సహోదర ఇవ క్షిప్రగామిత్వాద్ అస్య చేతసః । అనఙ్గో ఽపి సమస్తాఙ్గస్ స్పన్దనానన్దచన్దనః
ఈ మనస్సు ఎంత వేగంగా కదులుతుందో, అది సహోదరుడిలా మన శరీరమంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది. శరీరం లేకపోయినా, ప్రతి అవయవంలో జీవనోద్వేగంతో ఆనందాన్ని పంచే సాంద్రమైన చందనం వలె ఉంటుంది.
తుషారశీకరాసారజరారోమవిజర్జరః । ఆమోదయౌవనోన్మాదో మౌనమార్దవశైశవః
తుళ్లిపడే మంచుతనంతో, వృద్ధాప్యంతో శరీరం క్షీణించినా, యౌవనపు పరిమళంతో మత్తుగా, మౌనంగా, మృదువుగా, బాల్యపు నిర్దోషతతో నిండివుంటుంది.
నన్దనామోదమధురో మధురోదారసంసృతిః । చారుచైత్రరథోన్ముక్తో హృతకాన్తారతశ్రమః
నందనవన పరిమళంతో మధురంగా, మృదువుగా ప్రవహిస్తూ, వసంతకాలపు అందమైన రథంలా, ప్రియమైనవారి కోసం కలిగే అలసటను దూరం చేసుకుని ఉల్లాసంగా ఉంటుంది.
చిరం గఙ్గాతరఙ్గాఙ్గదోలాన్దోలనసశ్రమః । శ్రమస్వరూపజ్ఞతయా నివారితరతశ్రమః
గంగానదిలో అలలపై శరీరాన్ని ఊగిస్తూ ఎన్నో రోజులుగా అలసిపోయినా, శ్రమ స్వరూపాన్ని నిజంగా తెలుసుకోవడం వల్ల, కోరికల వల్ల కలిగే అలసట పూర్తిగా పోయింది.
పుష్పభారనతాస్ స్పర్శైర్ వసన్తవనితాలతాః । చిరం చపలయంల్ లోలదలహస్తాలిలోచనాః
వసంతకాలంలో యువతుల వల్లి లతలు పుష్పాల భారంతో వంగిపోతూ, వారి కళ్లలో ఆకుల్లా చంచలత కనిపిస్తుంది. చేతులు కంపించిపోతూ, వారు ఎంతో కాలం ఆనందంగా ఆటలాడుతూ ఉంటారు.
చిరం భుఙ్క్త్వేన్దుబిమ్బాఙ్గం సుప్త్వా పూర్ణాభ్రతల్పకే । విధూయ కమలానీకమ్ అపనీతరతశ్రమః
చంద్రుని వలయాన్ని ఆనందంగా ఆస్వాదిస్తూ, మేఘాల పరుపుపై నిద్రపోయి, కమలాల సమూహాన్ని దూరం చేసి, కోరికల వల్ల కలిగిన అలసటను తుడిచిపెట్టుకుంటారు.
సమస్తరజసామ్ ఓకో వ్యోమగామీ తురఙ్గమః । ఆమోదమదమాతఙ్గసముల్లాసమహాసుహృత్
అన్ని రకాల రాగాల నివాసమైన ఆకాశంలో పరుగెత్తే గుర్రం, సుగంధం మరియు ఆనంద మత్తులో ఉల్లాసంగా ఉండే గొప్ప మిత్రుడు.
ధారోర్ణాఢ్యతడిచ్ఛృఙ్గపయోదపశుపాలకః । తన్తుశ్ శీకరముక్తానామ్ అరిర్ ఘర్మరజోరుజామ్
వర్షపు ప్రవాహాలతో సంపన్నంగా, మెరుపులతో అలంకరించబడిన మేఘాల కాపరి, తుంపరల వలె తడిపడే మంచుబిందువుల తంతువు, వేడి వల్ల కలిగే దుమ్ము, నొప్పులకు శత్రువు.
ఆకాశకుసుమామోదస్ సర్వశబ్దసహోదరః । నాడీప్రణాలీసలిలం భూతాఙ్గోపాఙ్గనర్తకః
ఆకాశంలో పువ్వుల సుగంధాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, అన్ని శబ్దాలకు సోదరుడు; నాడుల్లో ప్రవహించే నీరు, భూతాల అవయవాలు, ఉపావయవాల్లో నాట్యం చేసేవాడు.
మర్మకర్మకరైకాత్మా హృద్గుహాగేహకేసరీ । నిత్యమ్ ఏకాన్తపథికస్ సారథిర్ జాతవేదసః
ప్రాణకార్యాలన్నింటికీ ఏకరూపుడై, హృదయపు గుహలో నివసించే సింహంలా ఉంటాడు; ఎప్పుడూ ఒంటరిగా ప్రయాణించేవాడు, అగ్నిలో జన్మించినవానికి సారధి.
ఆమోదరత్నలుణ్ఠాకో విమాననగరావనిః । దాహాన్ధకారశీతాంశుశ్ శైత్యేన్దుక్షీరసాగరః
సువాసన రత్నాలను దోచుకునేవాడు, విమాన నగరానికి భూమిలాంటి వాడు; వేడి, చీకటి, చల్లని చంద్రుడూ, చంద్రుని చల్లని అమృత సముద్రం కూడా ఇతడే.
ప్రాణాపానకలారజ్జ్వా ప్రాణినాం యన్త్రవాహకః । అరిర్ మిత్రం చ దీపానాం ద్వీపసఞ్చరణే రతః
ప్రాణ, అపాన శక్తుల తాడుతో జీవుల యంత్రాన్ని నడిపేవాడు; దీపాలకు శత్రువూ, మిత్రుడూ, ద్వీపాలలో సంచరించడంలో ఆనందించేవాడు.
పురోగతో ఽప్య్ అదృశ్యాత్మా మనోరాజ్యపురోపమః । తాలవృన్తతిలే తైలమ్ ఆలానం స్పన్దదన్తినః
ముందుకు పోతున్నా, దాని స్వరూపం కనబడదు; అది మనస్సు రాజ్యంలో రాజధానిలా, నువ్వులలో దాగిన నూనెలా, కదులుతున్న ఏనుగును కట్టిపెట్టే తాడిలా ఉంటుంది.
ఏకక్షణలవేనైవ వలితాఖిలభూధరః । వర్ణావలితరఙ్గాణాం గఙ్గావాహరవైకకృత్
ఒక క్షణంలోనే అన్ని పర్వతాలను తిప్పగలదు; రంగులతో అలంకరించిన అలలకు గంగను తీసుకురావడంలో ఒక్కదానే కారణం.
శ్యామామ్బువాహరజసాం మహావర్తకృద్ అమ్భసామ్ । ద్యునదీవాహవార్యోఘో నభోనీలోత్పలాలికః
నలుపు నీటిని మోసే మేఘాల ధూళితో ఏర్పడిన గొప్ప చక్రవాతంలా, ఆకాశ నీలకమలాల హారంలా, ఆకాశగంగ నీటిప్రవాహంలా ఉంటుంది.
శరీరావేష్టితోన్ముక్తపురాణతృణచోపనః । స్పన్దపద్మవనాదిత్యశ్ శబ్దవర్షైకవారిదః
దేహంలో చుట్టబడి, పాత గడ్డి పరుపు నుంచి విడిపోతూ, కంపించే పద్మవనానికి సూర్యుడిలా, శబ్దవర్షానికి ఒక్క మేఘంలా వెలుగుతుంటుంది.
వ్యోమకాననమాతఙ్గశ్ శరీరగృహగర్గటః । ధూలీకదమ్బవిపినమ్ ఆశాలిఙ్గననాయకః
ఆకాశంలో విహరించే ఏనుగు లాంటి వాడు, ఈ శరీరమనే ఇంటిలో గల గర్జన, ధూళి మేఘాల అడవిని ఆలింగనం చేసే ప్రభువు.
స్త్యానీకరణసంశోషధృతిస్పన్దనసౌరభైః । సశైత్యైẖ కర్మభిష్ షడ్భిర్ అలబ్ధక్షణ ఆక్షయమ్
మందగమనము, ఎండబెట్టడం, స్థిరత, కదలిక, సుగంధం, చల్లదనం అనే ఆరు పనులతో, ఒక్క క్షణం కూడా విశ్రాంతి లేకుండా ఎప్పటికీ అలసిపోని వాడు.
రసాకర్షణసువ్యగ్రో నిత్యం భ్రాతేవ తేజసః । హరణాదానకర్తౄణామ్ అఙ్గానాం వినియోగకృత్
సారాన్ని ఆకర్షించడంలో ఎప్పుడూ తపనతో ఉండే వాడు, అగ్నికి తేజస్సు ఎలా ఉంటుందో అలా, తీసుకోవడం, ఇవ్వడం, పట్టుకోవడం చేసే అవయవాల పనులను నడిపించే వాడు.
శరీరనగరే నాడీమార్గైర్ గతినిరర్గలః । రసభాణ్డపరావర్తాద్ ఆయుర్మణిమహావణిక్
ఈ శరీరనగరంలో నాడుల మార్గాల్లో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, సారపాత్రలను తిప్పుతూ, ఆయుర్మణులను వ్యాపారం చేసే గొప్ప వ్యాపారి.
శరీరనగరీనాశనిర్మాణైకపరాయణః । రసకిట్టకలాధాతుపృథక్కరణకోవిదః
ఈ మనిషి తన శరీరాన్ని నిర్మించడానికీ, నశింపజేయడానికీ మాత్రమే పరమంగా నిమగ్నుడై ఉంటాడు. శరీరంలోని రసం, మలము, రక్తం, మాంసం, ఎముకలు వంటి వాటిని వేరుచేయడంలో, వాటి స్వభావాన్ని తెలుసుకోవడంలో అతడికి మంచి నైపుణ్యం ఉంది.
ప్రతిసూక్ష్మాణుకం దేహే తతో దృష్టం మయా జగత్ । తత్రేత్థంరూపమ్ ఆరమ్భి స్ఫుటమ్ ఆభోగి సుస్థిరమ్
శరీరంలోని ప్రతి సూక్ష్మమైన అణువులో నేను ఈ లోకాన్ని చూశాను. అక్కడ స్పష్టంగా, ఆనందంగా, స్థిరంగా ఉండే రూపం ఏర్పడుతుంది.
పరమాణుం ప్రతి త్వ్ అత్ర ప్రోహ్యన్త ఇవ సర్గకాః । న చ కిఞ్చిత్ కిలోహ్యన్తే ఖాకృతేẖ కిమ్ ఇవోహ్యతే
ప్రతి పరమాణువులో సృష్టికర్తలు నడిపించబడుతున్నట్టు కనిపిస్తారు. అయినా నిజంగా ఏదీ నడిపించబడదు, ఎందుకంటే ఖాళీతో తయారైన దానిలో ఏమి నడిపించబడుతుంది?
సచన్ద్రార్కానిలాగ్నీన్ద్రయమవైశ్రవణేశ్వరాః । సబ్రహ్మహరిగన్ధర్వవిద్యాధరమహోరగాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి, అగ్ని, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, ఇతర దేవతలు, బ్రహ్మ, హరి, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, మహానాగులు— వీరందరితో కూడి ఉన్నారు.
ససాగరగిరిద్వీపదిగన్తరమహార్ణవాః । సలోకాన్తరలోకేశక్రియాకాలక్రియాక్రమాః
సముద్రాలు, పర్వతాలు, దీవులు, దిక్కుల విస్తారమైన ప్రాంతాలు, మహాసముద్రాలు, లోకాలలో లోకాలు, లోకపాలకులు, క్రమంగా జరిగే కార్యాలు, కాలాల మార్పులు — ఇవన్నీ కలిగినవిగా ఉన్నాయి.
సస్వర్గభూమిపాతాలతలలోకాన్తరాన్తరాః । సభావాభావవైధుర్యజరామరణసమ్భ్రమాః
స్వర్గాలు, భూములు, పాతాళాలు, లోకాలలో అంతర్లయాలు, ఉనికీ, లేనిది, స్థిరతలేమి, వృద్ధాప్యం, మరణం వంటి అయోమయాలు — ఇవన్నీ కూడా ఉన్నాయి.
ఏవం నామ తదా రామ భూతపఞ్చకరూపిణా । మయా ప్రవిహృతం తత్ర త్రైలోక్యనలినోదరే
అలా, రామా, ఐదు భూతాల రూపంలో నేను ఆ మూడు లోకాల పద్మంలో సంచరించాను.
రసḫ పీతో ఽనుభూతశ్ చ క్ష్మాజలానిలతేజసామ్ । మూలజాలేషు వృక్షాణాం ప్రాణినాం చ సతా మయా
భూమి, నీరు, గాలి, అగ్ని — వీటి సారం నేను వృక్షాల వేరులలో, జీవులలో ఆస్వాదించాను, అనుభవించాను.
రసాయనఘనాఙ్గేషు చన్దనద్రవశోభిషు । లుఠితం చన్ద్రబిమ్బేషు తుషారశయనేష్వ్ ఇవ
ప్రాణరసాలతో నిండిన దేహాల్లో, చందనపు పూతతో అలంకరించినవాటిలో, వెన్నెల కాంతుల్లో, మంచు పరుపులపై తలపెట్టినట్టు నేను తిప్పుకుంటూ ఉన్నాను.
సర్వర్తువనజాలేషు నానామోదాని దిక్ష్వ్ అలమ్ । భుక్తాని పుష్పజాలాని ప్రోచ్ఛిష్టం దదతాలయే
వసంతకాలపు పుష్పాల వలయాల్లో, అన్ని దిక్కులలో విస్తరించిన పరిమళాలను ఆస్వాదించాను; పూలహారాలను తినిపట్టి, మిగిలిన వాటిని ఇంట్లో వదిలిపెట్టాను.