స పరḫ ప్రకృతేḫ ప్రోక్తḫ పురుషḫ పావనాకృతిః । శివరూపధరశ్ శాన్తḫ పరమాకాశశక్తిమాన్
ఆ పరమాత్ముడు ప్రకృతికి అధిపతి, పవిత్రమైన స్వరూపుడు. శివుని రూపాన్ని ధరించి, శాంతంగా ఉండి, పరమాకాశశక్తిని కలిగి ఉన్నవాడు.
భ్రమతి ప్రకృతిస్ తావత్ సంసారే భ్రమరూపిణీ । స్పన్దమాత్రాత్మికా సేచ్ఛా చిచ్ఛక్తిḫ పరమేశ్వరీ
ప్రకృతి తేనెటీగ రూపంలో సంసారంలో తిరుగుతూ ఉంటుంది. ఆమె స్వభావం కేవలం కదలిక మాత్రమే; ఆమె సంకల్పమే పరమేశ్వరుడైన చైతన్యశక్తి.
యావన్ న పశ్యతి శివం నిత్యతృప్తమ్ అనామయమ్ । అజడం పదమ్ ఆద్యన్తవర్జితం తర్జితద్వయమ్
ఆమె శివుని — ఎప్పటికీ తృప్తిగా, బాధలేని, జడత్వం లేని, ఆది అంతములేని, ద్వంద్వాలను దాటి ఉన్నవాడిని — చూడని వరకు,
సంవిన్మాత్రైకధర్మత్వాత్ కాకతాలీయయోగతః । సంవిద్దేవీ శివం స్పృష్ట్వా తన్మయ్య్ ఏవ భవత్య్ అలమ్
చైతన్యం ఒక్కటే నిజమైన స్వరూపం కాబట్టి, యాదృచ్ఛికంగా చైతన్యదేవి శివుని తాకినప్పుడు, ఆమె పూర్తిగా ఆయనలో లీనమైపోతుంది.
ప్రకృతిḫ పురుషం స్పృష్ట్వా ప్రకృతిత్వం సముజ్ఝతి । తదన్తర్ ఏకతాం గత్వా నదీ రూపమ్ ఇవార్ణవే
ప్రకృతి పరమాత్మను తాకినప్పుడు, తన స్వభావాన్ని విడిచిపెడుతుంది. ఇద్దరూ లోపల కలిసిపోతే, నది సముద్రంలో కలిసిపోయి తన రూపాన్ని కోల్పోయినట్టు, ఒకటే అవుతారు.
ఆపగా హి పయోమాత్రా సఙ్గతార్ణవ ఏవ సా । యదా తదా తమ్ ఏవాశు ప్రాప్య తత్రైవ లీయతే
నది అనేది నీటే. అది సముద్రంలో కలిసినప్పుడు, వెంటనే ఆ సముద్రాన్ని చేరి, అందులోనే లయమైపోతుంది.
చితిశ్ శివేచ్ఛా సా దేవం తమ్ ఏవాసాద్య శామ్యతి । జన్మస్థానం శిలాం ప్రాప్య తీక్ష్ణా ధారా యథాయసీ
చైతన్యం అనేది శివుని సంకల్పమే. అది ఆ పరమాత్మను చేరినప్పుడు, ప్రశాంతమవుతుంది. ఇది ఒక గట్టి రాయిని తాకినప్పుడు, వేగంగా పారుతున్న నీరు ఆగిపోవడంలాంటిది.
పుంసశ్ ఛాయా నిజా ఛాయాం ప్రవిష్టస్య శరీరకమ్ । యథాశు ప్రవిశత్య్ ఏవ ప్రకృతిḫ పురుషం తథా
మనిషి ఇంట్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు, అతని నీడ వెంటనే శరీరంలోకి చేరినట్టు, ప్రకృతి కూడా పరమాత్మను త్వరగా చేరిపోతుంది.
చేతిత్వా చిన్ నిజం భావం పురుషాఖ్యం సనాతనమ్ । భూయో భ్రమతి సంసారే నేహ తత్తాం ప్రయాతి హి
తన శాశ్వతమైన స్వరూపాన్ని, అంటే పురుషుని, తెలుసుకున్న తర్వాత కూడా ఆ చైతన్యం మళ్లీ మాయలో తిరుగుతూ ఉంటుంది; ఎందుకంటే ఇక్కడ అది పరమార్థాన్ని పొందదు.
సాధుర్ వసతి చౌరౌఘే తావద్ యావద్ అసౌ న తమ్ । పరిజానాతి విజ్ఞాయ న తత్ర రమతే పునః
ఒక మంచి మనిషి దొంగల మధ్య ఉండగలడు, కానీ వాళ్లు నిజంగా దొంగలని తెలుసుకున్న తర్వాత అక్కడ ఇక ఆనందించడు.
ద్వైతే తావద్ అసద్రూపే రమతే ఽనుమతే చితిః । పరం పశ్యతి నో యావత్ తం దృష్ట్వా తన్మయీ భవేత్
ఈ చైతన్యం అబద్ధమైన ద్వంద్వంలో ఆనందిస్తుంది, అది అంగీకరించేంతవరకూ; కానీ పరమాన్ని చూసినప్పుడు, దానిని చూసి దానితో ఏకమైపోతుంది.
చితి నిర్వాణరూపం తత్ ప్రకృతిḫ పరమం పదమ్ । ప్రాప్య తత్తామ్ అవాప్నోతి సరిద్ అబ్ధావ్ ఇవాబ్ధితామ్
ఈ చైతన్యం మోక్ష స్వరూపం, ప్రకృతి అనేది పరమ స్థితి. ఆ పరమార్థాన్ని చేరినప్పుడు, నది సముద్రంలో కలిసిపోయినట్టు అది కూడా ఆ పరమంతో ఏకమవుతుంది.
తావద్ విమోహవశతశ్ చితిర్ ఆకులేషు సర్గేషు సంసరతి జన్మదశాశ్రితేషు । యావన్ న పశ్యతి పరం తమ్ అథాశు దృష్ట్వా తత్రైవ మజ్జతి ఘనం మధునీవ భృఙ్గీ
మాయ వల్ల మనస్సు కలవరమైన సృష్టుల్లో జనన స్థితులకు బంధించబడి తిరుగుతూ ఉంటుంది. పరమాత్మను చూడని వరకు అలా తిరుగుతూనే ఉంటుంది. కానీ, ఆ పరమాన్ని ఒక్కసారి చూసిన వెంటనే, తేనె లో మునిగే తేనెటీగలా, దానిలోనే పూర్తిగా లీనమైపోతుంది.
సమ్ప్రాప్య కస్ త్యజతి నామ తద్ ఆత్మతత్త్వం ప్రాప్యానుభూయ చ జహాతి రసాయనం కః । శామ్యన్తి యేన సకలాని నిరన్తరాణి దుẖఖాని జన్మమృతిమోహమయాని రామ
ఆత్మ తత్వాన్ని పొందినవాడు దాన్ని ఎవరు వదులుతారు? రామా, జననం, మరణం, మాయ వల్ల కలిగే అన్ని బాధలను శాంతింపజేసే ఆ అమృతాన్ని అనుభవించినవాడు దాన్ని ఎవరు వదులుతారు?
శృణు రామ కథం తత్ర మహాకాశే తథాస్థితః । దేహభ్రాన్తిం తు తాం త్యక్త్వా స రుద్రో ఽప్య్ ఉపశామ్యతి
రామా, ఆ మహా ఆకాశంలో స్థిరంగా ఉండి, శరీర భ్రమను వదిలేసి, రుద్రుడే కూడా ఎలా శాంతిని పొందాడో విను.
స రుద్రస్ తౌ జగత్ఖణ్డౌ తదా చిత్ర ఇవార్పితాః । నిస్స్పన్దా ఏవ తత్రాసన్ ప్రేక్షమాణే స్థితే మయి
అక్కడ నేను చూస్తూ ఉండగా, రుద్రుడు మరియు ఆ రెండు జగత్ భాగాలు ఒక చిత్రంలో వేసినట్లుగా నిశ్చలంగా కనిపించాయి.
తతో ముహూర్తమాత్రేణ స రుద్రస్ తౌ నభోఽన్తరే । ఖణ్డౌ విలోకయామ్ ఆస దృశార్కేణేవ రోదసీ
అంతటితో, కొద్దిసేపులో, రుద్రుడు ఆ రెండు ముక్కలను ఆకాశంలో తేలియాడుతున్నట్టు చూస్తూ, సూర్యుని కన్ను ఆకాశాన్ని ఎలా వీక్షిస్తుందో అలా చూశాడు.
తతో నిమేషమాత్రేణ ఘోణాశ్వాసేన ఖణ్డకౌ । తౌ సమానీయ చిక్షేప పాతాలాన్తర్ ఇవాననే
తర్వాత, కళ్లిమెరుపులోనే, గట్టిగా ఊపిరి తీసి, ఆ రెండు ముక్కలను దగ్గరకి తీసుకుని, తన నోట్లో వేసినట్టు లోతైన గర్భంలోకి విసిరేశాడు.
అతిష్ఠద్ ఏక ఏవాసావ్ అథ ఖే ఖమ్ ఇవాఖిలే । భుక్తబ్రహ్మాణ్డఖణ్డోగ్రచణ్డమణ్డకమణ్డలః
అప్పుడు, ఆకాశంలో ఒక్కరే మిగిలి, ఆకాశంలా విస్తరించి, బ్రహ్మాండపు ముక్కలు, మండుతున్న వలయాలు అన్నీ తినివేసినవాడిగా నిలిచాడు.
తతో ముహూర్తమాత్రేణ లఘుస్ సో ఽభ్రమ్ ఇవాభవత్ । తతో ఽభవద్ ద్రుమసమస్ తతస్ స్తమ్భనిభో ఽభవత్
తర్వాత, కొద్దిసేపులోనే, మేఘంలా తేలికగా మారాడు; ఆ తరువాత చెట్టువలె రూపం దాల్చాడు; ఆ తరువాత స్థంభంలా నిలిచిపోయాడు.
తతో ఽభవద్ యష్టిసమస్ తతḫ ప్రాదేశమాత్రకః । తతẖ కాచకణాకారో మయా దృష్టస్ స తాదృశః
ఆ తర్వాత అది ఒక దండంలా మారింది. తరువాత అది ఒక అరచేతి పొడవు అయ్యింది. ఆ తర్వాత అది ఒక చిన్న కంచు ముత్యంలా మారినదాన్ని నేను చూశాను.
తతస్ సో ఽణుర్ భవన్ దృష్టో మయా ఖాద్ దివ్యదృష్టినా । పరమాణుర్ అథో భూత్వా తత్రైవాన్తర్ధిమ్ ఆయయౌ
తర్వాత అది నా దివ్యదృష్టితో చూస్తుంటే, ఆకాశంలో ఒక చిన్న రేణువులా మారింది. ఆ రేణువు ఇంకా చిన్నదై, అక్కడే అంతరించిపోయింది.
ఇత్య్ అసౌ శమమ్ ఆయాతశ్ శారదామ్బుదఖణ్డవత్ । తాదృశో ఽపి మహారమ్భḫ పురḫ పశ్యత ఏవ మే
అలా అది శాంతిని పొందింది, శరదృతువులోని మేఘపు తుకడిలా. అయినా, అంత గొప్ప ఘటన నా కళ్లముందే జరిగింది.
ఇతి సావరణే తేన తే బ్రహ్మాణ్డకవాటకే । వినిగీర్ణే క్షుధార్తేన హరిణేనేవ పర్ణకే
అలా సావర్ణి ఆ బ్రహ్మాండపు గుడ్డులో లీనమయ్యాడు, ఆకలితో ఉన్న జింక ఒక ఆకును మింగినట్టు.
అథాభూన్ నిర్మలం వ్యోమ శాన్తం బ్రహ్మైవ కేవలమ్ । అనాదిమధ్యపర్యన్తసంవిదాకాశమాత్రకమ్
అప్పుడు అక్కడ నిర్మలమైన, నిశ్శబ్దమైన, ప్రశాంతమైన ఆకాశం మాత్రమే మిగిలింది. అది ఆది, మధ్య, అంతం లేని చైతన్యమయమైన బ్రహ్మమే.
ఇత్య్ అహం దృష్టవాంస్ తత్ర కల్పాన్తమ్ ఉరువిభ్రమమ్ । దర్పణప్రతిబిమ్బాభం శిలాశకలకోటరే
అలా నేను అక్కడ ఆ అద్భుతాన్ని యుగాంతం వరకు చూశాను. అది అద్దంలో ప్రతిబింబంలా, లేదా రాయి ముక్కలోని రంధ్రంలో కనిపించేదిలా అనిపించింది.
అథ తామ్ అఙ్గనాం స్మృత్వా తాం శిలాం తం చ విభ్రమమ్ । రాజద్వారగతో గ్రామ్య ఇవాహం విస్మయం గతః
తర్వాత ఆ మహిళను, ఆ రాయిని, ఆ అద్భుతాన్ని గుర్తు చేసుకొని, రాజద్వారం వద్దకు వచ్చిన గ్రామవాసిలా ఆశ్చర్యపోయాను.
తామ్ ఆలోకితవాన్ భూయẖ కలధౌతశిలామ్ అహమ్ । యావత్ సర్వత్ర సన్త్య్ అత్ర సర్గాẖ కాల్యా ఇవాఙ్గకే
మళ్లీ ఆ చంద్రకాంతిలో మెరిసే రాయిని చూశాను. అక్కడ చుట్టూ అన్ని చోట్ల సృష్టులు కనిపించాయి, అవి శరీరంపై మచ్చలు ఉన్నట్లుగా అనిపించాయి.
బుద్ధినేత్రేణ దృశ్యన్తే దివ్యాక్ష్ణా వా న తే ఽన్యథా । సర్వత్ర సర్వదా సర్వం యద్ అస్త్య్ ఏవ తథా తదా
ప్రపంచంలో ఉన్నది అన్నీ ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, మన బుద్ధి కన్నుతో గానీ, దివ్య దృష్టితో గానీ కనిపిస్తాయి. వేరే విధంగా చూడడం సాధ్యపడదు.
దూరతḫ ప్రేక్ష్యతే మాంసదృశా యది చ సా శిలా । దృశ్యతే తచ్ ఛిలైవైకా న తు సర్గాది కిఞ్చన
దూరం నుండి మామూలు కన్నుతో చూస్తే అది రాయి అయితే, ఆ ఒక్క రాయే కనిపిస్తుంది. సృష్టి గురించి ఇంకేమీ కనిపించదు.