బోధదేహేన హృదయం శిలానామ్ అప్య్ అభేదినా । ప్రవిశ్యాశు వినిర్యాతి యాతి పాతాలమ్ అమ్బరమ్
బోధరూపమైన దేహంతో, రాళ్ల గుండెల్లో కూడా నిరోధం లేకుండా ప్రవేశించి, వెంటనే బయటకు వచ్చి, పాతాళంలోనికైనా, ఆకాశంలోనికైనా వెళ్లగలడు.
తస్మాన్ మయా పురా రామ బోధదేహేన తత్ తదా । తథా కృతమ్ అనన్తేన చిన్మయవ్యోమరూపిణా
అందుకే రామా, నేను కూడా గతంలో, ఆ అనంతమైన, బోధతో కూడిన, ఆకాశస్వరూపమైన దేహంతో అలాగే చేసాను.
వజ్రపాషాణపాతాలనభోఽన్తరగమాగమాన్ । కుర్వతస్ తాదృశస్యాశు న విఘ్న ఉపజాయతే
వజ్రం, రాయి, పాతాళం, ఆకాశం — వీటిలో自在ంగా సంచరించే వానికి ఎలాంటి అడ్డంకీ ఎప్పుడూ కలగదు.
బోధమాత్రశరీరేణ యావద్ ఆస్తే జడేష్వ్ అసౌ । పదార్థేషు తథాభూతస్ తావత్ తత్రావతిష్ఠతే
ఆయన బోధమాత్రమైన దేహంతో, జడమైన వస్తువుల మధ్య ఎంతకాలం ఉన్నా, అచ్చం అలాగే ఆ వస్తువుల మధ్యే స్థిరంగా ఉంటాడు.
స్వేచ్ఛయైవ చలిత్వాథ తతో ఽన్యత్ర ప్రయాతి చేత్ । తత్ తత్రైవ స్థితిం యాతి తథైవాఙ్గ మతిర్ యథా
మనస్సు తన ఇష్టానుసారం కదిలి, తరువాత ఇంకెక్కడికైనా వెళ్లినా, అక్కడే ఆ మనస్సు స్థిరపడుతుంది, ప్రియమైనవాడా, మనస్సు ఎలా ఉంటుందో అలా.
బోధమాత్రం విదుర్ దేహమ్ ఆతివాహికమ్ అవ్యయమ్ । ఇదానీం త్వం తమ్ ఏవేహ బుద్ధో ఽనుభవసి స్వయమ్
ఈ శరీరం అనేది కేవలం జ్ఞానం మాత్రమే అని వారు తెలుసుకున్నారు; అది సూత్ష్మంగా, నశించని స్వరూపంతో ఉంటుంది. ఇప్పుడు నీవు కూడా అదే జ్ఞానాన్ని ఇక్కడ నీవే ప్రత్యక్షంగా అనుభవిస్తున్నావు.
చిన్మాత్రవ్యోమరూపో ఽస్మీత్య్ అర్కాదావ్ ఇతి బోధతః । ఆత్మైవాస్తమ్ ఉపానీతస్ సన్న్ ఏవాసన్న్ ఇవాత్మనా
'నేను కేవలం చైతన్యమే, ఆకాశంలా విస్తరించి ఉన్నాను' అని తెలుసుకున్నవాడు, సూర్యునిలోనైనా, ఎక్కడైనా ఉన్నా, ఆ ఆత్మే అక్కడ స్థిరమవుతుంది — అది నిజంగా ఉన్నా, తన వల్లే లేనట్టు అనిపిస్తుంది.
స్థితం స్వప్నాదిజగతి తమసేవాసతేవ వా । ఆవృతేనేవ వాన్యాసామ్ అలభ్యేన సతా దృశామ్
స్వప్నాది లోకాల్లో స్థిరంగా ఉన్నా, అది చీకటిలో ఉన్నట్టు, దాచబడ్డట్టు, లేక ఇంకేదో మూతపడినట్టు కనబడదు; నిజంగా ఉన్నా, కళ్లకు అందదు.
తరఙ్గలేఖయాఙ్గారసరితస్ స్వాఙ్గలగ్నయా । మనోరాజ్యశ్రియేవాశు ప్రోత్పన్నస్తబ్ధదేహయా
ఎంబర్లు పొంగిపోతున్న నదిలో అలల చిహ్నం లాగా, తన శరీరానికే అతుక్కుపోయినట్టుగా, మనసులో రాజ్య మహిమ ఒక్కసారిగా ఉద్భవించినట్టు, కఠినమైన శరీరంతో వెంటనే ప్రబలంగా కనిపిస్తుంది.
కజ్జలాలికయా వహ్నివిపినే పుష్పశోభయా । ఫుల్లత్స్థలామ్బుజాసారకింశుకాశోకరూపయా
పువ్వులతో అలంకరించబడిన అగ్ని అడవిలో కాజలు గీతలా, వికసిస్తున్న మైదానంలో కమలాలు, పలు పూలు, అశోకవృక్షాలు మెరిసిపోతున్న రూపంలా కనిపిస్తుంది.
వితతారమ్భయాప్య్ ఉచ్చైర్ జ్వాలాజాలతయేద్ధయా । ఉత్థాయోత్థాయ వలితం ఖలలక్ష్మ్యేవ లోలయా
ఎత్తుగా విస్తరించి, అగ్ని జ్వాలల వలయంలా దహించుతూ, మళ్లీ మళ్లీ పైకి లేచి, తిరుగుతూ, చంచలమైన అదృష్టంలా మారుతూ ఉంటుంది.
తేజస్తయాపి పరమాణుకణోదరే ఽపి దృష్టేత్థమ్ ఏవమ్ ఇహ రామ మయా జగచ్ఛ్రీః । అన్యా చ సా న చ చిదమ్బరతḫ పరస్మాత్ స్వప్నే పురాచలగణో ఽత్ర నిదర్శనం వః
ఒక చిన్న అణువులో కూడా వెలుగు ఎలా కనిపిస్తుందో, అలా రామా, ఈ లోక మహిమను నేను చూశాను. అది వేరేలా కూడా, వేరుకాదనిపించేదిగా కూడా ఉంది. అది చైతన్య ఆకాశంలా, స్వప్నంలో పర్వత సమూహం కనిపించడమే దీనికి ఉదాహరణ.
అథ వాతమయీం ధత్త్వా జగత్ప్రేక్షణకౌతుకాత్ । ధారణాం ధీరయా వృత్త్యా వాతతామ్ అహమ్ ఆగతః
ఆ సమయంలో, ఈ లోకాన్ని చూడాలనే ఆసక్తితో నేను గాలి రూపాన్ని ధరించి, స్థిరమైన మనస్సుతో ధారణ చేయడం వల్ల గాలి స్వరూపాన్ని పొందాను.
సమ్పన్నో ఽస్మ్య్ అనిలో వల్లీలలనాలోకలాసకః । కమలోత్పలకున్దాదిజాలకామోదపాలకః
నేను గాలిగా మారి, వల్లి లతలతో ఆడుకుంటూ, తామర, ఉట్తల, మల్లె మరియు ఇతర పుష్పాల సువాసనను కాపాడేవాడిని అయ్యాను.
శీకరోత్కరనీహారహేలాహరణతర్షులః । సురతశ్రాన్తసర్వాఙ్గసమాహ్లాదనహర్షులః
పొడి చినుకులు, పొగమంచును తుడిచివేయడంలో ఉత్సాహంగా ఉండి, ప్రేమలో అలసిపోయిన ప్రతి అవయవాన్ని సాంత్వనపరచడంలో ఆనందంతో నిండిపోయాను.
తృణగుల్మలతావల్లీదలతాణ్డవపణ్డితః । లతౌషధిఫలోల్లాసకుసుమామోదమణ్డితః
పుల్లలు, పొదలు, లతలు, వళ్ళీల నాట్యంలో నిపుణుడిని, మొక్కలు, పండ్లు వికసించే పరిమళంతో అలంకరించబడ్డవాడిని.
మృదుర్ మఙ్గలకాలేషు లలనాలకచాలకః । భీమ ఉత్పాతవాతేషు పర్ణవత్ప్రౌఢపర్వతః
శుభసమయాల్లో నేను మృదువుగా, స్త్రీల జుట్టు తడిపే గాలి వంటివాడిని; కానీ భయంకరమైన తుఫానుల్లో, ఆకులతో నిండిన పెద్ద కొండలా భయపెడతాను.
నన్దనే కున్దమన్దారమకరన్దరజోఽరుణః । నరకే ఽఙ్గారసమ్భారో భువి నీహారభాసురః
స్వర్గంలో నేను మల్లె, మందారపువ్వుల రేణువులతో ఎర్రగా మెరుస్తాను; నరకంలో మండుతున్న బొగ్గుల గుళికను; భూమిపై పొగమంచు వెలుగులా కనిపిస్తాను.
సాగరే ఽసరలావర్తలేఖానుమితసర్పణః । దివి వారిదసఞ్చారమృష్టామృష్టేన్దుదర్పణః
సముద్రంలో నా కదలికను అలల సున్నితమైన గీతల ద్వారా ఊహించవచ్చు; ఆకాశంలో నేను మేఘాలు, చంద్రుడు పోయే దారిని శుభ్రంగా మెరిపించే అద్దంలా ఉంటాను.
నక్షత్రక్షత్రసైన్యస్య రథో రంహోవిబృంహితః । త్రైలోక్యసిద్ధసఞ్చారవిమానధరణేహితః
నక్షత్రాలు, గ్రహాల సైన్యానికి యుద్ధంలో విస్తరించే రథం నేను; మూడు లోకాల్లో సంచరించే సిద్ధుల విమానాలకు ఆధారంగా నిలుస్తాను.
సహోదర ఇవ క్షిప్రగామిత్వాద్ అస్య చేతసః । అనఙ్గో ఽపి సమస్తాఙ్గస్ స్పన్దనానన్దచన్దనః
ఈ మనస్సు ఎంత వేగంగా కదులుతుందో, అది సహోదరుడిలా మన శరీరమంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది. శరీరం లేకపోయినా, ప్రతి అవయవంలో జీవనోద్వేగంతో ఆనందాన్ని పంచే సాంద్రమైన చందనం వలె ఉంటుంది.
తుషారశీకరాసారజరారోమవిజర్జరః । ఆమోదయౌవనోన్మాదో మౌనమార్దవశైశవః
తుళ్లిపడే మంచుతనంతో, వృద్ధాప్యంతో శరీరం క్షీణించినా, యౌవనపు పరిమళంతో మత్తుగా, మౌనంగా, మృదువుగా, బాల్యపు నిర్దోషతతో నిండివుంటుంది.
నన్దనామోదమధురో మధురోదారసంసృతిః । చారుచైత్రరథోన్ముక్తో హృతకాన్తారతశ్రమః
నందనవన పరిమళంతో మధురంగా, మృదువుగా ప్రవహిస్తూ, వసంతకాలపు అందమైన రథంలా, ప్రియమైనవారి కోసం కలిగే అలసటను దూరం చేసుకుని ఉల్లాసంగా ఉంటుంది.
చిరం గఙ్గాతరఙ్గాఙ్గదోలాన్దోలనసశ్రమః । శ్రమస్వరూపజ్ఞతయా నివారితరతశ్రమః
గంగానదిలో అలలపై శరీరాన్ని ఊగిస్తూ ఎన్నో రోజులుగా అలసిపోయినా, శ్రమ స్వరూపాన్ని నిజంగా తెలుసుకోవడం వల్ల, కోరికల వల్ల కలిగే అలసట పూర్తిగా పోయింది.
పుష్పభారనతాస్ స్పర్శైర్ వసన్తవనితాలతాః । చిరం చపలయంల్ లోలదలహస్తాలిలోచనాః
వసంతకాలంలో యువతుల వల్లి లతలు పుష్పాల భారంతో వంగిపోతూ, వారి కళ్లలో ఆకుల్లా చంచలత కనిపిస్తుంది. చేతులు కంపించిపోతూ, వారు ఎంతో కాలం ఆనందంగా ఆటలాడుతూ ఉంటారు.
చిరం భుఙ్క్త్వేన్దుబిమ్బాఙ్గం సుప్త్వా పూర్ణాభ్రతల్పకే । విధూయ కమలానీకమ్ అపనీతరతశ్రమః
చంద్రుని వలయాన్ని ఆనందంగా ఆస్వాదిస్తూ, మేఘాల పరుపుపై నిద్రపోయి, కమలాల సమూహాన్ని దూరం చేసి, కోరికల వల్ల కలిగిన అలసటను తుడిచిపెట్టుకుంటారు.
సమస్తరజసామ్ ఓకో వ్యోమగామీ తురఙ్గమః । ఆమోదమదమాతఙ్గసముల్లాసమహాసుహృత్
అన్ని రకాల రాగాల నివాసమైన ఆకాశంలో పరుగెత్తే గుర్రం, సుగంధం మరియు ఆనంద మత్తులో ఉల్లాసంగా ఉండే గొప్ప మిత్రుడు.
ధారోర్ణాఢ్యతడిచ్ఛృఙ్గపయోదపశుపాలకః । తన్తుశ్ శీకరముక్తానామ్ అరిర్ ఘర్మరజోరుజామ్
వర్షపు ప్రవాహాలతో సంపన్నంగా, మెరుపులతో అలంకరించబడిన మేఘాల కాపరి, తుంపరల వలె తడిపడే మంచుబిందువుల తంతువు, వేడి వల్ల కలిగే దుమ్ము, నొప్పులకు శత్రువు.
ఆకాశకుసుమామోదస్ సర్వశబ్దసహోదరః । నాడీప్రణాలీసలిలం భూతాఙ్గోపాఙ్గనర్తకః
ఆకాశంలో పువ్వుల సుగంధాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, అన్ని శబ్దాలకు సోదరుడు; నాడుల్లో ప్రవహించే నీరు, భూతాల అవయవాలు, ఉపావయవాల్లో నాట్యం చేసేవాడు.
మర్మకర్మకరైకాత్మా హృద్గుహాగేహకేసరీ । నిత్యమ్ ఏకాన్తపథికస్ సారథిర్ జాతవేదసః
ప్రాణకార్యాలన్నింటికీ ఏకరూపుడై, హృదయపు గుహలో నివసించే సింహంలా ఉంటాడు; ఎప్పుడూ ఒంటరిగా ప్రయాణించేవాడు, అగ్నిలో జన్మించినవానికి సారధి.