భూతభవ్యభవిష్యత్స్థజగదాడమ్బరం మయా । తదానుభూతం వపుషి మహావిశ్వగణాత్మని
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తులోని జగత్తు కలిగించే కలహాన్ని నేను ఈ విశ్వానికి ఆత్మ అయిన మహాత్ముని రూపంలో అనుభవించాను.
ఏకత్ర కల్పవిక్షుబ్ధపుష్కరావర్తమన్థరమ్ । ఏకత్ర సోమ్యసకలభూతసన్తతిసుస్థితమ్
ఒకచోట యుగాంతపు కలకలితో కమలపు గుండ్రంగా తిరుగుతోంది; ఇంకొకచోట అన్ని జీవులు ప్రశాంతంగా, సుఖంగా జీవిస్తున్నారు.
ఏకత్ర సమరక్షుబ్ధసురాసురనరేశ్వరమ్ । ఏకత్రాసమ్భవద్భానునిత్యాభిన్నతమోఘనమ్
ఒక చోట దేవతలూ, రాక్షసులూ, వారి రాజులూ యుద్ధంలో కలకలం అవుతుండగా, ఇంకొక చోట సూర్యుడు ఉదయించలేదు, అందువల్ల చీకటి అంతా విడిపోకుండా అలాగే ఉంది.
ఏకత్రాసమ్భవద్ధ్వాన్తం కాన్తజ్వాలోదరోపమమ్ । ఏకత్ర నలినీనాలనిలీనమధుకైటభమ్
ఒక చోట చీకటి, అందమైన అగ్ని లోపలిలా కనిపించేది; ఇంకొక చోట పద్మపు కాండంలో మధు, కైటభులు దాగి ఉన్నారు.
ఏకత్ర పద్మమఞ్జూషాసుప్తబాలనవాబ్జజమ్ । ఏకత్రైకార్ణవోదగ్రవృక్షవిశ్రాన్తమాధవమ్
ఒక చోట పద్మపు పెట్టెలో పుట్టిన వెంటనే బ్రహ్మా నిద్రపోయాడు; ఇంకొక చోట ఒక్క సముద్రం మధ్యలో పెద్ద చెట్టుపై మాధవుడు విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాడు.
ఏకత్ర కల్పరజనీనిశ్శూన్యతిమిరాకులమ్ । శిలాజఠరనిస్స్పన్దం వ్యోమేవ వితతాకృతి
ఒక చోట కల్పాంత రాత్రి శూన్యంతో, ఘనమైన చీకటితో నిండిపోయింది; అది రాయి పొత్తికడుపులా కదలకుండా, ఆకాశంలా విస్తరించి ఉంది.
సుషుప్తజఠరాకారమ్ అప్రజ్ఞాతమ్ అలక్షణమ్ । అప్రతర్క్యమ్ అవిజ్ఞేయం సుషుప్తమ్ ఇవ సర్వతః
అది గాఢనిద్రలా, ఎవరికీ కనిపించని, ఎలాంటి లక్షణాలు లేని, ఊహించలేని, తెలుసుకోలేని రూపంలో ఉండేది. అన్ని వైపులా నిద్రలో లేని నిశ్శబ్దతలా కనిపించేది.
ఏకత్ర పక్షవిక్షుబ్ధశైలకాకాకులామ్బరమ్ । ఏకత్ర వజ్రనిష్పేషద్రవద్భూధరభాసురమ్
ఒకచోట పర్వతాల రెక్కలు ఊపిరాడ్చడంతో, ఆకాశం కాకులతో నిండిపోయింది. ఇంకొకచోట వజ్రం తాకడంతో పర్వతాలు కరిగిపోయి ప్రకాశించాయి.
ఏకత్రోద్వృత్తమత్తాబ్ధిహ్రియమాణధరాచలమ్ । ఏకత్ర సురవృత్రాన్ధబడిసఙ్గరసఙ్కులమ్
ఒకచోట మత్తులో ఉన్న పాతాళ గజాలు భూమిని కంపింపజేశాయి. ఇంకొకచోట శేషుని తలపై యుగాంతంలో భూమి కలకలమైంది.
ఏకత్ర మత్తపాతాలగజకమ్పివసున్ధరమ్ । ఏకత్ర శేషశిరసẖ కల్పాన్తలుఠితావని
ఒకచోట మత్తులో ఉన్న పాతాళపు ఏనుగుల వల్ల vasundhara (భూమి) కంపించింది. ఇంకొకచోట శేషుని తలపై యుగాంతంలో భూమి ఊగిసలాడింది.
క్వచిద్ అన్యేన రామేణ హతరావణరాక్షసమ్ । రక్షసా రావణేనైవ క్వచిన్ నిహతరాఘవమ్
కొన్ని చోట్ల ఇంకొక రాముడు రావణాసురుడిని సంహరించాడు; మరికొన్ని చోట్ల రావణుడు రాఘవుని చంపాడు.
భూస్థపాదేన దేవాద్రిశిరస్స్థశిరసా పరమ్ । పశ్యతా పారమ్ ఆక్రాన్తం క్వచిద్ వై కాలనేమినా
కొన్ని చోట్ల భూమిపై కాలు పెట్టి, దేవతల పర్వతం మీద తల ఉంచిన కాలనేమి దూరపు తీరాన్ని చేరాడని కొందరు చూశారు.
క్వచిచ్ చాపసురైర్ నిత్యం దానవైర్ ఏవ పాలితమ్ । క్వచిచ్ చామృష్టదనుజైర్ అమరైర్ ఏవ పాలితమ్
కొన్ని చోట్ల ఈ లోకాన్ని ఎప్పుడూ అసురులు, దానవులు పాలించారు; ఇంకొన్ని చోట్ల దానవులను జయించిన దేవతలే పాలించారు.
జిష్ణుయుక్తేన గుప్తేన విష్ణుపాణ్డవకౌరవైః । క్వచిద్ భారతయూథేన నిహతాక్షౌహిణీగణమ్
కొన్ని చోట్ల అర్జునుడు, విష్ణువు, పాండవులు, కౌరవులు రక్షణగా ఉన్న భారత వంశ సైన్యాలు శత్రు సేనలను పూర్తిగా నాశనం చేశాయి.
క్వచిచ్ చ దాశరథినా త్వయైవ హతరావణమ్ । రామేణ రణమత్తేన నిశ్శేషీకృతరాక్షసమ్
ఇంకొక్కడా, దశరథుని కుమారుడైన నీవే రాముడిగా, యుద్ధంలో ఉత్సాహంతో రావణుడిని సంహరించావు. రాముడు యుద్ధ మత్తులో రాక్షసులను పూర్తిగా నాశనం చేశాడు.
కిమ్ అహం భగవన్ పూర్వమ్ అభవం కథయేతి మే । అభవం చేద్ అనేనైవ సన్నివేశేన తత్ కథమ్
భగవంతుడా, నేను మునుపు ఎవరో చెప్పండి. ఇదే రూపంలో నేను అప్పుడూ ఉన్నానా? అలా అయితే అది ఎలా సాధ్యమైంది?
సర్వ ఏవ వివర్తన్తే రామ భావాḫ పునḫ పునః । పూయమానా యథా మాషాẖ క్రమేణాన్యేన తేన చ
రామా, అన్ని విషయాలు మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ వస్తుంటాయి. మినుములు ఉడికే సమయంలో ఒక్కొక్కటి పైకి వచ్చే విధంగా ఇవి కూడా వరుసగా కనిపిస్తాయి.
సర్వక్రమసమాẖ కేచిత్ త ఏవాన్యే ఽథ వా మిథః । స్ఫురన్త్య్ అర్ధసమా భావాẖ కేచిద్ అబ్ధితరఙ్గవత్
కొన్ని విషయాలు అదే క్రమంలో వస్తాయి, మరికొన్ని వేరే క్రమంలో కనిపిస్తాయి. ఇంకొన్ని మాత్రం సమృద్ధిగా కాకుండా, సముద్రంలో అలలు ఎగిసేలా కొంతవరకే కనిపిస్తాయి.
పునస్ త్వం పునర్ ఏవాహం పునḫ పునర్ ఇమే జనాః । న కదాచన నైవాన్యే సమ్భవత్య్ అఖిలం పరే
మళ్ళీ నీవు, మళ్ళీ నేను, మళ్ళీ ఈ జనాలు — ఇలా తిరిగి తిరిగి వస్తుంటారు; ఎప్పుడూ ఇంకెవరూ ఉండరు, పరమాత్మలో ఇంకేమీ పుట్టదు.
త ఏవాన్యే ఽథ వామ్భోధౌ తరఙ్గా ఇతి నిర్ణయః । యద్వన్ న జాయతే తద్వద్ భూతానాం భ్రమతాం భవే
అదే ఇతరులు, లేదా సముద్రంలో అలలు లాంటివారు — ఇదే తుది నిర్ణయం; అలలు నిజంగా పుట్టినట్టు లేనట్టే, జీవులు సంసారంలో తిరుగుతూ కూడా నిజంగా పుట్టరు.
ఆయాన్తి యాన్త్య్ అనన్తాని భూతానీహ భవభ్రమైః । తాన్య్ ఏవాన్యాని చాన్యాని సమాని విషమాణి చ
ఇక్కడ అనేక సంఖ్యలైన జీవులు సంసార భ్రమల్లో వచ్చిపోతుంటారు; అవే మళ్ళీ వస్తాయి, లేదా కొత్తవిగా కనిపిస్తాయి, కొన్ని ఒకేలా ఉంటాయి, మరికొన్ని వేర్వేరుగా ఉంటాయి.
ఆవృత్తిమన్తి తాన్య్ ఏవ తథైవాన్యాని చాభితః । విద్ధి శీకరజాలాని భూతాని జగదమ్బుధేః
అదే జీవులు తిరిగి వస్తుంటాయి, అలాగే చుట్టూ కొత్తవీ వస్తుంటాయి; ఈ జగత్ సముద్రంలో జీవులను నీటి చినుకుల గుంపుల్లా తెలుసుకో.
విత్తబన్ధువయẖకర్మవిద్యావిజ్ఞానచేష్టితైః । తైర్ ఏవ కేచిజ్ జాయన్తే భూయో భూయశ్ శరీరిణః
ధనం, బంధువులు, సంతానం, పనులు, విద్య, జ్ఞానం, ఇలా చేసే కార్యాల వల్ల కొందరు జీవులు మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తారు.
అర్ధైస్ తైస్ సదృశాẖ కేచిత్ కేచిత్ పాదేన తైస్ సమాః । తజ్జీవాస్ తైర్ విసదృశా భవన్త్య్ అన్యే శరీరిణః
కొంతమంది ఆ లక్షణాల్లో సగం వరకు పోలి ఉంటారు, మరికొందరు కొంత భాగంలో సమానంగా ఉంటారు. ఇంకొంతమంది జీవులు, వారి ప్రాణశక్తి పూర్తిగా భిన్నంగా మారిపోతుంది.
సర్వైర్ ఏభిస్ సమాẖ కేచిత్ కాలేనైవ విలక్షణాః । కాలేన సదృశాẖ కేచిత్ తైర్ ఏవ చ విలక్షణాః
కొంతమంది ఈ అన్నిటిలో పూర్తిగా పోలి ఉంటారు, కాలం వల్ల కొందరు భిన్నంగా మారతారు. మరికొందరు కాలానికి అనుగుణంగా ఉంటారు, ఇదే కారణాల వల్ల ఇంకొందరు భిన్నంగా ఉంటారు.
కాలేనాకులచేష్టితాన్య్ అధ ఇతో గచ్ఛన్త్య్ అథోర్ధ్వం పునర్ దేహాలేఖనఖేదితాన్య్ అగణితాన్య్ అన్యాని చాన్యే న చ । భూతామ్బూని వహన్తి సంసృతిమయే యాన్య్ అమ్బుధౌ చఞ్చలే చక్రావృత్తిమయాని సఙ్కలయితుం శక్నోతి కస్ తాన్య్ అలమ్
కాలం యొక్క అలజడి చేత కొందరు ఇక్కడి నుంచి క్రిందికి పోతారు, మరికొందరు మళ్లీ పైకి ఎక్కుతారు. మరెందరో జీవులు శరీరాల ముద్రలతో అలసిపోతారు. జీవుల ప్రవాహం సంసార సముద్రంలో సాగిపోతుంది—ఆ చంచలమైన సముద్రంలో తిరుగుతున్న గుండ్రంగాల్లా ఉన్న వాటిని పూర్తిగా ఎవరు గ్రహించగలరు?
తతశ్ చిదాకాశవపుర్ వ్యాప్య్ అనన్తో నిరామయః । దత్తావధానో వపుషి తదాపశ్యమ్ అహం క్వచిత్
ఆ సమయంలో నేను నా మనస్సును పూర్తిగా ఒకచోట కేంద్రీకరించి ఉన్నప్పుడు, అంతటిని వ్యాపించి, మలినతలేని, అనంతమైన, చైతన్యమే స్వరూపంగా ఉన్న ఆ పరమాత్మను ఒకచోట చూచాను.
యావద్ అన్తర్గతస్ సర్గస్ సంస్థితో ఽఙ్కురితో మమ । కుసూలస్థస్య బీజస్య సిక్తస్యేవాఙ్కురో హృది
సృష్టి నా లోపల ఇంకా దాగి ఉన్నప్పుడు, అది నా హృదయంలో గడ్డి మీద పడిన విత్తనం తడిపోతే మొలకెత్తేలా, అలాంటి మొలకలా ఉండేది.
ఉద్బుభూషుర్ ఇవాస్తే ఽన్తస్ సేకాద్ బీజే యథాఙ్కురః । ఆకారవత్య్ అనాకారశ్ చిత్త్వాచ్ చిత్తే తథా జగత్
విత్తనాన్ని నీరు పోస్తే లోపల మొలక బయటకు రావడానికి సిద్ధంగా ఉండేలా, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా మనసులో, చైతన్యంలో రూపం కలిగి ఉన్నదిగా కనిపిస్తుంది, కానీ నిజంగా అది రూపరహితం, ఎందుకంటే అది చైతన్య స్వరూపమే.
యథోన్మిషతి దృశ్యశ్రీస్ సుషుప్తాద్ బోధమ్ ఏయుషః । జాగ్రద్ వా విగతే స్వప్నే చిన్మాత్రస్య స్వచేతనాత్
ఎలా గాఢనిద్ర నుంచి లేచినప్పుడు, లేదా కలలు పోయినప్పుడు, మనకు కనబడే వస్తువుల వెలుగు ప్రత్యక్షమవుతుందో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా స్వయంగా ఉన్న చైతన్యంతో, తన స్వంత జ్ఞానంతో వెలుగులోకి వస్తుంది.