తత ఊర్మిగిరివ్రాతవేగైర్ ఆవలితాఖిలైః । విచ్ఛిన్నాẖ కల్పజలదా జల ఏవ విలిల్యిరే
ఆ సమయంలో పర్వతాల్లాంటి అలలు గట్టిగా ఉప్పొంగి, ఆ యుగముగింపు మేఘాలను చీల్చి, అవి పూర్తిగా నీటిలో కలిసిపోయాయి.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర దృష్టవాన్ అహమ్ అమ్బరాత్ । యావద్ అభ్యుత్థితం భీమం భూతం కిఞ్చిన్ నభోఽన్తరాత్
అదే సమయంలో, నేను ఆకాశం నుంచి చూస్తూ, ఆ వాతావరణం లోపల నుంచి భయంకరంగా, మహత్తరంగా ఏదో వస్తూ ఎగసి వస్తున్నదాన్ని చూశాను.
కల్పాన్తజలదాకారం కృష్ణమ్ ఆపూరితామ్బరమ్ । ఆకల్పం సమ్భృతం నైశం దేహేనేవోత్థితం తమః
అది యుగాంత మేఘంలా, నలుపుగా, ఆకాశమంతా నింపుకుని, ఎన్నో యుగాలుగా కూడిన రాత్రిలా, శరీరమై పైకి లేచిన చీకటి వలె కనిపించింది.
తరుణాదిత్యలక్షాణాం తేజ ఆభాసురం దధత్ । ఆదిత్యత్రయసఙ్కాశైస్ స్థిరవిద్యుత్త్రయోల్బణైః
అది లక్షలకొద్దీ యువ సూర్యుల కాంతిని పొంగిపొంగి వెలిగిస్తూ, మూడు సూర్యుల తేజంతో, మూడు ఉగ్రమైన, నిలకడైన మెరుపులతో ప్రకాశించింది.
నేత్రైర్ ఆభాసురముఖం జ్వాలాపుఞ్జాన్ సముద్గిరత్ । పఞ్చాననం దశభుజం త్రినేత్రం శూలపాణికమ్
ఆ కన్నులతో, కాంతివంతమైన ముఖం నుండి అగ్నిజ్వాలలు చిమ్ముతూ, అయిదు ముఖాలు, పది చేతులు, మూడు కళ్ళు, త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని ఉన్నాడు.
అమాన్తమ్ అన్తముక్తే ఽపి వ్యోమ్నీవ వితతాకృతిమ్ । ఖమ్ ఇవాసివరశ్యామం దేహమ్ ఆదాయ సంస్థితమ్
ఆ రూపానికి మొదలు లేదా అంతం లేకపోయినా, ఆకాశంలా విస్తరించి, మేఘంలా నలుపు రంగు శరీరాన్ని ధరించి అక్కడ నిలిచాడు.
స్థితమ్ ఏకార్ణవాపూర్ణాద్ బ్రహ్మాణ్డాద్ బహిర్ అమ్బరే । వ్యోమేవ హస్తపాదాదిసన్నివేశేన లక్షితమ్
ఒకటే సముద్రంతో నిండిన ఆకాశంలో, బ్రహ్మాండానికి బయట నిలబడి, చేతులు, కాళ్లు మొదలైన అవయవాల ఏర్పాటుతో ఆకాశంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాడు.
ఘోణానిలపరావృత్తివిధుతైకమహార్ణవమ్ । గోవిన్దమ్ ఇవ దోర్దణ్డక్షోభితక్షీరసాగరమ్
ముక్కు నుండి వెలువడిన గాలి తాకడంతో ఒకటి మాత్రమే ఉన్న మహాసముద్రం అలలతో ఉప్పొంగిపోతూ, గోవిందుడు తన బలమైన భుజాలతో పాలసముద్రాన్ని కలిపినట్లుగా కనిపించాడు.
కల్పార్ణవజలాపూరం పుంస్త్వేనేవ సముత్థితమ్ । మూర్తియుక్తమ్ అహఙ్కారమ్ అకారణకమ్ ఆగతమ్
కాలపు మహాసముద్రపు నీటితో నిండినట్టు, పురుషత్వంతో వెలిసినట్టు, రూపంతో కూడిన అహంకారం, కారణం లేకుండా ఉద్భవించింది.
కులాచలబృహద్వృన్దమ్ ఇవోడ్డయనడమ్బరైః । పక్షౌఘైర్ ఉత్థితం వ్యోమ సమస్తమ్ అభిపూరయత్
పర్వతాల సమూహం లాగా, పెద్ద పెద్ద రెక్కలతో గాలిలో ఎగురుతూ, ఆ రెక్కల గోలతో ఆకాశమంతా నిండిపోయింది.
తతస్ త్రిశూలనయనైర్ మయా రుద్రో ఽయమ్ ఇత్య్ అసౌ । దూరాద్ ఏవ పరిజ్ఞాయ పరమేశో నమస్కృతః
అప్పుడు త్రిశూలం, మూడు కళ్లను చూసి, ఇదే రుద్రుడు అని నేను దూరం నుంచే గుర్తించి, పరమేశ్వరుడికి నమస్కరించాను.
కిం స తాదృగ్విధో రుద్రẖ కిం కృష్ణẖ కిం మహాకృతిః । కిం పఞ్చవదనẖ కస్మాద్ దశబాహుẖ క్వ తిష్ఠతి
ఆ రుద్రుడు నిజంగా అలాంటి రూపంలో ఉన్నవాడా? ఆయన నల్లగా ఉన్నవాడా? మహా శరీరంతో ఉన్నవాడా? అయిదు ముఖాలు ఎందుకు? పది చేతులు ఎందుకు? ఆయన ఎక్కడ ఉంటాడు?
కిం త్రినేత్రẖ కిమ్ ఉగ్రాత్మా కిమ్ ఏకẖ కింప్రయోజనః । కేనేరితẖ కిమ్ అకరోత్ క్వాయాసీద్ వద మే మునే
ఓ మునీంద్రా, ఆ మూడు కళ్లవాడు ఎవరు? ఆ ఉగ్రాత్ముడు ఎవరు? ఒక్కరే అని చెప్పబడే వాడు ఎవరు? ఆయనకు ఏ ఉద్దేశ్యం ఉంది? ఎవరి చేత ప్రేరేపించబడ్డాడు? ఆయన ఏమి చేశాడు? ఎక్కడ ఉన్నాడు? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
కాకుత్స్థ రుద్రనామాసావ్ అహఙ్కారస్ తథోత్థితః । విషమైకాభిమానాత్మా మూర్తిర్ అస్యామలం నభః
ఓ కాకుత్స్థా, 'రుద్రుడు' అని పిలవబడే వాడు, ఇదే విధంగా ఉద్భవించిన అహంకారమే. అతని స్వభావం ఒక్కటే అన్న గర్వంతో ఉంటుంది. అతని రూపం మలినం లేని ఆకాశంలాంటిది.
వ్యోమాకృతిస్ స భగవాన్ వ్యోమవర్ణామలో మహాన్ । చిద్వ్యోమమాత్రసారత్వాద్ ఆకాశాత్మా స ఉచ్యతే
ఆ భగవంతుడు ఆకాశ రూపంలో ఉన్నాడు. అతని రంగు ఆకాశంలా నిర్మలంగా, విస్తృతంగా ఉంటుంది. ఆయనకు చైతన్యమే అసలు స్వరూపం కనుక, ఆయనను 'ఆకాశాత్ముడు' అని పిలుస్తారు.
సర్వభూతాత్మభూతత్వాత్ సర్వగత్వాన్ మహాకృతిః । యాని తస్యానుషక్తాని పఞ్చజ్ఞానేన్ద్రియాణ్య్ అలమ్
అతడు అన్ని జీవులలోని ఆత్మగా, అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉన్నవాడిగా, అతని రూపం మహత్తరంగా ఉంటుంది. అతనికి అనుసంధానమైన అయిదు జ్ఞానేంద్రియాలే ఆయన ముఖాలుగా భావించబడతాయి.
తాని తస్య ముఖాన్య్ ఆహుస్ తపద్రూపాణి సర్వతః । కర్మేన్ద్రియాణి విషయాస్ తే హి తస్య భుజా దశ
అవి అతని ముఖాలుగా పరిగణించబడతాయి, అన్ని వైపులా తపస్సు రూపంలో కనిపిస్తాయి. కర్మేంద్రియాలు మరియు వాటి విషయాలు అతని పది భుజాలవంటివి.
సర్వభూతభరైస్ సార్ధం బ్రహ్మణా పరమ్ ఏయుషా । యదాసౌ సమ్పరిత్యక్తస్ తదాసౌ మూర్తిమ్ ఆగతః
అతను సమస్త జీవుల భారాలతో పాటు పరబ్రహ్మతో కూడి, పూర్తిగా విడిచిపెట్టబడినప్పుడు, అప్పుడే ఒక రూపాన్ని ధరించును.
స చాకాశైకరూపాత్మా నాస్తి తస్య హి సాకృతిః । తథా దృశ్యత ఏవాసౌ భ్రాన్తిమాత్రం న మూర్తిమాన్
అతని స్వరూపం ఆకాశంలాంటిదే, నిజంగా అతనికి రూపం లేదు. అందుకే అతను కనిపిస్తున్నట్టు అనిపించినా, అది కేవలం మాయ మాత్రమే, నిజమైన రూపం కాదు.
చిదాకాశగతే స్ఫారే భూతాకాశే స తిష్ఠతి । దేహే చ సర్వభూతానాం నిత్యం వాయుర్ ఇవేశ్వరః
అతను చైతన్యాకాశంలో విస్తృతంగా ఉండి, భూతాకాశంలో నిలిచి, అన్ని జీవుల శరీరాల్లో ఎప్పుడూ వాయువులా విహరిస్తూ ఉంటాడు, ఓ ప్రభూ!
సర్వభూతపరిత్యక్తస్ తస్మిన్ కాలే ఖమూర్తిమాన్ । క్షోభమ్ ఏత్య క్షణం క్షీణḫ పరమాం శాన్తిమ్ ఏష్యతి
అన్ని జీవులను వదిలిపెట్టి, ఆ సమయంలో ఆకాశరూపుడై ఉన్నవాడు, ఒక క్షణం కలవరాన్ని అనుభవించిన తరువాత, పరమశాంతిని పొందుతాడు.
యే గుణా యే త్రయẖ కాలాశ్ చిత్తాహఙ్కారబుద్ధయః । ప్రణవస్య చ యే వర్ణా యే చ వేదాస్ తథా త్రయః
గుణాలు, మూడు కాలాలు, మనస్సు, అహంకారం, బుద్ధి, ఓంకారంలోని అక్షరాలు, అలాగే మూడు వేదాలు—
రుద్రస్య తస్య తే నేత్రసన్నివేశేన సంస్థితాః । త్రిశూలం తేన త్రైలోక్యం గృహీతం కరకోటరే
అవి అన్నీ ఆ రుద్రుని కన్నుల ఏర్పాటులో స్థితమై ఉన్నాయి. ఆ త్రిశూలంతో మూడు లోకాలు ఆయన చేతిలోని గర్భంలో పట్టుకుని ఉన్నాయి.
యస్మాత్ తద్వ్యతిరేకేణ సర్వభూతగణేష్వ్ అపి । అన్యన్ న విద్యతే కిఞ్చిద్ దేహాత్మైవ తతస్ స్థితః
అందువల్ల, దాని తప్ప మరేదీ అన్ని జీవులలో లేదు; కాబట్టి, అక్కడ శరీరధారి ఆత్మ మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది.
సర్గసత్తోపలమ్భాత్మా స్వభావో ఽస్య ప్రయోజనమ్ । ఈరితశ్ శివరూపేణ చిన్మాత్రాకాశరూపిణా
సృష్టి, స్థితి అనే భావనలే ఇతని సహజ స్వభావం. ఇదే ఇతని లక్ష్యం. ఈ విషయాన్ని శివుని రూపంలో, శుద్ధమైన చైతన్యమూ, ఆకాశ స్వరూపుడైనవాడే ప్రకటించాడు.
తేనైవ చ నిగీర్ణస్ సన్ పరమాం శాన్తిమ్ ఏష్యతి । నిర్మలాకాశరూపాత్మా కృష్ణ ఇత్య్ ఏష ఈశ్వరః
అదే లోనికి లీనమై పోయినవాడు, అత్యున్నతమైన శాంతిని పొందుతాడు. ఇతని స్వరూపం నిర్మలమైన ఆకాశంలా ఉంటుంది. ఇతడే కృష్ణుడు, పరమేశ్వరుడు.
కృత్వాకల్పం జగత్ సర్వం తత్ పీత్వైకార్ణవం తదా । సమ్ప్రయాతి పరాం శాన్తిమ్ అభూయస్సన్నివృత్తయే
సర్వ జగత్తును ఒకే యుగంగా చేసి, ఆ తర్వాత దానిని ఒక్క మహాసముద్రంలో కలిపి, అతడు పరమ శాంతిని, మరల పుట్టిపోకుండా ఉండటానికి, పొందుతాడు.
అనన్తరం మయా దృష్టస్ తత్రాసౌ యావద్ ఉద్యమాత్ । ప్రవృత్తḫ ప్రాణవేగేన తమ్ ఆక్రష్టుం మహార్ణవమ్
దాని వెంటనే, నేను అక్కడ అతడిని చూశాను. అతడు తనంతట తానే, ప్రాణశక్తితో, ఆ మహాసముద్రాన్ని ఆకర్షించేందుకు శ్రమిస్తున్నాడు.
అథ తస్య ముఖం స్ఫారం జ్వాలామాలాకులాన్తరమ్ । ప్రాణకృష్టో మహామ్భోధిర్ వాడవాగ్నిమ్ ఇవావిశత్
ఆ ప్రాణశక్తి బయటకు లాగబడినప్పుడు, అగ్ని జ్వాలలతో నిండిన ఆ విశాలమైన నోరు, సముద్రంలో దాగి ఉన్న వడవాగ్ని లా లోపలికి ప్రవేశించింది.
స ఏవ వాడవో భూత్వా వహ్నిర్ ఆకల్పమ్ అర్ణవే । అహఙ్కారḫ పిబత్య్ అమ్బు రుద్రస్ సర్వం తు తత్ తదా
అదే అగ్ని, వడవాగ్నిగా మారి, యుగాల పాటు సముద్రంలో ఉండి, రుద్రుడైన అహంకారం, ఆ సముద్రంలోని నీటిని మొత్తం మింగేసింది.