స్వసత్తామాత్రకాద్ అన్యత్ కిఞ్చిత్ తస్య న యుజ్యతే । అన్యత్వమ్ ఉరరీకర్తుం వ్యోమావశ్యమ్ అసౌ కిల
దాని స్వరూపమైన సత్తా తప్ప మరేదీ దానికి చెందదు. అది వేరొకటి కావాలంటే, అది ఖచ్చితంగా ఆకాశంలా మారాలి.
తస్మాత్ తస్య యద్ అక్షుబ్ధం సత్తామాత్రం స్వమ్ ఆసనమ్ । అనాదిమధ్యపర్యన్తం సర్వశక్తిమయాత్మకమ్
అందుకే, దాని కలతలేని స్వచ్ఛమైన సత్తానే దానికి స్వస్థానం. అది ఆదియూ, మధ్యమూ, అంతమూ లేనిది, అన్ని శక్తులతో కూడినది.
తద్ ఏతత్ త్రిజగత్ సర్గẖ కల్పాన్తో వ్యోమ భూర్ దిశః । నాశ ఉత్పాదనం రామ విరామో భాసనం తమః
ఈ మూడు లోకాల సృష్టి, యుగాంతం, ఆకాశం, భూమి, దిక్కులు, లయము, ఉత్పత్తి, విరామం, వెలుగు, చీకటి— ఇవన్నీ,
జననం మరణం మాయా మోహో మాన్ద్యమ్ అవస్తుతా । వస్తుతా చ వివేకశ్ చ బన్ధో మోక్షశ్ శుభాశుభే
పుట్టడం, చనిపోవడం, మాయ, మోహం, మాంద్యం, అసత్యం, సత్యం, వివేచన, బంధనం, విమోచనం, మంగళకరమైనవి, అమంగళకరమైనవి— ఇవన్నీ,
విద్యావిద్యా సదేహత్వం విదేహత్వం క్షణశ్ చిరమ్ । చఞ్చలత్వం స్థిరత్వం చ త్వం చాహం చేతరచ్ చ తత్
జ్ఞానం, అజ్ఞానం, దేహంతో ఉండటం, దేహం లేకపోవడం, క్షణికత్వం, దీర్ఘకాలం, చంచలత, స్థిరత, నీవు, నేను, మిగతావన్నీ— ఇవన్నీ,
సద్ అసచ్ చాథ సదసన్ మౌర్ఖ్యం పాణ్డిత్యమ్ ఏవ చ । దేశకాలౌ క్రియాద్రవ్యకలనా కేలికల్పనమ్
ఉండటం, లేనివాటిని, రెండూ కలిసినదాన్ని, మూర్ఖత్వం, పాండిత్యం, దేశం, కాలం, క్రియలు, పదార్థాలు, లెక్కలు, ఆటలు— ఇవన్నీ,
రూపాలోకమనస్కారకర్మబుద్ధీన్ద్రియాత్మకమ్ । తేజోవార్యనిలాకాశపృథ్వ్యాదికమ్ ఇదం తతమ్
రూపం, దర్శనం, సంకల్పం, చర్య, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు, అగ్ని, నీరు, గాలి, ఆకాశం, భూమి మొదలైనవన్నీ — ఇవన్నీ ఆ పరమాత్మతత్వంతో నిండిపోయి ఉన్నాయి.
ఏతత్ సర్వమ్ అసౌ శుద్ధశ్ చిదాకాశో నిరామయః । అజహద్ వ్యోమతామ్ ఏవ సర్వాత్మైవైవమ్ ఆస్థితః
ఈ సమస్తమూ శుద్ధమైన, మలినతలేని, బాధలేని, అసలు స్వరూపాన్ని వదలని, అన్ని జీవుల ఆత్మగా నిలిచిన ఆ చైతన్యాకాశమే.
ఏతత్ సర్వం చ విమలం ఖమ్ ఏవాత్ర న సంశయః । అస్మాద్ అనన్యత్ స్వప్నాద్రిర్ దృష్టాన్తో ఽత్రావిఖణ్డితః
ఈ సర్వమూ నిర్మలమైన ఆకాశమే తప్ప మరొకటి కాదు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇది దాని నుండి వేరుగా లేదు; కలలో కనిపించే కొండలా, ఈ ఉపమానం ఎక్కడా తప్పదు.
చిన్మయḫ పరమాకాశో య ఏష కథితో మయా । ఏషో ఽసౌ శివ ఇత్య్ ఉక్తో భవత్య్ ఏష సనాతనః
నేను వివరించిన ఈ పరమ చైతన్యాకాశమే 'శివుడు' అని పిలవబడుతుంది; ఇదే శాశ్వతమైనది.
స ఏష హరిర్ ఇత్య్ ఆస్తే భవత్య్ ఏష పితామహః । చన్ద్రో ఽర్క ఇన్ద్రో వరుణో యమో వైశ్రవణో ఽనిలః
ఇతడే హరి, ఇతడే పితామహుడు, ఇతడే చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, యముడు, కుబేరుడు, గాలి కూడా ఇతడే.
అనలో జలదో ఽమ్భోధిర్ హ్యో ఽద్య శ్వశ్ చాస్తి నాస్తి చ । ఇత్య్ ఏతే చిన్మయాకాశకోశలేశాస్ స్ఫురన్త్య్ అలమ్
ఇతడే అగ్ని, వానను కురిపించేవాడు, సముద్రం, నిన్న, ఈ రోజు, రేపు, ఉండటం, లేకపోవడం — ఇవన్నీ కూడా చైతన్య ఆకాశంలో ఒక చిన్న తుఫాను లాంటివే.
ఏవంవిధాభిస్ సఞ్జ్ఞాభిర్ ముధాభావనయేదృశాః । స్వభావమాత్రబోధేన భవన్త్య్ ఏతే తు తాదృశాః
ఇలాంటి పేర్లతో మాయలో పడినవారు వీటిని వేరే వేరే రూపాలుగా ఊహిస్తారు. కానీ వాటి నిజ స్వభావాన్ని తెలుసుకుంటే, అవి నిజంగా ఎలా ఉన్నాయో అలా కనిపిస్తాయి.
అబోధో బోధ ఇత్య్ ఏవం చిద్వ్యోమైవాత్మని స్థితమ్ । తస్మాద్ భేదోద్భేదమ్ ఐక్యం నాస్త్య్ ఏవేతి ప్రశామ్యతామ్
అజ్ఞానం, జ్ఞానం అన్నీ మనలోనే ఉన్న చైతన్య ఆకాశంలోనే కలిసిపోతాయి. అందుకే, భేదం, ఉద్భవం, ఏకత్వం అన్న భావనలు పూర్తిగా శాంతించిపోవాలి.
తావత్ తరఙ్గత్వమ్ అయం కరోతి జీవస్ స్వసంసారమహాసముద్రే । యావన్ న జానాతి పరం స్వభావం నిరామయం తన్మయతామ్ ఉపేతః
తన స్వంత సంసారమనే మహాసముద్రంలో, పరమమైన నిష్కళంకమైన స్వభావాన్ని తెలుసుకోని, దానిలో ఏకమైపోని వరకూ, జీవుడు అలగా మారుతూ తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
జ్ఞాతే తు శాన్తిం స తథోపయాతి యథా న సో ఽబ్ధిర్ న తరఙ్గకో ఽసౌ । యథాస్థితం సర్వమ్ ఇదం చ శాన్తం భవత్య్ అనన్తం పరమ్ ఏవ తస్య
అది తెలిసిన తర్వాత, అతడు శాంతిని పొందుతాడు. అప్పుడా సముద్రమూ ఉండదు, అల కూడా ఉండదు. అన్నీ యథాస్థితిలో, శాంతంగా, అనంతంగా, నిజంగా పరమమైనవిగా అతనికి అనిపిస్తాయి.
చిన్మాత్రపరమాకాశ ఏష యẖ కథితో మయా । ఏషో ఽసౌ శివ ఇత్య్ ఉక్తస్ తదా రుద్రḫ ప్రనృత్యతి
నేను వివరించిన ఈ శుద్ధ చైతన్యమయమైన పరమాకాశమే శివుడు అని పిలవబడతాడు. అప్పుడు రుద్రుడు నాట్యం చేస్తాడు.
యాసౌ తస్యాకృతిర్ నాసావ్ ఆకృతిẖ కృతినాం వర । తచ్ చిన్మాత్రఘనం వ్యోమ తథా కచతి తాదృశమ్
అతని ఆ రూపం, రూపం కాదు, జ్ఞానవంతులలో శ్రేష్ఠుడా. ఆ చైతన్యమే ఘనంగా ఆకాశంలా ప్రకాశిస్తుంది.
మయా దృష్టం తద్ ఆకాశమ్ ఏవ శాన్తం తదాకృతి । మయైవ తత్ పరిజ్ఞాతం నాన్యḫ పశ్యతి తత్ తథా
ఆ ఆకాశాన్ని నేను మాత్రమే చూశాను, అది ఎంతో శాంతంగా, ఆ రూపంలో ఉంది. దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నది కూడా నేనే, మరెవ్వరూ అలా చూడలేరు.
యథా నామ స కల్పాన్తస్ స రుద్రస్ సా చ భైరవీ । మాయామాత్రం తథా సర్వం పరిజ్ఞాతమ్ అలం మయా
కాలాంతం, రుద్రుడు, భైరవీ అన్నీ కూడా కేవలం మాయ మాత్రమే. అలాగే, ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతిదీ మాయే అని నేను పూర్తిగా గ్రహించాను.
చిద్వ్యోమైవ పరం శూన్యం సన్నివేశేన నేతరత్ । తథా సంలక్ష్యతే రామ భైరవాకారతాం గతమ్
రామా, పరమమైన శూన్యం అనగా ఆ చైతన్యాకాశమే, ఇంకేదీ కాదు. అదే భైరవుని రూపంగా కనిపిస్తుంది.
వాచ్యవాచకసమ్బన్ధం వినా బోధో న జాయతే । యస్మాత్ తస్మాత్ త్వయి మయా దృష్టమ్ ఏవం ప్రవర్ణితమ్
పదార్థానికి పేరు ఉండకపోతే జ్ఞానం కలగదు. అందుకే నీవు అర్థం చేసుకునేలా నేను చూచినదాన్ని ఇలా వివరించాను.
యద్ ఏవ వాచ్య్ ఉపారూఢమ్ ఏతద్ రామ తద్ ఏవ తే । రూఢాధిభౌతికదృశẖ క్షణాత్ సత్యాత్మతాం గతమ్
రామా, ఏది నీవు భావంలో స్థిరంగా నమ్మావో, అదే నీకు నిజంగా అనిపిస్తుంది. మనసులో ఏర్పడిన ఆ రూపమే, క్షణంలో నిజమైనదిగా మారిపోతుంది.
న భైరవీ సా నైవాసౌ భైరవో నైవ స క్షయః । సమస్తమ్ ఏవ తద్ భ్రాన్తిమాత్రం చిద్వ్యోమ భాసతే
అది భైరవి కాదు, అది భైరవుడు కూడా కాదు, అది వినాశమూ కాదు. ఇవన్నీ భ్రమ మాత్రమే. నిజంగా ప్రకాశించేది ఒక్కటే — అది చైతన్యమే.
స్వప్ననిర్మాణపురవత్ సఙ్కల్పరణవేగవత్ । కథార్థసార్థరసవన్ మనోరాజ్యవిలాసవత్
ఇది కలలో కనిపించే నగరంలా, మనసులో ఊహించే తుఫాను ప్రవాహంలా, కథలోని సారం లాంటి ఆనందంలా, మనస్సులో ఊహించుకున్న రాజ్యసుఖంలా ఉంటుంది.
యథా స్వప్నపురం స్వచ్ఛే వ్యోమ్ని మౌక్తికధీర్ యథా । యథా కేశోణ్డుకం వ్యోమ్ని తథా చిద్ భాతి చిద్ఘనే
యెలా కలలో కనిపించే నగరం నిర్మల ఆకాశంలో కనిపిస్తుందో, యెలా ముత్యాల దారం ఆకాశంలో తేలియాడుతుందో, యెలా జుట్టు బంతి ఆకాశంలో కనిపిస్తుందో, అలా చైతన్యం చైతన్య సముదాయంలో ప్రకాశిస్తుంది.
చిన్మాత్రాకాశమ్ ఏవాచ్ఛం కచతి స్వాత్మనాత్మని । యథా నామ తథాభాతి తదాత్మైవ జగత్తయా
పరిపూర్ణమైన చైతన్యాకాశం, నిర్మలంగా, తనలో తానే ప్రకాశిస్తుంది. అది ఎలా కనిపిస్తుందో, అలా ఉంది. అందువల్ల ఈ జగత్తు కూడా అదే ఆత్మ.
యథా చిద్వ్యోమ్ని కచతి స్వ ఏవాత్మా జగత్తయా । తథా కచతి తత్ తత్ర కల్పాన్తశివనర్తనమ్
ఎలా చైతన్యాకాశంలో ఆత్మ తానే జగత్తుగా వెలుగుతుందో, అలాగే అందులోనే కల్పాంతంలో శివుని నాట్యం జరుగుతుంది.
శివయోర్ ఏవమ్ ఆకారో నిరాకారో ఽఙ్గ వర్ణితః । అధునా శృణు వక్ష్యే తే నృత్తస్యానృత్తతాస్థితిమ్
ప్రియమైనవాడా, ఇప్పటివరకు నేను శివుని రూపరహిత స్వరూపాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు ఆ నాట్యం వాస్తవం కాదని నీకు వివరంగా చెబుతాను, విను.
చేతనం చేతనాద్ ధేతోẖ కిఞ్చిత్ సంస్పన్దనం వినా । క్వచిత్ స్థాతుం న శక్నోతి వస్త్వ్ అవస్తుతయా యథా
చైతన్యం, తన నుండే ఏదైనా కదలిక లేకుండా, ఎక్కడా నిలబడలేడు. అది ఎలా అంటే, ఒక వస్తువు అసలు లేనిది అయినట్టు ఉండలేనట్టే.