తథా నామ సుదీర్ఘా సా యథా తస్యాశ్ శిరẖఖురమ్ । మయా దృష్టం ప్రయత్నేన చిరోర్ధ్వాధోగమాగమైః
ఆమె నిజంగా చాలా పొడవుగా ఉండి, ఆమె తల పాదం లాంటి ఆకారంలో ఉండేది. పైకి కిందకి చాలాసేపు చూసిన తర్వాతే నేను ఆ తలను గట్టిగా ప్రయత్నించి చూశాను.
ఆర్ద్రాన్త్రతన్త్రీగ్రథితశిరẖఖురకరోత్కరా । అమూలా సూత్రవలితా కణ్టకానామ్ ఇవ స్థలీ
ఆమె తల, చేతులు, కాళ్ళు చుట్టూ తడి ఆంత్రాలు, నరాలు గంతులుగా చుట్టుకుని ఉండేవి. అవి మూలం లేకుండా, తాడుల్లా ముడిపడి, ముల్లుల పొలాన్ని పోలి కనిపించేవి.
విశ్వరూపా యమార్కాదిశిరẖకమలజాలకైః । కృతమాలామలాలోకవాన్తవహ్నిమయాచలా
ఆమె విశ్వరూపిణిగా, యముడు, సూర్యుడు మొదలైనవారి తలలు కమలాల వలె అలంకరించబడిన జాలాలతో, నిర్మలమైన వెలుగు మాల ధరించి, నిప్పు ఉమ్ముతూ, కొండల రూపాలను కలిగి కనిపించింది.
ప్రలమ్బకర్ణా లులితనాసా నృశిరకుణ్డలా । శుష్కతుమ్బీలతాష్ఠీవా దీర్ఘలోలాసితస్తనీ
ఆమెకు వేలాడే చెవులు, వంకర ముక్కు, మానవ ఖడ్గములు చెవిపోగులు, ఎండిపోయిన సొరకాయల వలె పెదాలు, పొడవైన, ఊగిపడే, చిరునవ్వుతో ఉన్న వక్షోజాలు ఉన్నాయి.
కుమారబర్హిపిఞ్ఛౌఘబ్రాహ్మమూర్ధజమణ్డలైః । లాఞ్ఛితోచ్చసురాధీశశిరẖఖట్వాఙ్గమణ్డలా
ఆమె తల కుమారస్వామి నెమలి పింఛాలు, బ్రహ్మదేవుని జటలు గుచ్చిన మాలలతో అలంకరించబడి, మహాసురాధిపతుల తలకండ్ల దండలతో గుర్తించబడింది.
దన్తేన్దుమాలావిమలోద్ద్యోతపీతతమోఽర్ణవా । కృష్ణోచ్చైర్ ధూమలేఖేవ వృత్తావర్తవివర్తినీ
ఆమె పళ్ళు, చంద్రుడు కలసిన మాల ధరించి, నిర్మలమైన కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, సముద్రపు చీకటిని పీల్చింది. ఆమె నల్లగా, పొడవుగా, పొగల రేఖ వలె, వృత్తాకారంగా తిరుగుతూ కనిపించింది.
శుష్కతుమ్బీలతేవోచ్చైర్ ఆకాశతరుసంశ్రితా । విలోలావయవాష్ఠీవా వాతైḫ పటపటారవా
ఎండిపోయిన సొరకాయ తాడిపల్లా లా, ఆకాశంలో ఉన్న చెట్టుపై ఎక్కి, దాని అవయవాలు గాలిలో ఊగిపోతూ, గట్టిగా శబ్దం చేస్తూ ఊగిపోతుంది.
బృహత్తరఙ్గోర్ధ్వభుజా శ్యామలోల్లాసశాలినీ । ఏకార్ణవోర్మిమాలేవ నృత్తావర్తవివర్తినీ
పెద్ద అలలు లా చేతులు పైకి ఎత్తి, నల్లటి కాంతితో మెరిసిపోతూ, ఒకే సముద్రపు అలలా, నాట్యంలో తిరుగుతూ ఉల్లాసంగా కదులుతుంది.
క్షణమ్ ఏకభుజాకారా క్షణం బహుభుజాకులా । అనన్తోగ్రభుజా క్షిప్రం జగన్నర్తనమణ్డపా
ఒక క్షణం ఒక్క చేతితో కనిపించి, మరొక క్షణం ఎన్నో చేతులతో కనబడుతుంది. వెంటనే, అనంతమైన బలమైన చేతులతో, ఈ లోక నాట్యానికి వేదికగా మారిపోతుంది.
క్షిప్రమ్ ఏకముఖాకారా క్షిప్రం బహుముఖాకృతిః । అనన్తోగ్రముఖీ క్షిప్రం నిర్ముఖీ వాపి చ క్షణమ్
ఒక్కసారిగా ఒక్క ముఖంతో, వెంటనే అనేక ముఖాలతో, అనంతమైన ఉగ్రమైన ముఖాలతో, మరొక క్షణం ముఖం లేకుండా కూడా కనిపిస్తుంది.
ఏకపాదాన్వితా క్షిప్రం క్షిప్రం పాదశతాన్వితా । క్షణం చానన్తపాదాఢ్యా నిష్పాదాకారిణీ క్షణమ్
ఆమె ఒక్కసారి ఒక కాలు పెట్టి, వెంటనే వంద కాళ్లు పెడుతుంది; కొన్ని క్షణాలు అనేక కాళ్లతో కనిపించి, మరికొన్ని క్షణాలు ఒక్క కాలు కూడా లేకుండా కనిపిస్తుంది.
కాలరాత్రిర్ ఇయం సేతి మయానుమితదేహికా । కాలీ భగవతీ సేయమ్ ఇతి నిర్ణీతసఞ్చరా
ఈమె కాలరాత్రి స్వరూపమని నేను ఊహించాను; ఈమెనే కాలీ దేవి అని, ఆమె సంచారాన్ని నేను గ్రహించాను.
జ్వాలాపూర్ణారఘట్ఠోగ్రఖాతాభనయనత్రయా । జ్వలద్వరేన్ద్రనీలాద్రిసానూపమలలాటభూః
ఆమె మూడు కళ్లూ భయంకరమైన అగ్నికుండల్లా మండిపోతున్నాయి; ఆమె నుదురు నీలిరంగు గొప్ప పర్వత శిఖరాల్లా ప్రకాశిస్తోంది.
లోకాలోకేన్ద్రనీలాగ్రశ్వభ్రభీమహనుద్వయా । వాతస్కన్ధగుణప్రోతతారాముక్తాకలాపినీ
ఆమె రెండు దవడలు లోకాలకు అంచున ఉన్న నీలిరంగు పర్వత శిఖరాల్లా భయంకరంగా ఉన్నాయి; ఆమె మెడలో గాలి తాడులతో నెయ్యబడిన నక్షత్రాలు, ముత్యాల హారం అలంకరంగా మెరిసిపోతోంది.
ఇన్ద్రనీలాద్రితుల్యోరుతోరణోచ్చే ప్రభాసురే । విశ్రాన్తకాచశైలాభభగభీషణవాయసా
ఇంద్రనీల పర్వతాన్ని తలపించే ఎత్తయిన తలుపులు, ప్రకాశవంతంగా మెరిసే ద్వారాలు, కాకులు కేకలతో భయానకంగా కనిపించే కొండచరియల వంటి విశ్రాంతి స్థలాలతో ఆ నగరం అలంకరించబడి ఉంది.
నృత్యద్భుజలతాపుష్పైర్ నఖశుభ్రాభ్రమణ్డలైః । పూర్ణచన్ద్రశతానీవ భ్రమయన్తీ నభస్తలే
ఆమె చేతులు పువ్వుల వల్లిలా నర్తిస్తూ, వేళ్ల నఖాలు తెల్ల మేఘాల వలయాల్లా మెరిసిపోతూ, ఆకాశంలో వందల కొద్దీ పూర్ణచంద్రులను తిప్పినట్టు తిరుగుతూ ప్రకాశించాయి.
భ్రమద్భిర్ వ్యాప్తదిక్చక్రా భుజైẖ కల్పామ్బుదైర్ ఇవ । వర్షద్భిḫ పాణిజప్రాన్తతారాలేఖాబృహత్ప్రభాః
ఆమె చుట్టూ తిరిగే చేతులు కల్పవృక్ష మేఘాల్లా విస్తరించి, అన్ని దిశల్నీ నింపాయి. వేళ్ల చివరల నుండి నక్షత్రాల రేఖల్లా విస్తారమైన కాంతి ప్రవహించింది.
నఖపుష్పాఙ్గులీవల్లీజాలైర్ భ్రాన్తభుజద్రుమైః । కృష్ణైẖ కాననితాశేషగగనాగ్రోగ్రమూర్తిభిః
నఖపుష్పాలతో అలంకరించిన వేళ్ల వలయాలూ, తిరుగుతున్న చేతుల చెట్లూ, అంధకారమైన అడవి లాంటి నల్లని ఆకారాలతో ఆకాశపు అంచున భయంకరంగా కనిపించాయి.
తమాలతాలతన్మూలమ్ అవదగ్ధం మహానలైః । విడమ్బయన్తీ చలితం జఙ్ఘాసఙ్ఘేన చోపతా
తమాల, తాళ వృక్షాల వేర్లు మహా అగ్నులతో కాలిపోయినప్పుడు, ఆమె తన చంచలమైన కాళ్ల సమూహంతో నడుస్తూ వాటిని ఎగతాళి చేసింది.
అప్య్ అనన్తే మహావ్యోమ్ని పారం ప్రాప్తైశ్ శిరోరుహైః । కుర్వాణేవాతతం వాసవనం తిమిరదన్తినః
అనంతమైన ఆకాశంలో కూడా, ఆమె తల వెంట్రుకలు చివరదాకా వ్యాపించి, రాత్రి ఏనుగు కోసం అంతులేని చీకటి అడవిని సృష్టించినట్టు కనిపించాయి.
ఉహ్యన్తే మేరవో యేన తేన నిశ్శ్వాసవాయునా । ఘనఘుఙ్ఘుమదిగ్వక్త్రగగనోగ్రాఙ్గఘోషిణా
ఆమె శ్వాస తీవ్రమైన గాలిలా గర్జిస్తూ, మేరు పర్వతాలను కూడా కదిలించగా, ఆమె భయంకరమైన నోళ్ల గర్జనతో ఆకాశం మారుమోగింది.
ఘనమారుతఘూత్కారైẖ క్ష్వేడాగేయం ప్రగాయతా । నియతానునయేనేవ వలితాస్యానువృత్తినా
గాఢమైన గాలుల అరుపులతో పాట పాడుతూ, ఆమె నోరు ఎప్పుడూ వంచి, నిరంతరం వేదనతో కూడిన గానం వినిపించినట్టు ఉంది.
తతో నృత్తవశావేశాద్ వర్ధమానశరీరిణీ । మయా దృష్టావధానేన గగనాభోగపూరిణీ
ఆమె నాట్యములో లీనమై, దేహం విస్తరించుకుంటూ, ఆకాశాన్ని నిండుగా పరచుతూ, నేను ఎంతో ఆసక్తిగా ఆమెను చూశాను.
యావత్ తయా ధృతా దేహే హేలావలనసారవా । మాలా మలయకైలాససహ్యమన్దరమేరుభిః
ఆమె తన రూపాన్ని ఆడిస్తూ, అలసత్వంగా ఊగిపోతూ ఉన్నంత కాలం, మాలయ, కైలాస, సహ్య, మందర, మెరు పర్వతాలతో తయారైన హారాన్ని ధరించింది.
ఆసంస్ తస్యా యుగాన్తాభ్రమాలికాḫ పట్టపట్టికాః । ఆదర్శమణ్డలాన్య్ అగ్రే త్రీణి లోకాన్తరాణి చ
ఆమె వస్త్రపు అంచులు యుగాంతంలో ఏర్పడే మేఘపంక్తుల్లా కనిపించాయి; ఆమె ముందు అద్దంలాంటి వలయాలు, వాటిలో మూడు లోకాలు కనిపించేవి.
కర్ణయోర్ హిమవన్మేరూ రుప్యకాఞ్చనపుత్రికే । బ్రహ్మాణ్డఘుర్ఘురైర్ మాలా మహతీ కటిమేఖలా
ఆమె చెవులలో వెండి, బంగారం తో చేసిన చిన్న హిమవంతు, మెరు పర్వతాలు అలంకరించబడ్డాయి; ఆమె నడుము చుట్టూ బ్రహ్మాండాల హారంగా మ్రోగుతున్న గొప్ప మెఖల ధరించబడింది.
స్రజẖ కులాచలైశ్ శృఙ్గవనపత్తనగుచ్ఛకాః । తరత్పురవరద్వీపగ్రామపేలవపల్లవాః
ఆమె ధరించిన హారాలు పర్వతశిఖరాలు, అరణ్యాలు, పట్టణాలు సమూహాల్లా కనిపించేవి. అందులోని గ్రామాలు, నగరాలు, ద్వీపాలు నాజూకైన ఆకుల్లా మెరిసేవి.
అస్యా అఙ్గేషు దృష్టాని పురాణి నగరాణి చ । ఋతవశ్ చ త్రయో లోకా మాసాహోరాత్రమాలికాః
ఆమె అవయవాలపై పాతకాలపు నగరాలు, పట్టణాలు కనబడేవి. మూడు ఋతువులు, లోకాలు, నెలలు, పగలు, రాత్రుల మాలలు అలంకరించబడ్డాయి.
ముక్తాలతాదికం నద్యẖ కాలిన్దీత్రిపథాదికాః । ధర్మాధర్మావ్ ఉభౌ కర్ణభూషణే చాన్యకర్ణయోః
పెర్ల మాలలు, ఇతర అలంకారాలుగా నదులు — యమునా, గంగ, ఇతర నదులు — మెరిసేవి. ధర్మం, అధర్మం రెండూ ఆమె చెవులకు ఆభరణాల్లా అలంకరించబడ్డాయి.
స్తనాస్ తస్యాస్ తు చత్వారస్ స్రవద్ధర్మపయోలవాః । వేదాస్ సకలశాస్త్రార్థచతుస్సంస్థానచూచుకాః
ఆమెకు నాలుగు స్తనాలు ఉండేవి, అవి ధర్మపాలు కారుతూ ఉండేవి. వేదాలు, అన్ని శాస్త్రార్థాలతో కూడిన నాలుగు విధాలుగా, ఆ స్తనాల ముద్దెలుగా మెరిసేవి.