క్వచిచ్ చపలసామన్తకృతలుణ్ఠనమణ్డలమ్ । క్వచిద్ ఉద్దామదౌరాత్మ్యరక్షḫపైశాచమణ్డలమ్
కొన్ని ప్రాంతాల్లో చంచలమైన నాయకులు దోచుకుపోతుంటారు; మరికొన్ని చోట్ల భయంకరమైన దుష్ట రాక్షసులు, పిశాచులు సంచరిస్తుంటారు.
క్వచిజ్ జలాశయోల్లాసవేల్లనోత్పులకాఙ్గకమ్ । కన్దరోదరనిష్క్రాన్తవాతవేల్లితవారిదమ్
కొన్ని చోట్ల సరస్సులు ఉప్పొంగి అలలు ఎగిసిపడటంతో జీవుల శరీరాలు ఆనందంతో మురిసిపోతాయి; మరికొన్ని చోట్ల కొండ గుహల నుంచి వచ్చిన గాలులతో మేఘాలు ఊగిపోతుంటాయి.
సంవిద్బోధోన్నమత్స్వాఙ్గకోశోత్థాఙ్కురలోమకమ్ । వారివారణవిక్షోభనతోన్నతలసత్తలమ్
అక్కడ ఆత్మజ్ఞానం పొదిగిన శరీరాలపై రోమాలు నిక్కబొడుచుకుంటున్నాయి; నీటి ఏనుగుల కలకలంతో భూమి ఉపరితలం ఎత్తుగా లేచింది.
సశృఙ్గభైరవశ్వభ్రపురాద్రివనఝమ్పనమ్ । సన్ధిమణ్డలసఞ్చాలలేఖాఙ్కమృదుకమ్పనమ్
అక్కడ నగరాల్లో, కొండల్లో, అడవుల్లో కోతులు, నక్కలు, కుక్కలు దూకుతూ తిరుగుతున్నాయి; భూభాగాల సంధుల్లో గీతలు కదిలిపోతూ భూమి మృదువుగా కంపించుతోంది.
క్వచిత్ సామన్తసఙ్క్షుబ్ధసైన్యసంహరణం రణే । క్వచిత్ సోమ్యసుఖాసీనసర్వసామన్తమణ్డలమ్
కొన్ని చోట్ల రాజుల సైన్యాలు యుద్ధంలో ఓడిపోతున్నాయి; మరికొన్ని చోట్ల అందరు రాజులు శాంతిగా, సుఖంగా కూర్చొని ఉన్నారు.
అరణ్యం క్వచిద్ ఆశూన్యమ్ ఉల్లసద్వాతభాఙ్కృతి । జఙ్గలం క్వచిద్ ఆలూనవ్యుప్తసమ్పన్నసస్యకమ్
కొన్ని చోట్ల అడవి శూన్యంగా లేకుండా, ఉల్లాసంగా వీచే గాలులతో ఆకారాన్ని పొందింది; ఇంకొన్ని చోట్ల పొడి భూమి నీటితో నిండిపోయి, పుష్కలమైన పంటలతో సమృద్ధిగా ఉంది.
హంసకారణ్డవాకీర్ణసరḫ ఫుల్లామ్బుజం క్వచిత్ । క్వచిన్ మరుస్థలం స్థూలస్తమ్భాభార్జునమారుతమ్
కొన్ని చోట్ల హంసలు, నెమ్మదిగా తేలే నీటిపక్షులు, పుష్పించిన తామరలతో నిండిన సరస్సులు కనిపిస్తాయి; మరికొన్ని చోట్ల మాత్రం, బలమైన గాలులతో, పెద్ద తుఫాను వచ్చినట్లుగా ఎండిపోయిన ఎడారులు ఉంటాయి.
క్వచిద్ ధ్రదనదీవాహహేలానికషఘర్ఘరమ్ । క్వచిద్ అఙ్కురకార్యఙ్గసిక్తబీజాస్యజృమ్భణమ్
ఎక్కడో కొండలు ఒకదానికొకటి తగిలి, మేఘాలు గట్టిగా గర్జించే శబ్దం వినిపిస్తుంది; ఇంకెక్కడో, తడి పడిన విత్తనాలు మృదువుగా మొలకెత్తుతూ పుట్టుకొస్తున్న దృశ్యం కనిపిస్తుంది.
క్వచిద్ అన్తస్స్థకీటాస్యమృదుస్పన్దనవేదనమ్ । మాం త్వమ్ ఏవాశు బుద్ధ్వేహ త్రాయస్వేతీవ బోధనమ్
ఎక్కడో లోపల దాగున్న పురుగుల నోటిలో మృదువుగా కంపించడాన్ని అనుభవించవచ్చు; అలాగే, 'నన్ను ఇక్కడ త్వరగా గుర్తించి రక్షించు' అన్నట్లు ఆకస్మికంగా జ్ఞానం కలిగినట్లు అనిపిస్తుంది.
శాఖాపరికరాభోగమృద్భాగాఙ్గనిపీడనైః । మూలజాలమ్ అవష్టభ్య క్వచిద్ విటపిధారణమ్
కొన్ని చోట్ల, చెట్టు కొమ్మలు మరియు వాటి గుచ్చులు నేలపై ఒత్తిడి పెడుతూ, వేర్లు గట్టిగా భూమిని పట్టుకుని, ఆ చెట్టు కొమ్మలను నిలబెడతాయి.
అన్యోఽన్యమ్ అలమ్ ఆక్రమ్య దిక్తటాఙ్గనిపీడనైః । క్వచిద్ అద్ర్యస్థినిబిడైర్ అర్ణవోల్లాసవేల్లితమ్
ఎక్కడో చెట్లు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా చేరి, తమ దట్టమైన కొమ్మలతో ఒకదానికొకటి నొక్కుకుంటూ ఉంటాయి. మరికొన్ని చోట్ల పర్వతాల గట్టి ఎముకలు సముద్రపు అలలతో ఎగిసిపడుతూ చెలరేగిపోతుంటాయి.
శుష్కపల్లవసఙ్కోచనిబిడాఙ్గనిపీడనమ్ । అమర్షణైẖ కరైర్ ఆర్కైస్ స్వరసాకర్షణం క్వచిత్
ఎక్కడో ఎండిపోయిన ఆకులు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా ముడుచుకుని గట్టిగా నొక్కుకుంటుంటాయి. మరికొన్ని చోట్ల సూర్యకిరణాలు తమ వేడిమితో చెట్ల రసాన్ని బయటకు లాగేస్తుంటాయి.
శృఙ్గమన్దిరమాతఙ్గప్రహారాశనిభూరుహామ్ । నిబిడాఙ్గోత్కటస్థైర్యపరుషం పతనం క్వచిత్
ఎక్కడో కొండల్లో నివసించే ఏనుగులు చెట్లను గట్టిగా ఢీకొట్టి, అవి తమ బలమైన శరీరాలతో ఒక్కసారిగా కూలిపోతుంటాయి. ఆ పతనం చాలా గట్టిగా, ఉద్ధటుగా ఉంటుంది.
నిమీలితేక్షణామన్దతనూన్నామసమక్రమమ్ । క్వచిత్ సూక్ష్మరసోల్లేఖమ్ అఙ్కురోల్లసనం నవమ్
ఎక్కడో కళ్లను మెల్లగా మూసుకున్నట్లు, శరీరం నెమ్మదిగా వంగినట్లు, మృదువైన కదలిక కనిపిస్తుంది. మరికొన్ని చోట్ల కొత్త మొగ్గలు మెరిసిపోతూ, సున్నితమైన వెలుగు ప్రసరిస్తుంటాయి.
మక్షికాయౌకమషకనికాషసదృశం క్వచిత్ । కుద్దాలశఙ్కుతుఙ్గారిహలహేలానికర్షణమ్
కొన్ని చోట్ల అది ఈగలు, తేనెటీగలు, దోమలు వదిలిన మిగులు మాదిరిగా ఉంటుంది; మరికొన్ని చోట్ల మట్టికొడవళ్ళు, కలపలు, పదునైన పనిముట్లు తవ్వినట్లు గీతలు పడినట్టు కనిపిస్తుంది.
శీతం శీతవిశీర్ణాఙ్గజర్జరత్వగ్వికీర్ణమృత్ । పాషాణీభూతసలిలం క్వచిత్ పరుషమారుతమ్
కొన్ని చోట్ల చలితో శరీర భాగాలు విరిగిపడి, చర్మం చీలిపోయి చల్లగా, నీరు రాయి అయిపోయినట్టూ, ఎక్కడికక్కడ గట్టిగా గాలులు వీయడమూ కనిపిస్తుంది.
ఉద్గాలీభూతమృద్వఙ్గమజ్జదన్తẖక్రిమివ్రజమ్ । క్వచిద్ ఉద్భవదబ్జాదిమూలం జలనిమజ్జనమ్
ఇంకొన్ని చోట్ల నేల తడి, మృదువుగా ఉండి, పురుగులు, క్రిములు పొంగిపొర్లుతూ, కొన్ని చోట్ల జలంలో నుండి తామర మొదలైన మొక్కల వేర్లు బయటికి వస్తూ ఉంటాయి.
శనైర్ అన్తర్నిలీనామ్బుకృతాహ్లాదం బహిẖఖరమ్ । సోన్నామాఙ్కురరోమౌఘం క్వచిద్ ధర్షవిజృమ్భితమ్
కొన్ని చోట్ల లోపల నీరు మౌనంగా దాగి, లోపల చల్లదనాన్ని, బయట గట్టితనాన్ని ఇస్తుంది; మరికొన్ని చోట్ల కొత్త మొక్కలు, మొగ్గలు జుట్టు మాదిరిగా పొడుచుకొస్తూ, ధైర్యంగా పెరుగుతూ కనిపిస్తాయి.
తనుతరపవనవికమ్పితకోమలనలినీదలాస్తరణైః । విరహిణ ఇవ మే విహితం సరోభిర్ అఙ్గేషు నిర్వాణమ్
సున్నితమైన తామరాకుల పరుపులపై, తేలికపాటి గాలికి ఊగిపోతూ, సరస్సులు నా శరీరమంతా విరహంలో ఉన్నవాడిలా ఓ శాంతిని పుట్టించాయి.
పార్థివీం ధారణాం బద్ధ్వా జగన్తి సమవేక్షితుమ్ । సమ్పన్నస్ త్వమ్ అయం భూమేర్ లోకẖ కిమ్ ఉత మానసః
భూమిని ధ్యానంలో స్థిరపరిచి, నీవు లోకాలను చూడగలుగుతున్నావు. భూమిపై ఇది సాధ్యమైతే, మనస్సు సృష్టించిన లోకాన్ని గురించి చెప్పనవసరం ఏముంది!
ఇదం చ మానసం చాహం సమ్పన్నḫ పృథుభూతలమ్ । నేదం న మానసం చైవ సమ్పన్నో వస్తుతస్ త్వ్ అహమ్
ఈ లోకమూ, మనస్సు సృష్టించిన లోకమూ రెండూ నేనే సాధించాను. కానీ నిజంగా ఈ లోకమూ, మనస్సులో పుట్టిన లోకమూ లేవు—నిజంగా ఉన్నది నేనే.
అమానసం మహీపీఠం న సమ్భవతి కిఞ్చన । యద్ అసద్ వేత్సి యత్ సద్ వా మనోమాత్రకమ్ ఏవ తత్
మనస్సు లేని భూమిపై ఏదీ ఉద్భవించదు. నీవు అసత్యమని, సత్యమని ఏదైనా తెలిసినదంతా మనస్సు రూపమే.
చిదాకాశమ్ అహం శుద్ధం తస్య మే ఽనన్యద్ ఆత్మనః । యచ్ చిన్మాత్రాత్మకచనం తత్ సఙ్కల్పాభిధం స్మృతమ్
నేను శుద్ధమైన చైతన్యాకాశం, నాకైతే ఆత్మ తప్ప మరొకటి లేదు. ఏది చైతన్య స్వరూపమై ఉంటుందో, దానిని సంకల్పం అంటారు.
తన్ మనస్ తన్ మహీపీఠం తజ్ జగత్ స పితామహః । సఙ్కల్పపురవద్ వ్యోమ్ని కచత్య్ ఏతన్ మనోనభః
అది మనసే, అదే భూమి, అదే జగత్తు, అదే సృష్టికర్త. చైతన్యాకాశంలో ఊహా నగరం వలె, ఈ మనస్సు విస్తారంగా సంచరిస్తోంది.
ఏవం సఙ్కల్పమాత్రం మే మనోమాత్రం తద్ ఆతతమ్ । ధారణాభ్యాససమ్పుష్టం భూమణ్డలమ్ ఇతి స్థితమ్
అంతా నాకు సంకల్పమే, మనస్సే. ధారణాభ్యాసంతో బలపడినది, భూమండలంగా స్థిరపడింది.
నేదం భూమణ్డలం తద్ వై తదన్యద్ ధి మనోమయమ్ । ఆకాశమాత్రకచనమ్ అచేత్యం కచనం చితేః
ఈ భూమండలం నిజంగా అది కాదు; ఇది వేరే, మనస్సుతో తయారైనది. ఇది ఆకాశంలో ఏర్పడినదే గాని, జ్ఞానం లేని నిర్మాణం మాత్రమే.
తద్ ఏవాకాశమాత్రాత్మ తథాభూతం చిరస్థితేః । ఇదమ్ప్రత్యయలబ్ధత్వాన్ మానసత్వం సముజ్ఝతి
అది ఖాళీ ఆకాశంలా ఉండే స్వరూపం, చాలా కాలం అలాగే నిలిచిపోతుంది. కానీ, మనం 'ఇది' అని గుర్తించగలిగినప్పుడు, అది మనస్సు లక్షణాన్ని కోల్పోతుంది.
ఇదం స్థిరం సుకఠినం వితతం భూమిమణ్డలమ్ । అస్తీతి జాయతే బుద్ధిర్ వ్యోమ్న్య్ ఏవ చిరవేదనాత్
ఈ భూమి గుండ్రంగా, స్థిరంగా, గట్టిగా, విస్తరించి ఉంటుంది. దీన్ని మనం చాలా కాలంగా చూస్తూ ఉండటం వల్ల, ఆ ఆకాశంలోనే 'ఇది ఉంది' అనే భావన కలుగుతుంది.
న్యాయేనేదమ్ ఇవానేన తత్ స్థితం వసుధాతలమ్ । ఇదం న చైవమ్ ఏవాద్య సర్గస్యాదావ్ ఉపాగతమ్
ఈ విధంగా ఆ భూమి ఉపరితలం స్థిరంగా ఉందని అనిపిస్తుంది. కానీ సృష్టి ప్రారంభంలో ఇది ఇలా ఏర్పడలేదు.
యథా స్వప్నే పురత్వేన చిద్ ఏవ వ్యోమ్ని భాసతే । తథా చిద్ ఏవ సర్గాదావ్ ఇదం జగద్ ఇతి స్థితా
మనకు కలలో ఒక పట్టణం ఆకాశంలో కనిపించినట్టు, నిజానికి అది చైతన్యమే. అలాగే, సృష్టి ఆరంభంలో కూడా ఈ లోకం అన్నదీ చైతన్యమే.