్ను చూసి, తన గత స్థితిని గుర్తు చేసుకుని, చాతకపక్షి మేఘాన్ని ఆశగా చూస్తున్నట్లు మధురంగా మాట్లాడాడు.
ప్రతిపాలయ మే యావత్ స్వవృత్తాన్తం స్మరామ్య్ అహమ్ । కథయిష్యామి తే పశ్చాత్ పాశ్చాత్యం వృత్తమ్ ఆత్మనః
నాకు నా కథ పూర్తిగా గుర్తు వచ్చే వరకు కొంతసేపు ఆగు. తర్వాత నా జీవితంలో జరిగిన తరువాతి విషయాలు నీకు చెబుతాను.
ఇత్య్ ఉక్త్వా చిన్తయిత్వాశు స యథావృత్తమ్ అక్షతమ్ । స్మృతవాన్ సాయమ్ అహ్నీవ సమాచరితమ్ ఆత్మనః
అతను ఇలా చెప్పి, వెంటనే ఆలోచించి, తన జీవితంలో జరిగిన సంగతులను సాయంకాలంలో మనం ఆ రోజు జరిగినదాన్ని గుర్తు చేసుకునేలా స్పష్టంగా గుర్తు చేసుకున్నాడు.
మామ్ అథోవాచ వచనం చారు చన్ద్రాంశుశీతలమ్ । ఆహ్లాదకమ్ అనిన్ద్యం చ నిరవద్యం సుఖోదయమ్
తర్వాత అతను నాతో చంద్రకాంతిలా చల్లగా, హాయిగా, నిందించదగినదేమీ లేని, సుఖాన్ని కలిగించే మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.
అధునా త్వం మయా బ్రహ్మన్ పరిజ్ఞాతో ఽభివాదయే । అతిక్రమో ఽయం క్షన్తవ్యస్ స్వభావో హి సతాం క్షమా
బ్రహ్మన్, ఇప్పుడు నేను నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకున్నాను. నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. ఈ తప్పును క్షమించు. మంచి మనుషులకు క్షమించడమే సహజ స్వభావం.
మునే చిరమ్ అహం భ్రాన్తో దేవోపవనభూమిషు । భోగామోదవిమోహేషు షట్పదḫ పద్మినీష్వ్ ఇవ
ఓ మునీశ్వరా, నేను చాలా కాలంగా దేవతల ఉద్యానవనాల్లో, ఆనందాల మత్తులో, ఒక తేనెటీగ పద్మాల మధ్య తిరిగినట్టు, మాయలో మునిగిపోయి తిరిగాను.
దృశ్యనద్యామ్ అథో చిత్తజలకల్లోలహేలయా । చక్రావర్తోహ్యమానేన మయోద్విగ్నేన చిన్తితమ్
ఈ ప్రపంచ రూపాల నదిలో, నా మనస్సు ఆలోచనల అలలతో ఊగిసలాడుతూ, చక్రవాతాల మధ్య తిప్పబడుతూ, నేను కలవరపడి, ఆందోళనతో ఉన్నాను.
సంసారసాగరే దృశ్యకలోల్లైర్ అహమ్ ఆకులః । కాలేనోద్వేగమ్ ఆయాతశ్ చాతకో ఽవగ్రహే యథా
ఈ సంసార సముద్రంలో, కనిపించే రూపాల అలలతో నేను గందరగోళంగా ఉన్నాను. కాలక్రమంలో, ఎండలో చాతకపక్షి బాధపడినట్టు, నా హృదయంలో బాధ పెరిగింది.
సంవిన్మాత్రైకసారేషు రమ్యం భోగేషు నామ కిమ్ । అవతిష్ఠే గతోద్వేగం సంవిద్వ్యోమ్న్య్ ఏవ కేవలమ్
ఈ అందమైన అనుభవాలు అన్నీ శుద్ధ చైతన్య స్వరూపమే కదా, వాటిలో ఏమి ఆనందం ఉంది? నేను కలవరంలేని మనస్సుతో, ఆ చైతన్య ఆకాశంలోనే స్థిరంగా ఉంటున్నాను.
శబ్దరూపరసస్పర్శగన్ధమాత్రాద్ ఋతే పరమ్ । నేహ కిఞ్చన నామాస్తి కిమ్ ఏతావత్య్ అలం రమే
శబ్దం, రూపం, రుచి, స్పర్శ, వాసన తప్ప ఇంకేమీ ఇక్కడ లేదు. ఇంత పరిమితమైన వాటిలో నేను ఎందుకు ఆనందించాలి?
విన్మాత్రాకాశమ్ ఏవైతత్ సర్వం విన్మాత్రమ్ ఏవ వా । తత్ కిమ్ అత్రాసదాకారే రమే నష్టమతిర్ యథా
ఇది అంతా చైతన్య ఆకాశమే, లేదా చైతన్యమే. అస్తిత్వం లేని రూపాలలో, మనస్సు కోల్పోయినవాడిలా, నేను ఎందుకు ఆనందించాలి?
విషయా విషవైషమ్యా వామాẖ కామవిమోహదాః । రసా విరసవైరస్యా లుఠన్న్ ఏషు న కో హతః
విషయాలు స్వభావతః కలహభరితమైనవి, అవి కోరికలు, మాయలు కలిగిస్తాయి. వాటి రుచులు నిస్సారంగా, అసహ్యంగా ఉంటాయి. వాటిలో మునిగిపోయి నాశనం కానివాడు ఎవడు?
జీర్ణజీవితజమ్బాలజరచ్ఛఫరికాం మతిమ్ । కాయద్రుమగతాదాతుం జరేచ్ఛతి బృహద్బకీ
బహుళంగా పాడైపోయిన జీవితం మలినంతో మురికిగా మారిన చిన్న చేపలా మనస్సు, ఈ శరీర వృక్షంలో నివసిస్తూ, వృద్ధాప్యమనే పెద్ద బక వానిది దానిని పట్టుకోవాలని ఆశపడుతుంది.
కాయో ఽయమ్ అచిరాపాయో బుద్బుదో ఽమ్బునిధావ్ ఇవ । స్ఫురన్న్ ఏవ పురో ఽన్తర్ధిం యాతి దీపశిఖా యథా
ఈ శరీరం సముద్రంలో బుడగలా త్వరగా కనుమరుగవుతుంది; దీపం జ్వాల ఎలా మెరుస్తూ ఒక్కసారిగా కనబడకుండా పోతుందో, అలాగే మన కళ్లముందే ఇది అంతరించిపోతుంది.
వివిధాకులకల్లోలా చక్రావర్తవిధాయినీ । మృతిజన్మబృహత్కూలా సుఖదుẖఖతరఙ్గిణీ
ఇది అనేక రకాల గుంపుల అలలతో కలతగల నది, పునఃపునః జనన మరణాల చక్రాలలో మునిగిపోయి, జననం మరణం అనే పెద్ద ఒడ్డులతో, సుఖ దుఃఖాల తీరంలో తరంగాలుగా ప్రవహిస్తుంది.
యౌవనోల్లాసకలిలా జరాధవలఫేనిలా । కాకతాలీయయోగేన సమ్పన్నసుఖబుద్బుదా
యవ్వన ఉల్లాసంతో కలుషితమై, వృద్ధాప్యపు తెల్లటి నురుగు నిండినది, కాకి తాటి పండు కలిసినట్టు యాదృచ్ఛికంగా కలిగే సుఖబుడగలతో కూడి ఉంటుంది.