అన్యోఽన్యమ్ అలమ్ ఆక్రమ్య దిక్తటాఙ్గనిపీడనైః । క్వచిద్ అద్ర్యస్థినిబిడైర్ అర్ణవోల్లాసవేల్లితమ్
ఎక్కడో చెట్లు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా చేరి, తమ దట్టమైన కొమ్మలతో ఒకదానికొకటి నొక్కుకుంటూ ఉంటాయి. మరికొన్ని చోట్ల పర్వతాల గట్టి ఎముకలు సముద్రపు అలలతో ఎగిసిపడుతూ చెలరేగిపోతుంటాయి.
శుష్కపల్లవసఙ్కోచనిబిడాఙ్గనిపీడనమ్ । అమర్షణైẖ కరైర్ ఆర్కైస్ స్వరసాకర్షణం క్వచిత్
ఎక్కడో ఎండిపోయిన ఆకులు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా ముడుచుకుని గట్టిగా నొక్కుకుంటుంటాయి. మరికొన్ని చోట్ల సూర్యకిరణాలు తమ వేడిమితో చెట్ల రసాన్ని బయటకు లాగేస్తుంటాయి.
శృఙ్గమన్దిరమాతఙ్గప్రహారాశనిభూరుహామ్ । నిబిడాఙ్గోత్కటస్థైర్యపరుషం పతనం క్వచిత్
ఎక్కడో కొండల్లో నివసించే ఏనుగులు చెట్లను గట్టిగా ఢీకొట్టి, అవి తమ బలమైన శరీరాలతో ఒక్కసారిగా కూలిపోతుంటాయి. ఆ పతనం చాలా గట్టిగా, ఉద్ధటుగా ఉంటుంది.
నిమీలితేక్షణామన్దతనూన్నామసమక్రమమ్ । క్వచిత్ సూక్ష్మరసోల్లేఖమ్ అఙ్కురోల్లసనం నవమ్
ఎక్కడో కళ్లను మెల్లగా మూసుకున్నట్లు, శరీరం నెమ్మదిగా వంగినట్లు, మృదువైన కదలిక కనిపిస్తుంది. మరికొన్ని చోట్ల కొత్త మొగ్గలు మెరిసిపోతూ, సున్నితమైన వెలుగు ప్రసరిస్తుంటాయి.
మక్షికాయౌకమషకనికాషసదృశం క్వచిత్ । కుద్దాలశఙ్కుతుఙ్గారిహలహేలానికర్షణమ్
కొన్ని చోట్ల అది ఈగలు, తేనెటీగలు, దోమలు వదిలిన మిగులు మాదిరిగా ఉంటుంది; మరికొన్ని చోట్ల మట్టికొడవళ్ళు, కలపలు, పదునైన పనిముట్లు తవ్వినట్లు గీతలు పడినట్టు కనిపిస్తుంది.
శీతం శీతవిశీర్ణాఙ్గజర్జరత్వగ్వికీర్ణమృత్ । పాషాణీభూతసలిలం క్వచిత్ పరుషమారుతమ్
కొన్ని చోట్ల చలితో శరీర భాగాలు విరిగిపడి, చర్మం చీలిపోయి చల్లగా, నీరు రాయి అయిపోయినట్టూ, ఎక్కడికక్కడ గట్టిగా గాలులు వీయడమూ కనిపిస్తుంది.
ఉద్గాలీభూతమృద్వఙ్గమజ్జదన్తẖక్రిమివ్రజమ్ । క్వచిద్ ఉద్భవదబ్జాదిమూలం జలనిమజ్జనమ్
ఇంకొన్ని చోట్ల నేల తడి, మృదువుగా ఉండి, పురుగులు, క్రిములు పొంగిపొర్లుతూ, కొన్ని చోట్ల జలంలో నుండి తామర మొదలైన మొక్కల వేర్లు బయటికి వస్తూ ఉంటాయి.
శనైర్ అన్తర్నిలీనామ్బుకృతాహ్లాదం బహిẖఖరమ్ । సోన్నామాఙ్కురరోమౌఘం క్వచిద్ ధర్షవిజృమ్భితమ్
కొన్ని చోట్ల లోపల నీరు మౌనంగా దాగి, లోపల చల్లదనాన్ని, బయట గట్టితనాన్ని ఇస్తుంది; మరికొన్ని చోట్ల కొత్త మొక్కలు, మొగ్గలు జుట్టు మాదిరిగా పొడుచుకొస్తూ, ధైర్యంగా పెరుగుతూ కనిపిస్తాయి.
తనుతరపవనవికమ్పితకోమలనలినీదలాస్తరణైః । విరహిణ ఇవ మే విహితం సరోభిర్ అఙ్గేషు నిర్వాణమ్
సున్నితమైన తామరాకుల పరుపులపై, తేలికపాటి గాలికి ఊగిపోతూ, సరస్సులు నా శరీరమంతా విరహంలో ఉన్నవాడిలా ఓ శాంతిని పుట్టించాయి.
పార్థివీం ధారణాం బద్ధ్వా జగన్తి సమవేక్షితుమ్ । సమ్పన్నస్ త్వమ్ అయం భూమేర్ లోకẖ కిమ్ ఉత మానసః
భూమిని ధ్యానంలో స్థిరపరిచి, నీవు లోకాలను చూడగలుగుతున్నావు. భూమిపై ఇది సాధ్యమైతే, మనస్సు సృష్టించిన లోకాన్ని గురించి చెప్పనవసరం ఏముంది!
ఇదం చ మానసం చాహం సమ్పన్నḫ పృథుభూతలమ్ । నేదం న మానసం చైవ సమ్పన్నో వస్తుతస్ త్వ్ అహమ్
ఈ లోకమూ, మనస్సు సృష్టించిన లోకమూ రెండూ నేనే సాధించాను. కానీ నిజంగా ఈ లోకమూ, మనస్సులో పుట్టిన లోకమూ లేవు—నిజంగా ఉన్నది నేనే.
అమానసం మహీపీఠం న సమ్భవతి కిఞ్చన । యద్ అసద్ వేత్సి యత్ సద్ వా మనోమాత్రకమ్ ఏవ తత్
మనస్సు లేని భూమిపై ఏదీ ఉద్భవించదు. నీవు అసత్యమని, సత్యమని ఏదైనా తెలిసినదంతా మనస్సు రూపమే.
చిదాకాశమ్ అహం శుద్ధం తస్య మే ఽనన్యద్ ఆత్మనః । యచ్ చిన్మాత్రాత్మకచనం తత్ సఙ్కల్పాభిధం స్మృతమ్
నేను శుద్ధమైన చైతన్యాకాశం, నాకైతే ఆత్మ తప్ప మరొకటి లేదు. ఏది చైతన్య స్వరూపమై ఉంటుందో, దానిని సంకల్పం అంటారు.
తన్ మనస్ తన్ మహీపీఠం తజ్ జగత్ స పితామహః । సఙ్కల్పపురవద్ వ్యోమ్ని కచత్య్ ఏతన్ మనోనభః
అది మనసే, అదే భూమి, అదే జగత్తు, అదే సృష్టికర్త. చైతన్యాకాశంలో ఊహా నగరం వలె, ఈ మనస్సు విస్తారంగా సంచరిస్తోంది.
ఏవం సఙ్కల్పమాత్రం మే మనోమాత్రం తద్ ఆతతమ్ । ధారణాభ్యాససమ్పుష్టం భూమణ్డలమ్ ఇతి స్థితమ్
అంతా నాకు సంకల్పమే, మనస్సే. ధారణాభ్యాసంతో బలపడినది, భూమండలంగా స్థిరపడింది.
నేదం భూమణ్డలం తద్ వై తదన్యద్ ధి మనోమయమ్ । ఆకాశమాత్రకచనమ్ అచేత్యం కచనం చితేః
ఈ భూమండలం నిజంగా అది కాదు; ఇది వేరే, మనస్సుతో తయారైనది. ఇది ఆకాశంలో ఏర్పడినదే గాని, జ్ఞానం లేని నిర్మాణం మాత్రమే.
తద్ ఏవాకాశమాత్రాత్మ తథాభూతం చిరస్థితేః । ఇదమ్ప్రత్యయలబ్ధత్వాన్ మానసత్వం సముజ్ఝతి
అది ఖాళీ ఆకాశంలా ఉండే స్వరూపం, చాలా కాలం అలాగే నిలిచిపోతుంది. కానీ, మనం 'ఇది' అని గుర్తించగలిగినప్పుడు, అది మనస్సు లక్షణాన్ని కోల్పోతుంది.
ఇదం స్థిరం సుకఠినం వితతం భూమిమణ్డలమ్ । అస్తీతి జాయతే బుద్ధిర్ వ్యోమ్న్య్ ఏవ చిరవేదనాత్
ఈ భూమి గుండ్రంగా, స్థిరంగా, గట్టిగా, విస్తరించి ఉంటుంది. దీన్ని మనం చాలా కాలంగా చూస్తూ ఉండటం వల్ల, ఆ ఆకాశంలోనే 'ఇది ఉంది' అనే భావన కలుగుతుంది.
న్యాయేనేదమ్ ఇవానేన తత్ స్థితం వసుధాతలమ్ । ఇదం న చైవమ్ ఏవాద్య సర్గస్యాదావ్ ఉపాగతమ్
ఈ విధంగా ఆ భూమి ఉపరితలం స్థిరంగా ఉందని అనిపిస్తుంది. కానీ సృష్టి ప్రారంభంలో ఇది ఇలా ఏర్పడలేదు.
యథా స్వప్నే పురత్వేన చిద్ ఏవ వ్యోమ్ని భాసతే । తథా చిద్ ఏవ సర్గాదావ్ ఇదం జగద్ ఇతి స్థితా
మనకు కలలో ఒక పట్టణం ఆకాశంలో కనిపించినట్టు, నిజానికి అది చైతన్యమే. అలాగే, సృష్టి ఆరంభంలో కూడా ఈ లోకం అన్నదీ చైతన్యమే.
విద్ధి చిద్రూపబాలస్య మనోరాజ్యం జగత్త్రయమ్ । మహీతలాదికం దృశ్యమ్ ఇదం సర్గం చ సర్వదా
చైతన్య స్వరూపుడైనవాడి మనస్సు రాజ్యం అంటే ఈ మూడు లోకాలు అన్నీ. భూమి మొదలుకొని కనబడే సృష్టి అంతా ఎప్పుడూ మనస్సు ఊహలోనే ఉద్భవిస్తుంది.
చిద్రూపస్యాత్మనో నాన్యస్ సఙ్కల్పస్ తన్మయం జగత్ । వస్తుతస్ తు న పిణ్డాత్మ న సత్యాత్మ న భాసురమ్
చైతన్య స్వరూపుడైన ఆత్మకి వేరే సంకల్పం లేదు; ఈ జగత్తు అంతా అదే స్వరూపం. నిజంగా చూస్తే ఇది గట్టి పదార్థం కాదు, నిజంగా ఉన్నదీ కాదు, ప్రకాశవంతమైనదీ కాదు.
దృశ్యమ్ అస్త్య్ అపరిజ్ఞాతం పరిజ్ఞాతం న విద్యతే । పరిజ్ఞానం తద్ ఏవాస్య శృణోషి యద్ ఇదం చిరమ్
కనబడేది తెలియని వరకు ఉంటుంది; తెలిసిన తర్వాత అది కనిపించదు. ఆ తెలిసే నీవు ఇంతకాలంగా విన్నది అదే.
సర్వం చిన్మాత్రమ్ ఆకాశం ప్రకచత్య్ ఆత్మనాత్మని । భూమణ్డలాత్మ దృశ్యాత్మ ద్వైతైక్యాభ్యాం వివర్జితమ్
అన్నీ చైతన్యమే, అది ఆకాశంలా ఆత్మలోనుంచి వెలుగుతుంది. అది భూమి లక్షణం కానిది, కనబడే స్వరూపం కానిది, ద్వంద్వం లేదా ఏకత్వం రెండూ లేనిది.
మణిర్ యథా స్వభావేన శుక్లపీతాదికాస్ త్విషః । అకుర్వన్న్ ఏవ కురుతే చిదాకాశస్ తథా జగత్
ఎలా ఒక మణి తన స్వభావంతో తెలుపు, పసుపు మొదలైన రంగులను సృష్టించగలదో, నిజంగా ఏమీ చేయకుండానే, అలాగే ఆ చైతన్యాకాశం ఈ జగత్తుగా కనిపిస్తుంది.
యతో న కిఞ్చిత్ కురుతే న చ రూపం సముజ్ఝతి । తస్మాన్ న మానసం నేదం కిఞ్చిద్ అస్తి మహీతలమ్
అది ఏమీ చేయదు, తన స్వరూపాన్ని విడిచిపెట్టదు కనుక, ఈ భూమి గానీ, ఇక్కడ ఏదైనా ఉందని భావించడమూ మనస్సు కల్పన కాదు, నిజంగా ఏదీ లేదు.
మహీతలమ్ ఇవాభాతి చిద్వ్యోమైవ నిరన్తరమ్ । ఆత్మన్య్ ఏవాతలం వ్యోమ యథామలతలం స్థితమ్
భూమి లాగా కనిపించేది నిజానికి అంతరాయంలేని చైతన్యాకాశమే; ఆత్మలోనే భూమి, ఆకాశం, ఇవన్నీ నిర్మలమైన ఉపరితలం ప్రతిబింబంలా స్థితమై ఉన్నాయి.
స్వభావమాత్రకచనం తత్ తదా మే తథా స్థితమ్ । భూమణ్డలమ్ ఇవాత్యచ్ఛం ఖమ్ ఏవ వితతాన్తరమ్
అప్పుడు నాకు ప్రతీది తన స్వభావ ప్రకాశంగా మాత్రమే స్థిరంగా కనిపించింది; భూమండలం లాగా పూర్తిగా పారదర్శకంగా, అది కేవలం విస్తృతమైన ఆకాశమే అయింది.
ఇదం భూమణ్డలం తచ్ చ ద్వయమ్ ఏతన్ మహాచితేః । స్వరూపమ్ ఏవ కచతి తవ స్వప్నపురం యథా
ఈ భూమండలం, దాని పరిధి రెండూ కూడా మహత్తరమైన చైతన్య స్వరూపమే. ఇవి నీ కలలో కనిపించే నగరంలా ప్రకాశిస్తాయి.
చిరకాలప్రత్యయతస్ స్థిరమ్ ఇత్య్ అవగమ్యతే । పరిజ్ఞాతం యథాభూతం చిద్వ్యోమైవ నిరన్తరమ్
చిరకాల విశ్వాసం వల్ల ఇవి స్థిరంగా ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది. కానీ నిజంగా తెలుసుకుంటే, అంతా చైతన్య ఆకాశమే తప్ప మరొకటి లేదు.