ఆమోదరత్నలుణ్ఠాకో విమాననగరావనిః । దాహాన్ధకారశీతాంశుశ్ శైత్యేన్దుక్షీరసాగరః
సువాసన రత్నాలను దోచుకునేవాడు, విమాన నగరానికి భూమిలాంటి వాడు; వేడి, చీకటి, చల్లని చంద్రుడూ, చంద్రుని చల్లని అమృత సముద్రం కూడా ఇతడే.
ప్రాణాపానకలారజ్జ్వా ప్రాణినాం యన్త్రవాహకః । అరిర్ మిత్రం చ దీపానాం ద్వీపసఞ్చరణే రతః
ప్రాణ, అపాన శక్తుల తాడుతో జీవుల యంత్రాన్ని నడిపేవాడు; దీపాలకు శత్రువూ, మిత్రుడూ, ద్వీపాలలో సంచరించడంలో ఆనందించేవాడు.
పురోగతో ఽప్య్ అదృశ్యాత్మా మనోరాజ్యపురోపమః । తాలవృన్తతిలే తైలమ్ ఆలానం స్పన్దదన్తినః
ముందుకు పోతున్నా, దాని స్వరూపం కనబడదు; అది మనస్సు రాజ్యంలో రాజధానిలా, నువ్వులలో దాగిన నూనెలా, కదులుతున్న ఏనుగును కట్టిపెట్టే తాడిలా ఉంటుంది.
ఏకక్షణలవేనైవ వలితాఖిలభూధరః । వర్ణావలితరఙ్గాణాం గఙ్గావాహరవైకకృత్
ఒక క్షణంలోనే అన్ని పర్వతాలను తిప్పగలదు; రంగులతో అలంకరించిన అలలకు గంగను తీసుకురావడంలో ఒక్కదానే కారణం.
శ్యామామ్బువాహరజసాం మహావర్తకృద్ అమ్భసామ్ । ద్యునదీవాహవార్యోఘో నభోనీలోత్పలాలికః
నలుపు నీటిని మోసే మేఘాల ధూళితో ఏర్పడిన గొప్ప చక్రవాతంలా, ఆకాశ నీలకమలాల హారంలా, ఆకాశగంగ నీటిప్రవాహంలా ఉంటుంది.
శరీరావేష్టితోన్ముక్తపురాణతృణచోపనః । స్పన్దపద్మవనాదిత్యశ్ శబ్దవర్షైకవారిదః
దేహంలో చుట్టబడి, పాత గడ్డి పరుపు నుంచి విడిపోతూ, కంపించే పద్మవనానికి సూర్యుడిలా, శబ్దవర్షానికి ఒక్క మేఘంలా వెలుగుతుంటుంది.
వ్యోమకాననమాతఙ్గశ్ శరీరగృహగర్గటః । ధూలీకదమ్బవిపినమ్ ఆశాలిఙ్గననాయకః
ఆకాశంలో విహరించే ఏనుగు లాంటి వాడు, ఈ శరీరమనే ఇంటిలో గల గర్జన, ధూళి మేఘాల అడవిని ఆలింగనం చేసే ప్రభువు.
స్త్యానీకరణసంశోషధృతిస్పన్దనసౌరభైః । సశైత్యైẖ కర్మభిష్ షడ్భిర్ అలబ్ధక్షణ ఆక్షయమ్
మందగమనము, ఎండబెట్టడం, స్థిరత, కదలిక, సుగంధం, చల్లదనం అనే ఆరు పనులతో, ఒక్క క్షణం కూడా విశ్రాంతి లేకుండా ఎప్పటికీ అలసిపోని వాడు.
రసాకర్షణసువ్యగ్రో నిత్యం భ్రాతేవ తేజసః । హరణాదానకర్తౄణామ్ అఙ్గానాం వినియోగకృత్
సారాన్ని ఆకర్షించడంలో ఎప్పుడూ తపనతో ఉండే వాడు, అగ్నికి తేజస్సు ఎలా ఉంటుందో అలా, తీసుకోవడం, ఇవ్వడం, పట్టుకోవడం చేసే అవయవాల పనులను నడిపించే వాడు.
శరీరనగరే నాడీమార్గైర్ గతినిరర్గలః । రసభాణ్డపరావర్తాద్ ఆయుర్మణిమహావణిక్
ఈ శరీరనగరంలో నాడుల మార్గాల్లో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, సారపాత్రలను తిప్పుతూ, ఆయుర్మణులను వ్యాపారం చేసే గొప్ప వ్యాపారి.
శరీరనగరీనాశనిర్మాణైకపరాయణః । రసకిట్టకలాధాతుపృథక్కరణకోవిదః
ఈ మనిషి తన శరీరాన్ని నిర్మించడానికీ, నశింపజేయడానికీ మాత్రమే పరమంగా నిమగ్నుడై ఉంటాడు. శరీరంలోని రసం, మలము, రక్తం, మాంసం, ఎముకలు వంటి వాటిని వేరుచేయడంలో, వాటి స్వభావాన్ని తెలుసుకోవడంలో అతడికి మంచి నైపుణ్యం ఉంది.
ప్రతిసూక్ష్మాణుకం దేహే తతో దృష్టం మయా జగత్ । తత్రేత్థంరూపమ్ ఆరమ్భి స్ఫుటమ్ ఆభోగి సుస్థిరమ్
శరీరంలోని ప్రతి సూక్ష్మమైన అణువులో నేను ఈ లోకాన్ని చూశాను. అక్కడ స్పష్టంగా, ఆనందంగా, స్థిరంగా ఉండే రూపం ఏర్పడుతుంది.
పరమాణుం ప్రతి త్వ్ అత్ర ప్రోహ్యన్త ఇవ సర్గకాః । న చ కిఞ్చిత్ కిలోహ్యన్తే ఖాకృతేẖ కిమ్ ఇవోహ్యతే
ప్రతి పరమాణువులో సృష్టికర్తలు నడిపించబడుతున్నట్టు కనిపిస్తారు. అయినా నిజంగా ఏదీ నడిపించబడదు, ఎందుకంటే ఖాళీతో తయారైన దానిలో ఏమి నడిపించబడుతుంది?
సచన్ద్రార్కానిలాగ్నీన్ద్రయమవైశ్రవణేశ్వరాః । సబ్రహ్మహరిగన్ధర్వవిద్యాధరమహోరగాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి, అగ్ని, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, ఇతర దేవతలు, బ్రహ్మ, హరి, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, మహానాగులు— వీరందరితో కూడి ఉన్నారు.
ససాగరగిరిద్వీపదిగన్తరమహార్ణవాః । సలోకాన్తరలోకేశక్రియాకాలక్రియాక్రమాః
సముద్రాలు, పర్వతాలు, దీవులు, దిక్కుల విస్తారమైన ప్రాంతాలు, మహాసముద్రాలు, లోకాలలో లోకాలు, లోకపాలకులు, క్రమంగా జరిగే కార్యాలు, కాలాల మార్పులు — ఇవన్నీ కలిగినవిగా ఉన్నాయి.
సస్వర్గభూమిపాతాలతలలోకాన్తరాన్తరాః । సభావాభావవైధుర్యజరామరణసమ్భ్రమాః
స్వర్గాలు, భూములు, పాతాళాలు, లోకాలలో అంతర్లయాలు, ఉనికీ, లేనిది, స్థిరతలేమి, వృద్ధాప్యం, మరణం వంటి అయోమయాలు — ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.
ఏవం నామ తదా రామ భూతపఞ్చకరూపిణా । మయా ప్రవిహృతం తత్ర త్రైలోక్యనలినోదరే
అలా, రామా, ఐదు భూతాల రూపంలో నేను ఆ మూడు లోకాల పద్మంలో సంచరించాను.
రసḫ పీతో ఽనుభూతశ్ చ క్ష్మాజలానిలతేజసామ్ । మూలజాలేషు వృక్షాణాం ప్రాణినాం చ సతా మయా
భూమి, నీరు, గాలి, అగ్ని — వీటి సారం నేను వృక్షాల వేరులలో, జీవులలో ఆస్వాదించాను, అనుభవించాను.
రసాయనఘనాఙ్గేషు చన్దనద్రవశోభిషు । లుఠితం చన్ద్రబిమ్బేషు తుషారశయనేష్వ్ ఇవ
ప్రాణరసాలతో నిండిన దేహాల్లో, చందనపు పూతతో అలంకరించినవాటిలో, వెన్నెల కాంతుల్లో, మంచు పరుపులపై తలపెట్టినట్టు నేను తిప్పుకుంటూ ఉన్నాను.
సర్వర్తువనజాలేషు నానామోదాని దిక్ష్వ్ అలమ్ । భుక్తాని పుష్పజాలాని ప్రోచ్ఛిష్టం దదతాలయే
వసంతకాలపు పుష్పాల వలయాల్లో, అన్ని దిక్కులలో విస్తరించిన పరిమళాలను ఆస్వాదించాను; పూలహారాలను తినిపట్టి, మిగిలిన వాటిని ఇంట్లో వదిలిపెట్టాను.
నతోన్నతాసు మృద్వీషు స్వాస్తీర్ణాస్వ్ అమ్బరాజిరే । సుప్తం శుభ్రాభ్రమాలాసు నవనీతస్థలీష్వ్ ఇవ
తక్కువగా కాని, ఎక్కువగా కాని లేని, మృదువైన వస్త్రాలపై పరచి, తెల్ల మేఘాల వరుసల్లో, కొత్త వెన్న తట్టిన పలకలపై నిద్రించినట్టు నిద్రించాను.
సుమనḫపత్త్రమృదుషు లీనం లక్ష్మీవిలాసిషు । సురసిద్ధాఙ్గనాఙ్గేషు దూరాస్తస్మరవాసనమ్
పుష్పదళాల మృదుత్వంలో, లక్ష్మీ సౌభాగ్యాల ఆటల్లో, దేవతా సిద్ధాంగనల దేహాల్లో, కామవాసనలకు దూరంగా నేను లీనమై ఉన్నాను.
కృతẖ కుముదకల్హారకరాలే నలినీవనే । కోమలẖ కలహంసీభిర్ లీలాకలకలారవః
నీలకమలాలు, తెల్లకుముదాలు విరివిగా ఉన్న కమలవనంలో, మృదువుగా ఆడుకుంటూ తిరిగే హంసల గానమధురమైన అరుపులు ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి.
సరత్సరిత్సిరాసారమూలభూమణ్డలాన్వితాః । అఙ్గేషూఢాస్ స్ఫురద్భూతా లోమాలయ ఇవాద్రయః
వెన్నెలలో ప్రవహించే నదులు, వాటి అనేక శాఖలు, మూలభూములతో కలిసి, నా అవయవాలపై కొండపై తడబడే రోమాలు లాగానే అలముకున్నాయి.
చతుర్దిగ్గ్రథితాదీర్ఘసరిత్సూత్రైస్ సముద్రకైః । ఆదర్శైర్ ఇవ విశ్రాన్తమ్ అఙ్గేషు ప్రతిబిమ్బిభిః
నాలుగు దిక్కులా పొడవైన నదుల తాడులతో సముద్రాలు బంధించబడి, అవి నా అవయవాలపై అద్దాల్లో ప్రతిబింబించినట్లు విశ్రాంతిగా ఉన్నాయి.
భూతసర్గేణ విభ్రాన్తం సిద్ధవిద్యాధరాదినా । మద్దేహే చేతితేనైవ మక్షికాయౌకరూపిణా
సిద్ధులు, విద్యాధరుల మాయతో మాయమై, భూతసృష్టి నా శరీరంలోనే మనస్సు ద్వారా ప్రేరేపించబడి, తేనెటీగల రూపంలో సంచరిస్తోంది.
మత్ప్రసాదేన ముదితైర్ లబ్ధమ్ అర్కాదిభిర్ వపుః । కృష్ణరక్తసితాపీతహరితైర్ హారితైర్ ఇవ
నా అనుగ్రహంతో, సూర్యుడు మొదలైన దేవతల వల్ల ఆనందంగా లభించిన ఈ శరీరం నల్ల, ఎరుపు, తెలుపు, పసుపు, ఆకుపచ్చ రంగులతో అలంకరించబడినట్లుగా ఉంది.
సముద్రముద్రయా సప్తద్వీపసప్తాత్మరూపయా । సంస్థయా స్థాపితా భూమిḫ ప్రకోష్ఠే వలయోపమా
సముద్రంతో చుట్టబడి, ఏడు ద్వీపాలు మరియు ఏడు అంతఃకరణాల రూపంలో ఉన్న ఈ భూమి, నా భుజంపై ఉంగరం వలె స్థిరంగా ఉంది.
విద్యాధరపురన్ధ్రీణాం పరామృష్టాఙ్గయష్టినా । అదృష్టేనైవ విహితḫ పులకోల్లాస ఆత్మనా
విద్యాధరుల భార్యల సన్నని చేతులు కనబడని విధంగా తాకినప్పుడు, నా లోపల ఆనందంతో రోమాంచనం ఉట్టిపడింది.
సరిత్సిరాసరత్సారరసాని సుషిరాణి చ । జగన్త్య్ ఏవాస్థిజాలాని మమాసన్ సంస్థితాని చ
నదులు, వాటి ఉపనదులు, వాటి సారం, వాటి నీరు, వాటి ప్రవాహాలు—ఈ లోకాలన్నీ నా ఎముకల వలయంగా ఉండిపోయాయి.