బహిẖ కిం విద్యతే బ్రహ్మన్ బ్రహ్మసద్మకవాటతః । కాస్ తత్రావరణా బ్రూహి కియత్యస్ సంస్థితాẖ కథమ్
బ్రహ్మన్, బ్రహ్మసదనపు గోడల బయట ఏమి ఉంది? అక్కడ ఎలాంటి ఆవరణలు ఉన్నాయి? అవి ఎన్ని, ఎలా ఉన్నాయి? చెప్పు.
బ్రహ్మాణ్డఖణ్డయోḫ పారే తతో దశగుణం జలమ్ । సన్ధ్యాకాశమ్ అనన్తం తం వర్జయిత్వాతతం స్థితమ్
బ్రహ్మాండ విభాగాల అవతల, దాని కంటే పది రెట్లు ఎక్కువ నీటి పొర ఉంది. ఆ తరువాత అనంతమైన సంధ్యాకాశం వ్యాపించి ఉంది.
తతస్ తథైవ జ్వాలాత్మ తేజో దశగుణం స్థితమ్ । తతస్ తథైవ పవనḫ పావనో నిర్మలస్ స్థితః
అదే విధంగా, ఆ తరువాత పది రెట్లు ఎక్కువ జ్వాలలతో కూడిన తేజస్సు ఉంది. దాని తరువాత, అంతే పరిమాణంలో నిర్మలమైన పవనం ఉంది.
తతస్ తథైవ విమలం నభో దశగుణం స్థితమ్ । తతḫ పరమమ్ అత్యచ్ఛం బ్రహ్మాకాశమ్ అనన్తకమ్
తర్వాత, అంతే విధంగా పది రెట్లు ఎక్కువ నిర్మలమైన ఆకాశం ఉంది. దాని తరువాత పరమంగా, అత్యంత స్పష్టమైన, అనంతమైన బ్రహ్మాకాశం ఉంది.
అన్యత్రాన్యత్ర తస్యాథ దృష్టయో ఽన్యాస్ తథైవ ఖే । కచన్త్య్ అసఙ్ఖ్యా దూరస్థా మిథోఽదృష్టాత్మసృష్టయః
ఇంకా మరెక్కడైనా, ఆ ఆకాశంలో కూడా, దాని దర్శనాలు అలాగే కనిపిస్తుంటాయి. అవి లెక్కలేనంత దూరంగా, పరస్పరం కనిపించని, ఆత్మ సృష్టించిన అనేక జగత్తులు.
ఊర్ధ్వే బ్రహ్మాణ్డఖణ్డస్య తస్యాధస్తాన్ మునీశ్వర । తజ్ జలాది మహాకారం క్వ కథం కేన ధార్యతే
ఓ మునీశ్వరా, ఆ బ్రహ్మాండ భాగం పైభాగంలో ఉంది. దాని కింద నీరు మొదలైన మహాభూతాలు ఉన్నాయి. అవి ఎక్కడ, ఎలా, ఎవరి వల్ల నిలబడుతున్నాయో చెప్పగలవా?
స పార్థివḫ పదార్థానాం స్థితẖ కడ్ఢకరత్నవత్ । భాగాస్ తమ్ ఏవ ధావన్తి తే సుతా మాతరం యథా
ఆ భూమి తత్త్వం పదార్థాల మధ్య మణిలా నిలుస్తుంది. దాని భాగాలు, పిల్లలు తల్లివద్దకు పరుగెత్తినట్టు, దాని వైపు పరుగెత్తుతుంటాయి.
అతో యద్ ఏవ నేదీయో బ్రహ్మాణ్డాఖ్యం మహీవపుః । తత్ పదార్థాḫ ప్రధావన్తి తృషితాస్ సలిలం యథా
అందువల్ల, బ్రహ్మాండం అనే గొప్ప రూపానికి దగ్గరగా ఉన్నదేదైనా, పదార్థాలు దాని వైపు దాహంతో నీటివైపు పరుగెత్తినట్టు పరుగెత్తుతుంటాయి.
అవలమ్బ్య తద్ ఏవాతస్ సంస్థితాస్ తే జలాదయః । న స్థితిం ప్రవిముఞ్చన్తి స్వాం యథావయవా ఇవ
నీరు మొదలైనవి ఆ ఆధారాన్ని నమ్ముకుని నిలిచి ఉంటాయి; అవి తమ స్థానం వదలవు, మన శరీర భాగాలు ఎలా విడిచిపెట్టవో అలా.
బ్రహ్మన్ బ్రహ్మాణ్డఖణ్డే తే తిష్ఠతẖ కథమ్ ఉచ్యతామ్ । కిమాకృతీ ధృతే కేన కథం వా పరినశ్యతః
ఓ బ్రహ్మన్, ఆ మూలికలు బ్రహ్మాండంలో ఎలా ఉంటాయో చెప్పు. వాటికి ఎలాంటి రూపం ఉంది? అవి ఏదివల్ల నిలబడుతున్నాయి? అవి ఎలా నశించిపోతాయి?
అధృతం ధృతమ్ ఏవోచ్చైర్ అపతచ్ చైవ వా పతత్ । అనాకృత్య్ ఏవ సాకారం జగత్ స్వప్నపురం యథా
ఏదీ పట్టుకోకపోయినా పట్టుకున్నట్టే, పడిపోతున్నట్టు కనిపించినా నిజంగా పడిపోవడం లేదు; రూపం లేనట్టే ఉన్నా రూపంతో ఉన్నట్టు — ఈ లోకం కలలోని నగరంలా ఉంటుంది.
కిమ్ అస్య నామ పతతి కిం వా కేనాస్య ధార్యతే । యథా సంవిత్తికచనం తథైతద్ అవతిష్ఠతే
ఇది ఏమి పడిపోతుంది? దాన్ని ఏమి నిలబెడుతుంది? మనసులో ఒక ఆలోచన ఎలా ఉద్భవిస్తుందో, ఇదీ అలాగే నిలిచి ఉంటుంది.
యథా కేశోణ్డుకం వ్యోమ్ని యథా వ్యోమని శూన్యతా । యథా వా పవనే స్పన్దో జగచ్ చిద్గగనే తథా
ఎలాగైతే గాలిలో వెంట్రుకల బంతి, ఆకాశంలో శూన్యం, గాలిలో అలజడి ఉంటాయో, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా చైతన్య ఆకాశంలోనే ఉంటుంది.
చితౌ సఙ్కల్పనగరం బ్రహ్మాణ్డాఖ్యం జగద్గృహమ్ । ఖే ఖమ్ ఏవాత్యనాకారమ్ అత్యాకారమ్ ఇవ స్థితమ్
చైతన్యంలో ఊహల నగరం, బ్రహ్మాండమనే జగత్తు గృహం, ఆకాశంలో ఖాళీగా, రూపం లేనట్టే ఉన్నా, రూపం ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది.
పాతసంవిత్సముద్భూతం పతద్ ఆస్తే దివానిశమ్ । ఉత్పతన్త్యా విదోద్భూతమ్ ఉత్పతచ్ చైవ తిష్ఠతి
పడిపోతున్నదని తెలిసిన జ్ఞానం నుంచి పుట్టింది పడిపోతూనే రాత్రింబవళ్ళు ఉంటుంది; ఎగురుతున్నదని తెలిసిన జ్ఞానం నుంచి పుట్టింది ఎగురుతూనే ఉంటుంది.
స్థితిసంవిత్సముద్భూతం స్థితమ్ ఆస్తే దివానిశమ్ । గచ్ఛన్త్యా సంవిదోద్భూతం గచ్ఛద్ ఆస్తే దివానిశమ్
నిలిచిపోయిందని తెలిసిన జ్ఞానం నుంచి పుట్టింది రాత్రింబవళ్ళు అలాగే నిలిచిపోతుంది; పోతున్నదని తెలిసిన జ్ఞానం నుంచి పుట్టింది పోతూనే ఉంటుంది.
ఏతి నాశవిదా నాశం మహాకల్పాదివేదనైః । జాయతే జన్మసంవిత్త్యా వ్యోమ్ని సర్గాదివేదనైః
నాశం గురించి తెలిసినప్పుడు నాశనం కలుగుతుంది; ఇది మహాకల్పాల మార్పుల్లో మనం చూస్తున్నదే. అలాగే, పుట్టిన విషయం తెలిసినప్పుడు పుట్టుక కలుగుతుంది; ఇది సృష్టి మొదలు మనం అనుభవించే విషయమే.
ఆభాతి మౌక్తికగణశ్ శరదమ్బరాన్తర్ దృష్టావ్ అసత్య ఉదితో ఽప్య్ అతిసత్యరూపః । భ్రాన్త్యా యథా నభసి విస్ఫురతాం తథైషాం సఙ్ఖ్యాం విధాతుమ్ ఇహ కో జగతాం సమర్థః
శరదృతువులో ఆకాశంలో కనిపించే ముత్యాల సమూహం నిజంగా లేనట్టే అయినా, చాలా నిజమైనట్టుగా అనిపిస్తుంది. అవి ఎన్ని ఉన్నాయో మనకు స్పష్టంగా తెలియదు. అలాగే, ఈ లోకాలను ఎవరు లెక్కపెట్టగలరు?
అథ రాఘవ రుద్రం తం తదా తస్మిన్ మహామ్బరే । ప్రవృత్తం నర్తితుం మత్తమ్ అపశ్యం వితతాకృతిమ్
ఆ సమయంలో, రాఘవా, ఆ విస్తారమైన ఆకాశంలో రుద్రుడు తన రూపాన్ని అన్ని వైపులా విస్తరించి, మత్తులో నాట్యం చేయడం నేను చూశాను.
వ్యోమేవాకృతిమ్ ఆపన్నమ్ అజహద్వ్యాపితాం నిజామ్ । మహాకారం ఘనశ్యామం దశాశాపరిపూరకమ్
ఆయన ఆకాశం రూపాన్ని ధరించి, తన వ్యాప్తిని వదలకుండా, మేఘంలా నల్లగా, అతి విశాలంగా, పది దిక్కులనూ నింపుతూ కనిపించాడు.
అర్కేన్దువహ్నినయనం చలద్దశదిగమ్బరమ్ । ఘనదీర్ఘప్రభాజాలమ్ ఆలానం శ్యామలత్విషామ్
సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని వంటి కళ్లతో, పది దిక్కుల్లో సంచరిస్తూ, మేఘంలా దట్టంగా విస్తరించిన కాంతి వలయంతో, నల్లటి మెరుపు కలిగినవారిని బంధిస్తోంది.
వాడవాగ్నిదృశం లోలభుజోర్మిభరభాసురమ్ । ఏకార్ణవార్ణో ద్రాగ్ దేహబన్ధేనేవ సముత్థితమ్
వాడవాగ్ని వంటి చూపుతో, అలల భారంతో మెరిసే చంచలమైన చేతులతో, ఒక్క సముద్రపు రంగులో ఉన్న రూపం, శరీర బంధంతో వేగంగా పైకి లేచింది.
పశ్యామ్య్ అనన్తరమ్ అహం యావత్ తస్య శరీరతః । ఛాయేవ పరినిర్యాతి నర్తనానువిధాయినీ
తర్వాత వెంటనే, అతని శరీరం నుండి ఒక నీడ బయటకు పోతూ, అతని కదలికలకు నాట్యం చేసే విధంగా అనుసరిస్తూ కనిపించింది.
సూర్యేష్వ్ అవిద్యమానేషు మహాతమసి మన్థరే । స్థితే కథమ్ ఇయం ఛాయా భవేద్ ఇతి మతిర్ మమ
సూర్యులు లేని సమయంలో, గొప్ప చీకటి దట్టంగా ఉన్నప్పుడు, ఈ నీడ ఎలా ఉండగలదు? అని నా మనస్సులో ఆలోచన వచ్చింది.
యావద్ విచారయామ్య్ ఆశు తావత్ తస్య తదా పురః । సా స్థితా పరినృత్యన్తీ విశీర్ణా స్త్రీ త్రిలోచనా
నేను వేగంగా ఆలోచిస్తున్నంతలో, ఆ నీడ అతని ముందు నిలబడి, తలకెత్తిన జడతో, మూడు కన్నులతో, ఒక స్త్రీ రూపంలో నాట్యం చేస్తూ కనిపించింది.
కృష్ణా కృశా సిరాలాఙ్గీ జర్జరా వికృతాకృతిః । జ్వాలాకులానలాలోలవనసమ్భారశేఖరా
ఆమె నల్లగా, బలహీనంగా, శిరా రేఖలు స్పష్టంగా కనిపించేలా, క్షీణించి, వంకరగా, భయంకరమైన రూపంతో, అగ్ని జ్వాలలు మండుతున్న అడవి వస్తువులతో తలపై అలంకరించుకొని ఉంది.
భిన్నాఞ్జనతమశ్శ్యామా యామినీవాకృతిం గతా । తమశ్శ్రీర్ దేహయుక్తేవ సాకారేవామ్బరద్యుతిః
పగిలిన కాజల్ వలె నల్లగా, రాత్రి రూపాన్ని ధరించినట్టు, చీకటి మహిమతో, శరీరానికి అంటుకున్నట్టు, ఆకాశపు ప్రకాశాన్ని ధరించి ఉంది.
అతిదీర్ఘా కరాలాస్యా నభో మాతుమ్ ఇవోద్యతా । దీర్ఘజానుభుజభ్రాన్త్యా మాతుకామేవ దిఙ్ముఖమ్
ఆమె చాలా పొడవుగా, భయంకరమైన నోటి రూపంతో, ఆకాశాన్ని మింగేందుకు పైకి లేచినట్లుగా, పొడవైన మోకాళ్లు, చేతులు ఊపుతూ, అన్ని దిక్కులవైపు తల్లి లా ఎదురుగా నిలబడి ఉంది.
కృశా బహూపవాసేవ పరినిమ్నమహాహనుః । కజ్జలశ్యామలా మేఘమాలేవ పవనాకులా
ఆమె చాలా సన్నగా, తరచూ ఉపవాసం చేసినవారిలా కనిపించింది. ముఖం లోతుగా లోపలికి పోయింది. ఆమె రంగు ముదురు నల్లగా, పొగిరిన మేఘంలా, గాలిలో ఊగిపోతూ ఉంది.
కృశాశక్తా యదోత్థాతుం సుదీర్ఘా విధినా తదా । గ్రథితేవ సిరారూపైర్ దామభిర్ దైర్ఘ్యశాలిభిః
ఆమె బలహీనంగా, సన్నగా ఉండి, లేవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆమె పొడవైన శరీరం నరాలు బయటకు కనిపిస్తూ, పొడవుగా లాగిన తాడుల్లా అనిపించింది.