స ఏష హరిర్ ఇత్య్ ఆస్తే భవత్య్ ఏష పితామహః । చన్ద్రో ఽర్క ఇన్ద్రో వరుణో యమో వైశ్రవణో ఽనిలః
ఇతడే హరి, ఇతడే పితామహుడు, ఇతడే చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, యముడు, కుబేరుడు, గాలి కూడా ఇతడే.
అనలో జలదో ఽమ్భోధిర్ హ్యో ఽద్య శ్వశ్ చాస్తి నాస్తి చ । ఇత్య్ ఏతే చిన్మయాకాశకోశలేశాస్ స్ఫురన్త్య్ అలమ్
ఇతడే అగ్ని, వానను కురిపించేవాడు, సముద్రం, నిన్న, ఈ రోజు, రేపు, ఉండటం, లేకపోవడం — ఇవన్నీ కూడా చైతన్య ఆకాశంలో ఒక చిన్న తుఫాను లాంటివే.
ఏవంవిధాభిస్ సఞ్జ్ఞాభిర్ ముధాభావనయేదృశాః । స్వభావమాత్రబోధేన భవన్త్య్ ఏతే తు తాదృశాః
ఇలాంటి పేర్లతో మాయలో పడినవారు వీటిని వేరే వేరే రూపాలుగా ఊహిస్తారు. కానీ వాటి నిజ స్వభావాన్ని తెలుసుకుంటే, అవి నిజంగా ఎలా ఉన్నాయో అలా కనిపిస్తాయి.
అబోధో బోధ ఇత్య్ ఏవం చిద్వ్యోమైవాత్మని స్థితమ్ । తస్మాద్ భేదోద్భేదమ్ ఐక్యం నాస్త్య్ ఏవేతి ప్రశామ్యతామ్
అజ్ఞానం, జ్ఞానం అన్నీ మనలోనే ఉన్న చైతన్య ఆకాశంలోనే కలిసిపోతాయి. అందుకే, భేదం, ఉద్భవం, ఏకత్వం అన్న భావనలు పూర్తిగా శాంతించిపోవాలి.
తావత్ తరఙ్గత్వమ్ అయం కరోతి జీవస్ స్వసంసారమహాసముద్రే । యావన్ న జానాతి పరం స్వభావం నిరామయం తన్మయతామ్ ఉపేతః
తన స్వంత సంసారమనే మహాసముద్రంలో, పరమమైన నిష్కళంకమైన స్వభావాన్ని తెలుసుకోని, దానిలో ఏకమైపోని వరకూ, జీవుడు అలగా మారుతూ తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
జ్ఞాతే తు శాన్తిం స తథోపయాతి యథా న సో ఽబ్ధిర్ న తరఙ్గకో ఽసౌ । యథాస్థితం సర్వమ్ ఇదం చ శాన్తం భవత్య్ అనన్తం పరమ్ ఏవ తస్య
అది తెలిసిన తర్వాత, అతడు శాంతిని పొందుతాడు. అప్పుడా సముద్రమూ ఉండదు, అల కూడా ఉండదు. అన్నీ యథాస్థితిలో, శాంతంగా, అనంతంగా, నిజంగా పరమమైనవిగా అతనికి అనిపిస్తాయి.
చిన్మాత్రపరమాకాశ ఏష యẖ కథితో మయా । ఏషో ఽసౌ శివ ఇత్య్ ఉక్తస్ తదా రుద్రḫ ప్రనృత్యతి
నేను వివరించిన ఈ శుద్ధ చైతన్యమయమైన పరమాకాశమే శివుడు అని పిలవబడతాడు. అప్పుడు రుద్రుడు నాట్యం చేస్తాడు.
యాసౌ తస్యాకృతిర్ నాసావ్ ఆకృతిẖ కృతినాం వర । తచ్ చిన్మాత్రఘనం వ్యోమ తథా కచతి తాదృశమ్
అతని ఆ రూపం, రూపం కాదు, జ్ఞానవంతులలో శ్రేష్ఠుడా. ఆ చైతన్యమే ఘనంగా ఆకాశంలా ప్రకాశిస్తుంది.
మయా దృష్టం తద్ ఆకాశమ్ ఏవ శాన్తం తదాకృతి । మయైవ తత్ పరిజ్ఞాతం నాన్యḫ పశ్యతి తత్ తథా
ఆ ఆకాశాన్ని నేను మాత్రమే చూశాను, అది ఎంతో శాంతంగా, ఆ రూపంలో ఉంది. దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నది కూడా నేనే, మరెవ్వరూ అలా చూడలేరు.
యథా నామ స కల్పాన్తస్ స రుద్రస్ సా చ భైరవీ । మాయామాత్రం తథా సర్వం పరిజ్ఞాతమ్ అలం మయా
కాలాంతం, రుద్రుడు, భైరవీ అన్నీ కూడా కేవలం మాయ మాత్రమే. అలాగే, ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతిదీ మాయే అని నేను పూర్తిగా గ్రహించాను.
చిద్వ్యోమైవ పరం శూన్యం సన్నివేశేన నేతరత్ । తథా సంలక్ష్యతే రామ భైరవాకారతాం గతమ్
రామా, పరమమైన శూన్యం అనగా ఆ చైతన్యాకాశమే, ఇంకేదీ కాదు. అదే భైరవుని రూపంగా కనిపిస్తుంది.
వాచ్యవాచకసమ్బన్ధం వినా బోధో న జాయతే । యస్మాత్ తస్మాత్ త్వయి మయా దృష్టమ్ ఏవం ప్రవర్ణితమ్
పదార్థానికి పేరు ఉండకపోతే జ్ఞానం కలగదు. అందుకే నీవు అర్థం చేసుకునేలా నేను చూచినదాన్ని ఇలా వివరించాను.
యద్ ఏవ వాచ్య్ ఉపారూఢమ్ ఏతద్ రామ తద్ ఏవ తే । రూఢాధిభౌతికదృశẖ క్షణాత్ సత్యాత్మతాం గతమ్
రామా, ఏది నీవు భావంలో స్థిరంగా నమ్మావో, అదే నీకు నిజంగా అనిపిస్తుంది. మనసులో ఏర్పడిన ఆ రూపమే, క్షణంలో నిజమైనదిగా మారిపోతుంది.
న భైరవీ సా నైవాసౌ భైరవో నైవ స క్షయః । సమస్తమ్ ఏవ తద్ భ్రాన్తిమాత్రం చిద్వ్యోమ భాసతే
అది భైరవి కాదు, అది భైరవుడు కూడా కాదు, అది వినాశమూ కాదు. ఇవన్నీ భ్రమ మాత్రమే. నిజంగా ప్రకాశించేది ఒక్కటే — అది చైతన్యమే.
స్వప్ననిర్మాణపురవత్ సఙ్కల్పరణవేగవత్ । కథార్థసార్థరసవన్ మనోరాజ్యవిలాసవత్
ఇది కలలో కనిపించే నగరంలా, మనసులో ఊహించే తుఫాను ప్రవాహంలా, కథలోని సారం లాంటి ఆనందంలా, మనస్సులో ఊహించుకున్న రాజ్యసుఖంలా ఉంటుంది.
యథా స్వప్నపురం స్వచ్ఛే వ్యోమ్ని మౌక్తికధీర్ యథా । యథా కేశోణ్డుకం వ్యోమ్ని తథా చిద్ భాతి చిద్ఘనే
యెలా కలలో కనిపించే నగరం నిర్మల ఆకాశంలో కనిపిస్తుందో, యెలా ముత్యాల దారం ఆకాశంలో తేలియాడుతుందో, యెలా జుట్టు బంతి ఆకాశంలో కనిపిస్తుందో, అలా చైతన్యం చైతన్య సముదాయంలో ప్రకాశిస్తుంది.
చిన్మాత్రాకాశమ్ ఏవాచ్ఛం కచతి స్వాత్మనాత్మని । యథా నామ తథాభాతి తదాత్మైవ జగత్తయా
పరిపూర్ణమైన చైతన్యాకాశం, నిర్మలంగా, తనలో తానే ప్రకాశిస్తుంది. అది ఎలా కనిపిస్తుందో, అలా ఉంది. అందువల్ల ఈ జగత్తు కూడా అదే ఆత్మ.
యథా చిద్వ్యోమ్ని కచతి స్వ ఏవాత్మా జగత్తయా । తథా కచతి తత్ తత్ర కల్పాన్తశివనర్తనమ్
ఎలా చైతన్యాకాశంలో ఆత్మ తానే జగత్తుగా వెలుగుతుందో, అలాగే అందులోనే కల్పాంతంలో శివుని నాట్యం జరుగుతుంది.
శివయోర్ ఏవమ్ ఆకారో నిరాకారో ఽఙ్గ వర్ణితః । అధునా శృణు వక్ష్యే తే నృత్తస్యానృత్తతాస్థితిమ్
ప్రియమైనవాడా, ఇప్పటివరకు నేను శివుని రూపరహిత స్వరూపాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు ఆ నాట్యం వాస్తవం కాదని నీకు వివరంగా చెబుతాను, విను.
చేతనం చేతనాద్ ధేతోẖ కిఞ్చిత్ సంస్పన్దనం వినా । క్వచిత్ స్థాతుం న శక్నోతి వస్త్వ్ అవస్తుతయా యథా
చైతన్యం, తన నుండే ఏదైనా కదలిక లేకుండా, ఎక్కడా నిలబడలేడు. అది ఎలా అంటే, ఒక వస్తువు అసలు లేనిది అయినట్టు ఉండలేనట్టే.
స్వభావాచ్ చేతనం తస్మాద్ రుద్రత్వేన తథా స్థితమ్ । హేమేవ రూపకత్వేన సన్నివేశవిలాసినా
అందువల్ల, స్వభావం వల్లే ఆ చైతన్యం రుద్రుడిగా నిలిచి ఉంటుంది. అది బంగారం ఆభరణాల రూపంలో ఎలా ఒదిగిపోతుందో, అనేక ఆకారాల్లో ఆడుకుంటూ ఆనందిస్తుంది.
యన్ నామ చేతనం యత్ర తద్ అవశ్యం స్వభావతః । స్పన్దధర్మి భవత్య్ ఏవ వస్తుతా హి స్వభావజా
ఎక్కడైనా చైతన్యం అనే విషయం ఉంటే, అది తప్పక తన స్వభావం వల్ల కదలికను కలిగి ఉంటుంది. ఏ వస్తువు నిజమైన స్వరూపం దాని స్వభావం నుంచే వస్తుంది.
యస్ స్పన్దశ్ చిద్ఘనస్య స్వశ్ శివస్యాస్య స ఏవ నః । స్వవాసనావేశవశాన్ నృత్తమ్ ఇత్య్ ఏవ రాజతే
ఈ శుద్ధమైన చైతన్యానికి, శివునికి ఉన్న ఆ కదలికే మనకు నాట్యం లాగా కనిపిస్తుంది. అది తన అంతర్లీన వాసనల ప్రభావంతో వెలుగులోకి వస్తుంది.
అతస్ స కల్పాన్తశివో రుద్రో రౌద్రాకృతిర్ ద్రుతమ్ । యన్ నృత్యతి హి తద్ విద్ధి చిద్ఘనస్పన్దనం నిజమ్
అందుకే, యుగాంతంలో శివుడు, ఉగ్రరూపుడైన రుద్రుడు వేగంగా నాట్యం చేయడం, నిజంగా అదే శుద్ధ చైతన్యపు స్వంత కదలిక అని తెలుసుకో.
ప్రామాణికదృశా దృశ్యమ్ ఇదం నాస్త్య్ ఏవ వస్తుతః । యది వాస్త్య్ ఏవ తత్ సర్వం కల్పాన్తే ప్రవినశ్యతి
నిజమైన జ్ఞానంతో చూస్తే ఈ జగత్తు వాస్తవంగా లేదు. ఉన్నా కూడా, అది అంతా యుగాంతంలో నశించిపోతుంది.
తత్ కల్పాన్తమహాశూన్యే ఏతస్మిన్ పరమామ్బరే । కథం కిం నామ వా చేత్యం చేత్తా చేతతి చిద్ఘనః
ఆ యుగాంతపు మహాశూన్యంలో, ఈ పరమాకాశంలో, ఎవరు, ఎలా, ఏమి ఆలోచించగలరు? మనస్సు స్వచ్ఛమైన చైతన్యంగా ఉన్నప్పుడు ఏ ఆలోచనకూ చోటు లేదు.
ఏతద్ ఏవ తదాప్య్ అఙ్గ ద్వైతైక్యామ్భోదశాన్తయే । యది చిన్మాత్రనభసశ్ చేత్యమ్ అస్తి న కిఞ్చన
ప్రియమైనవాడా, ద్వంద్వమూ, ఏకత్వమూ అనే మేఘాలు తొలగిపోవడానికి, ఆ చైతన్యాకాశంలో ఏదైనా వస్తువు ఉందనుకున్నా, అది అసలు ఏమీ కాదు.
న కిఞ్చిచ్ చేతతి తతẖ క్వచిత్ కశ్చిత్ కదాచన । సర్వం శాన్తం దృషన్మౌనం విజ్ఞానఘనమ్ అమ్బరమ్
ఏదీ కనిపించకపోతే, ఎక్కడా, ఎవరూ, ఎప్పుడూ ఏమీ ఆలోచించరు. అన్నీ శాంతంగా ఉంటాయి, దృష్టి నిశ్శబ్దంగా ఉంటుంది, ఆకాశం జ్ఞానంతో నిండిపోతుంది.
యచ్ చేదం చేత్యతే నామ తత్ స్వభావో ఽస్య వల్గతి । చిత్స్వభావస్య శాన్తస్య స్వసత్తాయామ్ అవస్థితేః
ఏదైనా మనం చూస్తున్నామని అనిపించేది, అది ఈ చైతన్య స్వభావం ఆట మాత్రమే. ఎందుకంటే చైతన్య స్వభావం శాంతంగా తన సొంత స్థితిలో నిలిచి ఉంటుంది.
యథా స్వప్నే చిద్ ఏవాన్తḫ పురపత్తనవద్ భవేత్ । పురాది న తు తత్ కిఞ్చిద్ విజ్ఞానాకాశమ్ ఏవ తత్
కలలో మనసులో ఒక పట్టణం కనిపించినట్టు, నిజానికి అక్కడ పట్టణం లాంటిదేమీ ఉండదు — అక్కడ ఉన్నది కేవలం జ్ఞానమైన ఆకాశమే.