కిమ్ ఏతద్ భగవన్ సర్వనాశే నృత్యతి కేవ సా । కిం శూర్పహలకుమ్భాద్యైస్ తస్యాస్ స్రగ్దామధారణమ్
భగవంతుడా! ఇది ఏమిటి? సర్వనాశన సమయంలో ఎవరు నృత్యం చేస్తున్నారు? ఆమె ఎవరు? ఆమె ఎందుకు శూపం, పలక, కుండలు లాంటి వాటితో చేసిన హారాలను ధరించింది?
కిం నష్టం త్రిజగద్ భూయẖ కిం కాల్యా దేహసంస్థితమ్ । పరినృత్యతి నిర్వాణం కథం పునర్ ఉపాగతమ్
మూడు లోకాలు మళ్లీ నశించాయా? కలియుగం మానవ దేహంలో స్థిరమైందా? ఆమె ఎలా నృత్యం చేస్తోంది? ముక్తి మళ్లీ ఎలా వచ్చింది?
నాసౌ పుమాన్ న చాసౌ స్త్రీ న తన్ నృత్తం న తావ్ ఉభౌ । తథాభూతే తథాచారే ఆకృతీ న చ తే తయోః
ఆమె పురుషుడు కాదు, స్త్రీ కూడా కాదు. అది నృత్యం కాదు. ఇద్దరూ కలసి కూడా కాదు. అలాంటి స్థితిలో, అలాంటి ప్రవర్తనలో, వారిద్దరికీ చెందిన రూపం లేదు.
అనాది చిన్మాత్రనభో యత్ తత్ కారణకారణమ్ । అనన్తం శాన్తమ్ ఆభాసమాత్రమ్ ఆతతమ్ అవ్యయమ్
ఆది లేని, చైతన్యమే ఆకాశంగా ఉన్నది, కారణాలకు కారణమైనది, అనంతమైనది, శాంతమైనది, కేవలం ప్రతిబింబంలా ఉన్నది, అన్నింటిలో వ్యాపించినది, అవినాశమైనది.
శివం తత్ స శివస్ సాక్షాల్ లక్ష్యతే భైరవాకృతిః । తథాస్థితో జగచ్ఛాన్తౌ పరమాకాశ ఏవ సః
ఆ శుభమైనదే పరమేశ్వరుడు, భైరవుని రూపంగా ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తాడు. ఈ విధంగా జగత్తు శాంతిలో స్థిరంగా ఉండే ఆయనే పరమాకాశం.
చేతనత్వాత్ తథాభూతస్ స్వభావవిభవాద్ ఋతే । స్థాతుం న యుజ్యతే తస్య యథా హేమ్నో నిరాకృతేః
ఆయనకు చైతన్యం, స్వభావబలమూ లేకుండా ఉండడం అసాధ్యం; అది ఎలా అంటే, బంగారం ఆకారం లేకుండా ఉండలేనట్టు.
కథమ్ ఆస్తాం వద ప్రాజ్ఞ చిన్మాత్రం చేతనం వినా । కథమ్ ఆస్తాం వద ప్రాజ్ఞ మరిచం తిక్తతాం వినా
ప్రజ్ఞావంతుడా, చైతన్యం లేకుండా శుద్ధ చైతన్యం ఎలా ఉండగలదు? చెప్పు. అలాగే, మిరపకాయకు తీపి లేకుండా దాని రుచి ఎలా ఉంటుందో చెప్పు.
కటకాది వినా హేమ కథమ్ ఆస్తాం విలోక్యతామ్ । కథం స్వభావేన వినా పదార్థస్య భవేత్ స్థితిః
వెల్లి, కంకణం లాంటి వస్తువులు లేకుండా బంగారం ఎలా కనిపిస్తుంది? గమనించు. అలాగే, దాని స్వభావం లేకుండా ఏ వస్తువు ఎలా నిలుస్తుంది?
వినా తిష్ఠతి మాధుర్యం కథయేక్షురసẖ కథమ్ । నిర్మాధుర్యశ్ చ యశ్ చేక్షురసో న హి స తద్రసః
ఒక్కటే చెప్పు, చెరకు రసం లేకుండా తీపి ఎలా ఉంటుంది? అలాగే తీపి లేకుండా ఉన్న చెరకు రసం, అది నిజంగా చెరకు రసం కాదు.
అచేతనం యచ్ చిన్మాత్రం న తచ్ చిన్మాత్రమ్ ఉచ్యతే । న చ చిన్మాత్రనభసో నష్టం క్వచన యుజ్యతే
ప్రజ్ఞ లేకుండా ఉన్న శుద్ధ చైతన్యం, దానిని శుద్ధ చైతన్యమనే పిలవరు. అలాగే శుద్ధ చైతన్యాకాశం ఎప్పుడూ నశించదు.
స్వసత్తామాత్రకాద్ అన్యత్ కిఞ్చిత్ తస్య న యుజ్యతే । అన్యత్వమ్ ఉరరీకర్తుం వ్యోమావశ్యమ్ అసౌ కిల
దాని స్వరూపమైన సత్తా తప్ప మరేదీ దానికి చెందదు. అది వేరొకటి కావాలంటే, అది ఖచ్చితంగా ఆకాశంలా మారాలి.
తస్మాత్ తస్య యద్ అక్షుబ్ధం సత్తామాత్రం స్వమ్ ఆసనమ్ । అనాదిమధ్యపర్యన్తం సర్వశక్తిమయాత్మకమ్
అందుకే, దాని కలతలేని స్వచ్ఛమైన సత్తానే దానికి స్వస్థానం. అది ఆదియూ, మధ్యమూ, అంతమూ లేనిది, అన్ని శక్తులతో కూడినది.
తద్ ఏతత్ త్రిజగత్ సర్గẖ కల్పాన్తో వ్యోమ భూర్ దిశః । నాశ ఉత్పాదనం రామ విరామో భాసనం తమః
ఈ మూడు లోకాల సృష్టి, యుగాంతం, ఆకాశం, భూమి, దిక్కులు, లయము, ఉత్పత్తి, విరామం, వెలుగు, చీకటి— ఇవన్నీ,
జననం మరణం మాయా మోహో మాన్ద్యమ్ అవస్తుతా । వస్తుతా చ వివేకశ్ చ బన్ధో మోక్షశ్ శుభాశుభే
పుట్టడం, చనిపోవడం, మాయ, మోహం, మాంద్యం, అసత్యం, సత్యం, వివేచన, బంధనం, విమోచనం, మంగళకరమైనవి, అమంగళకరమైనవి— ఇవన్నీ,
విద్యావిద్యా సదేహత్వం విదేహత్వం క్షణశ్ చిరమ్ । చఞ్చలత్వం స్థిరత్వం చ త్వం చాహం చేతరచ్ చ తత్
జ్ఞానం, అజ్ఞానం, దేహంతో ఉండటం, దేహం లేకపోవడం, క్షణికత్వం, దీర్ఘకాలం, చంచలత, స్థిరత, నీవు, నేను, మిగతావన్నీ— ఇవన్నీ,
సద్ అసచ్ చాథ సదసన్ మౌర్ఖ్యం పాణ్డిత్యమ్ ఏవ చ । దేశకాలౌ క్రియాద్రవ్యకలనా కేలికల్పనమ్
ఉండటం, లేనివాటిని, రెండూ కలిసినదాన్ని, మూర్ఖత్వం, పాండిత్యం, దేశం, కాలం, క్రియలు, పదార్థాలు, లెక్కలు, ఆటలు— ఇవన్నీ,
రూపాలోకమనస్కారకర్మబుద్ధీన్ద్రియాత్మకమ్ । తేజోవార్యనిలాకాశపృథ్వ్యాదికమ్ ఇదం తతమ్
రూపం, దర్శనం, సంకల్పం, చర్య, బుద్ధి, ఇంద్రియాలు, అగ్ని, నీరు, గాలి, ఆకాశం, భూమి మొదలైనవన్నీ — ఇవన్నీ ఆ పరమాత్మతత్వంతో నిండిపోయి ఉన్నాయి.
ఏతత్ సర్వమ్ అసౌ శుద్ధశ్ చిదాకాశో నిరామయః । అజహద్ వ్యోమతామ్ ఏవ సర్వాత్మైవైవమ్ ఆస్థితః
ఈ సమస్తమూ శుద్ధమైన, మలినతలేని, బాధలేని, అసలు స్వరూపాన్ని వదలని, అన్ని జీవుల ఆత్మగా నిలిచిన ఆ చైతన్యాకాశమే.
ఏతత్ సర్వం చ విమలం ఖమ్ ఏవాత్ర న సంశయః । అస్మాద్ అనన్యత్ స్వప్నాద్రిర్ దృష్టాన్తో ఽత్రావిఖణ్డితః
ఈ సర్వమూ నిర్మలమైన ఆకాశమే తప్ప మరొకటి కాదు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇది దాని నుండి వేరుగా లేదు; కలలో కనిపించే కొండలా, ఈ ఉపమానం ఎక్కడా తప్పదు.
చిన్మయḫ పరమాకాశో య ఏష కథితో మయా । ఏషో ఽసౌ శివ ఇత్య్ ఉక్తో భవత్య్ ఏష సనాతనః
నేను వివరించిన ఈ పరమ చైతన్యాకాశమే 'శివుడు' అని పిలవబడుతుంది; ఇదే శాశ్వతమైనది.
స ఏష హరిర్ ఇత్య్ ఆస్తే భవత్య్ ఏష పితామహః । చన్ద్రో ఽర్క ఇన్ద్రో వరుణో యమో వైశ్రవణో ఽనిలః
ఇతడే హరి, ఇతడే పితామహుడు, ఇతడే చంద్రుడు, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, యముడు, కుబేరుడు, గాలి కూడా ఇతడే.
అనలో జలదో ఽమ్భోధిర్ హ్యో ఽద్య శ్వశ్ చాస్తి నాస్తి చ । ఇత్య్ ఏతే చిన్మయాకాశకోశలేశాస్ స్ఫురన్త్య్ అలమ్
ఇతడే అగ్ని, వానను కురిపించేవాడు, సముద్రం, నిన్న, ఈ రోజు, రేపు, ఉండటం, లేకపోవడం — ఇవన్నీ కూడా చైతన్య ఆకాశంలో ఒక చిన్న తుఫాను లాంటివే.
ఏవంవిధాభిస్ సఞ్జ్ఞాభిర్ ముధాభావనయేదృశాః । స్వభావమాత్రబోధేన భవన్త్య్ ఏతే తు తాదృశాః
ఇలాంటి పేర్లతో మాయలో పడినవారు వీటిని వేరే వేరే రూపాలుగా ఊహిస్తారు. కానీ వాటి నిజ స్వభావాన్ని తెలుసుకుంటే, అవి నిజంగా ఎలా ఉన్నాయో అలా కనిపిస్తాయి.
అబోధో బోధ ఇత్య్ ఏవం చిద్వ్యోమైవాత్మని స్థితమ్ । తస్మాద్ భేదోద్భేదమ్ ఐక్యం నాస్త్య్ ఏవేతి ప్రశామ్యతామ్
అజ్ఞానం, జ్ఞానం అన్నీ మనలోనే ఉన్న చైతన్య ఆకాశంలోనే కలిసిపోతాయి. అందుకే, భేదం, ఉద్భవం, ఏకత్వం అన్న భావనలు పూర్తిగా శాంతించిపోవాలి.
తావత్ తరఙ్గత్వమ్ అయం కరోతి జీవస్ స్వసంసారమహాసముద్రే । యావన్ న జానాతి పరం స్వభావం నిరామయం తన్మయతామ్ ఉపేతః
తన స్వంత సంసారమనే మహాసముద్రంలో, పరమమైన నిష్కళంకమైన స్వభావాన్ని తెలుసుకోని, దానిలో ఏకమైపోని వరకూ, జీవుడు అలగా మారుతూ తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
జ్ఞాతే తు శాన్తిం స తథోపయాతి యథా న సో ఽబ్ధిర్ న తరఙ్గకో ఽసౌ । యథాస్థితం సర్వమ్ ఇదం చ శాన్తం భవత్య్ అనన్తం పరమ్ ఏవ తస్య
అది తెలిసిన తర్వాత, అతడు శాంతిని పొందుతాడు. అప్పుడా సముద్రమూ ఉండదు, అల కూడా ఉండదు. అన్నీ యథాస్థితిలో, శాంతంగా, అనంతంగా, నిజంగా పరమమైనవిగా అతనికి అనిపిస్తాయి.
చిన్మాత్రపరమాకాశ ఏష యẖ కథితో మయా । ఏషో ఽసౌ శివ ఇత్య్ ఉక్తస్ తదా రుద్రḫ ప్రనృత్యతి
నేను వివరించిన ఈ శుద్ధ చైతన్యమయమైన పరమాకాశమే శివుడు అని పిలవబడతాడు. అప్పుడు రుద్రుడు నాట్యం చేస్తాడు.
యాసౌ తస్యాకృతిర్ నాసావ్ ఆకృతిẖ కృతినాం వర । తచ్ చిన్మాత్రఘనం వ్యోమ తథా కచతి తాదృశమ్
అతని ఆ రూపం, రూపం కాదు, జ్ఞానవంతులలో శ్రేష్ఠుడా. ఆ చైతన్యమే ఘనంగా ఆకాశంలా ప్రకాశిస్తుంది.
మయా దృష్టం తద్ ఆకాశమ్ ఏవ శాన్తం తదాకృతి । మయైవ తత్ పరిజ్ఞాతం నాన్యḫ పశ్యతి తత్ తథా
ఆ ఆకాశాన్ని నేను మాత్రమే చూశాను, అది ఎంతో శాంతంగా, ఆ రూపంలో ఉంది. దాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకున్నది కూడా నేనే, మరెవ్వరూ అలా చూడలేరు.
యథా నామ స కల్పాన్తస్ స రుద్రస్ సా చ భైరవీ । మాయామాత్రం తథా సర్వం పరిజ్ఞాతమ్ అలం మయా
కాలాంతం, రుద్రుడు, భైరవీ అన్నీ కూడా కేవలం మాయ మాత్రమే. అలాగే, ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతిదీ మాయే అని నేను పూర్తిగా గ్రహించాను.