ఉహ్యన్తే మేరవో యేన తేన నిశ్శ్వాసవాయునా । ఘనఘుఙ్ఘుమదిగ్వక్త్రగగనోగ్రాఙ్గఘోషిణా
ఆమె శ్వాస తీవ్రమైన గాలిలా గర్జిస్తూ, మేరు పర్వతాలను కూడా కదిలించగా, ఆమె భయంకరమైన నోళ్ల గర్జనతో ఆకాశం మారుమోగింది.
ఘనమారుతఘూత్కారైẖ క్ష్వేడాగేయం ప్రగాయతా । నియతానునయేనేవ వలితాస్యానువృత్తినా
గాఢమైన గాలుల అరుపులతో పాట పాడుతూ, ఆమె నోరు ఎప్పుడూ వంచి, నిరంతరం వేదనతో కూడిన గానం వినిపించినట్టు ఉంది.
తతో నృత్తవశావేశాద్ వర్ధమానశరీరిణీ । మయా దృష్టావధానేన గగనాభోగపూరిణీ
ఆమె నాట్యములో లీనమై, దేహం విస్తరించుకుంటూ, ఆకాశాన్ని నిండుగా పరచుతూ, నేను ఎంతో ఆసక్తిగా ఆమెను చూశాను.
యావత్ తయా ధృతా దేహే హేలావలనసారవా । మాలా మలయకైలాససహ్యమన్దరమేరుభిః
ఆమె తన రూపాన్ని ఆడిస్తూ, అలసత్వంగా ఊగిపోతూ ఉన్నంత కాలం, మాలయ, కైలాస, సహ్య, మందర, మెరు పర్వతాలతో తయారైన హారాన్ని ధరించింది.
ఆసంస్ తస్యా యుగాన్తాభ్రమాలికాḫ పట్టపట్టికాః । ఆదర్శమణ్డలాన్య్ అగ్రే త్రీణి లోకాన్తరాణి చ
ఆమె వస్త్రపు అంచులు యుగాంతంలో ఏర్పడే మేఘపంక్తుల్లా కనిపించాయి; ఆమె ముందు అద్దంలాంటి వలయాలు, వాటిలో మూడు లోకాలు కనిపించేవి.
కర్ణయోర్ హిమవన్మేరూ రుప్యకాఞ్చనపుత్రికే । బ్రహ్మాణ్డఘుర్ఘురైర్ మాలా మహతీ కటిమేఖలా
ఆమె చెవులలో వెండి, బంగారం తో చేసిన చిన్న హిమవంతు, మెరు పర్వతాలు అలంకరించబడ్డాయి; ఆమె నడుము చుట్టూ బ్రహ్మాండాల హారంగా మ్రోగుతున్న గొప్ప మెఖల ధరించబడింది.
స్రజẖ కులాచలైశ్ శృఙ్గవనపత్తనగుచ్ఛకాః । తరత్పురవరద్వీపగ్రామపేలవపల్లవాః
ఆమె ధరించిన హారాలు పర్వతశిఖరాలు, అరణ్యాలు, పట్టణాలు సమూహాల్లా కనిపించేవి. అందులోని గ్రామాలు, నగరాలు, ద్వీపాలు నాజూకైన ఆకుల్లా మెరిసేవి.
అస్యా అఙ్గేషు దృష్టాని పురాణి నగరాణి చ । ఋతవశ్ చ త్రయో లోకా మాసాహోరాత్రమాలికాః
ఆమె అవయవాలపై పాతకాలపు నగరాలు, పట్టణాలు కనబడేవి. మూడు ఋతువులు, లోకాలు, నెలలు, పగలు, రాత్రుల మాలలు అలంకరించబడ్డాయి.
ముక్తాలతాదికం నద్యẖ కాలిన్దీత్రిపథాదికాః । ధర్మాధర్మావ్ ఉభౌ కర్ణభూషణే చాన్యకర్ణయోః
పెర్ల మాలలు, ఇతర అలంకారాలుగా నదులు — యమునా, గంగ, ఇతర నదులు — మెరిసేవి. ధర్మం, అధర్మం రెండూ ఆమె చెవులకు ఆభరణాల్లా అలంకరించబడ్డాయి.
స్తనాస్ తస్యాస్ తు చత్వారస్ స్రవద్ధర్మపయోలవాః । వేదాస్ సకలశాస్త్రార్థచతుస్సంస్థానచూచుకాః
ఆమెకు నాలుగు స్తనాలు ఉండేవి, అవి ధర్మపాలు కారుతూ ఉండేవి. వేదాలు, అన్ని శాస్త్రార్థాలతో కూడిన నాలుగు విధాలుగా, ఆ స్తనాల ముద్దెలుగా మెరిసేవి.
త్రిశూలైḫ పట్టిసైḫ ప్రాసైశ్ శరశక్త్యృష్టిముద్గరైః । నిర్యదాయుధజాలాని స్రగ్దామాని బిభర్తి సా
ఆమె త్రిశూలాలు, కత్తులు, భల్లాలు, బాణాలు, శక్తులు, గొడ్డళ్లూ, గదలతో చేసిన హారాలు, గొలుసులు ధరించి ఉంటుంది.
చతుర్దశవిధా భూతజాతయో యాస్ సురాదికాః । తస్యాశ్ శరీరశాయిన్యస్ తా లోమావలయస్ స్థితాః
దేవతలతో మొదలయ్యే పద్నాలుగు రకాల భూతజాతులు ఆమె శరీరంలో నివసిస్తూ, ఆమె వెంట్రుకల వలయాల్లో స్థిరంగా ఉంటాయి.
తస్యాశ్ చ నగరగ్రామగిరయో దేహశాయినః । నృత్యన్త్యాస్ సహ నృత్యన్తి పునర్జన్మముదేవ తే
ఆమె శరీరంలో ఉన్న పట్టణాలు, గ్రామాలు, పర్వతాలు—all ఆమెతో పాటు నర్తించేటప్పుడు, అవి కూడా నాట్యం చేస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ జన్మించడం వల్ల ఆనందిస్తాయి.
జఙ్గమాత్మకమ్ ఏవైతజ్ జగద్ అస్థావరం తదా । నృత్యతీతి మయా జ్ఞాతం పరలోకే సుఖం స్థితమ్
ఈ జగత్తు—చలించేవి, నిలిచేవీ అన్నీ ఆమె స్వరూపమే అని నేను గ్రహించాను. ఆమె నాట్యం చేస్తే, అవన్నీ నాట్యం చేస్తాయి; పరలోకంలో అవి సుఖంగా ఉంటాయి.
నిగీర్ణం జగద్ అఙ్గస్థం కృత్వా తృప్తిమ్ ఉపాగతా । పరినృత్యతి సా మత్తా జగజ్జీర్ణాహిచాతకీ
తన అవయవాలలో ఉన్న ఈ లోకాన్ని పూర్తిగా మింగేసి, తృప్తిగా మత్తులో మునిగి, పాత పాము తినే చాతక పక్షిలా ఆనందంగా నాట్యం చేస్తోంది.
ఆదర్శప్రతిబిమ్బస్థమ్ ఇవాభాత్య్ అఖిలం జగత్ । తస్యా వపుషి విస్తీర్ణే ఖరూపిణి ఖరూపధృత్
ఆమె విస్తారమైన, గట్టిగా ఉన్న శరీరంలో, ఈ మొత్తం జగత్తు అద్దంలో ప్రతిబింబం పడినట్టు కనిపిస్తోంది.
తజ్జగన్నర్తనం చారు తద్దేహాదర్శసంస్థితమ్ । చిరం మయా తదా దృష్టమ్ అవినష్టం పురస్స్థితమ్
ఆమె శరీర అద్దంలో నిలిచిన ఆ అందమైన జగత్తు నాట్యాన్ని నేను చాలా కాలం పాటు, ఏ మాత్రం తగ్గకుండా, నా ముందే చూస్తూ ఉండిపోయాను.
వివలత్తారకాజాలం భ్రమత్పర్వతమణ్డలమ్ । మషకవ్యూహవద్ వాతవ్యాధూతామరదానవమ్
కదిలే నక్షత్రాల జాలం, తిరుగుతున్న పర్వతాల వలయం, గాలిలో ఊగిపోతున్న దేవతలు, దానవులు—all ఇవన్నీ దోమల గుంపుల్లా కనిపించాయి.
సఙ్గ్రామోన్ముక్తచక్రాభద్వీపార్ణవవృతామ్బరమ్ । హేలావివలనావర్తప్రౌఢశైలధరాతృణమ్
యుద్ధ ఘోషంతో ఆకాశం చుట్టుముట్టబడి, ద్వీపాల సముద్రంతో ఆవృతమై, అలలు ఆడుతూ కొండలు, గడ్డి తంతులు అన్నీ సమానంగా ఎత్తుకుని ఊగిపోతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
నీలమేఘాంశుకావృత్తివాతఘుఙ్ఘుమితామ్బరమ్ । కాష్ఠాద్ర్యస్థిపురాస్ఫోటపటత్పటపటారవమ్
నీలిమేఘాల చీరలతో ఆకాశం కప్పబడి, గాలివాటంతో గంభీరంగా మోగుతూ, చెక్కపర్వతాలు, పట్టణాలు కూలిపోతూ పటపటలతో ఉరుములా శబ్దించుతోంది.
జగత్పదార్థైర్ వ్యామిశ్రైర్ అమిశ్రైర్ మకురే యథా । వ్యాప్తమ్ ఆభోగిభాఙ్కరైర్ అఙ్గై రఙ్గభ్రమైస్ తథా
ఈ లోకం కలిసినవి, కలగని పదార్థాలతో అద్దంలో ప్రతిబింబంలా కనిపిస్తోంది. అందమైనవీ, భయంకరమైనవీ అయిన అవయవాలు రంగులాడుతూ, నాట్యమాడుతున్నట్టు వ్యాపించాయి.
మేరుర్ నృత్యతి లోలోచ్చకులాచలబృహద్భుజః । భ్రమదభ్రపటాటోపో నమత్తరుతనూరుహః
మేరుపర్వతం ఊగిపడే శిఖరాలతో గొప్ప చేతుల్లా నాట్యం చేస్తోంది. మేఘాల వాలువెల్లు తిరుగుతూ నమిలినట్లు, పక్షుల కేకలు, గడ్డి తడులు వణుకుతూ ఆ దృశ్యాన్ని అలంకరిస్తున్నాయి.
అత్యజన్తస్ సముద్రాస్ స్వం మర్యాదాముద్రణం ద్రుతాః । భూమేర్ నభస్తలం యాన్తి నభసో యాన్తి భూతలమ్
సముద్రాలు తమ సరిహద్దులను వేగంగా దాటి పోతూ, భూమి ఆకాశాన్ని ఎక్కుతుంది, ఆకాశం భూమిపైకి దిగిపోతుంది.
పురాణి ఘర్ఘరారావైర్ దృశ్యన్తే లుఠితాన్య్ అధః । సగృహాట్టాలవాస్తవ్యం న చ కిఞ్చిల్ లుఠత్య్ అధః
పాతకాలపు భవనాలు గొంతెమ్ము శబ్దంతో క్రింద పడిపోతున్నట్లు కనిపిస్తాయి. ఇళ్లూ, కోటలూ, వాటిలో నివసించే వాళ్లూ కలిసిపడి ఊగిపోతున్నా, నిజంగా ఏదీ పూర్తిగా క్రింద పడిపోదు.
తస్యాం భ్రమన్త్యాం చతురం చన్ద్రార్కా దినరాత్రయః । నఖాగ్రలేఖాలోకాన్తర్ భాన్తి కాఞ్చనసూత్రవత్
ఆ తిరుగుడులో చంద్రుడు, సూర్యుడు, పగలు, రాత్రి—allవీ వేళ్ల గోళ్ల చివర గీతల మధ్యలో బంగారు దారాల్లా మెరిసిపోతుంటాయి.
విభాన్తి వృష్టయస్ తస్యా ఘర్మార్తిజలజాలికాః । ఇవ నీహారహారిణ్యో లీలావారిదవాససః
అక్కడ వర్షాలు వేడి నీటి తుంపర్లా, ఆడుకుంటూ పారే నీటి వస్త్రాల్లా, పొగను పారద్రోలే నదుల్లా కనిపిస్తాయి.
ఖమ్ ఏవ తస్యాస్ సమ్పన్నం కవరీమణ్డలం బృహత్ । పాతాలం చరణా భూమిర్ ఉదరం బాహవో దిశః
ఆమెకు ఆకాశమే ఆమె జుట్టు చుట్టూ విస్తరించిన వలయంలా మారింది. పాతాళం ఆమె పాదాలవంటిది, భూమి ఆమె పొట్టలా, దిక్కులు ఆమె చేతులవంటివి.
ద్వీపాబ్ధయో ఽన్త్రావలయḫ పార్శుకాస్ సర్వపర్వతాః । ప్రాణాపానావలీదోలాḫ పవనస్కన్ధశాలికాః
ద్వీపాలు, సముద్రాలు ఆమె ఆంత్రాల వలయాలుగా మారాయి. పర్వతాలన్నీ ఆమె ప్రక్కలవంటివి. ఊపిరి పోసుకోవడం, వదిలిపెట్టడం పవన ధాన్యాల కాండాల్లా ఊగిపోతున్నాయి.
తదానుభూతం నృత్యన్త్యాస్ తస్యా వపుషి విస్తృతే । హిమవన్మేరుసహ్యాద్యైర్ దోలాన్దోలనమ్ అద్రిభిః
ఆమె నాట్యం చేస్తూ విస్తరించిన శరీరంపై, హిమవంతు, మేరు, సహ్యాదులు వంటి పర్వతాలు ఊయలల్లా ఊగిపోతున్నాయి.
తరదద్రిగుణాశ్ ఛాతా వలయన్త్యా తయా స్రజః । పునẖ కల్పాన్త ఆరబ్ధ ఇవ తాణ్డవహేలయా
మూడు గుణాలు, పర్వత శిఖరాలతో చేసిన హారాలు ఆమెను చుట్టుముట్టాయి. అది కల్పాంతంలో తాండవం ఆటలతో మొదలైనట్లుగా కనిపించింది.