బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణుహరవహ్నిరవీన్దుపూర్వా దేవాసురాḫ పరివివృత్తిభిర్ ఆపతన్తః । అన్యోఽన్యమ్ ఏవ వివిధా ఉపయాన్తి యాన్తి వాతావధూతమషకాశనివిభ్రమేణ
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, శివుడు, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, దేవతలు, అసురులు — వీరందరూ ఎప్పుడూ తిరుగుతూ, ఒకరినొకరు చేరుతూ, వదిలిపోతూ, గాలిలో ఎగురుతున్న దోమల గుంపుల్లా చెల్లాచెదురవుతుంటారు.
సంహారసర్గసుఖదుẖఖభవాభవేహానీహానిషేధవిధిజన్మమృతిభ్రమాద్యాః । సార్ధం పృథక్ చ విలసన్తి సదైవ సర్వే వ్యామిశ్రతామ్ ఉపగతా అపి తత్ర భావాః
వినాశం, సృష్టి, సుఖం, దుఃఖం, ఉనికి, లేనితనం, ప్రయత్నం, అలసత్వం, నిషేధం, ఆజ్ఞ, జననం, మరణం, మాయ — ఇవన్నీ కలిసికూడా, విడివిడిగానూ ఎప్పుడూ కనిపిస్తూనే ఉంటాయి; కలిసిపోయినప్పటికీ వాటి స్వభావాలు వేరే వేరేగానే ఉంటాయి.
భావోద్భవస్థితివిపత్కరణభ్రమాణాం సంహారసర్గభువనావనివిభ్రమాణామ్ । మిథ్యైవ ఖే ప్రకచతాం ఖశరీరకాణాం సంలక్ష్యతే ఽత్ర న మనాగ్ అపి నామ సఙ్ఖ్యా
భావాల ఉద్భవం, నిలుపుదల, నాశనం, కారణాల గందరగోళం, లోకాల సృష్టి, వినాశనం — ఇవన్నీ ఆకాశంలాంటి శరీరాల్లో కేవలం ఊహలోనే కనిపిస్తాయి; ఇక్కడ నిజంగా ఏదీ లెక్కించదగినదిగా ఉండదు.
ఉత్పాతశాన్తిమరణోత్సవయుద్ధసామ్యవిద్వేషరాగభయవిశ్వసనాది తత్ర । ఏకత్ర కోశ ఇవ రత్నచయో విభాతి నానారసాప్రతిఘసర్గపరమ్పరం తత్
అపాయం, శాంతి, మరణం, ఉత్సవం, యుద్ధం, సమతా, శత్రుత్వం, మమకారం, భయం, నమ్మకం — ఇవన్నీ ఒకేచోట, రత్నాల గుహలా, ఎన్నో రుచులతో ఆపకుండా వరుసగా మెరిసిపోతుంటాయి.
తస్యాశ్ చిదమ్బరమయే వపుషి స్వభావభూతాస్ స్ఫుటానుభవభావజగద్వ్యవస్థాః । సర్గక్షయా మలినదృక్కలితామ్బరస్థకేశోణ్డుకస్ఫురణవత్ పరితస్ స్ఫురన్తి
ఆ చైతన్యాకాశరూపమైన స్వరూపంలో, సృష్టి-లయాల వల్ల కలుషితమైన ధూపరేణువులు సూర్యకిరణంలో మెరుస్తున్నట్టు, అనుభవాలూ, జగత్తు ఏర్పాట్లు అన్నీ సహజంగా చుట్టూ మెరిసిపోతుంటాయి.
జగత్ సఙ్క్సుబ్ధమ్ అక్షుబ్ధం దృశ్యతే ఽస్థితిసంస్థితి । సఞ్చాల్యమానమకురప్రతిబిమ్బ ఇవ స్థితమ్
ఈ జగత్తు ఒక్కోసారి కలకలమయంగా, ఒక్కోసారి ప్రశాంతంగా కనిపిస్తుంది. అది కదులుతున్న కోతి ప్రతిబింబం అద్దంలో ఎలా కదిలినట్టు కనిపించి, నిజంగా మాత్రం కదలదో, అలాగే ఉంటుంది.
నృత్తస్థపూతా అప్య్ అన్తర్ జగదర్థాḫ ప్రతిక్షణమ్ । స్థితిం త్యజన్తి గృహ్ణన్తి బాలసఙ్కల్పసర్గవత్
లోపల నాట్యం చేసేవీ, నిలబడినవీ, పవిత్రమైనవీ అనిపించే జగత్తులోని వస్తువులు కూడా ప్రతి క్షణం తమ స్థితిని వదిలి, కొత్తదాన్ని స్వీకరిస్తుంటాయి. ఇది పిల్లవాడి ఊహలో సృష్టించబడే వస్తువుల్లా ఉంటుంది.
క్రియాశక్తిశరీరే ఽన్తḫ పూయమానా అనారతమ్ । రాశీభూయ విశీర్యన్తే జగన్ముద్గకణోత్కరాః
క్రియాశక్తి అనే శరీరంలో, ఎప్పుడూ పవిత్రత కలిగిస్తూ, జగత్తు అన్నీ గింజల గుట్టలవలె ఏర్పడి, మళ్లీ విడివిడిగా చెల్లాచెదురవుతూ ఉంటాయి.
క్షణమ్ ఆలక్ష్యతే కిఞ్చిన్ న కిఞ్చిద్ అపి సా క్షణమ్ । క్షణమ్ అఙ్గుష్ఠమాత్రైవ క్షణమ్ ఆకాశపూరిణీ
ఒక క్షణం ఆమె ఏదోగా కనిపిస్తుంది, మరొక క్షణం ఏమీలేదు అనిపిస్తుంది. ఒక క్షణం ఆమె బొటనవేల పరిమాణంలో ఉంటుంది, ఇంకొక క్షణం అంతా ఆకాశాన్ని నింపుతుంది.
యస్మాత్ సా కలనా దేవీ సంవిచ్ఛక్తిర్ జగన్మయీ । అనన్తా పరమాకాశకోశశుద్ధశరీరిణీ
ఎందుకంటే ఆమెనే ఆ కొలిచే శక్తి, ఆ దేవత, ఆ చైతన్యశక్తి, జగత్తంతా వ్యాపించినది—ఆమెకు అంతం లేదు, పరమాకాశపు స్వచ్ఛమైన శరీరం కలది.
కాలత్రయస్థితజగత్త్రితయామ్బరాఙ్గీ చిత్ సా తథా కచతి తేన తథాస్థితేన । రూపేణ చిత్రకృదుదారమనస్స్థచిత్రసంసారజాలసదృశేన కచజ్జవేన
ఆ చైతన్యం మూడు కాలాల్లో నిలిచిన మూడు లోకాలకూ ఆకాశవస్త్రధారిణిగా ఉంటుంది. అలా ఉండే ఆమె, చిత్రకారుడి మనస్సులో పుట్టే అద్భుత చిత్రాల్లా, ఈ సంసారజాలం వేగంగా కదిలే ఆటలాగా, అనేక రూపాల్లో ప్రవర్తిస్తుంది.
సర్గాత్మకం వపుర్ అనేకచిదాత్మకత్వాత్ సంశాన్తఖైకవపుర్ ఏకవిదాత్మకత్వాత్ । ఏకం నిమేషణసమున్మిషితైకరూపం సా బిభ్రతీ వపుర్ అనన్తమ్ అనాది భాతి
ఆమె రూపమే సృష్టికి మూలం, ఎందుకంటే ఆమెకు అనేక విధాలైన చైతన్యం ఉంది. కానీ ఒకే ఆకాశంలా ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు ఆమె రూపం ఒక్కటే. కళ్లుమూసి తెరిచే క్షణంలో ఒకే రూపంగా, అనంతమైనది, ఆదిలేనిదిగా ఆమె ప్రకాశిస్తుంది.
తస్యాం విభాతి తద్ అనన్తశిలాత్మకోశలేఖాబ్జచక్రరచనాదివద్ ఏవ దృశ్యమ్ । వ్యోమాత్మకం గగనమాత్రశరీరవత్యాం చిత్త్వాద్ ద్రవాజ్ జలధికోశ ఇవోర్మిలేఖాః
ఆమెలో ఆ అనంతమైన, స్వచ్ఛమైన హృదయం ప్రకాశిస్తుంది. అది గగనంలో కనిపించే వలయాలు, పద్మాలు, గీతలు లాగానే ఉంటుంది. ఆమె శరీరం అంతా ఆకాశమే అయినప్పుడు, ఆ చైతన్యం సముద్రపు అలలపై కనిపించే రేఖల్లా, ఆకాశంలో కనిపించే ఆకారాల్లా మెరిసిపోతుంది.
మహతీ భైరవీ దేవీ నృత్యతḫ పూరితామ్బరా । తస్య కల్పాన్తరుద్రస్య సా పురో భైరవాకృతేః
ఆ మహా భయంకరమైన దేవి ఆకాశాన్ని నిండేలా నాట్యం చేస్తుంది. యుగాంతంలో ఉద్భవించే రుద్రుని ముందర ఆమె భయానక రూపంతో నిలుస్తుంది.
సిరామర్మాశ్రితోగ్రాగ్నిదగ్ధస్థాణువనావనిః । కల్పాన్తవాతవ్యాధూతా వనమాలేవ నృత్యతి
ఆమె నాడులు, మర్మస్థానాలు ఉగ్రమైన అగ్నిలో కాలిపోయి, యుగాంతపు గాలిలో ఊగిపడే అడవి లాగా, చెట్లు నేలకే కరిగిపోయినట్టు, ఆమె కూడా నాట్యం చేస్తుంది.
కుణాలోలూఖలబృసీహలశూర్పకరణ్డకైః । ముసులోదఞ్చనస్థాలీకుమ్భస్రగ్దామధారిణీ
ఆమె చేతిలో పగిలిన ఊకాళ్లు, ఉలకలు, లంగళ్ళు, వడపోతలు, పలకలు ఉన్నాయి. ఆమె ముసలును, తవును, కుండను, పాత్రలతో చేసిన హారాలను ధరించి ఉంటుంది.
ఏవంవిధానాం స్రగ్దామజాలానాం కుసుమోత్కరమ్ । కిరన్తీ సంసృజన్తీ చ నృత్తక్షుబ్ధాక్షయం తతమ్
అలాంటి పూలహారాలు, పూలమాలలు, ఎన్నో పుష్పగుచ్ఛాలు చల్లుతూ, అల్లుతూ, నాట్య ఉల్లాసంలో చుట్టూ విస్తరించాయి.
వన్ద్యమానస్ తయా సో ఽపి తథైవాకాశభైరవః । తథైవ వితతాకారస్ తదోచ్చైḫ పరినృత్యతి
ఆమెను పూజించగా, ఆకాశ భైరవుడు కూడా అదే విధంగా, తన రూపాన్ని విస్తరించి, గొప్ప ఉత్సాహంతో నాట్యం చేస్తాడు.
డిమ్బం డిమ్బం కుడిమ్బం పచ మన డుహ మా ఝమ్ ప్రఝమ్ ప్రం ప్రఝమ్ ప్రం తృల్లం తృల్లం తృతృల్లం తృఖలు ఖలుమయం ఖఙ్ఖమం ఖఙ్ఖమఙ్ఖమ్ । గుం హం గుం హం తు గుం హం గుడులడుడుముడం డాడిమాడిం డుడేతి నృత్యన్తీ శబ్దవాద్యైḫ ప్రలయపితృవనే శ్రేయసే వో ఽస్తు కాలీ
డింబ డింబ కుడింబ, పచ మన, డుహ మ జ్హం, ప్రజ్హం ప్రం ప్రజ్హం ప్రం, త్రిల్లం త్రిల్లం తృత్రిల్లం త్ర్ఖలు ఖలుమయం ఖంకమం ఖంకమంకం; గుం హం గుం హం, గుం హం గుడులడుడుముడం, డాడిమాడి డుడేటి—ఈ శబ్దాలు, వాద్యాలతో కలసి, ప్రళయ పితృవనంలో నాట్యం చేస్తూ, కాళీ మీకు మంగళం కలిగించుగాక.
బద్ధ్వా ఖట్వాఙ్గశృఙ్గే కపిలమ్ ఉరుజటామణ్డలం పద్మయోనేẖ కృత్వా దైత్యోత్తమాఙ్గైస్ స్రజమ్ ఉరసి శిరశ్శేఖరం తార్క్ష్యపక్షైః । పూర్ణం రక్తాసవానాం యమమహిషమహాశృఙ్గమ్ ఆదాయ పాణౌ పాయాద్ వో వన్ద్యమానḫ ప్రలయముదితయా భైరవẖ కాలరాత్ర్యా
ఖట్వాంగం పై తన గోధుమవర్ణ జటలను కట్టుకుని, దైత్యుల తలలతో తన ఛాతిపై హారం, గరుడ పక్షాలతో తలపై కిరీటం ధరించి, యమ మహిషపు కొమ్ములో నిండుగా రక్తాసవాన్ని చేత పట్టుకుని, ప్రళయానందంతో కాలరాత్రితో కూడి పూజింపబడే భైరవుడు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక.
కిమ్ ఏతద్ భగవన్ సర్వనాశే నృత్యతి కేవ సా । కిం శూర్పహలకుమ్భాద్యైస్ తస్యాస్ స్రగ్దామధారణమ్
భగవంతుడా! ఇది ఏమిటి? సర్వనాశన సమయంలో ఎవరు నృత్యం చేస్తున్నారు? ఆమె ఎవరు? ఆమె ఎందుకు శూపం, పలక, కుండలు లాంటి వాటితో చేసిన హారాలను ధరించింది?
కిం నష్టం త్రిజగద్ భూయẖ కిం కాల్యా దేహసంస్థితమ్ । పరినృత్యతి నిర్వాణం కథం పునర్ ఉపాగతమ్
మూడు లోకాలు మళ్లీ నశించాయా? కలియుగం మానవ దేహంలో స్థిరమైందా? ఆమె ఎలా నృత్యం చేస్తోంది? ముక్తి మళ్లీ ఎలా వచ్చింది?
నాసౌ పుమాన్ న చాసౌ స్త్రీ న తన్ నృత్తం న తావ్ ఉభౌ । తథాభూతే తథాచారే ఆకృతీ న చ తే తయోః
ఆమె పురుషుడు కాదు, స్త్రీ కూడా కాదు. అది నృత్యం కాదు. ఇద్దరూ కలసి కూడా కాదు. అలాంటి స్థితిలో, అలాంటి ప్రవర్తనలో, వారిద్దరికీ చెందిన రూపం లేదు.
అనాది చిన్మాత్రనభో యత్ తత్ కారణకారణమ్ । అనన్తం శాన్తమ్ ఆభాసమాత్రమ్ ఆతతమ్ అవ్యయమ్
ఆది లేని, చైతన్యమే ఆకాశంగా ఉన్నది, కారణాలకు కారణమైనది, అనంతమైనది, శాంతమైనది, కేవలం ప్రతిబింబంలా ఉన్నది, అన్నింటిలో వ్యాపించినది, అవినాశమైనది.
శివం తత్ స శివస్ సాక్షాల్ లక్ష్యతే భైరవాకృతిః । తథాస్థితో జగచ్ఛాన్తౌ పరమాకాశ ఏవ సః
ఆ శుభమైనదే పరమేశ్వరుడు, భైరవుని రూపంగా ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తాడు. ఈ విధంగా జగత్తు శాంతిలో స్థిరంగా ఉండే ఆయనే పరమాకాశం.
చేతనత్వాత్ తథాభూతస్ స్వభావవిభవాద్ ఋతే । స్థాతుం న యుజ్యతే తస్య యథా హేమ్నో నిరాకృతేః
ఆయనకు చైతన్యం, స్వభావబలమూ లేకుండా ఉండడం అసాధ్యం; అది ఎలా అంటే, బంగారం ఆకారం లేకుండా ఉండలేనట్టు.
కథమ్ ఆస్తాం వద ప్రాజ్ఞ చిన్మాత్రం చేతనం వినా । కథమ్ ఆస్తాం వద ప్రాజ్ఞ మరిచం తిక్తతాం వినా
ప్రజ్ఞావంతుడా, చైతన్యం లేకుండా శుద్ధ చైతన్యం ఎలా ఉండగలదు? చెప్పు. అలాగే, మిరపకాయకు తీపి లేకుండా దాని రుచి ఎలా ఉంటుందో చెప్పు.
కటకాది వినా హేమ కథమ్ ఆస్తాం విలోక్యతామ్ । కథం స్వభావేన వినా పదార్థస్య భవేత్ స్థితిః
వెల్లి, కంకణం లాంటి వస్తువులు లేకుండా బంగారం ఎలా కనిపిస్తుంది? గమనించు. అలాగే, దాని స్వభావం లేకుండా ఏ వస్తువు ఎలా నిలుస్తుంది?
వినా తిష్ఠతి మాధుర్యం కథయేక్షురసẖ కథమ్ । నిర్మాధుర్యశ్ చ యశ్ చేక్షురసో న హి స తద్రసః
ఒక్కటే చెప్పు, చెరకు రసం లేకుండా తీపి ఎలా ఉంటుంది? అలాగే తీపి లేకుండా ఉన్న చెరకు రసం, అది నిజంగా చెరకు రసం కాదు.
అచేతనం యచ్ చిన్మాత్రం న తచ్ చిన్మాత్రమ్ ఉచ్యతే । న చ చిన్మాత్రనభసో నష్టం క్వచన యుజ్యతే
ప్రజ్ఞ లేకుండా ఉన్న శుద్ధ చైతన్యం, దానిని శుద్ధ చైతన్యమనే పిలవరు. అలాగే శుద్ధ చైతన్యాకాశం ఎప్పుడూ నశించదు.