నానాహ్రదనదీగేహగామినావిరతాధ్వనా । విశ్రాన్తం సేతుసుహృదḫ ప్రసాదేన క్వచిత్ క్వచిత్
విభిన్నమైన చెరువులు, నదులు, ఇళ్లలో నిరంతరం ప్రయాణిస్తూ, అది కొన్నిసార్లు వంతెనల వద్ద స్నేహితులతో, దయవల్ల, ఇక్కడ అక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది.
విదా విదనుసన్ధానాజ్ జడేన తదనాశ్రయాత్ । జలాశయేషూల్లసితం జలేనావర్తవృత్తినా
దాని భాగాలను పరిశీలించడం వల్ల, అలాగే జడమైన ఆధారంతో, అది జలాశయాల్లో నీటి వలయాకార ప్రవాహంతో పైకి లేచి కనిపిస్తుంది.
మయా దుష్కృతినేవోర్ధ్వాచ్ ఛిలాస్తమ్భేన భూభృతామ్ । సావర్తవృత్తినా శ్వభ్రపాతేషు శతధా గతమ్
నేను ఒక దుష్టునికి శిక్ష వేయించినట్టు, కొండపై ఉన్న రాయిబండను పైకి విసిరాను. అది చుట్టుముట్టుతూ లోయల్లో పడిపోయి వంద ముక్కలయ్యింది.
ధూమరూపేణ నిర్గత్య దారుభ్యో గగనార్ణవే । కణరత్నేన నీలర్క్షమణావ్ ఆవర్తినా స్థితమ్
ఆ రాయి పొగ రూపంలో దారువుల నుంచి ఆకాశ సముద్రంలోకి బయటికొచ్చింది. ఆ నీలమణి రత్నపు ధూలికణం తిరుగుతూ అక్కడే నిలిచిపోయింది.
విశ్రాన్తమ్ అభ్రపీఠేషు విద్యుద్వనితయా సహ । భిన్నేన్ద్రనీలనీలేన శేషాఙ్గేష్వ్ ఇవ శౌరిణా
ఆ మణి మేఘాలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, మెరుపు వెలుగుతో కలిసి, చీలిన నీలమణి రంగులో, హరిదేవుడు శేషుని అవయవాలపై ఉన్నట్లుగా కనిపించింది.
పరమాణుమయే సర్గే పిణ్డరూపేష్వ్ అలక్షితమ్ । స్థితమ్ అన్తḫ పదార్థేషు బ్రహ్మణేవాబిలాత్మనా
అణువులతో కూడిన సృష్టిలో, గోళాకార రూపాల్లో, ఎవరికీ తెలియకుండా, ఆ మణి పదార్థాల లోపల, అజ్ఞేయ స్వరూపంతో ఉన్న బ్రహ్మను పోలి ఉండిపోయింది.
ప్రాప్య జిహ్వాణుభిస్ సఙ్గమ్ అనుభూతిẖ కృతోత్తమా । యా నాత్మనో న దేహస్య మన్యే జ్ఞానస్య కేవలమ్
జిహ్వా యొక్క సూక్ష్మ భాగాలతో కలిసినప్పుడు, అత్యుత్తమమైన అనుభూతి కలుగుతుంది. అది నాకీ, శరీరానికీ చెందదని నేను భావిస్తున్నాను; అది కేవలం జ్ఞానానికే చెందింది.
న మయా న చ దేహేన నాన్యేనాస్వాదితాత్మ యత్ । తద్ అన్తర్ విధృతం శైత్యమ్ అజ్ఞానాయ తద్ అప్య్ అసత్
ఆ సారం నాతో గానీ, శరీరంతో గానీ, మరెవరితో గానీ ఆస్వాదించబడలేదు. లోపల దాగి ఉన్న ఆ చల్లదనం అజ్ఞానానికి మాత్రమే; అది కూడా వాస్తవమైనది కాదు.
సర్వర్తురసరూపేణ నానామోదాని దిక్ష్వ్ అలమ్ । భుక్తాని పుష్పజాలాని ప్రోచ్ఛిష్టం దదతాలయే
ప్రతి ఋతువుకి తగిన రుచులతో, దిక్కులలోని వివిధ పరిమళాలతో, పుష్పమాలలను ఆస్వాదించాను; మిగిలిన భాగాన్ని ఇంట్లో వదిలిపెట్టాను.
చతుర్దశప్రకారాణాం భూతానామ్ అఙ్గసన్ధిషు । ఉషితం చేతనేనేవ జడేనాప్య్ అజడాత్మనా
పద్నాలుగు రకాల భూతాల అంగసంధుల్లో, అది చైతన్యంతో ఉన్నట్టుగా, అయినా జడంగా, అజడాత్మ ద్వారా నివసించింది.
శీకరోత్కరరూపేణ రథమ్ ఆరుహ్య మారుతమ్ । ఆమోదేనేవ విహృతం విమలవ్యోమవీథిషు
తెంపరల ముద్దగా రూపం తీసుకుని, గాలిని ఎక్కి, ఆ స్వచ్ఛమైన ఆకాశ మార్గాల్లో ఆనందంగా సంచరించింది.
రామ తస్యామ్ అవస్థాయాం పరమాణుకణం ప్రతి । అనుభూతమ్ అశేషేణ యథాస్థితమ్ ఇదం జగత్
రామా, ఆ స్థితిలో ఈ లోకంలోని ప్రతి పరమాణువును, అది ఉన్నదానిపోలే పూర్తిగా అనుభవించాను.
అజడేన జడేనేవ మయా జలతయా తయా । అన్తస్ సర్వపదార్థానాం జ్ఞాతాజ్ఞాతేన సంస్థితమ్
నేను చైతన్యముతో ఉన్నవాడినైనా, జడమైన నీటిలా, ఆ నీరు కూడా నీటిగా, తెలిసినవి తెలియని వాటితో కలిపి, అన్నీ పదార్థాల లోపల వ్యాపించి ఉన్నాను.
జగతాం తత్ర లక్షాణి నాశోత్పాదశతాని చ । మయా దృష్టాని రూఢాని కదలీదలపీఠవత్
అక్కడ నేను వేలాది లోకాలను, వందలాది అవి నశించడాన్ని, సృష్టించడాన్ని, అవన్నీ అరటి దుంప పొరలవలె స్థిరంగా ఉన్నట్టు చూశాను.
ఏవం జగచ్ చాజగద్ వా సాకారం వా నిరాకృతి । చిన్మాత్రగగనం సర్వమ్ ఆకాశాధికనిర్మలమ్
ఇలా ఈ లోకం ఉన్నా లేకపోయినా, రూపంతోనైనా రూపం లేకుండానైనా, అన్నీ శుద్ధమైన చైతన్యాకాశమే, ఆకాశం కన్నా కూడా మరింత నిర్మలంగా ఉంటాయి.
న కశ్చన త్వం న చ కిఞ్చనేదం శుద్ధḫ పరో బోధ ఇదం విభాతి । స చాపి నో కిఞ్చన నాపి శూన్యమ్ ఆకాశమ్ ఏవాసి విశఙ్కమ్ ఆస్స్వ
నీవు ఎవ్వరూ కాదవు, ఇది కూడా ఏదీ కాదు; ఇది పరమమైన శుద్ధ జ్ఞానం ఇలా కనిపిస్తోంది. అది కూడా ఏదో కాదు, శూన్యమూ కాదు; నీవు నిజంగా ఆకాశమే, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా నిశ్చింతగా ఉండు.
తతో ఽహమ్ అభవం తేజస్ తేజోధారణయేద్ధయా । చన్ద్రార్కతారకాగ్న్యాదివిచిత్రావయవాన్వితమ్
ఆ తర్వాత నేను తేజస్సుగా మారాను, తేజస్సును మోయడంవల్ల, చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు, అగ్ని మొదలైన అద్భుతమైన భాగాలతో కూడి ఉన్నాను.
నిత్యం సత్త్వప్రధానత్వాత్ ప్రకాశాకృతిరాజవత్ । సర్వదృశ్యమ్ ఋతే సర్వచౌరాద్ ధ్వాన్తాత్ ప్రతాపయుక్
ఎప్పుడూ సత్త్వగుణం ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల, నేను వెలుగుగా, రాజులా ఉండేవాడిని; కనబడేదాన్ని తప్ప అన్నిటినీ ప్రకాశింపజేసేవాడిని, చోరులా చీకటిని తొలగించేవాడిని.
దీపాదిభిశ్ చరైస్ స్నిగ్ధైర్ దశాశతవిహారిభిః । ప్రత్యక్షీకృతసర్వార్థం ప్రతిగేహం సురాజవత్
దీపాలు మొదలైన మృదువుగా కదిలే వెలుగులతో, వందల రకాల ఆనందాలతో, ప్రతి ఇంటి అంతా స్పష్టంగా కనిపించేలా, ఒక మంచి రాజు మహల్లు లాగా వెలిగిపోయింది.
లోకాలోకేన హృషితైḫ ప్రత్యక్షాద్యాంశురోమభిః । పరప్రకాశైకరతైర్ దూరోత్క్షిప్తాసితామ్బరమ్
ప్రపంచం తన వెలుగుతో, కాంతిరశ్ములు, తేజస్సుతో ఆనందంగా, ఇతరులను వెలిగించడమే ధ్యేయంగా ఉండి, ఆ చీకటి ఆకాశాన్ని దూరంగా తోసివేసింది.
అన్ధకారస్య దైన్యస్య సమస్తగుణనాశినః । అదృశ్యం దృశ్యమ్ అనిశం సర్వస్య గుణశాలినః
చీకటి దుఃఖం అన్నిటినీ నాశనం చేసే స్వభావం కలది. అది కనబడదు కానీ ఎప్పుడూ కనిపించేలా ఉంటుంది, ఎందుకంటే అది అన్ని మంచి లక్షణాలున్న వాటిలో ఎప్పుడూ ఉంటుంది.
తమస్తమాలపరశుḫ పరశుద్ధికరం పదమ్ । సువర్ణమణిమాణిక్యముక్తాదిజనజీవితమ్
అజ్ఞాన చీకటిని తొలగించే గొడ్డలి లాంటి పరమ పదం, పరిపూర్ణ పవిత్రతను ఇస్తుంది; అది బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, విలువైన వాటికి జీవితం లాంటిది.
శుక్లకృష్ణారుణాదీనాం భిత్త్యఙ్గోత్సఙ్గశాయినామ్ । పుత్రాణామ్ ఇవ వర్ణానాం సర్వేషాం దేహదḫ పితా
తెల్ల, నలుపు, ఎరుపు వంటి రంగులు గోడలపై, అవయవాలపై, ఒడిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నట్లుగా ఉంటాయి. ఇవన్నీ రంగులకు తండ్రిలా, శరీరం తన పిల్లలకు తండ్రిలా ఉంటుంది.
ఘనస్నేహదశం పృథ్వ్యా రక్షితానిలవేధనమ్ । గృహం ప్రతి ఘనానన్దైర్ ధృతదీపకపుత్రకమ్
భూమిలోని ముద్దైన, పోషకమైన తేమను గాలి దెబ్బల నుంచి కాపాడుతూ, ప్రతి ఇల్లు లోపల ఆనందంతో నిండిపోయి, దీపాలను ప్రియమైన పిల్లలలా పట్టుకుని ఉంది.
దృష్టం పాతాలకేష్వ్ ఈషత్ తమోరూపిషు పావనమ్ । అర్ధదృష్టం రజోరూపే భూతలే భూతమాలితే
అది పాతాళాల్లో, కొద్దిగా చీకటి రూపాలను పవిత్రం చేస్తూ కనిపించింది; ధూళి రూపాల్లో అరవైపు కనిపిస్తూ, భూమిని మరియు జీవులను వెలిగించింది.
సత్త్వాత్మసు మహాసత్త్వం నిత్యస్థం దేవసద్మసు । జగజ్జీర్ణకుటీదీపẖ కూపో ఽన్ధతమసో మహాన్
సత్త్వగుణం ఉన్న ప్రాణుల్లో, గొప్ప సత్త్వము దేవతల గృహాల్లో ఎప్పుడూ ఉంటుంది; ఈ లోకపు పాడుబడిన గుడిసెలో దీపంలా, అది అంధకారానికి గొప్ప బావిలా ఉంటుంది.
దిగ్వధూవిమలాదర్శో నిశానీహారమారుతః । సత్త్వం చన్ద్రార్కవహ్నీనాం కుఙ్కుమాలేపనం దివః
దిక్కుల యువతికి ముద్దుబొమ్మలాంటి నిర్మలమైన అద్దం, రాత్రి పొగను పారదోలే గాలి, చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని వీరి సారాంశం, ఆకాశానికి కుంకుమ పూసినట్టు ఉండే ప్రకాశం—
కేదారం దినసస్యానాం తమోఽమ్బూనామ్ అవగ్రహః । నభẖకాచబృహత్పాత్రక్షాలనామ్బు సముల్లసత్
పగటి పంటలకు పొలం, చీకటి మేఘాల సమాహారం, ఆకాశపు పెద్ద పాత్రను వర్షపు నీళ్ళు కడిగినట్టు వెలుగు—
సత్తాప్రదతయార్థానాం ప్రకాశకతయాపి చ । చిన్మాత్రపరమార్థస్య సహోదర ఇవానుజః
విషయాలకు ఉనికిని ఇచ్చేలా, వాటిని వెలుగులో చూపేలా ఉండే ఇది, పరిపూర్ణమైన చైతన్యానికి తమ్ముడిలా ఉంటుంది.
క్రియాకమలినీభానుర్ భూతలోదరజీవితమ్ । రూపాలోకమనస్కారచమత్కారే చితిర్ యథా
క్రియ అనే కమలానికి సూర్యుడిలా, భూమి గర్భంలో జీవం లా, రూపం, వెలుగు, మనస్సు ఆశ్చర్యానికి మూలంగా ఉండే చైతన్యం కూడా అలానే ఉంటుంది.