విశదాకాశసఙ్కాశే స్వప్నాఞ్జనపురోపమే । అఙ్గే తస్యా బృహజ్జఙ్ఘే పిణ్డాదర్శసమత్విషి
ఆమె విస్తారమైన తొడలు నిర్మలమైన ఆకాశంలా, కలల నగరంలా నలుపు రంగుతో మెరిసిపోతున్నాయి. వాటిపై గోపురాలు స్ఫటికపు ప్రకాశంతో వెలిగిపోతున్నాయి.
విన్ధ్యో నృత్యతి కాఞ్చనాచలవనే సహ్యశ్ చ మహ్యాం గిరిẖ కైలాసో మలయో మహేన్ద్రశిఖరే క్రౌఞ్చాచలే మన్దరః । గోకర్ణో గగనాఙ్గనే వసుమతీ విద్యాధరాణాం పురే సర్వా జఙ్గమతాం గతా వనభువస్ తస్యాశ్ శరీరే తదా
వింధ్య పర్వతం బంగారు కొండల అడవుల్లో నాట్యం చేస్తోంది, సహ్య పర్వతం భూమిపై సంచరిస్తోంది, కైలాసం, మలయ, మహేంద్ర పర్వతాలు తమ శిఖరాలపై మెరిసిపోతున్నాయి. క్రౌంచ, మందర, గోకర్ణ పర్వతాలు ఆకాశ విహారంలో ఉన్నాయి. భూమి దేవతల నగరాల్లో విహరిస్తోంది. అప్పుడు ఆమె శరీరంలో అన్ని అడవులు, భూములు కదిలేలా మారిపోయాయి.
అబ్ధిర్ నృత్యతి పర్వతే గిరిర్ అపి ప్రోచ్చైర్ నభẖకోటరే వ్యోమాపీన్దుదివాకరర్క్షవలితం భూమేర్ అధస్తాద్ గతమ్ । సద్వీపాచలపత్తనో వనగణḫ ప్రోత్కీర్ణపుష్పో దివి వ్యాలోలం జగద్ అమ్బుధావ్ ఇవ తృణం దిక్చక్రకే భ్రామ్యతి
వ్యోమ్ని భ్రమన్తి గిరయో ఽమ్బుధయో దిగన్తలోకాన్తరాణి పురపత్తనమణ్డలాని । నద్యస్ సరాంసి మకురాన్తర్ అశేషబద్ధవాతావకీర్ణతృణపర్ణగణక్రమేణ
పర్వతాలు, సముద్రాలు, దిక్కుల సరిహద్దులు, లోకాల మధ్య భాగాలు, పట్టణాల వలయాలు అన్నీ ఆకాశంలో తిరుగుతున్నాయి. నదులు, సరస్సులు, చెరువులు, వాటిలో గాలికి ఎగిరిపోయిన గడ్డి, ఆకుల సమూహాలు అన్నీ వరుసగా ఎక్కడికక్కడ కదులుతున్నాయి.
మత్స్యాశ్ చరన్తి చ మరౌ వరవారిణీవ వ్యోమ్ని స్థిరాణి నగరాణి భువీవ భాన్తి । ఖే భూర్ అధో గగనమ్ అక్షయవారివాహమ్ ఉత్పాతవాతపరివృత్తగిరిస్థితం తత్
చేపలు సముద్రంలో అందమైన ప్రవాహంలో ఈదుతున్నట్లుగా, నగరాలు ఆకాశంలో స్థిరంగా భూమిపైన ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి. భూమి క్రింద ఉంది, పైకి ఆకాశం అనంతమైన నీటితో నిండిపోయి ఉంది. పర్వతాలు తుఫాను గాలులకు తిప్పబడి, వాటిలో నిలిచిపోయాయి.
ఋక్షోత్కరో భ్రమతి దీపసహస్రయన్త్రచక్రభ్రమేణ మణివర్షణమేఘచారుః । అన్తర్ బహిశ్ చ చకితైḫ ప్రణయేన ముక్తం విద్యాధరామరగణైర్ ఇవ పుష్పవర్షమ్
నక్షత్ర సమూహం వేల దీపాల యంత్రచక్రంలా తిరుగుతోంది, అది రత్నవర్షం కురిపించే మేఘంలా అందంగా ఉంది. లోపల బయట, ఆశ్చర్యంతో, ప్రేమతో, అది విద్యాధరులు, దేవతలు పుష్పవర్షం కురిపించినట్లు వర్షంలా జారిపడుతోంది.
సంహారసర్గనిచయా దినరాత్రిభాగే బిన్దూపమా రజనయో దివసోత్కరాశ్ చ । కృష్ణాస్ సితాశ్ చ పరితో ఽమలశుక్లకృష్ణస్వాదర్శమణ్డలవద్ ఆకులమ్ ఉల్లసన్తి
సృష్టి, లయాలూ, రాత్రి, పగలు ఇలా విడగొట్టి చూస్తే, అవన్నీ నీటి చుక్కల్లా మెరిసిపోతున్నాయి. రాత్రులు బొట్టు లాంటి చీకటిగా, పగళ్ళు కాంతిరేఖల్లా వెలుగుగా కనిపిస్తున్నాయి. చుట్టూ నల్లగా, తెల్లగా కలిసిపోయి, ముదురు తెల్లనైన అద్దంలో ప్రతిబింబంలా అవన్నీ కలగలిసి మెరుస్తున్నాయి.
రత్నాని భాస్కరనిశాకరమణ్డలాని తారోత్కరాస్ తరలకాన్తిభృతశ్ చ హారాః । స్వచ్ఛామ్బరాణి వలితాని మహామ్బరాణి కుర్వన్త్య్ అనారతమ్ అనల్పమ్ అలాతలేఖాః
రత్నాలు, సూర్య చంద్రుల వలయాలు, నక్షత్ర సమూహాలు, మెరుస్తున్న హారాలు, పారదారమైన వస్త్రాలు, మడివేసిన విశాలమైన ఆకాశాలు — ఇవన్నీ ఎప్పటికప్పుడు అగ్నిరేఖల్లా ఎన్నో అక్షరాల్లేని గీతలను సృష్టిస్తూ ఉంటాయి.
కల్పాన్తకాలవిలుఠత్త్రిజగన్మణీని వ్యావర్తనైర్ ఝగితిజాతఝణజ్ఝణాని । తేజాంసి సన్తతతయోర్ధ్వమ్ అధశ్ చ యాన్తి నానావిధాని గుణవన్తి విభూషణాని
యుగాంతంలో కాలం తిప్పి వేసే మూడు లోకాల రత్నాలు తిరుగుతూ ఎప్పుడూ గుంజున గుంజున శబ్దం చేస్తుంటాయి. ఆ ప్రకాశశక్తులు ఎప్పుడూ పైకి, కిందకి కదులుతూ, అనేక రూపాల్లో, మంచి లక్షణాలతో అలంకారాలుగా మారిపోతుంటాయి.
సఙ్గ్రామమత్తభటఖడ్గమరీచివీచిశ్యామాయమానసకలాతపవాసరాణామ్ । వ్యావృత్తిభిర్ విలుఠతామ్ అపి సుస్థిరాణామ్ ఆకర్ణ్యతే కలకలో జనమణ్డలానామ్
యుద్ధంలో మత్తులో మునిగిపోయిన యోధుల ఖడ్గాల తళతళలు, ఆ అలలు చీకటిగా మెరుస్తూ, ఎంత స్థిరంగా ఉన్నవారిలోనూ జనసమూహాల కలహం వినిపిస్తుంది. ఆ జన సందోహాల తిరుగుడుతో కలకలం ఎప్పుడూ ఉట్టిపడుతుంది.
బ్రహ్మేన్ద్రవిష్ణుహరవహ్నిరవీన్దుపూర్వా దేవాసురాḫ పరివివృత్తిభిర్ ఆపతన్తః । అన్యోఽన్యమ్ ఏవ వివిధా ఉపయాన్తి యాన్తి వాతావధూతమషకాశనివిభ్రమేణ
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, విష్ణువు, శివుడు, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, దేవతలు, అసురులు — వీరందరూ ఎప్పుడూ తిరుగుతూ, ఒకరినొకరు చేరుతూ, వదిలిపోతూ, గాలిలో ఎగురుతున్న దోమల గుంపుల్లా చెల్లాచెదురవుతుంటారు.
సంహారసర్గసుఖదుẖఖభవాభవేహానీహానిషేధవిధిజన్మమృతిభ్రమాద్యాః । సార్ధం పృథక్ చ విలసన్తి సదైవ సర్వే వ్యామిశ్రతామ్ ఉపగతా అపి తత్ర భావాః
వినాశం, సృష్టి, సుఖం, దుఃఖం, ఉనికి, లేనితనం, ప్రయత్నం, అలసత్వం, నిషేధం, ఆజ్ఞ, జననం, మరణం, మాయ — ఇవన్నీ కలిసికూడా, విడివిడిగానూ ఎప్పుడూ కనిపిస్తూనే ఉంటాయి; కలిసిపోయినప్పటికీ వాటి స్వభావాలు వేరే వేరేగానే ఉంటాయి.
భావోద్భవస్థితివిపత్కరణభ్రమాణాం సంహారసర్గభువనావనివిభ్రమాణామ్ । మిథ్యైవ ఖే ప్రకచతాం ఖశరీరకాణాం సంలక్ష్యతే ఽత్ర న మనాగ్ అపి నామ సఙ్ఖ్యా
భావాల ఉద్భవం, నిలుపుదల, నాశనం, కారణాల గందరగోళం, లోకాల సృష్టి, వినాశనం — ఇవన్నీ ఆకాశంలాంటి శరీరాల్లో కేవలం ఊహలోనే కనిపిస్తాయి; ఇక్కడ నిజంగా ఏదీ లెక్కించదగినదిగా ఉండదు.
ఉత్పాతశాన్తిమరణోత్సవయుద్ధసామ్యవిద్వేషరాగభయవిశ్వసనాది తత్ర । ఏకత్ర కోశ ఇవ రత్నచయో విభాతి నానారసాప్రతిఘసర్గపరమ్పరం తత్
అపాయం, శాంతి, మరణం, ఉత్సవం, యుద్ధం, సమతా, శత్రుత్వం, మమకారం, భయం, నమ్మకం — ఇవన్నీ ఒకేచోట, రత్నాల గుహలా, ఎన్నో రుచులతో ఆపకుండా వరుసగా మెరిసిపోతుంటాయి.
తస్యాశ్ చిదమ్బరమయే వపుషి స్వభావభూతాస్ స్ఫుటానుభవభావజగద్వ్యవస్థాః । సర్గక్షయా మలినదృక్కలితామ్బరస్థకేశోణ్డుకస్ఫురణవత్ పరితస్ స్ఫురన్తి
ఆ చైతన్యాకాశరూపమైన స్వరూపంలో, సృష్టి-లయాల వల్ల కలుషితమైన ధూపరేణువులు సూర్యకిరణంలో మెరుస్తున్నట్టు, అనుభవాలూ, జగత్తు ఏర్పాట్లు అన్నీ సహజంగా చుట్టూ మెరిసిపోతుంటాయి.
జగత్ సఙ్క్సుబ్ధమ్ అక్షుబ్ధం దృశ్యతే ఽస్థితిసంస్థితి । సఞ్చాల్యమానమకురప్రతిబిమ్బ ఇవ స్థితమ్
ఈ జగత్తు ఒక్కోసారి కలకలమయంగా, ఒక్కోసారి ప్రశాంతంగా కనిపిస్తుంది. అది కదులుతున్న కోతి ప్రతిబింబం అద్దంలో ఎలా కదిలినట్టు కనిపించి, నిజంగా మాత్రం కదలదో, అలాగే ఉంటుంది.
నృత్తస్థపూతా అప్య్ అన్తర్ జగదర్థాḫ ప్రతిక్షణమ్ । స్థితిం త్యజన్తి గృహ్ణన్తి బాలసఙ్కల్పసర్గవత్
లోపల నాట్యం చేసేవీ, నిలబడినవీ, పవిత్రమైనవీ అనిపించే జగత్తులోని వస్తువులు కూడా ప్రతి క్షణం తమ స్థితిని వదిలి, కొత్తదాన్ని స్వీకరిస్తుంటాయి. ఇది పిల్లవాడి ఊహలో సృష్టించబడే వస్తువుల్లా ఉంటుంది.
క్రియాశక్తిశరీరే ఽన్తḫ పూయమానా అనారతమ్ । రాశీభూయ విశీర్యన్తే జగన్ముద్గకణోత్కరాః
క్రియాశక్తి అనే శరీరంలో, ఎప్పుడూ పవిత్రత కలిగిస్తూ, జగత్తు అన్నీ గింజల గుట్టలవలె ఏర్పడి, మళ్లీ విడివిడిగా చెల్లాచెదురవుతూ ఉంటాయి.
క్షణమ్ ఆలక్ష్యతే కిఞ్చిన్ న కిఞ్చిద్ అపి సా క్షణమ్ । క్షణమ్ అఙ్గుష్ఠమాత్రైవ క్షణమ్ ఆకాశపూరిణీ
ఒక క్షణం ఆమె ఏదోగా కనిపిస్తుంది, మరొక క్షణం ఏమీలేదు అనిపిస్తుంది. ఒక క్షణం ఆమె బొటనవేల పరిమాణంలో ఉంటుంది, ఇంకొక క్షణం అంతా ఆకాశాన్ని నింపుతుంది.
యస్మాత్ సా కలనా దేవీ సంవిచ్ఛక్తిర్ జగన్మయీ । అనన్తా పరమాకాశకోశశుద్ధశరీరిణీ
ఎందుకంటే ఆమెనే ఆ కొలిచే శక్తి, ఆ దేవత, ఆ చైతన్యశక్తి, జగత్తంతా వ్యాపించినది—ఆమెకు అంతం లేదు, పరమాకాశపు స్వచ్ఛమైన శరీరం కలది.
కాలత్రయస్థితజగత్త్రితయామ్బరాఙ్గీ చిత్ సా తథా కచతి తేన తథాస్థితేన । రూపేణ చిత్రకృదుదారమనస్స్థచిత్రసంసారజాలసదృశేన కచజ్జవేన
ఆ చైతన్యం మూడు కాలాల్లో నిలిచిన మూడు లోకాలకూ ఆకాశవస్త్రధారిణిగా ఉంటుంది. అలా ఉండే ఆమె, చిత్రకారుడి మనస్సులో పుట్టే అద్భుత చిత్రాల్లా, ఈ సంసారజాలం వేగంగా కదిలే ఆటలాగా, అనేక రూపాల్లో ప్రవర్తిస్తుంది.
సర్గాత్మకం వపుర్ అనేకచిదాత్మకత్వాత్ సంశాన్తఖైకవపుర్ ఏకవిదాత్మకత్వాత్ । ఏకం నిమేషణసమున్మిషితైకరూపం సా బిభ్రతీ వపుర్ అనన్తమ్ అనాది భాతి
ఆమె రూపమే సృష్టికి మూలం, ఎందుకంటే ఆమెకు అనేక విధాలైన చైతన్యం ఉంది. కానీ ఒకే ఆకాశంలా ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు ఆమె రూపం ఒక్కటే. కళ్లుమూసి తెరిచే క్షణంలో ఒకే రూపంగా, అనంతమైనది, ఆదిలేనిదిగా ఆమె ప్రకాశిస్తుంది.
తస్యాం విభాతి తద్ అనన్తశిలాత్మకోశలేఖాబ్జచక్రరచనాదివద్ ఏవ దృశ్యమ్ । వ్యోమాత్మకం గగనమాత్రశరీరవత్యాం చిత్త్వాద్ ద్రవాజ్ జలధికోశ ఇవోర్మిలేఖాః
ఆమెలో ఆ అనంతమైన, స్వచ్ఛమైన హృదయం ప్రకాశిస్తుంది. అది గగనంలో కనిపించే వలయాలు, పద్మాలు, గీతలు లాగానే ఉంటుంది. ఆమె శరీరం అంతా ఆకాశమే అయినప్పుడు, ఆ చైతన్యం సముద్రపు అలలపై కనిపించే రేఖల్లా, ఆకాశంలో కనిపించే ఆకారాల్లా మెరిసిపోతుంది.
మహతీ భైరవీ దేవీ నృత్యతḫ పూరితామ్బరా । తస్య కల్పాన్తరుద్రస్య సా పురో భైరవాకృతేః
ఆ మహా భయంకరమైన దేవి ఆకాశాన్ని నిండేలా నాట్యం చేస్తుంది. యుగాంతంలో ఉద్భవించే రుద్రుని ముందర ఆమె భయానక రూపంతో నిలుస్తుంది.
సిరామర్మాశ్రితోగ్రాగ్నిదగ్ధస్థాణువనావనిః । కల్పాన్తవాతవ్యాధూతా వనమాలేవ నృత్యతి
ఆమె నాడులు, మర్మస్థానాలు ఉగ్రమైన అగ్నిలో కాలిపోయి, యుగాంతపు గాలిలో ఊగిపడే అడవి లాగా, చెట్లు నేలకే కరిగిపోయినట్టు, ఆమె కూడా నాట్యం చేస్తుంది.
కుణాలోలూఖలబృసీహలశూర్పకరణ్డకైః । ముసులోదఞ్చనస్థాలీకుమ్భస్రగ్దామధారిణీ
ఆమె చేతిలో పగిలిన ఊకాళ్లు, ఉలకలు, లంగళ్ళు, వడపోతలు, పలకలు ఉన్నాయి. ఆమె ముసలును, తవును, కుండను, పాత్రలతో చేసిన హారాలను ధరించి ఉంటుంది.
ఏవంవిధానాం స్రగ్దామజాలానాం కుసుమోత్కరమ్ । కిరన్తీ సంసృజన్తీ చ నృత్తక్షుబ్ధాక్షయం తతమ్
అలాంటి పూలహారాలు, పూలమాలలు, ఎన్నో పుష్పగుచ్ఛాలు చల్లుతూ, అల్లుతూ, నాట్య ఉల్లాసంలో చుట్టూ విస్తరించాయి.
వన్ద్యమానస్ తయా సో ఽపి తథైవాకాశభైరవః । తథైవ వితతాకారస్ తదోచ్చైḫ పరినృత్యతి
ఆమెను పూజించగా, ఆకాశ భైరవుడు కూడా అదే విధంగా, తన రూపాన్ని విస్తరించి, గొప్ప ఉత్సాహంతో నాట్యం చేస్తాడు.
డిమ్బం డిమ్బం కుడిమ్బం పచ మన డుహ మా ఝమ్ ప్రఝమ్ ప్రం ప్రఝమ్ ప్రం తృల్లం తృల్లం తృతృల్లం తృఖలు ఖలుమయం ఖఙ్ఖమం ఖఙ్ఖమఙ్ఖమ్ । గుం హం గుం హం తు గుం హం గుడులడుడుముడం డాడిమాడిం డుడేతి నృత్యన్తీ శబ్దవాద్యైḫ ప్రలయపితృవనే శ్రేయసే వో ఽస్తు కాలీ
డింబ డింబ కుడింబ, పచ మన, డుహ మ జ్హం, ప్రజ్హం ప్రం ప్రజ్హం ప్రం, త్రిల్లం త్రిల్లం తృత్రిల్లం త్ర్ఖలు ఖలుమయం ఖంకమం ఖంకమంకం; గుం హం గుం హం, గుం హం గుడులడుడుముడం, డాడిమాడి డుడేటి—ఈ శబ్దాలు, వాద్యాలతో కలసి, ప్రళయ పితృవనంలో నాట్యం చేస్తూ, కాళీ మీకు మంగళం కలిగించుగాక.
బద్ధ్వా ఖట్వాఙ్గశృఙ్గే కపిలమ్ ఉరుజటామణ్డలం పద్మయోనేẖ కృత్వా దైత్యోత్తమాఙ్గైస్ స్రజమ్ ఉరసి శిరశ్శేఖరం తార్క్ష్యపక్షైః । పూర్ణం రక్తాసవానాం యమమహిషమహాశృఙ్గమ్ ఆదాయ పాణౌ పాయాద్ వో వన్ద్యమానḫ ప్రలయముదితయా భైరవẖ కాలరాత్ర్యా
ఖట్వాంగం పై తన గోధుమవర్ణ జటలను కట్టుకుని, దైత్యుల తలలతో తన ఛాతిపై హారం, గరుడ పక్షాలతో తలపై కిరీటం ధరించి, యమ మహిషపు కొమ్ములో నిండుగా రక్తాసవాన్ని చేత పట్టుకుని, ప్రళయానందంతో కాలరాత్రితో కూడి పూజింపబడే భైరవుడు మిమ్మల్ని రక్షించుగాక.
సముద్రం కొండపై నాట్యం చేస్తోంది, ఆ కొండ ఆకాశపు గర్భంలో ఎత్తుగా నిలిచింది. ఆకాశం చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలతో అలంకరించబడి ఉంది, భూమి క్రింద ఉంది. ద్వీపాలు, పర్వతాలు, పట్టణాలు, అరణ్యాలు, వాటిలో విరిగిపడిన పువ్వులతో కూడి, ఆకాశంలో తేలుతూ తిరుగుతున్నాయి. ఈ లోకం దిక్కుల చక్రంలో గడ్డి తంతువులా తిరుగుతూ, సముద్రంలో తేలుతున్నట్లుగా ఉంది.