వితతారమ్భయాప్య్ ఉచ్చైర్ జ్వాలాజాలతయేద్ధయా । ఉత్థాయోత్థాయ వలితం ఖలలక్ష్మ్యేవ లోలయా
ఎత్తుగా విస్తరించి, అగ్ని జ్వాలల వలయంలా దహించుతూ, మళ్లీ మళ్లీ పైకి లేచి, తిరుగుతూ, చంచలమైన అదృష్టంలా మారుతూ ఉంటుంది.
తేజస్తయాపి పరమాణుకణోదరే ఽపి దృష్టేత్థమ్ ఏవమ్ ఇహ రామ మయా జగచ్ఛ్రీః । అన్యా చ సా న చ చిదమ్బరతḫ పరస్మాత్ స్వప్నే పురాచలగణో ఽత్ర నిదర్శనం వః
ఒక చిన్న అణువులో కూడా వెలుగు ఎలా కనిపిస్తుందో, అలా రామా, ఈ లోక మహిమను నేను చూశాను. అది వేరేలా కూడా, వేరుకాదనిపించేదిగా కూడా ఉంది. అది చైతన్య ఆకాశంలా, స్వప్నంలో పర్వత సమూహం కనిపించడమే దీనికి ఉదాహరణ.
అథ వాతమయీం ధత్త్వా జగత్ప్రేక్షణకౌతుకాత్ । ధారణాం ధీరయా వృత్త్యా వాతతామ్ అహమ్ ఆగతః
ఆ సమయంలో, ఈ లోకాన్ని చూడాలనే ఆసక్తితో నేను గాలి రూపాన్ని ధరించి, స్థిరమైన మనస్సుతో ధారణ చేయడం వల్ల గాలి స్వరూపాన్ని పొందాను.
సమ్పన్నో ఽస్మ్య్ అనిలో వల్లీలలనాలోకలాసకః । కమలోత్పలకున్దాదిజాలకామోదపాలకః
నేను గాలిగా మారి, వల్లి లతలతో ఆడుకుంటూ, తామర, ఉట్తల, మల్లె మరియు ఇతర పుష్పాల సువాసనను కాపాడేవాడిని అయ్యాను.
శీకరోత్కరనీహారహేలాహరణతర్షులః । సురతశ్రాన్తసర్వాఙ్గసమాహ్లాదనహర్షులః
పొడి చినుకులు, పొగమంచును తుడిచివేయడంలో ఉత్సాహంగా ఉండి, ప్రేమలో అలసిపోయిన ప్రతి అవయవాన్ని సాంత్వనపరచడంలో ఆనందంతో నిండిపోయాను.
తృణగుల్మలతావల్లీదలతాణ్డవపణ్డితః । లతౌషధిఫలోల్లాసకుసుమామోదమణ్డితః
పుల్లలు, పొదలు, లతలు, వళ్ళీల నాట్యంలో నిపుణుడిని, మొక్కలు, పండ్లు వికసించే పరిమళంతో అలంకరించబడ్డవాడిని.
మృదుర్ మఙ్గలకాలేషు లలనాలకచాలకః । భీమ ఉత్పాతవాతేషు పర్ణవత్ప్రౌఢపర్వతః
శుభసమయాల్లో నేను మృదువుగా, స్త్రీల జుట్టు తడిపే గాలి వంటివాడిని; కానీ భయంకరమైన తుఫానుల్లో, ఆకులతో నిండిన పెద్ద కొండలా భయపెడతాను.
నన్దనే కున్దమన్దారమకరన్దరజోఽరుణః । నరకే ఽఙ్గారసమ్భారో భువి నీహారభాసురః
స్వర్గంలో నేను మల్లె, మందారపువ్వుల రేణువులతో ఎర్రగా మెరుస్తాను; నరకంలో మండుతున్న బొగ్గుల గుళికను; భూమిపై పొగమంచు వెలుగులా కనిపిస్తాను.
సాగరే ఽసరలావర్తలేఖానుమితసర్పణః । దివి వారిదసఞ్చారమృష్టామృష్టేన్దుదర్పణః
సముద్రంలో నా కదలికను అలల సున్నితమైన గీతల ద్వారా ఊహించవచ్చు; ఆకాశంలో నేను మేఘాలు, చంద్రుడు పోయే దారిని శుభ్రంగా మెరిపించే అద్దంలా ఉంటాను.
నక్షత్రక్షత్రసైన్యస్య రథో రంహోవిబృంహితః । త్రైలోక్యసిద్ధసఞ్చారవిమానధరణేహితః
నక్షత్రాలు, గ్రహాల సైన్యానికి యుద్ధంలో విస్తరించే రథం నేను; మూడు లోకాల్లో సంచరించే సిద్ధుల విమానాలకు ఆధారంగా నిలుస్తాను.
సహోదర ఇవ క్షిప్రగామిత్వాద్ అస్య చేతసః । అనఙ్గో ఽపి సమస్తాఙ్గస్ స్పన్దనానన్దచన్దనః
ఈ మనస్సు ఎంత వేగంగా కదులుతుందో, అది సహోదరుడిలా మన శరీరమంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది. శరీరం లేకపోయినా, ప్రతి అవయవంలో జీవనోద్వేగంతో ఆనందాన్ని పంచే సాంద్రమైన చందనం వలె ఉంటుంది.
తుషారశీకరాసారజరారోమవిజర్జరః । ఆమోదయౌవనోన్మాదో మౌనమార్దవశైశవః
తుళ్లిపడే మంచుతనంతో, వృద్ధాప్యంతో శరీరం క్షీణించినా, యౌవనపు పరిమళంతో మత్తుగా, మౌనంగా, మృదువుగా, బాల్యపు నిర్దోషతతో నిండివుంటుంది.
నన్దనామోదమధురో మధురోదారసంసృతిః । చారుచైత్రరథోన్ముక్తో హృతకాన్తారతశ్రమః
నందనవన పరిమళంతో మధురంగా, మృదువుగా ప్రవహిస్తూ, వసంతకాలపు అందమైన రథంలా, ప్రియమైనవారి కోసం కలిగే అలసటను దూరం చేసుకుని ఉల్లాసంగా ఉంటుంది.
చిరం గఙ్గాతరఙ్గాఙ్గదోలాన్దోలనసశ్రమః । శ్రమస్వరూపజ్ఞతయా నివారితరతశ్రమః
గంగానదిలో అలలపై శరీరాన్ని ఊగిస్తూ ఎన్నో రోజులుగా అలసిపోయినా, శ్రమ స్వరూపాన్ని నిజంగా తెలుసుకోవడం వల్ల, కోరికల వల్ల కలిగే అలసట పూర్తిగా పోయింది.
పుష్పభారనతాస్ స్పర్శైర్ వసన్తవనితాలతాః । చిరం చపలయంల్ లోలదలహస్తాలిలోచనాః
వసంతకాలంలో యువతుల వల్లి లతలు పుష్పాల భారంతో వంగిపోతూ, వారి కళ్లలో ఆకుల్లా చంచలత కనిపిస్తుంది. చేతులు కంపించిపోతూ, వారు ఎంతో కాలం ఆనందంగా ఆటలాడుతూ ఉంటారు.
చిరం భుఙ్క్త్వేన్దుబిమ్బాఙ్గం సుప్త్వా పూర్ణాభ్రతల్పకే । విధూయ కమలానీకమ్ అపనీతరతశ్రమః
చంద్రుని వలయాన్ని ఆనందంగా ఆస్వాదిస్తూ, మేఘాల పరుపుపై నిద్రపోయి, కమలాల సమూహాన్ని దూరం చేసి, కోరికల వల్ల కలిగిన అలసటను తుడిచిపెట్టుకుంటారు.
సమస్తరజసామ్ ఓకో వ్యోమగామీ తురఙ్గమః । ఆమోదమదమాతఙ్గసముల్లాసమహాసుహృత్
అన్ని రకాల రాగాల నివాసమైన ఆకాశంలో పరుగెత్తే గుర్రం, సుగంధం మరియు ఆనంద మత్తులో ఉల్లాసంగా ఉండే గొప్ప మిత్రుడు.
ధారోర్ణాఢ్యతడిచ్ఛృఙ్గపయోదపశుపాలకః । తన్తుశ్ శీకరముక్తానామ్ అరిర్ ఘర్మరజోరుజామ్
వర్షపు ప్రవాహాలతో సంపన్నంగా, మెరుపులతో అలంకరించబడిన మేఘాల కాపరి, తుంపరల వలె తడిపడే మంచుబిందువుల తంతువు, వేడి వల్ల కలిగే దుమ్ము, నొప్పులకు శత్రువు.
ఆకాశకుసుమామోదస్ సర్వశబ్దసహోదరః । నాడీప్రణాలీసలిలం భూతాఙ్గోపాఙ్గనర్తకః
ఆకాశంలో పువ్వుల సుగంధాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, అన్ని శబ్దాలకు సోదరుడు; నాడుల్లో ప్రవహించే నీరు, భూతాల అవయవాలు, ఉపావయవాల్లో నాట్యం చేసేవాడు.
మర్మకర్మకరైకాత్మా హృద్గుహాగేహకేసరీ । నిత్యమ్ ఏకాన్తపథికస్ సారథిర్ జాతవేదసః
ప్రాణకార్యాలన్నింటికీ ఏకరూపుడై, హృదయపు గుహలో నివసించే సింహంలా ఉంటాడు; ఎప్పుడూ ఒంటరిగా ప్రయాణించేవాడు, అగ్నిలో జన్మించినవానికి సారధి.
ఆమోదరత్నలుణ్ఠాకో విమాననగరావనిః । దాహాన్ధకారశీతాంశుశ్ శైత్యేన్దుక్షీరసాగరః
సువాసన రత్నాలను దోచుకునేవాడు, విమాన నగరానికి భూమిలాంటి వాడు; వేడి, చీకటి, చల్లని చంద్రుడూ, చంద్రుని చల్లని అమృత సముద్రం కూడా ఇతడే.
ప్రాణాపానకలారజ్జ్వా ప్రాణినాం యన్త్రవాహకః । అరిర్ మిత్రం చ దీపానాం ద్వీపసఞ్చరణే రతః
ప్రాణ, అపాన శక్తుల తాడుతో జీవుల యంత్రాన్ని నడిపేవాడు; దీపాలకు శత్రువూ, మిత్రుడూ, ద్వీపాలలో సంచరించడంలో ఆనందించేవాడు.
పురోగతో ఽప్య్ అదృశ్యాత్మా మనోరాజ్యపురోపమః । తాలవృన్తతిలే తైలమ్ ఆలానం స్పన్దదన్తినః
ముందుకు పోతున్నా, దాని స్వరూపం కనబడదు; అది మనస్సు రాజ్యంలో రాజధానిలా, నువ్వులలో దాగిన నూనెలా, కదులుతున్న ఏనుగును కట్టిపెట్టే తాడిలా ఉంటుంది.
ఏకక్షణలవేనైవ వలితాఖిలభూధరః । వర్ణావలితరఙ్గాణాం గఙ్గావాహరవైకకృత్
ఒక క్షణంలోనే అన్ని పర్వతాలను తిప్పగలదు; రంగులతో అలంకరించిన అలలకు గంగను తీసుకురావడంలో ఒక్కదానే కారణం.
శ్యామామ్బువాహరజసాం మహావర్తకృద్ అమ్భసామ్ । ద్యునదీవాహవార్యోఘో నభోనీలోత్పలాలికః
నలుపు నీటిని మోసే మేఘాల ధూళితో ఏర్పడిన గొప్ప చక్రవాతంలా, ఆకాశ నీలకమలాల హారంలా, ఆకాశగంగ నీటిప్రవాహంలా ఉంటుంది.
శరీరావేష్టితోన్ముక్తపురాణతృణచోపనః । స్పన్దపద్మవనాదిత్యశ్ శబ్దవర్షైకవారిదః
దేహంలో చుట్టబడి, పాత గడ్డి పరుపు నుంచి విడిపోతూ, కంపించే పద్మవనానికి సూర్యుడిలా, శబ్దవర్షానికి ఒక్క మేఘంలా వెలుగుతుంటుంది.
వ్యోమకాననమాతఙ్గశ్ శరీరగృహగర్గటః । ధూలీకదమ్బవిపినమ్ ఆశాలిఙ్గననాయకః
ఆకాశంలో విహరించే ఏనుగు లాంటి వాడు, ఈ శరీరమనే ఇంటిలో గల గర్జన, ధూళి మేఘాల అడవిని ఆలింగనం చేసే ప్రభువు.
స్త్యానీకరణసంశోషధృతిస్పన్దనసౌరభైః । సశైత్యైẖ కర్మభిష్ షడ్భిర్ అలబ్ధక్షణ ఆక్షయమ్
మందగమనము, ఎండబెట్టడం, స్థిరత, కదలిక, సుగంధం, చల్లదనం అనే ఆరు పనులతో, ఒక్క క్షణం కూడా విశ్రాంతి లేకుండా ఎప్పటికీ అలసిపోని వాడు.
రసాకర్షణసువ్యగ్రో నిత్యం భ్రాతేవ తేజసః । హరణాదానకర్తౄణామ్ అఙ్గానాం వినియోగకృత్
సారాన్ని ఆకర్షించడంలో ఎప్పుడూ తపనతో ఉండే వాడు, అగ్నికి తేజస్సు ఎలా ఉంటుందో అలా, తీసుకోవడం, ఇవ్వడం, పట్టుకోవడం చేసే అవయవాల పనులను నడిపించే వాడు.
శరీరనగరే నాడీమార్గైర్ గతినిరర్గలః । రసభాణ్డపరావర్తాద్ ఆయుర్మణిమహావణిక్
ఈ శరీరనగరంలో నాడుల మార్గాల్లో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, సారపాత్రలను తిప్పుతూ, ఆయుర్మణులను వ్యాపారం చేసే గొప్ప వ్యాపారి.