రామాసౌ కిల చిచ్ఛక్తిస్ తయా యచ్ చోదితం తథా । తత్ ప్రచేతితమ్ ఏవాన్తస్ సత్యం చేదమ్ ఇవాఖిలమ్
రామా! ఆ చైతన్యశక్తి ఏది ప్రేరేపిస్తుందో, అది అంతరంగా అనుభవించబడుతుంది. ఇది అన్నీ ఎలా కనిపిస్తాయో అలా నిజమే.
న తత్ ప్రబిమ్బితం బాహ్యాన్ మకురప్రతిబిమ్బవత్ । సత్యం తద్ అన్తర్ ఏవాస్తి చితేర్ నాసత్యమ్ అర్థతః
అది అద్దంలో ప్రతిబింబంలా బయట కనిపించదు; అది చైతన్యంలోనే వాస్తవంగా ఉంటుంది, అసత్యం కాదు.
చిద్రూపస్య తథాప్య్ అన్తస్ సత్ సఙ్కల్పపురం భవేత్ । దృఢధ్యానాద్ విశుద్ధాయాశ్ చితేర్ భవతు మా కథమ్
అయినా, చైతన్య స్వరూపంలో లోపల ఊహల పట్టణం ఉండొచ్చు. దృఢమైన ధ్యానం వల్ల శుద్ధమైన మనస్సులో అది ఎందుకు కలగకూడదు?
ఆదర్శే ఽస్త్వ్ అథ వా స్వప్నే సర్గస్ సఙ్కల్పనే ఽస్తు వా । స ఆత్మన్య్ అర్థకారిత్వాత్ సత్య ఇత్య్ ఏవ మే మతిః
దర్పణంలోనైనా, కలలోనైనా, ఊహలోనైనా సృష్టి కనబడవచ్చు. అది మనకు ఉపయోగపడేంతవరకు, అది నిజమేనని నేను భావిస్తున్నాను.
మమ నార్థాయ స ఇతి వక్షి చేత్ తత్ కథం న తే । దేశాన్తరగతాస్ సర్వే భవన్త్య్ అర్థాయ సమ్ప్రతి
‘అది నాకు అవసరం లేదు’ అని నువ్వు చెప్పినా, అది నీకెందుకు అవసరం కాకూడదు? ఇప్పుడే దూరంలో ఉన్నవన్నీ నీకు అవసరమైనవే అవుతాయి.
యథా దేశాన్తరగ్రామస్ తద్గతస్యార్థకృద్ భవేత్ । సర్వే తథైతే తద్భావం గతస్యార్థాయ నిశ్చయాత్
ఎలా దూర గ్రామం అక్కడ ఉన్నవారికి ఉపయోగపడుతుందో, అలాగే ఈవన్నీ ఆ స్థితిలో ఉన్నవారికి ఖచ్చితంగా అవసరమైనవే.
యద్ యథాభూతసర్వార్థక్రియాకారి ప్రదృశ్యతే । తత్ సత్యమ్ ఆత్మనో ఽన్యస్య నైవ తత్తామ్ ఉపేయుషః
ఏది యథార్థంగా తన పనులను చేస్తూ మనకు కనబడుతుందో, అది మనకు నిజమే. కానీ ఆ స్థితిని పొందని వాడికి అది నిజంగా అనిపించదు.
తస్మాచ్ చిచ్ఛక్తికోశస్థాస్ సర్వాస్ సర్గపరమ్పరాః । సత్యా ఆత్మని తద్భావం గతస్యాన్యస్య నాఖిలాః
అందువల్ల, చైతన్యశక్తి లోని అన్ని సృష్టి వరుసలు ఆ స్థితిని పొందిన వాడికి నిజమే. మరొకరికి అవన్నీ పూర్తిగా నిజంగా అనిపించవు.
భూతభవ్యభవిష్యత్స్థాస్ సఙ్కల్పస్వప్నపూర్గణాః । సర్వే సత్యాḫ పరం తత్త్వం సర్వాత్మ కథమ్ అన్యథా
గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తులో ఉన్న అన్ని ఊహలు, కలలు నిజమే. అంతటిలోని పరమసత్యం, అన్నింటికీ ఆధారం అయిన ఆత్మ ఎలా వేరుగా ఉండగలదు?
చాలితస్య యథా గాఢనిద్రస్య స్వప్నపత్తనమ్ । న లుఠత్య్ ఏవ లుఠితమ్ ఇత్య్ అప్య్ అనుమితం స్ఫుటమ్
ఎలా అంటే, ఎవరో ఒకరు గాఢనిద్రలో కలలో పట్టణాన్ని చూసి, ఆ నిద్రలో కదిలితే, ఆ పట్టణం నిజంగా కదిలినట్టు కాదు. అయినా, కలలో అది స్పష్టంగా కదిలినట్టు అనిపిస్తుంది.
తథా చలన్త్యా లుఠితం తస్యా దేహగతం జగత్ । న లుఠత్య్ ఏవ మకురప్రతిబిమ్బమ్ ఇవ స్థితం
ఆమె కదులుతున్నప్పుడు, ఆమె శరీరానికి సంబంధించిన ఈ లోకం కూడా కదిలిపోతున్నట్టు కనిపిస్తుంది. కానీ నిజానికి అది కదలదు — అద్దంలో ప్రతిబింబం ఎలా కదలదో, అలాగే ఇది స్థిరంగా ఉంటుంది.
స త్రైలోక్యమహారమ్భస్ సత్యో ఽపి భ్రాన్తిమాత్రకమ్ । భ్రాన్తిమాత్రస్య కే నామ లుఠనాలుఠనే వద
ఈ మూడు లోకాల గొప్ప వ్యవహారం నిజమైనదే అయినా, అది కేవలం మాయ మాత్రమే. మాయకు పడిపోవడం, పడకపోవడం అనే విషయాలు ఏముంటాయి చెప్పు.
కదా స్వప్నపురం సత్యం కదా స్వప్నపురం ముధా । కదా స్వప్నపురం భగ్నం కదా స్వప్నపురం స్థితం
స్వప్నంలో కనిపించే నగరం ఎప్పుడు నిజమవుతుంది? ఎప్పుడు అబద్ధమవుతుంది? ఎప్పుడు అది పాడవుతుంది? ఎప్పుడు అది అలాగే ఉంటుంది?
భ్రాన్తిర్ న కేవలం సైవ దృశ్యశ్రీర్ యావద్ అగ్రగామ్ । త్వం విద్ధీమామ్ అపి భ్రాన్తిం జగల్లక్ష్మీమ్ అవాస్తవీమ్
బయట కనిపించే వైభవమే మాయ కాదు, నేను కూడా మాయనే — ఈ లోకానికి ఉన్న అదృష్టం కూడా వాస్తవమైనది కాదు అని తెలుసుకో.
సఙ్కల్పనే మనోరాజ్యే స్వప్నే సఙ్కథనే భ్రమే । యథా పురానుభవనం త్రైలోక్యానుభవస్ తథా
మన ఊహలో, మనసు రాజ్యంలో, కలల్లో, కథల్లో, మాయలో — మనకు గతంలో అనుభవమైనట్టు, ఈ మూడు లోకాల్లో అనుభవమూ అలాగే జరుగుతుంది.
అహమ్ ఇతి జగద్ ఇతి స్వాన్తర్ భ్రాన్తిర్ ఇయం ప్రకచతీవ చితేః । పరమాకాశకృశాఙ్గ్యాశ్ శామ్యతి నిపుణం పరిజ్ఞాతా
‘నేను’ అని, ‘ఇది జగత్తు’ అని మనలో మెరుస్తూ కనిపించే ఈ మాయ, మనసులో వెలిగిపోతూ, అది పూర్తిగా తెలుసుకున్నప్పుడు, అత్యంత సూక్ష్మమైన ఆకాశంలా నిశ్శబ్దంగా మాయమవుతుంది.
ఇతి నృత్యతి సా దేవీ దీర్ఘైర్ దోర్దణ్డమణ్డలైః । పరిస్పన్దాత్మకైర్ వ్యోమ కుర్వాణా ఘనకాననమ్
ఆ దేవత తన పొడవాటి చేతులతో వలయాలు వేస్తూ, అలలతో నిండి, ఆకాశంలో దట్టమైన అడవిని సృష్టిస్తూ నాట్యం చేస్తోంది.
క్రియాసౌ నృత్యతి తథా చితిశక్తిర్ అనామయా । అస్యా విభూషణం శూర్పకుణాలపటలాదికమ్
ఆ క్రియే నాట్యం చేస్తోంది; అది బాధలేని చైతన్యశక్తి. ఆమె అలంకారాలు వడగట్టే చీపుర్లు, పక్షుల రెక్కలు, ఇంకా ఇతర అలంకారాలే.
శరశక్తిగదాప్రాసముసులాసిశిలాది చ । భావాభావపదార్థౌఘకలాకాలక్రమాది చ
బాణాలు, కత్తులు, గదలు, భుజాలు, ముసల్లు, ఖడ్గాలు, రాళ్లు మొదలైనవి, అలాగే ఉండే, ఉండని అనేక వస్తువులు, కాలం, క్షణాల వరుస — ఇవన్నీ కూడా...
చిత్స్పన్దో ఽన్తర్ జగద్ ధత్తే కల్పనేవ పురం హృది । సైవ వా జగద్ ఇత్య్ ఏవ కల్పనైవ యథా పురం
మనస్సులో ఊహించుకున్నట్టు, మనసులో ఊహించుకున్న నగరం ఎలా కనిపిస్తుందో, అదే విధంగా, అంతర్గతంగా ఉన్న చైతన్యపు కదలిక ఈ లోకాన్ని వెలికి తెస్తుంది. ఈ లోకం అనబడేది కూడా ఊహ మాత్రమే, మునుపటిలాగే.
పవనస్య యథా స్పన్దస్ తథైవేచ్ఛా శివస్య సా । యథాస్పన్దో ఽనిలశ్ శాన్తḫ ప్రశాన్తేచ్ఛస్ తథా శివః
ఎలా గాలి కదలికే దాని స్వభావమో, అలాగే శివునికి సంకల్పమే స్వభావం. గాలి కదలిక ఆగిపోయినప్పుడు అది నిశ్శబ్దంగా ఉంటుందిలా, సంకల్పం శాంతించినప్పుడు శివుడు కూడా ప్రశాంతంగా ఉంటాడు.
అమూర్తో మూర్తమ్ ఆకాశే శబ్దాడమ్బరమ్ ఆనిలః । యథా స్పన్దస్ తనోత్య్ ఏవం శివేచ్ఛా కురుతే జగత్
రూపం లేని గాలి ఆకాశంలో కదిలితే శబ్దం, కలకలం కలిగిస్తుంది. అలాగే, శివుని సంకల్పం కదలిక ద్వారా ఈ జగత్తు ఉత్పన్నమవుతుంది.
నృత్యన్త్యాథ యదా తత్ర తయా తస్మిన్ పరామ్బరే । కాకతాలీయయోగేన సంరమ్భవశతస్ స్వయమ్
ఆ పరమమైన విశాలతలో ఆమె (ఇచ్చాశక్తి) నాట్యం చేస్తూ, యాదృచ్ఛికంగా, తన కలకలంతో, ఆ స్థలంలో కలిసిపోతుంది.
నికటస్థశ్ శివస్ స్పృష్టస్ స మనాఙ్మాత్రమ్ అన్తికాత్ । వాడవో ఽగ్నిస్ స్వనాశాయ వహన్త్యేవామ్బులేఖయా
అప్పుడే సమీపంలో ఉన్న శివుడు ఆమె తడవకే తడవగా, సముద్రంలో ఉన్న అగ్ని చిన్న నీటి ధార వల్ల నశించిపోతున్నట్టు, ఆమె కూడా తాకిన వెంటనే అంతరించిపోతుంది.
స్పృష్టమాత్రే శివే తస్మింస్ తతḫ పరమకారణే । ప్రవృత్తా ప్రకృతిర్ గన్తుం సా శనైస్ తనుతాం తదా
శివుని, ఆ పరమకారణాన్ని తాకిన వెంటనే, ప్రకృతి కదలడం మొదలుపెట్టి, ఆ సమయంలో ఆమె మెల్లగా సూక్ష్మంగా మారిపోతుంది.
అనన్తాకారతాం త్యక్త్వా సమ్పన్నా గిరిమాత్రికా । తతో నగరమాత్రాసౌ తతశ్ చ ద్రుమసున్దరీ
అనేక రూపాలను వదిలేసి, మొదట పర్వతం లాంటి రూపాన్ని సంతరించుకుని, తరువాత పట్టణం అంత పరిమాణంలో మారి, ఆ తర్వాత అందమైన వృక్షంగా మారుతుంది.
తతో వ్యోమసమాకారా శివస్యైవాకృతిం తతః । సా ప్రవిష్టా సరిచ్ ఛాన్తసంరమ్భేవ మహార్ణవమ్
ఆమె ఆకాశంలా రూపం ధరించి, శివుని స్వరూపాన్ని తీసుకుంది. ఆ శాంతమైన నది, మహాసముద్రంలో కలిసిపోతున్నట్టు, ఆమె కూడా శివునిలో లీనమైంది.
ఏక ఏవాభవద్ అథో శివయా పరివర్జితః । శివ ఏవ శివే శాన్తే ఆకాశే శమశోభితః
ఆ తరువాత, శివుడు మాత్రమే మిగిలాడు. అక్కడ శివుడు, శక్తి అనే వ్యత్యాసం లేకుండా, ప్రశాంతంగా, ఆకాశంలో శాంతితో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
భగవఞ్ శివసంస్పృష్టా సా శివా పరమేశ్వరీ । కిమర్థమ్ ఆగతా శాన్తిమ్ ఇతి మే బ్రూహి తత్త్వతః
భగవంతుడా, శివుని స్పర్శతో పరమేశ్వరీ అయిన శక్తి శాంతిని ఎలా పొందింది? దయచేసి నాకు నిజమైన కారణం చెప్పు.
సా రామ ప్రకృతిḫ ప్రోక్తా శివేచ్ఛా పరమేశ్వరీ । జగన్మాయేతి విఖ్యాతా స్పన్దశక్తిర్ అకృత్రిమా
రామా, ఆమెనే ప్రకృతి అని పిలుస్తారు. ఆమె శివుని పరమైచ్ఛిక శక్తి, జగత్తుకు మాయగా ప్రసిద్ధి చెందినది, సహజమైన చలనం కలిగిన శక్తి.