ఆత్మనాత్మని చిచ్ ఛూన్యం జ్ఞాతారం జ్ఞేయమ్ అప్య్ అలమ్ । తథాదిసర్గాద్ ఆరభ్య వేత్తి స్వం కచనం చ తత్
ఆత్మలో, ఆత్మకే చైతన్య శూన్యమే ఉంటుంది — అక్కడ తెలిసినవాడు, తెలిసేది అన్నీ లేవు. అయినా సృష్టి మొదటి నుంచే అది తాను ఏదో ఒకదిగా తెలుసుకుంటూ ఉంటుంది.
స్వయమ్ అన్తẖ కచత్కాన్తిశ్ చిదాకాశస్ స్వభావఖే । అయం సో ఽహమ్ అయం చ త్వం కరోతీత్య్ ఆదికల్పనమ్
తనంతట తానే వెలిగే చైతన్యాకాశ స్వభావం, 'నేను ఇదిని, నువ్వు అదివి' అని మొదలైన ఊహలను సృష్టించుకుంటూ ఉంటుంది.
తస్మాన్ న ద్వైతమ్ అస్తీహ న చైక్యం న చ శూన్యతా । న చేత్తా చేతనం చైవ మౌనమ్ ఏవ న తచ్ చ వా
అందువల్ల ఇక్కడ ద్వంద్వం లేదు, ఏకత్వం లేదు, శూన్యత కూడా లేదు. తెలుసుకునేవాడు, తెలిసినదీ, మౌనం, మౌనం లేనిదీ — ఇవేవీ లేవు.
న చేతతి క్వచిత్ కిఞ్చిత్ కశ్చిచ్ చేత్యాద్యభావతః । తేన చేత్తాపి నాస్త్య్ ఏవ మౌనమ్ ఏవేతి శిష్యతే
ఎక్కడా ఎవ్వరూ ఏదీ తెలుసుకోరు, ఎందుకంటే తెలిసే వస్తువూ, తెలుసుకునే ప్రక్రియ కూడా లేవు. అందువల్ల తెలుసుకునేవాడే లేదు — మిగిలేది కేవలం మౌనం మాత్రమే.
నిర్వికల్పసమాధిర్ హి సిద్ధాన్తస్ సర్వవాఙ్మయే । తచ్ చ జీవద్దృషన్మౌనం తూష్ణీమ్ ఏవాత ఆస్యతామ్
అన్ని గ్రంథాల సారాంశం — ఆలోచనలేని సమాధి. అదే జీవమౌనం. కాబట్టి నిశ్శబ్దంగా ఉండి శాంతిగా ఉండు.
కుర్వన్ నిజం ప్రకృతమ్ ఏవ యథాప్రవాహమ్ ఆచారజాలమ్ అచలḫ పరమార్థమౌనాత్ । నిర్మానమోహమదభేదమ్ అనఙ్గజీవమ్ ఆకాశకోశవిశదాశయ శాన్తమ్ ఆస్స్వ
నీ సహజ స్వభావాన్ని, అది ఎలా సాగుతుందో అలా అనుసరించు. పరమార్థ మౌనంలో నిలకడగా ఉండి, అహంకారం, మాయ, మదం, భేదభావం లేకుండా, కోరికలు లేని జీవితం గడుపు. ఆకాశంలా నిర్మలమైన హృదయంతో శాంతిగా ఉండు.
అనన్తరం మునే బ్రూహి కాలీ కిమ్ ఇవ నృత్యతి । కిం శూర్పహలకుద్దాలముసులాదిస్రజాం ధృతిః
ఓ మునీంద్రా, ఇప్పుడు చెప్పు. కలీ దేవి ఎలా నృత్యం చేస్తుంది? ఆమె ధరించిన వడగట్టే బుట్టలు, కవచాలు, గొడ్డళ్లు, ఉలికలు మొదలైన వాటి హారాలకు అర్థం ఏమిటి?
స భైరవశ్ చిదాకాశశ్ శివ ఇత్య్ అభిధీయతే । అనన్యాం తస్య తాం విద్ధి స్పన్దశక్తిమ్ అనామయామ్
భైరవుడు అనగా చైతన్యాకాశమే, అదే శివుడు అని పిలవబడతాడు. ఆయనకు కలిగిన ప్రత్యేకమైన, నిష్కళంకమైన కదలిక శక్తే కలీ అని తెలుసుకో.
యథైకం పవనస్పన్దావ్ ఏకమ్ ఔష్ణ్యానలౌ యథా । చిన్మాత్రం స్పన్దశక్తిశ్ చ తథైవైకాత్మ సర్వదా
ఎలా గాలి కదలిక వల్ల, అగ్ని వేడి వల్ల గుర్తించబడతాయో, అలాగే చైతన్యం, కదలిక శక్తి ఎప్పుడూ ఒక్కటే అని తెలుసుకో.
స్పన్దేన లక్ష్యతే వాయుర్ వహ్నిర్ ఔష్ణ్యేన లక్ష్యతే । తత్ స్పన్దమయ్యా శక్త్యైవం లక్ష్యతే నాన్యథా కిల
గాలి కదలికతో, అగ్ని వేడితో తెలిసినట్లే, ఈ కదలిక శక్తి కూడా అదే విధంగా మాత్రమే తెలుసుకోబడుతుంది; వేరే విధంగా కాదు.
శివం బ్రహ్మ విదుశ్ శాన్తమ్ అవాచ్యం వాగ్విదామ్ అపి । స్పన్దశక్తిస్ తదిచ్ఛేదం దృశ్యాభాసం తనోతి సా
శివుడు, బ్రహ్మం, శాంత స్వరూపుడు అని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు. ఆయనను మాటలలో చెప్పలేరు, మాటలో నైపుణ్యం ఉన్నవారికీ వర్ణించలేరు. ఆ కంపనశక్తి ఆగినప్పుడు, ఈ కనబడే ప్రపంచం కనిపించటానికి కారణమవుతుంది.
సాకారస్య నరస్యేచ్ఛా యథా వా కల్పనాపురమ్ । కరోత్య్ ఏవం శివస్యేచ్ఛా కరోతీదమ్ అనాకృతేః
ఒక మనిషి తన సంకల్పం లేదా ఊహతో మనసులో ఒక పట్టణాన్ని సృష్టించుకున్నట్లు, రూపం లేని శివుని సంకల్పంతో ఈ లోకం ఏర్పడుతుంది.
సైషా చితిర్ ఇతి ప్రోక్తా చేత్యోన్ముఖతయోదితా । సైషోక్తా వాసనానామ్నీ వాసనాద్ దృశ్యసంవిదః
ఇదే 'చైతన్యం' అని పిలుస్తారు, ఇది వస్తువులవైపు ఆకర్షణగా ఉద్భవిస్తుంది. దీనినే 'వాసన' అని కూడా అంటారు; వాసన వల్లే మనకు కనబడే విషయాల జ్ఞానం కలుగుతుంది.
సైషా జీవకలా ప్రోక్తా జీవనాజ్ జీవనైషణా । ప్రకృతిత్వేన సర్గస్య స్వయం ప్రకృతితాం గతా
ఇదే జీవులలో జీవశక్తి అని అంటారు. జీవనంతో జీవించాలనే కోరిక కలుగుతుంది. సృష్టికి ఇది సహజ స్వభావంగా మారి, ప్రకృతిగా నిలుస్తుంది.
దృశ్యాభాసానుభూతీనాం కరణాత్ ప్రోచ్యతే క్రియా । వాడవాగ్నిశిఖాకారా శోషాచ్ ఛుష్కేతి కథ్యతే
విషయాల రూపాలను అనుభవించేటట్లు చేయడం వల్ల దీనిని క్రియ అంటారు. ఇది సముద్రంలో ఉండే అగ్నిలా ఉండి, ఎండబెట్టే శక్తిగా చెప్పబడుతుంది.
చణ్డిత్వాచ్ చణ్డికా ప్రోక్తా సోత్పలోత్పలవర్ణతః । జయా జయైకనిష్ఠత్వాత్ సిద్ధా సిద్ధిసమాశ్రయాత్
దీనికి ఉగ్ర స్వభావం ఉండటం వల్ల చండికా అని అంటారు. నీలం, తెలుపు రంగులతో కమలాన్ని పోలి ఉంటుంది. ఒకే విజయాన్ని సాధించడంలో జయా అని, సిద్ధి నిలయంగా ఉండటం వల్ల సిద్ధా అని పిలుస్తారు.
జయన్తీ చ జయాత్ ప్రోక్తా విజయా విజయాశ్రయాత్ । ప్రోక్తాపరాజితా వీర్యాద్ దుర్గా దుర్గ్రహరూపతః
విజయాన్ని ఇస్తుంది కాబట్టి జయంతీ అని, గెలుపు ఆధారంగా విజయా అని, అపరాజిత శక్తి వల్ల అపరాజితా అని, పట్టుకోవడం కష్టమైన స్వరూపం వల్ల దుర్గా అని అంటారు.
ఓఙ్కారసారశక్తిత్వాద్ సారేతి పరికీర్తితా । గాయత్రీ గాయనాత్మత్వాత్ సావిత్రీ ప్రసవస్థితేః
ఓంకారానికి మూలశక్తి కావడం వల్ల సార అని, గానం స్వరూపంగా ఉండటం వల్ల గాయత్రీ అని, సృష్టిలో స్థిరంగా ఉండటం వల్ల సావిత్రీ అని పిలుస్తారు.
సరణాత్ సర్వదృష్టీనాం కథితైషా సరస్వతీ । గౌరీ గౌరాఙ్గదేహత్వాద్ భవదేహానుషఙ్గిణీ
ప్రపంచంలోని అన్నీ దృష్టుల ప్రవాహం వల్ల ఆమెను సరస్వతి అని పిలుస్తారు. ఆమె శరీరం తెల్లగా ఉండడం వల్ల గౌరీ అని, జీవశరీరంతో సంబంధం ఉండటం వల్ల భవదేహానుబంధినీ అని కూడా అంటారు.
సుప్తానామ్ అథ బుద్ధానామ్ అమ్మాత్రోచ్చారణాద్ ధృది । నిత్యం త్రైలోక్యభూతానామ్ అమేతీన్దుకలోచ్యతే
నిద్రలో ఉన్నవారికైనా, మేల్కొన్నవారికైనా, హృదయంలో 'అమ్' అనే అక్షరాన్ని ఉచ్చరించడంవల్ల, ఆమెను ఎప్పుడూ మూడు లోకాల జీవులలో పెరుగుతున్న చంద్రిక అని పిలుస్తారు.
శివయోర్ వ్యోమరూపత్వాద్ అసితం లక్ష్యతే వపుః । నభో హి మాంసమ్ ఏతాభ్యాం దృష్టికృష్టం విలోక్యతే
శివుడు, పార్వతి ఇద్దరూ ఆకాశ స్వరూపులై ఉండటం వల్ల వారి రూపం నలుపుగా కనిపిస్తుంది. ఆకాశాన్ని వీరి దృష్టి ద్వారా మాంసంలా చూస్తారు.
ఆస్తే నభో నభస్య్ ఏవ తేన తౌ నభసి స్థితౌ । నభోనిభావ్ అభూతాఙ్గావ్ అచ్ఛౌ వ్యోమ్న ఇవాగ్రజౌ
ఆకాశం ఎప్పుడూ ఆకాశంలోనే ఉంటుంది. అందుకే వారు ఇద్దరూ ఆకాశంలోనే నిలిచివున్నారు. వారి అవయవాలు ఆకాశం వలె నిర్మలంగా, భూతాలలో ప్రథమమైనవి.
హస్తపాదాంసమూర్ధ్నాం యద్ బహుత్వాల్పత్వభేదతః । నానాత్వం హలశూర్పాదిస్రగ్ధరత్వం చ తచ్ ఛృణు
చేతులు, కాళ్లు, భుజాలు, తలలు — ఇవి సంఖ్యలో, పరిమాణంలో వేరువేరు కావడం వల్ల ఎన్నో విధాలుగా కనిపిస్తాయి. అలాగే, ఎవరైనా కలపను, వడగడిని, పూలహారాన్ని ధరించడం లాంటి భిన్నమైన పనులు కూడా ఉంటాయి. ఇవి గురించి విను.
సా హి క్రియా భగవతీ పరిస్పన్దైకరూపిణీ । దద్యాత్ స్నాయాచ్ చ జుహుయాద్ ఇత్యాద్యుగ్రశరీరిణీ
ఆ దివ్యమైన క్రియ శక్తి కేవలం కదలిక రూపంలోనే ఉంటుంది. అదే స్నానం చేయడం, హోమం చేయడం, దానం చేయడం వంటి ఎన్నో పనులకు కారణమవుతుంది. ఈ శక్తి శరీరానికి ఉగ్ర స్వరూపంగా ఉంటుంది.
చితిశక్తిర్ అనాద్యన్తా తథాభాతాత్మనాత్మని । సాకాశరూపిణీ శాన్తా దృశ్యశ్రీస్ స్పన్దరూపిణీ
ఆ చైతన్యశక్తికి ప్రారంభం లేదు, ముగింపు లేదు. అది నిజమైన ఆత్మ నుండి రూపం దాల్చి, శాంతంగా, కనిపించే అందంగా, కదలిక స్వరూపంగా వెలుగుతుంది.
దేవ్యాస్ తస్యా హి యాẖ కాల్యా నానాభినయవర్తనాః । తా ఇమా బ్రహ్మణస్ సర్గజరామరణరీతయః
ఆ దేవి కలియుగంలో చేసే అనేక రకాల సంకేతాలు, కదలికలు — ఇవే బ్రహ్మకు సంబంధించిన సృష్టి, వృద్ధాప్యం, మరణం వంటి విధానాలుగా మారతాయి.
క్రియాసౌ గ్రామనగరద్వీపమణ్డలమాలికాః । స్పన్దాత్ కరోతి ధత్తే ఽన్తẖ కల్పితావయవాత్మికాః
ఆ క్రియ తన ఉల్లాసంతో ఊహించబడిన గ్రామాలు, పట్టణాలు, ద్వీపాలు, ప్రాంతాలు వంటి ఎన్నో భాగాలతో కూడిన వాటిని సృష్టించి, నిలిపి ఉంచుతుంది.
కాలీ కమలినీ కాలీ క్రియా బ్రహ్మాణ్డకాలికా । ధత్తే స్వావయవీభూతాం దృశ్యలక్ష్మీమ్ ఇమాం హృది
కాళీ, కమలంలో జనించిన కాళీ, ఆ క్రియ, విశ్వాన్ని ఆవరించిన కాళీ — ఇవన్నీ తన స్వంత అవయవాలుగా ఈ కనబడే ఐశ్వర్యాన్ని మన హృదయంలో ఉంచాయి.
న కదాచన చిద్దేవీ నిర్దృశ్యావయవా క్వచిత్ । శివత్వవ్యతిరేకేణ శివతైవ విదృశ్యతా
చైతన్య స్వరూపిణి దేవికి ఎప్పుడూ ఎక్కడా కనబడే అవయవాలు ఉండవు; శివత్వం తప్ప మరొకటి కనిపించదు, ఎక్కడ చూసినా శివత్వమే కనిపిస్తుంది.
యథాఙ్గం శూన్యతా వ్యోమ్నస్ స్పన్దనం మాతరిశ్వనః । జ్యోత్స్నాయాశ్ శైత్యమ్ అఙ్గం హి దృశ్యమ్ ఏవం చితేẖ క్రియా
శూన్యత అనేది ఆకాశానికి, కదలిక వాయువుకు, చల్లదనం జ్యోత్స్నకు ఎలా భాగమో, అలాగే క్రియ కూడా చైతన్యానికి ఒక భాగమే.