అర్కేన్దువహ్నినయనం చలద్దశదిగమ్బరమ్ । ఘనదీర్ఘప్రభాజాలమ్ ఆలానం శ్యామలత్విషామ్
సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని వంటి కళ్లతో, పది దిక్కుల్లో సంచరిస్తూ, మేఘంలా దట్టంగా విస్తరించిన కాంతి వలయంతో, నల్లటి మెరుపు కలిగినవారిని బంధిస్తోంది.
వాడవాగ్నిదృశం లోలభుజోర్మిభరభాసురమ్ । ఏకార్ణవార్ణో ద్రాగ్ దేహబన్ధేనేవ సముత్థితమ్
వాడవాగ్ని వంటి చూపుతో, అలల భారంతో మెరిసే చంచలమైన చేతులతో, ఒక్క సముద్రపు రంగులో ఉన్న రూపం, శరీర బంధంతో వేగంగా పైకి లేచింది.
పశ్యామ్య్ అనన్తరమ్ అహం యావత్ తస్య శరీరతః । ఛాయేవ పరినిర్యాతి నర్తనానువిధాయినీ
తర్వాత వెంటనే, అతని శరీరం నుండి ఒక నీడ బయటకు పోతూ, అతని కదలికలకు నాట్యం చేసే విధంగా అనుసరిస్తూ కనిపించింది.
సూర్యేష్వ్ అవిద్యమానేషు మహాతమసి మన్థరే । స్థితే కథమ్ ఇయం ఛాయా భవేద్ ఇతి మతిర్ మమ
సూర్యులు లేని సమయంలో, గొప్ప చీకటి దట్టంగా ఉన్నప్పుడు, ఈ నీడ ఎలా ఉండగలదు? అని నా మనస్సులో ఆలోచన వచ్చింది.
యావద్ విచారయామ్య్ ఆశు తావత్ తస్య తదా పురః । సా స్థితా పరినృత్యన్తీ విశీర్ణా స్త్రీ త్రిలోచనా
నేను వేగంగా ఆలోచిస్తున్నంతలో, ఆ నీడ అతని ముందు నిలబడి, తలకెత్తిన జడతో, మూడు కన్నులతో, ఒక స్త్రీ రూపంలో నాట్యం చేస్తూ కనిపించింది.
కృష్ణా కృశా సిరాలాఙ్గీ జర్జరా వికృతాకృతిః । జ్వాలాకులానలాలోలవనసమ్భారశేఖరా
ఆమె నల్లగా, బలహీనంగా, శిరా రేఖలు స్పష్టంగా కనిపించేలా, క్షీణించి, వంకరగా, భయంకరమైన రూపంతో, అగ్ని జ్వాలలు మండుతున్న అడవి వస్తువులతో తలపై అలంకరించుకొని ఉంది.
భిన్నాఞ్జనతమశ్శ్యామా యామినీవాకృతిం గతా । తమశ్శ్రీర్ దేహయుక్తేవ సాకారేవామ్బరద్యుతిః
పగిలిన కాజల్ వలె నల్లగా, రాత్రి రూపాన్ని ధరించినట్టు, చీకటి మహిమతో, శరీరానికి అంటుకున్నట్టు, ఆకాశపు ప్రకాశాన్ని ధరించి ఉంది.
అతిదీర్ఘా కరాలాస్యా నభో మాతుమ్ ఇవోద్యతా । దీర్ఘజానుభుజభ్రాన్త్యా మాతుకామేవ దిఙ్ముఖమ్
ఆమె చాలా పొడవుగా, భయంకరమైన నోటి రూపంతో, ఆకాశాన్ని మింగేందుకు పైకి లేచినట్లుగా, పొడవైన మోకాళ్లు, చేతులు ఊపుతూ, అన్ని దిక్కులవైపు తల్లి లా ఎదురుగా నిలబడి ఉంది.
కృశా బహూపవాసేవ పరినిమ్నమహాహనుః । కజ్జలశ్యామలా మేఘమాలేవ పవనాకులా
ఆమె చాలా సన్నగా, తరచూ ఉపవాసం చేసినవారిలా కనిపించింది. ముఖం లోతుగా లోపలికి పోయింది. ఆమె రంగు ముదురు నల్లగా, పొగిరిన మేఘంలా, గాలిలో ఊగిపోతూ ఉంది.
కృశాశక్తా యదోత్థాతుం సుదీర్ఘా విధినా తదా । గ్రథితేవ సిరారూపైర్ దామభిర్ దైర్ఘ్యశాలిభిః
ఆమె బలహీనంగా, సన్నగా ఉండి, లేవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆమె పొడవైన శరీరం నరాలు బయటకు కనిపిస్తూ, పొడవుగా లాగిన తాడుల్లా అనిపించింది.
తథా నామ సుదీర్ఘా సా యథా తస్యాశ్ శిరẖఖురమ్ । మయా దృష్టం ప్రయత్నేన చిరోర్ధ్వాధోగమాగమైః
ఆమె నిజంగా చాలా పొడవుగా ఉండి, ఆమె తల పాదం లాంటి ఆకారంలో ఉండేది. పైకి కిందకి చాలాసేపు చూసిన తర్వాతే నేను ఆ తలను గట్టిగా ప్రయత్నించి చూశాను.
ఆర్ద్రాన్త్రతన్త్రీగ్రథితశిరẖఖురకరోత్కరా । అమూలా సూత్రవలితా కణ్టకానామ్ ఇవ స్థలీ
ఆమె తల, చేతులు, కాళ్ళు చుట్టూ తడి ఆంత్రాలు, నరాలు గంతులుగా చుట్టుకుని ఉండేవి. అవి మూలం లేకుండా, తాడుల్లా ముడిపడి, ముల్లుల పొలాన్ని పోలి కనిపించేవి.
విశ్వరూపా యమార్కాదిశిరẖకమలజాలకైః । కృతమాలామలాలోకవాన్తవహ్నిమయాచలా
ఆమె విశ్వరూపిణిగా, యముడు, సూర్యుడు మొదలైనవారి తలలు కమలాల వలె అలంకరించబడిన జాలాలతో, నిర్మలమైన వెలుగు మాల ధరించి, నిప్పు ఉమ్ముతూ, కొండల రూపాలను కలిగి కనిపించింది.
ప్రలమ్బకర్ణా లులితనాసా నృశిరకుణ్డలా । శుష్కతుమ్బీలతాష్ఠీవా దీర్ఘలోలాసితస్తనీ
ఆమెకు వేలాడే చెవులు, వంకర ముక్కు, మానవ ఖడ్గములు చెవిపోగులు, ఎండిపోయిన సొరకాయల వలె పెదాలు, పొడవైన, ఊగిపడే, చిరునవ్వుతో ఉన్న వక్షోజాలు ఉన్నాయి.
కుమారబర్హిపిఞ్ఛౌఘబ్రాహ్మమూర్ధజమణ్డలైః । లాఞ్ఛితోచ్చసురాధీశశిరẖఖట్వాఙ్గమణ్డలా
ఆమె తల కుమారస్వామి నెమలి పింఛాలు, బ్రహ్మదేవుని జటలు గుచ్చిన మాలలతో అలంకరించబడి, మహాసురాధిపతుల తలకండ్ల దండలతో గుర్తించబడింది.
దన్తేన్దుమాలావిమలోద్ద్యోతపీతతమోఽర్ణవా । కృష్ణోచ్చైర్ ధూమలేఖేవ వృత్తావర్తవివర్తినీ
ఆమె పళ్ళు, చంద్రుడు కలసిన మాల ధరించి, నిర్మలమైన కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, సముద్రపు చీకటిని పీల్చింది. ఆమె నల్లగా, పొడవుగా, పొగల రేఖ వలె, వృత్తాకారంగా తిరుగుతూ కనిపించింది.
శుష్కతుమ్బీలతేవోచ్చైర్ ఆకాశతరుసంశ్రితా । విలోలావయవాష్ఠీవా వాతైḫ పటపటారవా
ఎండిపోయిన సొరకాయ తాడిపల్లా లా, ఆకాశంలో ఉన్న చెట్టుపై ఎక్కి, దాని అవయవాలు గాలిలో ఊగిపోతూ, గట్టిగా శబ్దం చేస్తూ ఊగిపోతుంది.
బృహత్తరఙ్గోర్ధ్వభుజా శ్యామలోల్లాసశాలినీ । ఏకార్ణవోర్మిమాలేవ నృత్తావర్తవివర్తినీ
పెద్ద అలలు లా చేతులు పైకి ఎత్తి, నల్లటి కాంతితో మెరిసిపోతూ, ఒకే సముద్రపు అలలా, నాట్యంలో తిరుగుతూ ఉల్లాసంగా కదులుతుంది.
క్షణమ్ ఏకభుజాకారా క్షణం బహుభుజాకులా । అనన్తోగ్రభుజా క్షిప్రం జగన్నర్తనమణ్డపా
ఒక క్షణం ఒక్క చేతితో కనిపించి, మరొక క్షణం ఎన్నో చేతులతో కనబడుతుంది. వెంటనే, అనంతమైన బలమైన చేతులతో, ఈ లోక నాట్యానికి వేదికగా మారిపోతుంది.
క్షిప్రమ్ ఏకముఖాకారా క్షిప్రం బహుముఖాకృతిః । అనన్తోగ్రముఖీ క్షిప్రం నిర్ముఖీ వాపి చ క్షణమ్
ఒక్కసారిగా ఒక్క ముఖంతో, వెంటనే అనేక ముఖాలతో, అనంతమైన ఉగ్రమైన ముఖాలతో, మరొక క్షణం ముఖం లేకుండా కూడా కనిపిస్తుంది.
ఏకపాదాన్వితా క్షిప్రం క్షిప్రం పాదశతాన్వితా । క్షణం చానన్తపాదాఢ్యా నిష్పాదాకారిణీ క్షణమ్
ఆమె ఒక్కసారి ఒక కాలు పెట్టి, వెంటనే వంద కాళ్లు పెడుతుంది; కొన్ని క్షణాలు అనేక కాళ్లతో కనిపించి, మరికొన్ని క్షణాలు ఒక్క కాలు కూడా లేకుండా కనిపిస్తుంది.
కాలరాత్రిర్ ఇయం సేతి మయానుమితదేహికా । కాలీ భగవతీ సేయమ్ ఇతి నిర్ణీతసఞ్చరా
ఈమె కాలరాత్రి స్వరూపమని నేను ఊహించాను; ఈమెనే కాలీ దేవి అని, ఆమె సంచారాన్ని నేను గ్రహించాను.
జ్వాలాపూర్ణారఘట్ఠోగ్రఖాతాభనయనత్రయా । జ్వలద్వరేన్ద్రనీలాద్రిసానూపమలలాటభూః
ఆమె మూడు కళ్లూ భయంకరమైన అగ్నికుండల్లా మండిపోతున్నాయి; ఆమె నుదురు నీలిరంగు గొప్ప పర్వత శిఖరాల్లా ప్రకాశిస్తోంది.
లోకాలోకేన్ద్రనీలాగ్రశ్వభ్రభీమహనుద్వయా । వాతస్కన్ధగుణప్రోతతారాముక్తాకలాపినీ
ఆమె రెండు దవడలు లోకాలకు అంచున ఉన్న నీలిరంగు పర్వత శిఖరాల్లా భయంకరంగా ఉన్నాయి; ఆమె మెడలో గాలి తాడులతో నెయ్యబడిన నక్షత్రాలు, ముత్యాల హారం అలంకరంగా మెరిసిపోతోంది.
ఇన్ద్రనీలాద్రితుల్యోరుతోరణోచ్చే ప్రభాసురే । విశ్రాన్తకాచశైలాభభగభీషణవాయసా
ఇంద్రనీల పర్వతాన్ని తలపించే ఎత్తయిన తలుపులు, ప్రకాశవంతంగా మెరిసే ద్వారాలు, కాకులు కేకలతో భయానకంగా కనిపించే కొండచరియల వంటి విశ్రాంతి స్థలాలతో ఆ నగరం అలంకరించబడి ఉంది.
నృత్యద్భుజలతాపుష్పైర్ నఖశుభ్రాభ్రమణ్డలైః । పూర్ణచన్ద్రశతానీవ భ్రమయన్తీ నభస్తలే
ఆమె చేతులు పువ్వుల వల్లిలా నర్తిస్తూ, వేళ్ల నఖాలు తెల్ల మేఘాల వలయాల్లా మెరిసిపోతూ, ఆకాశంలో వందల కొద్దీ పూర్ణచంద్రులను తిప్పినట్టు తిరుగుతూ ప్రకాశించాయి.
భ్రమద్భిర్ వ్యాప్తదిక్చక్రా భుజైẖ కల్పామ్బుదైర్ ఇవ । వర్షద్భిḫ పాణిజప్రాన్తతారాలేఖాబృహత్ప్రభాః
ఆమె చుట్టూ తిరిగే చేతులు కల్పవృక్ష మేఘాల్లా విస్తరించి, అన్ని దిశల్నీ నింపాయి. వేళ్ల చివరల నుండి నక్షత్రాల రేఖల్లా విస్తారమైన కాంతి ప్రవహించింది.
నఖపుష్పాఙ్గులీవల్లీజాలైర్ భ్రాన్తభుజద్రుమైః । కృష్ణైẖ కాననితాశేషగగనాగ్రోగ్రమూర్తిభిః
నఖపుష్పాలతో అలంకరించిన వేళ్ల వలయాలూ, తిరుగుతున్న చేతుల చెట్లూ, అంధకారమైన అడవి లాంటి నల్లని ఆకారాలతో ఆకాశపు అంచున భయంకరంగా కనిపించాయి.
తమాలతాలతన్మూలమ్ అవదగ్ధం మహానలైః । విడమ్బయన్తీ చలితం జఙ్ఘాసఙ్ఘేన చోపతా
తమాల, తాళ వృక్షాల వేర్లు మహా అగ్నులతో కాలిపోయినప్పుడు, ఆమె తన చంచలమైన కాళ్ల సమూహంతో నడుస్తూ వాటిని ఎగతాళి చేసింది.
అప్య్ అనన్తే మహావ్యోమ్ని పారం ప్రాప్తైశ్ శిరోరుహైః । కుర్వాణేవాతతం వాసవనం తిమిరదన్తినః
అనంతమైన ఆకాశంలో కూడా, ఆమె తల వెంట్రుకలు చివరదాకా వ్యాపించి, రాత్రి ఏనుగు కోసం అంతులేని చీకటి అడవిని సృష్టించినట్టు కనిపించాయి.