చిద్వ్యోమైవ పరం శూన్యం సన్నివేశేన నేతరత్ । తథా సంలక్ష్యతే రామ భైరవాకారతాం గతమ్
రామా, పరమమైన శూన్యం అనగా ఆ చైతన్యాకాశమే, ఇంకేదీ కాదు. అదే భైరవుని రూపంగా కనిపిస్తుంది.
వాచ్యవాచకసమ్బన్ధం వినా బోధో న జాయతే । యస్మాత్ తస్మాత్ త్వయి మయా దృష్టమ్ ఏవం ప్రవర్ణితమ్
పదార్థానికి పేరు ఉండకపోతే జ్ఞానం కలగదు. అందుకే నీవు అర్థం చేసుకునేలా నేను చూచినదాన్ని ఇలా వివరించాను.
యద్ ఏవ వాచ్య్ ఉపారూఢమ్ ఏతద్ రామ తద్ ఏవ తే । రూఢాధిభౌతికదృశẖ క్షణాత్ సత్యాత్మతాం గతమ్
రామా, ఏది నీవు భావంలో స్థిరంగా నమ్మావో, అదే నీకు నిజంగా అనిపిస్తుంది. మనసులో ఏర్పడిన ఆ రూపమే, క్షణంలో నిజమైనదిగా మారిపోతుంది.
న భైరవీ సా నైవాసౌ భైరవో నైవ స క్షయః । సమస్తమ్ ఏవ తద్ భ్రాన్తిమాత్రం చిద్వ్యోమ భాసతే
అది భైరవి కాదు, అది భైరవుడు కూడా కాదు, అది వినాశమూ కాదు. ఇవన్నీ భ్రమ మాత్రమే. నిజంగా ప్రకాశించేది ఒక్కటే — అది చైతన్యమే.
స్వప్ననిర్మాణపురవత్ సఙ్కల్పరణవేగవత్ । కథార్థసార్థరసవన్ మనోరాజ్యవిలాసవత్
ఇది కలలో కనిపించే నగరంలా, మనసులో ఊహించే తుఫాను ప్రవాహంలా, కథలోని సారం లాంటి ఆనందంలా, మనస్సులో ఊహించుకున్న రాజ్యసుఖంలా ఉంటుంది.
యథా స్వప్నపురం స్వచ్ఛే వ్యోమ్ని మౌక్తికధీర్ యథా । యథా కేశోణ్డుకం వ్యోమ్ని తథా చిద్ భాతి చిద్ఘనే
యెలా కలలో కనిపించే నగరం నిర్మల ఆకాశంలో కనిపిస్తుందో, యెలా ముత్యాల దారం ఆకాశంలో తేలియాడుతుందో, యెలా జుట్టు బంతి ఆకాశంలో కనిపిస్తుందో, అలా చైతన్యం చైతన్య సముదాయంలో ప్రకాశిస్తుంది.
చిన్మాత్రాకాశమ్ ఏవాచ్ఛం కచతి స్వాత్మనాత్మని । యథా నామ తథాభాతి తదాత్మైవ జగత్తయా
పరిపూర్ణమైన చైతన్యాకాశం, నిర్మలంగా, తనలో తానే ప్రకాశిస్తుంది. అది ఎలా కనిపిస్తుందో, అలా ఉంది. అందువల్ల ఈ జగత్తు కూడా అదే ఆత్మ.
యథా చిద్వ్యోమ్ని కచతి స్వ ఏవాత్మా జగత్తయా । తథా కచతి తత్ తత్ర కల్పాన్తశివనర్తనమ్
ఎలా చైతన్యాకాశంలో ఆత్మ తానే జగత్తుగా వెలుగుతుందో, అలాగే అందులోనే కల్పాంతంలో శివుని నాట్యం జరుగుతుంది.
శివయోర్ ఏవమ్ ఆకారో నిరాకారో ఽఙ్గ వర్ణితః । అధునా శృణు వక్ష్యే తే నృత్తస్యానృత్తతాస్థితిమ్
ప్రియమైనవాడా, ఇప్పటివరకు నేను శివుని రూపరహిత స్వరూపాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు ఆ నాట్యం వాస్తవం కాదని నీకు వివరంగా చెబుతాను, విను.
చేతనం చేతనాద్ ధేతోẖ కిఞ్చిత్ సంస్పన్దనం వినా । క్వచిత్ స్థాతుం న శక్నోతి వస్త్వ్ అవస్తుతయా యథా
చైతన్యం, తన నుండే ఏదైనా కదలిక లేకుండా, ఎక్కడా నిలబడలేడు. అది ఎలా అంటే, ఒక వస్తువు అసలు లేనిది అయినట్టు ఉండలేనట్టే.
స్వభావాచ్ చేతనం తస్మాద్ రుద్రత్వేన తథా స్థితమ్ । హేమేవ రూపకత్వేన సన్నివేశవిలాసినా
అందువల్ల, స్వభావం వల్లే ఆ చైతన్యం రుద్రుడిగా నిలిచి ఉంటుంది. అది బంగారం ఆభరణాల రూపంలో ఎలా ఒదిగిపోతుందో, అనేక ఆకారాల్లో ఆడుకుంటూ ఆనందిస్తుంది.
యన్ నామ చేతనం యత్ర తద్ అవశ్యం స్వభావతః । స్పన్దధర్మి భవత్య్ ఏవ వస్తుతా హి స్వభావజా
ఎక్కడైనా చైతన్యం అనే విషయం ఉంటే, అది తప్పక తన స్వభావం వల్ల కదలికను కలిగి ఉంటుంది. ఏ వస్తువు నిజమైన స్వరూపం దాని స్వభావం నుంచే వస్తుంది.
యస్ స్పన్దశ్ చిద్ఘనస్య స్వశ్ శివస్యాస్య స ఏవ నః । స్వవాసనావేశవశాన్ నృత్తమ్ ఇత్య్ ఏవ రాజతే
ఈ శుద్ధమైన చైతన్యానికి, శివునికి ఉన్న ఆ కదలికే మనకు నాట్యం లాగా కనిపిస్తుంది. అది తన అంతర్లీన వాసనల ప్రభావంతో వెలుగులోకి వస్తుంది.
అతస్ స కల్పాన్తశివో రుద్రో రౌద్రాకృతిర్ ద్రుతమ్ । యన్ నృత్యతి హి తద్ విద్ధి చిద్ఘనస్పన్దనం నిజమ్
అందుకే, యుగాంతంలో శివుడు, ఉగ్రరూపుడైన రుద్రుడు వేగంగా నాట్యం చేయడం, నిజంగా అదే శుద్ధ చైతన్యపు స్వంత కదలిక అని తెలుసుకో.
ప్రామాణికదృశా దృశ్యమ్ ఇదం నాస్త్య్ ఏవ వస్తుతః । యది వాస్త్య్ ఏవ తత్ సర్వం కల్పాన్తే ప్రవినశ్యతి
నిజమైన జ్ఞానంతో చూస్తే ఈ జగత్తు వాస్తవంగా లేదు. ఉన్నా కూడా, అది అంతా యుగాంతంలో నశించిపోతుంది.
తత్ కల్పాన్తమహాశూన్యే ఏతస్మిన్ పరమామ్బరే । కథం కిం నామ వా చేత్యం చేత్తా చేతతి చిద్ఘనః
ఆ యుగాంతపు మహాశూన్యంలో, ఈ పరమాకాశంలో, ఎవరు, ఎలా, ఏమి ఆలోచించగలరు? మనస్సు స్వచ్ఛమైన చైతన్యంగా ఉన్నప్పుడు ఏ ఆలోచనకూ చోటు లేదు.
ఏతద్ ఏవ తదాప్య్ అఙ్గ ద్వైతైక్యామ్భోదశాన్తయే । యది చిన్మాత్రనభసశ్ చేత్యమ్ అస్తి న కిఞ్చన
ప్రియమైనవాడా, ద్వంద్వమూ, ఏకత్వమూ అనే మేఘాలు తొలగిపోవడానికి, ఆ చైతన్యాకాశంలో ఏదైనా వస్తువు ఉందనుకున్నా, అది అసలు ఏమీ కాదు.
న కిఞ్చిచ్ చేతతి తతẖ క్వచిత్ కశ్చిత్ కదాచన । సర్వం శాన్తం దృషన్మౌనం విజ్ఞానఘనమ్ అమ్బరమ్
ఏదీ కనిపించకపోతే, ఎక్కడా, ఎవరూ, ఎప్పుడూ ఏమీ ఆలోచించరు. అన్నీ శాంతంగా ఉంటాయి, దృష్టి నిశ్శబ్దంగా ఉంటుంది, ఆకాశం జ్ఞానంతో నిండిపోతుంది.
యచ్ చేదం చేత్యతే నామ తత్ స్వభావో ఽస్య వల్గతి । చిత్స్వభావస్య శాన్తస్య స్వసత్తాయామ్ అవస్థితేః
ఏదైనా మనం చూస్తున్నామని అనిపించేది, అది ఈ చైతన్య స్వభావం ఆట మాత్రమే. ఎందుకంటే చైతన్య స్వభావం శాంతంగా తన సొంత స్థితిలో నిలిచి ఉంటుంది.
యథా స్వప్నే చిద్ ఏవాన్తḫ పురపత్తనవద్ భవేత్ । పురాది న తు తత్ కిఞ్చిద్ విజ్ఞానాకాశమ్ ఏవ తత్
కలలో మనసులో ఒక పట్టణం కనిపించినట్టు, నిజానికి అక్కడ పట్టణం లాంటిదేమీ ఉండదు — అక్కడ ఉన్నది కేవలం జ్ఞానమైన ఆకాశమే.
ఆత్మనాత్మని చిచ్ ఛూన్యం జ్ఞాతారం జ్ఞేయమ్ అప్య్ అలమ్ । తథాదిసర్గాద్ ఆరభ్య వేత్తి స్వం కచనం చ తత్
ఆత్మలో, ఆత్మకే చైతన్య శూన్యమే ఉంటుంది — అక్కడ తెలిసినవాడు, తెలిసేది అన్నీ లేవు. అయినా సృష్టి మొదటి నుంచే అది తాను ఏదో ఒకదిగా తెలుసుకుంటూ ఉంటుంది.
స్వయమ్ అన్తẖ కచత్కాన్తిశ్ చిదాకాశస్ స్వభావఖే । అయం సో ఽహమ్ అయం చ త్వం కరోతీత్య్ ఆదికల్పనమ్
తనంతట తానే వెలిగే చైతన్యాకాశ స్వభావం, 'నేను ఇదిని, నువ్వు అదివి' అని మొదలైన ఊహలను సృష్టించుకుంటూ ఉంటుంది.
తస్మాన్ న ద్వైతమ్ అస్తీహ న చైక్యం న చ శూన్యతా । న చేత్తా చేతనం చైవ మౌనమ్ ఏవ న తచ్ చ వా
అందువల్ల ఇక్కడ ద్వంద్వం లేదు, ఏకత్వం లేదు, శూన్యత కూడా లేదు. తెలుసుకునేవాడు, తెలిసినదీ, మౌనం, మౌనం లేనిదీ — ఇవేవీ లేవు.
న చేతతి క్వచిత్ కిఞ్చిత్ కశ్చిచ్ చేత్యాద్యభావతః । తేన చేత్తాపి నాస్త్య్ ఏవ మౌనమ్ ఏవేతి శిష్యతే
ఎక్కడా ఎవ్వరూ ఏదీ తెలుసుకోరు, ఎందుకంటే తెలిసే వస్తువూ, తెలుసుకునే ప్రక్రియ కూడా లేవు. అందువల్ల తెలుసుకునేవాడే లేదు — మిగిలేది కేవలం మౌనం మాత్రమే.
నిర్వికల్పసమాధిర్ హి సిద్ధాన్తస్ సర్వవాఙ్మయే । తచ్ చ జీవద్దృషన్మౌనం తూష్ణీమ్ ఏవాత ఆస్యతామ్
అన్ని గ్రంథాల సారాంశం — ఆలోచనలేని సమాధి. అదే జీవమౌనం. కాబట్టి నిశ్శబ్దంగా ఉండి శాంతిగా ఉండు.
కుర్వన్ నిజం ప్రకృతమ్ ఏవ యథాప్రవాహమ్ ఆచారజాలమ్ అచలḫ పరమార్థమౌనాత్ । నిర్మానమోహమదభేదమ్ అనఙ్గజీవమ్ ఆకాశకోశవిశదాశయ శాన్తమ్ ఆస్స్వ
నీ సహజ స్వభావాన్ని, అది ఎలా సాగుతుందో అలా అనుసరించు. పరమార్థ మౌనంలో నిలకడగా ఉండి, అహంకారం, మాయ, మదం, భేదభావం లేకుండా, కోరికలు లేని జీవితం గడుపు. ఆకాశంలా నిర్మలమైన హృదయంతో శాంతిగా ఉండు.
అనన్తరం మునే బ్రూహి కాలీ కిమ్ ఇవ నృత్యతి । కిం శూర్పహలకుద్దాలముసులాదిస్రజాం ధృతిః
ఓ మునీంద్రా, ఇప్పుడు చెప్పు. కలీ దేవి ఎలా నృత్యం చేస్తుంది? ఆమె ధరించిన వడగట్టే బుట్టలు, కవచాలు, గొడ్డళ్లు, ఉలికలు మొదలైన వాటి హారాలకు అర్థం ఏమిటి?
స భైరవశ్ చిదాకాశశ్ శివ ఇత్య్ అభిధీయతే । అనన్యాం తస్య తాం విద్ధి స్పన్దశక్తిమ్ అనామయామ్
భైరవుడు అనగా చైతన్యాకాశమే, అదే శివుడు అని పిలవబడతాడు. ఆయనకు కలిగిన ప్రత్యేకమైన, నిష్కళంకమైన కదలిక శక్తే కలీ అని తెలుసుకో.
యథైకం పవనస్పన్దావ్ ఏకమ్ ఔష్ణ్యానలౌ యథా । చిన్మాత్రం స్పన్దశక్తిశ్ చ తథైవైకాత్మ సర్వదా
ఎలా గాలి కదలిక వల్ల, అగ్ని వేడి వల్ల గుర్తించబడతాయో, అలాగే చైతన్యం, కదలిక శక్తి ఎప్పుడూ ఒక్కటే అని తెలుసుకో.
స్పన్దేన లక్ష్యతే వాయుర్ వహ్నిర్ ఔష్ణ్యేన లక్ష్యతే । తత్ స్పన్దమయ్యా శక్త్యైవం లక్ష్యతే నాన్యథా కిల
గాలి కదలికతో, అగ్ని వేడితో తెలిసినట్లే, ఈ కదలిక శక్తి కూడా అదే విధంగా మాత్రమే తెలుసుకోబడుతుంది; వేరే విధంగా కాదు.