తతో రన్ధ్రద్వయేనాహమ్ అపశ్యం యత్ తద్ అస్తి ఖమ్ । యాభ్యామ్ అపశ్యం రన్ధ్రాభ్యాం త ఇమే లోచనే స్థితే
ఆ తర్వాత ఆ రెండు రంధ్రాల ద్వారా నేను ఉన్న ఖాళీని చూశాను. ఆ రెండు రంధ్రాల ద్వారానే నేను చూశాను, ఇవే ఇప్పుడు కన్నులుగా ఉన్నాయి.
తతẖ కిఞ్చిచ్ ఛృణోమీతి సంవిద్ అభ్యుదితా మమ । తతẖ కిఞ్చిన్ మనాఙ్మాత్రఝాఙ్కారం శ్రుతవాన్ అహమ్
తర్వాత ఏదో శబ్దం వినిపించింది; నాకు అవగాహన కలిగింది. ఆ తర్వాత చాలా మృదువుగా, స్వల్పమైన ధ్వని నేను విన్నాను.
ఆధ్మాతస్యేవ శఙ్ఖస్య శబ్దం వ్యోమ్నస్ స్వభావజమ్ । యాభ్యామ్ అహమ్ అథాశ్రౌషం త ఇమే శ్రవణవ్రణే
దుంకిన శంఖం లాంటి, ఆకాశానికి సహజమైన శబ్దాన్ని నేను ఆ రెండు రంధ్రాల ద్వారా విన్నాను. ఇవే చెవులుగా ఉన్నాయి.
ప్రదేశాభ్యాం విచరతా మరుతావిరతస్వనమ్ । స్పర్శసంవేదనం కిఞ్చిద్ అహమ్ అత్రానుభూతవాన్
ప్రాంతాల మధ్య గాలి సంచరిస్తూ నిరంతరం చేసే శబ్దాన్ని నేను విన్నాను; అక్కడ కొంత తాకిడి అనుభూతిని కూడా పొందాను.
తత్సంవేదనమాత్రాత్మ సో ఽయం వాయుర్ ఇతి స్మృతః । స్పర్శనేన్ద్రియతన్మాత్రమ్ అసద్ ఏవేతి సత్ స్థితమ్
ఆ అనుభూతి తెలిసిన క్షణంలోనే దీనిని 'వాయువు' అని అంటారు. తాకే ఇంద్రియానికి సంబంధించిన సూత్రభూతమైనది వాస్తవంగా లేదు, అయినా అది ఉన్నదిగా అనిపిస్తుంది.
ఆస్వాదసంవిద్ యాభూన్ మే తద్ ఆస్వాద్యరసేన్ద్రియమ్ । ఘ్రాణాన్ మే ఘ్రాణతన్మాత్రమ్ ఉదితం వ్యోమరూపిణః । ఇత్థం న కిఞ్చిత్ సమ్పన్నం సర్వం సమ్పన్నమ్ అత్ర మే
రుచిని గ్రహించే జ్ఞానం నాలో కలిగింది. అదే రుచిని ఆస్వాదించే ఇంద్రియంగా మారింది. నా ముక్కు ద్వారా వాసనకు సంబంధించిన సూత్రభూతమైనది, ఆకాశ స్వరూపంగా, ఉద్భవించింది. ఇలా చూస్తే, నిజంగా ఏదీ సాధించలేదు, కానీ నాకు అన్నీ సిద్ధమైనట్లే అనిపించింది.
ఏవమ్ ఇన్ద్రియతన్మాత్రజాలం చేతన్న్ అహం స్థితః । యావత్ తావద్ విదḫ పఞ్చ బలాద్ ఇవ మమోదితాః
ఇలా, ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన సూత్రభూతమైన వాటి వలయంలోనే నేను స్థిరంగా ఉన్నాను. అలా ఉన్నంతవరకు, ఐదు ఇంద్రియాలు నా లోపల బలంగా ప్రబలించాయి.
శబ్దరూపరసస్పర్శగన్ధమాత్రశరీరికాః । అనాకారాస్ తథానామ్న్యẖ ఖరూపిణ్యో భ్రమాత్మికాః
శబ్దం, రూపం, రుచి, స్పర్శ, వాసనల సూత్రభూతమైన వాటితో ఏర్పడిన శరీరాలు ఆకారములేని, పేరులేని, ఆకాశ స్వరూపమైన, మాయలోనే నిమగ్నమైనవిగా ఉంటాయి.
ఏవంరూపమ్ అహం జాలం భావయన్ యత్ తదా స్థితః । తద్ అహఙ్కార ఇత్య్ అద్య కథ్యతే త్వాదృశైర్ జనైః
ఈ 'నేను' అనే భావనను మనసులో ఊహిస్తూ, ఆ స్థితిలో నిలిచినప్పుడు, అదే ఇప్పుడు మీలాంటి వారు 'అహంకారం' అని పిలుస్తారు.
ఏష ఏవ ఘనీభూతో బుద్ధిర్ ఇత్య్ అభిధీయతే । సాథ బుద్ధిర్ ఘనీభూతా మన ఇత్య్ అభిధీయతే
ఇదే భావన కండించబడినప్పుడు 'బుద్ధి' అని అంటారు. ఆ బుద్ధి ఇంకా గట్టిగా మారినప్పుడు 'మనస్సు' అని పిలుస్తారు.
అన్తẖకరణరూపẖ ఖమ్ ఏవ తత్రాహమ్ ఆస్థితః । ఆతివాహికదేహాత్మా చిన్మయవ్యోమరూపవాన్
అంతఃకరణం అనేది ఆకాశంలా ఉంటుంది. అందులోనే నేను సూక్ష్మదేహ స్వరూపంగా, చైతన్యమయమైన ఆకాశరూపంగా ఉంటాను.
పవనాద్ అప్య్ అహం శూన్యẖ కేవలాకాశమాత్రకమ్ । సర్వేషామ్ ఏవ భావానాం శూన్యాకృతిర్ అరోధకః
నేను గాలికన్నా సూక్ష్మంగా, స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలా ఉన్నవాడిని. అన్ని వస్తువులకూ శూన్యరూపంగా, ఎలాంటి అడ్డంకీ లేకుండా ఉంటాను.
అథైనం భావయన్న్ అహం యదా తత్ర స్థిరం స్థితః । తదాహం దేహవాన్ పుష్ట ఇతి మే ప్రత్యయో ఽభవత్
ఈ విషయాన్ని నేను మనసులో ఆలోచిస్తూ, అక్కడ స్థిరంగా ఉండగా, నాకు ఒక నమ్మకం కలిగింది—నేను శరీరంతో ఉన్నాను, బలంగా ఉన్నాను అని.
తేనాహం ప్రత్యయేనాథ శబ్దం కర్తుం ప్రవృత్తవాన్ । శూన్య ఏవ యథా సుప్తస్ స్వప్నోడ్డీనో నరో రవమ్
ఆ నమ్మకంతోనే నేను శబ్దం చేయడం ప్రారంభించాను. ఖాళీగా నిద్రలో ఉన్నవాడు కలలో అరవడం వలెనే, నేను శబ్దాన్ని ఉంచాను.
అథ పూర్వం కృతశ్ శబ్దో బాలేనేవ తద్ ఓం ఇతి । తతస్ స ఏష ఓఙ్కార ఇతి నీతḫ పునḫ ప్రథామ్
మొదట, చిన్నపిల్లవాడిలా, ఆ శబ్దం 'ఓం' అని ఉచ్చరించబడింది. ఆ తరువాత అదే శబ్దం మళ్లీ 'ఓంకారము'గా స్థిరపడింది.
తతస్ స్వప్నే నరేణేవ యత్ కిఞ్చిద్ గదితం మయా । తద్ ఏతద్ విద్ధి వాచం త్వం పశ్చాన్ నీతాం ప్రథామ్ ఇహ
తర్వాత, నేను కలలో మనిషిలా మాట్లాడినది, ఇదే మాటగా తెలుసుకో. ఆ మాట తరువాత ఈ లోకంలో స్థిరంగా ఏర్పడింది.
బ్రహ్మైవ సో ఽస్మి సమ్పన్నస్ సృష్టేẖ కర్తా జగద్గురుః । తతో మనోమయేనైవ కల్పితాస్ సృష్టయో మయా
నేనే పరబ్రహ్మమునై, సంపూర్ణుడనై, సృష్టికర్తగా, జగత్తుకు గురువుగా ఉన్నాను. అందుచేత, ఈ సృష్టులన్నీ నా మనస్సు ద్వారా నేను ఊహించుకున్నవే.
ఏవమ్ అస్మి సముత్పన్నో న తు జాతో ఽస్మి కిఞ్చన । దృష్టవాన్ అస్మి బ్రహ్మాణ్డం తన్ న కిఞ్చన కుత్రచిత్
ఈ విధంగా నేను ఉద్భవించాను గానీ, నిజంగా ఏదైనా రూపంలో పుట్టినది కాదు. నేను బ్రహ్మాండాన్ని చూశాను, కానీ అది కూడా ఎక్కడా ఏమీ కాదు.
ఏవం జగతి సమ్పన్నే మమైతస్మిన్ మనోమయే । న కిఞ్చిత్ తత్ర సమ్పన్నం తచ్ ఛూన్యం వ్యోమ కేవలమ్
ఇలా, ఈ లోకం నా మనస్సులో కనిపించినప్పుడు, ఆ మనస్సులో నిజంగా ఏదీ కలగలేదు—అక్కడ ఖాళీ, విశుద్ధ ఆకాశమే ఉంది.
ఇత్థం సంశూన్యమ్ ఏవేదం సర్వం వేదనమాత్రకమ్ । న మనాగ్ అపి సన్త్య్ ఏతే భావాḫ పృథ్వ్యాదయẖ కిల
ఈ విధంగా, ఇది అంతా ఖాళీగానే ఉంది, కేవలం తెలుసుకునే భావమే మిగిలింది. భూమి మొదలైన వస్తువులు అసలు లేవు.
జగన్మృగతృడమ్బూని భాన్తి సంవిది సంవిదః । న బాహ్యమ్ అస్తి నాబాహ్యం ఖే తద్ వ్యోమ తథా స్థితమ్
ఈ లోకమంతా మృగత్రిష్ణలో కనిపించే నీటిలా, మనసులోనే మనసుకే కనిపిస్తుంది. బయట అని ఏదీ లేదు, బయట కాదు అని కూడా కాదు. ఆ ఖగోళంలో అది అలా నిలిచి ఉంటుంది.
మరౌ నాస్త్య్ ఏవ సలిలం సంవిత్ పశ్యతి తత్ తథా । నిర్మూలమ్ అన్తస్సన్తప్తా స్వసమ్భ్రమవతీ భ్రమమ్
ఎడారిలో నిజంగా నీరు ఉండదు, కానీ మనసు దాన్ని నీటిలా చూస్తుంది. అలాగే, కారణం లేకుండా లోపల తపిస్తూ, మనసు తన భ్రమలో తానే తిప్పుకుంటూ తిరుగుతుంది.
నాస్త్య్ ఏవ బ్రహ్మణి జగత్ సంవిత్ పశ్యతి తత్ తథా । నిర్మూలమ్ ఏవ సంవిత్త్వాద్ ఏవ భ్రాన్తేశ్ చ సమ్భ్రమమ్
బ్రహ్మంలో లోకం అసలు లేదు, కానీ మనసు దాన్ని అలా చూస్తుంది. అది కారణం లేకుండా, మనసు వల్లే, భ్రమ కలిగిన కలవరంతోనే ఉత్పన్నమవుతుంది.
అసద్ ఏవేదమ్ ఆభాతి హృద్య్ ఏవ జగద్ ఆతతమ్ । సఙ్కల్పనమనోరాజ్యకథాస్వప్నపురాదివత్
ఈ లోకం మన హృదయంలో విస్తరించి ఉన్నా, అది అసత్యంగానే కనిపిస్తుంది. మన ఊహలు, కలలు, పాత కథలు, గగనకోటలు లాంటి వాటిలా ఇది కూడా కేవలం కల్పన మాత్రమే.
పార్శ్వసుప్తజనస్వప్నస్ తచ్చిత్తావేశనం వినా । యథా న కిఞ్చిత్ తచ్చిత్తావేశనాత్ త్వ్ అనుభూయతే
మన పక్కన నిద్రపోతున్నవాడి కలను మనం అతని మనస్సులోకి ప్రవేశించకుండా అనుభవించలేము కదా. అలాగే, మనస్సులోకి ప్రవేశించకుండా ఏదీ మనకు అనుభూతి కాదు.
తథా న కిఞ్చిత్ ఏవేదం చిత్తావేశేన వేద్యతే । ఆదర్శబిమ్బితాకారం దృష్టమ్ అప్య్ అన్యథా త్వ్ అసత్
ఇక్కడ కూడా మనస్సులో లీనమై చూడకుండా ఏదీ నిజంగా గ్రహించబడదు. అద్దంలో ప్రతిబింబంగా కనిపించినా అది వాస్తవంగా లేదు.
ఆధిభౌతికభావేన నేత్రేణ యది లక్ష్యతే । తత్ తన్ న దృశ్యతే కిఞ్చిద్ గిరిర్ ఏవోపదృశ్యతే
బాహ్యదేహంతో, కళ్ళతో చూస్తే, నిజంగా ఏదీ కనిపించదు — కొండే కనిపిస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
ఆతివాహికదేహేన పరబోధదృశా యది । ప్రేక్ష్యతే దృశ్యతే సర్గḫ పరమాత్మైవ వామలః
అయితే, సూక్ష్మదేహంతో, ఉన్నత జ్ఞానదృష్టితో చూస్తే, ఈ సృష్టి అంతా పరమాత్మ స్వరూపమే, నిర్మలమైనదే అనిపిస్తుంది.
సర్వత్ర సర్గనిర్మాణం ప్రజ్ఞాలోకేన లక్ష్యతే । బ్రహ్మాత్మైవాన్యథా త్వ్ ఏతన్ న కిఞ్చిద్ అపి లక్ష్యతే
ప్రపంచ సృష్టి అన్నది ఎక్కడ చూసినా జ్ఞానమయమైన వెలుగుతోనే గ్రహించబడుతుంది. లేకపోతే, బ్రహ్మం అయిన ఆత్మ తప్ప ఇంకొకటి ఏమీలేదు.
యత్ పశ్యత్య్ అవదాతా ధీస్ సోపపత్తివిచారణా । న తన్ నేత్రైస్ త్రిభిశ్ శర్వో నేన్ద్రో నేత్రశతైర్ అపి
శుద్ధమైన బుద్ధి యుక్తిగా విచారించి ఏది చూస్తుందో, దాన్ని శివుడు తన మూడు కళ్లతోనైనా, ఇంద్రుడు వంద కళ్లతోనైనా చూడలేరు.