శీకరోత్కరరూపేణ రథమ్ ఆరుహ్య మారుతమ్ । ఆమోదేనేవ విహృతం విమలవ్యోమవీథిషు
తెంపరల ముద్దగా రూపం తీసుకుని, గాలిని ఎక్కి, ఆ స్వచ్ఛమైన ఆకాశ మార్గాల్లో ఆనందంగా సంచరించింది.
రామ తస్యామ్ అవస్థాయాం పరమాణుకణం ప్రతి । అనుభూతమ్ అశేషేణ యథాస్థితమ్ ఇదం జగత్
రామా, ఆ స్థితిలో ఈ లోకంలోని ప్రతి పరమాణువును, అది ఉన్నదానిపోలే పూర్తిగా అనుభవించాను.
అజడేన జడేనేవ మయా జలతయా తయా । అన్తస్ సర్వపదార్థానాం జ్ఞాతాజ్ఞాతేన సంస్థితమ్
నేను చైతన్యముతో ఉన్నవాడినైనా, జడమైన నీటిలా, ఆ నీరు కూడా నీటిగా, తెలిసినవి తెలియని వాటితో కలిపి, అన్నీ పదార్థాల లోపల వ్యాపించి ఉన్నాను.
జగతాం తత్ర లక్షాణి నాశోత్పాదశతాని చ । మయా దృష్టాని రూఢాని కదలీదలపీఠవత్
అక్కడ నేను వేలాది లోకాలను, వందలాది అవి నశించడాన్ని, సృష్టించడాన్ని, అవన్నీ అరటి దుంప పొరలవలె స్థిరంగా ఉన్నట్టు చూశాను.
ఏవం జగచ్ చాజగద్ వా సాకారం వా నిరాకృతి । చిన్మాత్రగగనం సర్వమ్ ఆకాశాధికనిర్మలమ్
ఇలా ఈ లోకం ఉన్నా లేకపోయినా, రూపంతోనైనా రూపం లేకుండానైనా, అన్నీ శుద్ధమైన చైతన్యాకాశమే, ఆకాశం కన్నా కూడా మరింత నిర్మలంగా ఉంటాయి.
న కశ్చన త్వం న చ కిఞ్చనేదం శుద్ధḫ పరో బోధ ఇదం విభాతి । స చాపి నో కిఞ్చన నాపి శూన్యమ్ ఆకాశమ్ ఏవాసి విశఙ్కమ్ ఆస్స్వ
నీవు ఎవ్వరూ కాదవు, ఇది కూడా ఏదీ కాదు; ఇది పరమమైన శుద్ధ జ్ఞానం ఇలా కనిపిస్తోంది. అది కూడా ఏదో కాదు, శూన్యమూ కాదు; నీవు నిజంగా ఆకాశమే, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా నిశ్చింతగా ఉండు.
తతో ఽహమ్ అభవం తేజస్ తేజోధారణయేద్ధయా । చన్ద్రార్కతారకాగ్న్యాదివిచిత్రావయవాన్వితమ్
ఆ తర్వాత నేను తేజస్సుగా మారాను, తేజస్సును మోయడంవల్ల, చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు, అగ్ని మొదలైన అద్భుతమైన భాగాలతో కూడి ఉన్నాను.
నిత్యం సత్త్వప్రధానత్వాత్ ప్రకాశాకృతిరాజవత్ । సర్వదృశ్యమ్ ఋతే సర్వచౌరాద్ ధ్వాన్తాత్ ప్రతాపయుక్
ఎప్పుడూ సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల, నేను వెలుగుగా, రాజులా ఉండేవాడిని; కనబడేదాన్ని తప్ప అన్నిటినీ ప్రకాశింపజేసేవాడిని, చోరులా చీకటిని తొలగించేవాడిని.
దీపాదిభిశ్ చరైస్ స్నిగ్ధైర్ దశాశతవిహారిభిః । ప్రత్యక్షీకృతసర్వార్థం ప్రతిగేహం సురాజవత్
దీపాలు మొదలైన మృదువుగా కదిలే వెలుగులతో, వందల రకాల ఆనందాలతో, ప్రతి ఇంటి అంతా స్పష్టంగా కనిపించేలా, ఒక మంచి రాజు మహల్లు లాగా వెలిగిపోయింది.
లోకాలోకేన హృషితైḫ ప్రత్యక్షాద్యాంశురోమభిః । పరప్రకాశైకరతైర్ దూరోత్క్షిప్తాసితామ్బరమ్
ప్రపంచం తన వెలుగుతో, కాంతిరశ్ములు, తేజస్సుతో ఆనందంగా, ఇతరులను వెలిగించడమే ధ్యేయంగా ఉండి, ఆ చీకటి ఆకాశాన్ని దూరంగా తోసివేసింది.
అన్ధకారస్య దైన్యస్య సమస్తగుణనాశినః । అదృశ్యం దృశ్యమ్ అనిశం సర్వస్య గుణశాలినః
చీకటి దుఃఖం అన్నిటినీ నాశనం చేసే స్వభావం కలది. అది కనబడదు కానీ ఎప్పుడూ కనిపించేలా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది అన్ని మంచి లక్షణాలున్న వాటిలో ఎప్పుడూ ఉంటుంది.
తమస్తమాలపరశుḫ పరశుద్ధికరం పదమ్ । సువర్ణమణిమాణిక్యముక్తాదిజనజీవితమ్
అజ్ఞాన చీకటిని తొలగించే గొడ్డలి లాంటి పరమ పదం, పరిపూర్ణ పవిత్రతను ఇస్తుంది; అది బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, విలువైన వాటికి జీవితం లాంటిది.
శుక్లకృష్ణారుణాదీనాం భిత్త్యఙ్గోత్సఙ్గశాయినామ్ । పుత్రాణామ్ ఇవ వర్ణానాం సర్వేషాం దేహదḫ పితా
తెల్ల, నలుపు, ఎరుపు వంటి రంగులు గోడలపై, అవయవాలపై, ఒడిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నట్లుగా ఉంటాయి. ఇవన్నీ రంగులకు తండ్రిలా, శరీరం తన పిల్లలకు తండ్రిలా ఉంటుంది.
ఘనస్నేహదశం పృథ్వ్యా రక్షితానిలవేధనమ్ । గృహం ప్రతి ఘనానన్దైర్ ధృతదీపకపుత్రకమ్
భూమిలోని ముద్దైన, పోషకమైన తేమను గాలి దెబ్బల నుంచి కాపాడుతూ, ప్రతి ఇల్లు లోపల ఆనందంతో నిండిపోయి, దీపాలను ప్రియమైన పిల్లలలా పట్టుకుని ఉంది.
దృష్టం పాతాలకేష్వ్ ఈషత్ తమోరూపిషు పావనమ్ । అర్ధదృష్టం రజోరూపే భూతలే భూతమాలితే
అది పాతాళాల్లో, కొద్దిగా చీకటి రూపాలను పవిత్రం చేస్తూ కనిపించింది; ధూళి రూపాల్లో అరవైపు కనిపిస్తూ, భూమిని మరియు జీవులను వెలిగించింది.
సత్త్వాత్మసు మహాసత్త్వం నిత్యస్థం దేవసద్మసు । జగజ్జీర్ణకుటీదీపẖ కూపో ఽన్ధతమసో మహాన్
సత్త్వగుణం ఉన్న ప్రాణుల్లో, గొప్ప సత్త్వము దేవతల గృహాల్లో ఎప్పుడూ ఉంటుంది; ఈ లోకపు పాడుబడిన గుడిసెలో దీపంలా, అది అంధకారానికి గొప్ప బావిలా ఉంటుంది.
దిగ్వధూవిమలాదర్శో నిశానీహారమారుతః । సత్త్వం చన్ద్రార్కవహ్నీనాం కుఙ్కుమాలేపనం దివః
దిక్కుల యువతికి ముద్దుబొమ్మలాంటి నిర్మలమైన అద్దం, రాత్రి పొగను పారదోలే గాలి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని వీరి సారాంశం, ఆకాశానికి కుంకుమ పూసినట్టు ఉండే ప్రకాశం—
కేదారం దినసస్యానాం తమోఽమ్బూనామ్ అవగ్రహః । నభẖకాచబృహత్పాత్రక్షాలనామ్బు సముల్లసత్
పగటి పంటలకు పొలం, చీకటి మేఘాల సమాహారం, ఆకాశపు పెద్ద పాత్రను వర్షపు నీళ్ళు కడిగినట్టు వెలుగు—
సత్తాప్రదతయార్థానాం ప్రకాశకతయాపి చ । చిన్మాత్రపరమార్థస్య సహోదర ఇవానుజః
విషయాలకు ఉనికిని ఇచ్చేలా, వాటిని వెలుగులో చూపేలా ఉండే ఇది, పరిపూర్ణమైన చైతన్యానికి తమ్ముడిలా ఉంటుంది.
క్రియాకమలినీభానుర్ భూతలోదరజీవితమ్ । రూపాలోకమనస్కారచమత్కారే చితిర్ యథా
క్రియ అనే కమలానికి సూర్యుడిలా, భూమి గర్భంలో జీవం లా, రూపం, వెలుగు, మనస్సు ఆశ్చర్యానికి మూలంగా ఉండే చైతన్యం కూడా అలానే ఉంటుంది.
నభస్తలగతాసఙ్ఖ్యనక్షత్రమణిమాలితః । దినర్తువత్సరావర్తో వాడవాగ్న్యాదిఫేనిలః
ఆకాశంలో లెక్కలేనన్ని నక్షత్రాల హారంతో అలంకరించబడి, రోజులు, ఋతువులు, సంవత్సరాలు తిరుగుతూ, సముద్రాగ్ని వంటివాటితో నిండిన నురుగు లాంటి సముద్రం —
చన్ద్రార్కాదితరఙ్గో ఽన్తరజడో ఽపఙ్కిలో మహాన్ । బృహద్బ్రహ్మాణ్డఖాతస్థో నిత్యమ్ ఏకార్ణవో ఽక్షయః
చంద్రుడు, సూర్యుడు వంటి అలలతో, లోపల స్థిరంగా ఉన్నా మలినం కానిది, విస్తారంగా, మహా బ్రహ్మాండపు గర్భంలో నిలిచి, ఎప్పటికీ ఒక్కటే, ఎప్పటికీ తరిగిపోని సముద్రం —
హేమాదిషు సువర్ణత్వం నరాదిషు పరాక్రమః । కాచకచ్యం చ రత్నాదిష్వ్ అర్కాదిష్వ్ అవభాసనమ్
లోహాల్లో బంగారం, మనుషుల్లో ధైర్యం, రత్నాల్లో పారదశ్యం, సూర్యుడు మొదలైన వాటిలో ప్రకాశం —
జ్యోత్స్నా ముఖేన్దుబిమ్బేషు పక్ష్మలేక్షణలక్ష్మసు । స్రవత్స్నేహామృతాపూరో హాసస్ సౌహార్దభాసనమ్
ముఖచంద్రాల్లో జ్యోత్స్న, కళ్ల పొడవైన రెప్పల్లో మెరుపు, ప్రేమతో పొంగిపొర్లే అమృతం, నవ్వులో స్నేహపు కాంతి —
కపోలబాహునేత్రాక్షిభ్రూకరాలకలాసకః । నిజో ఽజేయతయా జాతో విలాసẖ కామినీజనే
స్త్రీల అందం అనేది వారి స్వభావంలోనే ఉన్న ఓ అజేయమైన ఆకర్షణ వల్ల కలుగుతుంది. వారి కనుపాపలు, చేతులు, కళ్లూ, కనుబొమ్మలు, వంకర జుట్టు ఇలా అన్నింటిలోనూ ఆ కరుణామయమైన చలనం కనిపిస్తుంది.
తృణీకృతత్రిభువనం చపేటాస్ఫోటితద్విషమ్ । శిరస్సు వజ్రీకరణం వీర్యం సింహాదిచేతసి
సింహాదుల మనసుల్లో ఉన్న వారి ధైర్యం వల్ల మూడు లోకాలు కూడా తక్కువగా కనిపిస్తాయి. శత్రువులను ఒక్క చెంపపెట్టు కొట్టి భయపెడతారు. వారి తలలు వజ్రంలా కఠినంగా మారిపోతాయి.
కటుకఙ్కటకుట్టాకఖడ్గసఙ్ఘట్టటాఙ్కృతేః । పటుస్ఫుటాస్ఫోటరటి భటేష్వ్ అటనమ్ ఉద్భటమ్
యుద్ధంలో వీరులతో కలిసి తిరిగే వారి ధైర్యం, కఠినమైన ఖడ్గాల మోగింపు, గట్టిగా కొట్టే శబ్దం, పోరాట గోలతో స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
దేవేషు దానవారిత్వం సురారిత్వం సురారిషు । సర్వభూతేషు సౌజస్త్వమ్ ఉన్నామస్ స్థావరాదిషు
దేవతల్లో వారు దానవులను అడ్డుకుంటారు; దానవుల్లో దేవతలకు శత్రువులుగా ఉంటారు; అన్ని జీవుల్లో వారు తేజస్సుగా ఉంటారు; స్థావరాదులలో పైకి పెరుగుదలగా కనిపిస్తారు.
అథ హేమ భవన్ భాస్వాంస్ తత్రాహమ్ అనుభూతవాన్ । జగదాకాశకోశేషు తేషు తామరసేక్షణ
ఓ బంగారు వర్ణుడా, ప్రకాశవంతుడా, కమలదళ నయనుడా, ఆ విశ్వంలోని ఆకాశ విస్తారాల్లో నేను నిన్ను అనుభవించాను.
దిగన్తదశకాస్తీర్ణైẖ కరజాలైర్ జగత్ఖగమ్ । గృహ్ణద్ అద్ర్యఙ్గమ్ అర్కత్వం గ్రామవద్దృష్టభూతలమ్
పది దిశలకు వ్యాపించిన కిరణాలతో, వేళ్ల వలయంతో పక్షిలా జగత్తును పట్టుకుని, కొండను ఆలింగనం చేసి, సూర్యుడై, భూమిని ఊరును చూసినట్లు చూచాను.