తథా చలన్త్యా లుఠితం తస్యా దేహగతం జగత్ । న లుఠత్య్ ఏవ మకురప్రతిబిమ్బమ్ ఇవ స్థితం
ఆమె కదులుతున్నప్పుడు, ఆమె శరీరానికి సంబంధించిన ఈ లోకం కూడా కదిలిపోతున్నట్టు కనిపిస్తుంది. కానీ నిజానికి అది కదలదు — అద్దంలో ప్రతిబింబం ఎలా కదలదో, అలాగే ఇది స్థిరంగా ఉంటుంది.
స త్రైలోక్యమహారమ్భస్ సత్యో ఽపి భ్రాన్తిమాత్రకమ్ । భ్రాన్తిమాత్రస్య కే నామ లుఠనాలుఠనే వద
ఈ మూడు లోకాల గొప్ప వ్యవహారం నిజమైనదే అయినా, అది కేవలం మాయ మాత్రమే. మాయకు పడిపోవడం, పడకపోవడం అనే విషయాలు ఏముంటాయి చెప్పు.
కదా స్వప్నపురం సత్యం కదా స్వప్నపురం ముధా । కదా స్వప్నపురం భగ్నం కదా స్వప్నపురం స్థితం
స్వప్నంలో కనిపించే నగరం ఎప్పుడు నిజమవుతుంది? ఎప్పుడు అబద్ధమవుతుంది? ఎప్పుడు అది పాడవుతుంది? ఎప్పుడు అది అలాగే ఉంటుంది?
భ్రాన్తిర్ న కేవలం సైవ దృశ్యశ్రీర్ యావద్ అగ్రగామ్ । త్వం విద్ధీమామ్ అపి భ్రాన్తిం జగల్లక్ష్మీమ్ అవాస్తవీమ్
బయట కనిపించే వైభవమే మాయ కాదు, నేను కూడా మాయనే — ఈ లోకానికి ఉన్న అదృష్టం కూడా వాస్తవమైనది కాదు అని తెలుసుకో.
సఙ్కల్పనే మనోరాజ్యే స్వప్నే సఙ్కథనే భ్రమే । యథా పురానుభవనం త్రైలోక్యానుభవస్ తథా
మన ఊహలో, మనసు రాజ్యంలో, కలల్లో, కథల్లో, మాయలో — మనకు గతంలో అనుభవమైనట్టు, ఈ మూడు లోకాల్లో అనుభవమూ అలాగే జరుగుతుంది.
అహమ్ ఇతి జగద్ ఇతి స్వాన్తర్ భ్రాన్తిర్ ఇయం ప్రకచతీవ చితేః । పరమాకాశకృశాఙ్గ్యాశ్ శామ్యతి నిపుణం పరిజ్ఞాతా
‘నేను’ అని, ‘ఇది జగత్తు’ అని మనలో మెరుస్తూ కనిపించే ఈ మాయ, మనసులో వెలిగిపోతూ, అది పూర్తిగా తెలుసుకున్నప్పుడు, అత్యంత సూక్ష్మమైన ఆకాశంలా నిశ్శబ్దంగా మాయమవుతుంది.
ఇతి నృత్యతి సా దేవీ దీర్ఘైర్ దోర్దణ్డమణ్డలైః । పరిస్పన్దాత్మకైర్ వ్యోమ కుర్వాణా ఘనకాననమ్
ఆ దేవత తన పొడవాటి చేతులతో వలయాలు వేస్తూ, అలలతో నిండి, ఆకాశంలో దట్టమైన అడవిని సృష్టిస్తూ నాట్యం చేస్తోంది.
క్రియాసౌ నృత్యతి తథా చితిశక్తిర్ అనామయా । అస్యా విభూషణం శూర్పకుణాలపటలాదికమ్
ఆ క్రియే నాట్యం చేస్తోంది; అది బాధలేని చైతన్యశక్తి. ఆమె అలంకారాలు వడగట్టే చీపుర్లు, పక్షుల రెక్కలు, ఇంకా ఇతర అలంకారాలే.
శరశక్తిగదాప్రాసముసులాసిశిలాది చ । భావాభావపదార్థౌఘకలాకాలక్రమాది చ
బాణాలు, కత్తులు, గదలు, భుజాలు, ముసల్లు, ఖడ్గాలు, రాళ్లు మొదలైనవి, అలాగే ఉండే, ఉండని అనేక వస్తువులు, కాలం, క్షణాల వరుస — ఇవన్నీ కూడా...
చిత్స్పన్దో ఽన్తర్ జగద్ ధత్తే కల్పనేవ పురం హృది । సైవ వా జగద్ ఇత్య్ ఏవ కల్పనైవ యథా పురం
మనస్సులో ఊహించుకున్నట్టు, మనసులో ఊహించుకున్న నగరం ఎలా కనిపిస్తుందో, అదే విధంగా, అంతర్గతంగా ఉన్న చైతన్యపు కదలిక ఈ లోకాన్ని వెలికి తెస్తుంది. ఈ లోకం అనబడేది కూడా ఊహ మాత్రమే, మునుపటిలాగే.
పవనస్య యథా స్పన్దస్ తథైవేచ్ఛా శివస్య సా । యథాస్పన్దో ఽనిలశ్ శాన్తḫ ప్రశాన్తేచ్ఛస్ తథా శివః
ఎలా గాలి కదలికే దాని స్వభావమో, అలాగే శివునికి సంకల్పమే స్వభావం. గాలి కదలిక ఆగిపోయినప్పుడు అది నిశ్శబ్దంగా ఉంటుందిలా, సంకల్పం శాంతించినప్పుడు శివుడు కూడా ప్రశాంతంగా ఉంటాడు.
అమూర్తో మూర్తమ్ ఆకాశే శబ్దాడమ్బరమ్ ఆనిలః । యథా స్పన్దస్ తనోత్య్ ఏవం శివేచ్ఛా కురుతే జగత్
రూపం లేని గాలి ఆకాశంలో కదిలితే శబ్దం, కలకలం కలిగిస్తుంది. అలాగే, శివుని సంకల్పం కదలిక ద్వారా ఈ జగత్తు ఉత్పన్నమవుతుంది.
నృత్యన్త్యాథ యదా తత్ర తయా తస్మిన్ పరామ్బరే । కాకతాలీయయోగేన సంరమ్భవశతస్ స్వయమ్
ఆ పరమమైన విశాలతలో ఆమె (ఇచ్చాశక్తి) నాట్యం చేస్తూ, యాదృచ్ఛికంగా, తన కలకలంతో, ఆ స్థలంలో కలిసిపోతుంది.
నికటస్థశ్ శివస్ స్పృష్టస్ స మనాఙ్మాత్రమ్ అన్తికాత్ । వాడవో ఽగ్నిస్ స్వనాశాయ వహన్త్యేవామ్బులేఖయా
అప్పుడే సమీపంలో ఉన్న శివుడు ఆమె తడవకే తడవగా, సముద్రంలో ఉన్న అగ్ని చిన్న నీటి ధార వల్ల నశించిపోతున్నట్టు, ఆమె కూడా తాకిన వెంటనే అంతరించిపోతుంది.
స్పృష్టమాత్రే శివే తస్మింస్ తతḫ పరమకారణే । ప్రవృత్తా ప్రకృతిర్ గన్తుం సా శనైస్ తనుతాం తదా
శివుని, ఆ పరమకారణాన్ని తాకిన వెంటనే, ప్రకృతి కదలడం మొదలుపెట్టి, ఆ సమయంలో ఆమె మెల్లగా సూక్ష్మంగా మారిపోతుంది.
అనన్తాకారతాం త్యక్త్వా సమ్పన్నా గిరిమాత్రికా । తతో నగరమాత్రాసౌ తతశ్ చ ద్రుమసున్దరీ
అనేక రూపాలను వదిలేసి, మొదట పర్వతం లాంటి రూపాన్ని సంతరించుకుని, తరువాత పట్టణం అంత పరిమాణంలో మారి, ఆ తర్వాత అందమైన వృక్షంగా మారుతుంది.
తతో వ్యోమసమాకారా శివస్యైవాకృతిం తతః । సా ప్రవిష్టా సరిచ్ ఛాన్తసంరమ్భేవ మహార్ణవమ్
ఆమె ఆకాశంలా రూపం ధరించి, శివుని స్వరూపాన్ని తీసుకుంది. ఆ శాంతమైన నది, మహాసముద్రంలో కలిసిపోతున్నట్టు, ఆమె కూడా శివునిలో లీనమైంది.
ఏక ఏవాభవద్ అథో శివయా పరివర్జితః । శివ ఏవ శివే శాన్తే ఆకాశే శమశోభితః
ఆ తరువాత, శివుడు మాత్రమే మిగిలాడు. అక్కడ శివుడు, శక్తి అనే వ్యత్యాసం లేకుండా, ప్రశాంతంగా, ఆకాశంలో శాంతితో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
భగవఞ్ శివసంస్పృష్టా సా శివా పరమేశ్వరీ । కిమర్థమ్ ఆగతా శాన్తిమ్ ఇతి మే బ్రూహి తత్త్వతః
భగవంతుడా, శివుని స్పర్శతో పరమేశ్వరీ అయిన శక్తి శాంతిని ఎలా పొందింది? దయచేసి నాకు నిజమైన కారణం చెప్పు.
సా రామ ప్రకృతిḫ ప్రోక్తా శివేచ్ఛా పరమేశ్వరీ । జగన్మాయేతి విఖ్యాతా స్పన్దశక్తిర్ అకృత్రిమా
రామా, ఆమెనే ప్రకృతి అని పిలుస్తారు. ఆమె శివుని పరమైచ్ఛిక శక్తి, జగత్తుకు మాయగా ప్రసిద్ధి చెందినది, సహజమైన చలనం కలిగిన శక్తి.
స పరḫ ప్రకృతేḫ ప్రోక్తḫ పురుషḫ పావనాకృతిః । శివరూపధరశ్ శాన్తḫ పరమాకాశశక్తిమాన్
ఆ పరమాత్ముడు ప్రకృతికి అధిపతి, పవిత్రమైన స్వరూపుడు. శివుని రూపాన్ని ధరించి, శాంతంగా ఉండి, పరమాకాశశక్తిని కలిగి ఉన్నవాడు.
భ్రమతి ప్రకృతిస్ తావత్ సంసారే భ్రమరూపిణీ । స్పన్దమాత్రాత్మికా సేచ్ఛా చిచ్ఛక్తిḫ పరమేశ్వరీ
ప్రకృతి తేనెటీగ రూపంలో సంసారంలో తిరుగుతూ ఉంటుంది. ఆమె స్వభావం కేవలం కదలిక మాత్రమే; ఆమె సంకల్పమే పరమేశ్వరుడైన చైతన్యశక్తి.
యావన్ న పశ్యతి శివం నిత్యతృప్తమ్ అనామయమ్ । అజడం పదమ్ ఆద్యన్తవర్జితం తర్జితద్వయమ్
ఆమె శివుని — ఎప్పటికీ తృప్తిగా, బాధలేని, జడత్వం లేని, ఆది అంతములేని, ద్వంద్వాలను దాటి ఉన్నవాడిని — చూడని వరకు,
సంవిన్మాత్రైకధర్మత్వాత్ కాకతాలీయయోగతః । సంవిద్దేవీ శివం స్పృష్ట్వా తన్మయ్య్ ఏవ భవత్య్ అలమ్
చైతన్యం ఒక్కటే నిజమైన స్వరూపం కాబట్టి, యాదృచ్ఛికంగా చైతన్యదేవి శివుని తాకినప్పుడు, ఆమె పూర్తిగా ఆయనలో లీనమైపోతుంది.
ప్రకృతిḫ పురుషం స్పృష్ట్వా ప్రకృతిత్వం సముజ్ఝతి । తదన్తర్ ఏకతాం గత్వా నదీ రూపమ్ ఇవార్ణవే
ప్రకృతి పరమాత్మను తాకినప్పుడు, తన స్వభావాన్ని విడిచిపెడుతుంది. ఇద్దరూ లోపల కలిసిపోతే, నది సముద్రంలో కలిసిపోయి తన రూపాన్ని కోల్పోయినట్టు, ఒకటే అవుతారు.
ఆపగా హి పయోమాత్రా సఙ్గతార్ణవ ఏవ సా । యదా తదా తమ్ ఏవాశు ప్రాప్య తత్రైవ లీయతే
నది అనేది నీటే. అది సముద్రంలో కలిసినప్పుడు, వెంటనే ఆ సముద్రాన్ని చేరి, అందులోనే లయమైపోతుంది.
చితిశ్ శివేచ్ఛా సా దేవం తమ్ ఏవాసాద్య శామ్యతి । జన్మస్థానం శిలాం ప్రాప్య తీక్ష్ణా ధారా యథాయసీ
చైతన్యం అనేది శివుని సంకల్పమే. అది ఆ పరమాత్మను చేరినప్పుడు, ప్రశాంతమవుతుంది. ఇది ఒక గట్టి రాయిని తాకినప్పుడు, వేగంగా పారుతున్న నీరు ఆగిపోవడంలాంటిది.
పుంసశ్ ఛాయా నిజా ఛాయాం ప్రవిష్టస్య శరీరకమ్ । యథాశు ప్రవిశత్య్ ఏవ ప్రకృతిḫ పురుషం తథా
మనిషి ఇంట్లోకి ప్రవేశించినప్పుడు, అతని నీడ వెంటనే శరీరంలోకి చేరినట్టు, ప్రకృతి కూడా పరమాత్మను త్వరగా చేరిపోతుంది.
చేతిత్వా చిన్ నిజం భావం పురుషాఖ్యం సనాతనమ్ । భూయో భ్రమతి సంసారే నేహ తత్తాం ప్రయాతి హి
తన శాశ్వతమైన స్వరూపాన్ని, అంటే పురుషుని, తెలుసుకున్న తర్వాత కూడా ఆ చైతన్యం మళ్లీ మాయలో తిరుగుతూ ఉంటుంది; ఎందుకంటే ఇక్కడ అది పరమార్థాన్ని పొందదు.
సాధుర్ వసతి చౌరౌఘే తావద్ యావద్ అసౌ న తమ్ । పరిజానాతి విజ్ఞాయ న తత్ర రమతే పునః
ఒక మంచి మనిషి దొంగల మధ్య ఉండగలడు, కానీ వాళ్లు నిజంగా దొంగలని తెలుసుకున్న తర్వాత అక్కడ ఇక ఆనందించడు.