విజ్ఞానఘన ఏవాయం కచనాకచనాత్మకః । స్వయమ్ ఏవ కచత్య్ అన్తర్ న కచత్య్ ఏవ వా స్వయమ్
ఇది పూర్తిగా జ్ఞానమే, కదిలే, కదలని రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. ఇది తనలో తానే కదులుతుంది, లేదా తానే కదలకుండా కూడా ఉంటుంది.
సంవిదంశపరావృత్తిమాత్రపేలవరూపిణీ । బన్ధదృఙ్ మోక్షదృక్ చేతి క్లేశస్ తత్సాధనే కియాన్
అవగాహన చిన్న భాగంగా తిరుగుతున్నట్లు కనబడుతుంది. దానిని బంధనంగా లేదా ముక్తిగా చూస్తారు. దానికోసం ప్రయత్నించడంలో ఎంత బాధ ఉంటుంది?
సంవిదుద్బోధనం బన్ధస్ తదనుద్బోధనం శివమ్ । అసత్ సద్వజ్ జగద్ భాతి సంవిదుద్బోధనోదరమ్
తెలివి ఉణికిని తెలుసుకోవడం బంధనమే; దాన్ని తెలియకపోవడం శాంతి. తెలివి మేలుకొనినప్పుడు ఈ లోకం నిజమైనదిగా లేదా అబద్ధమైనదిగా కనిపిస్తుంది.
అజడం బోధనం సుప్తం మోక్ష ఇత్య్ అభిధీయతే । ప్రబుద్ధం బన్ధ ఇత్య్ ఆహుర్ యద్ ఇచ్ఛసి తద్ ఆహర
మంచిగా ఉన్న తెలివి నిద్రలో ఉంటే దానిని మోక్షం అంటారు; అదే తెలివి మేలుకొంటే దాన్ని బంధనం అంటారు. నువ్వు ఏది కావాలో అది ఎంచుకో.
నిర్వాణవాసనమ్ అనన్తమ్ అజాడ్యమ్ అచ్ఛబోధైకతానమ్ అపయన్త్రణమ్ అస్తశఙ్కమ్ । అద్వైతమ్ ఐక్యరహితం చ నిరస్తశూన్యమ్ ఆకాశకోశవిశదాశయ శాన్తమ్ ఆస్స్వ
నువ్వు నిర్వాణ స్థితిలో, అంతులేని ప్రశాంతతలో, మబ్బుల్లేని తెలివితో, ఏదీ అడ్డుపడని స్వేచ్ఛతో, భయమూ లేని మనసుతో, ఏకత్వ భావన లేకుండా, శూన్యత కూడా లేని, ఆకాశం లాంటి నిర్మలమైన హృదయంతో నిశ్చలంగా ఉండు.
ఇతి తే సర్వ ఆయాతా బ్రహ్మలోకనివాసినః । అదృశ్యతామ్ ఏవ గతా దీపాẖ క్షీణదశా ఇవ
ఇలా బ్రహ్మలోకంలో నివసించే వాళ్లంతా నీ వద్దకు వచ్చారు; ఆ తర్వాత నూనె అయిపోయిన దీపాలు మాయమయ్యేలా, వారు కనబడకుండా పోయారు.
అథ తే ద్వాదశాదిత్యా బ్రహ్మణి బ్రహ్మతాం గతే । జగద్వద్ బ్రహ్మలోకం తమ్ అదహన్ భాసురార్చిషః
ఆ పదహారు సూర్యులు పరబ్రహ్మంలో లీనమయ్యాక, వారి ప్రకాశవంతమైన జ్వాలలు బ్రహ్మలోకాన్ని, ఈ జగత్తును కాల్చినట్టే, పూర్తిగా దహించేశాయి.
వైరిఞ్చనగరం దగ్ధ్వా ధ్యానం కృత్వా విరిఞ్చవత్ । తే ఽపి నిర్వాణమ్ ఆజగ్ముర్ నిస్స్నేహదశదీపవత్
బ్రహ్మనగరాన్ని కాల్చి, బ్రహ్మలాంటి ధ్యానం చేసి, వారు కూడా నూనె లేని పది దీపాలు ఆరిపోయినట్టు, ముక్తిని పొందారు.
తత ఏకార్ణవాపూరో విరిఞ్చనగరాన్తరమ్ । రాత్రౌ భువమ్ ఇవ ధ్వాన్తం పూరయామ్ ఆస సూర్మిమాన్
ఆ తరువాత, ఒకటే మహాసముద్రపు ప్రవాహం బ్రహ్మనగరానికి మధ్యలోని అంతటినీ, రాత్రి భూమిని కప్పినట్టు, అలలతో నిండిపోయింది.
ఆబ్రహ్మలోకమ్ అభవజ్ జగద్ ఆపూర్ణమ్ అర్ణసా । తుల్యం రసైకపూర్ణేన పక్వద్రాక్షాఫలేన తత్
బ్రహ్మలోకానికి వరకు ఉన్న జగత్తంతా ఆ నీటితో నిండిపోయింది; అది పూర్తిగా రసంతో నిండిన పండిన ద్రాక్షపండును పోలి మారిపోయింది.
తత ఊర్మిగిరివ్రాతవేగైర్ ఆవలితాఖిలైః । విచ్ఛిన్నాẖ కల్పజలదా జల ఏవ విలిల్యిరే
ఆ సమయంలో పర్వతాల్లాంటి అలలు గట్టిగా ఉప్పొంగి, ఆ యుగముగింపు మేఘాలను చీల్చి, అవి పూర్తిగా నీటిలో కలిసిపోయాయి.
ఏతస్మిన్న్ అన్తరే తత్ర దృష్టవాన్ అహమ్ అమ్బరాత్ । యావద్ అభ్యుత్థితం భీమం భూతం కిఞ్చిన్ నభోఽన్తరాత్
అదే సమయంలో, నేను ఆకాశం నుంచి చూస్తూ, ఆ వాతావరణం లోపల నుంచి భయంకరంగా, మహత్తరంగా ఏదో వస్తూ ఎగసి వస్తున్నదాన్ని చూశాను.
కల్పాన్తజలదాకారం కృష్ణమ్ ఆపూరితామ్బరమ్ । ఆకల్పం సమ్భృతం నైశం దేహేనేవోత్థితం తమః
అది యుగాంత మేఘంలా, నలుపుగా, ఆకాశమంతా నింపుకుని, ఎన్నో యుగాలుగా కూడిన రాత్రిలా, శరీరమై పైకి లేచిన చీకటి వలె కనిపించింది.
తరుణాదిత్యలక్షాణాం తేజ ఆభాసురం దధత్ । ఆదిత్యత్రయసఙ్కాశైస్ స్థిరవిద్యుత్త్రయోల్బణైః
అది లక్షలకొద్దీ యువ సూర్యుల కాంతిని పొంగిపొంగి వెలిగిస్తూ, మూడు సూర్యుల తేజంతో, మూడు ఉగ్రమైన, నిలకడైన మెరుపులతో ప్రకాశించింది.
నేత్రైర్ ఆభాసురముఖం జ్వాలాపుఞ్జాన్ సముద్గిరత్ । పఞ్చాననం దశభుజం త్రినేత్రం శూలపాణికమ్
ఆ కన్నులతో, కాంతివంతమైన ముఖం నుండి అగ్నిజ్వాలలు చిమ్ముతూ, అయిదు ముఖాలు, పది చేతులు, మూడు కళ్ళు, త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని ఉన్నాడు.
అమాన్తమ్ అన్తముక్తే ఽపి వ్యోమ్నీవ వితతాకృతిమ్ । ఖమ్ ఇవాసివరశ్యామం దేహమ్ ఆదాయ సంస్థితమ్
ఆ రూపానికి మొదలు లేదా అంతం లేకపోయినా, ఆకాశంలా విస్తరించి, మేఘంలా నలుపు రంగు శరీరాన్ని ధరించి అక్కడ నిలిచాడు.
స్థితమ్ ఏకార్ణవాపూర్ణాద్ బ్రహ్మాణ్డాద్ బహిర్ అమ్బరే । వ్యోమేవ హస్తపాదాదిసన్నివేశేన లక్షితమ్
ఒకటే సముద్రంతో నిండిన ఆకాశంలో, బ్రహ్మాండానికి బయట నిలబడి, చేతులు, కాళ్లు మొదలైన అవయవాల ఏర్పాటుతో ఆకాశంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాడు.
ఘోణానిలపరావృత్తివిధుతైకమహార్ణవమ్ । గోవిన్దమ్ ఇవ దోర్దణ్డక్షోభితక్షీరసాగరమ్
ముక్కు నుండి వెలువడిన గాలి తాకడంతో ఒకటి మాత్రమే ఉన్న మహాసముద్రం అలలతో ఉప్పొంగిపోతూ, గోవిందుడు తన బలమైన భుజాలతో పాలసముద్రాన్ని కలిపినట్లుగా కనిపించాడు.
కల్పార్ణవజలాపూరం పుంస్త్వేనేవ సముత్థితమ్ । మూర్తియుక్తమ్ అహఙ్కారమ్ అకారణకమ్ ఆగతమ్
కాలపు మహాసముద్రపు నీటితో నిండినట్టు, పురుషత్వంతో వెలిసినట్టు, రూపంతో కూడిన అహంకారం, కారణం లేకుండా ఉద్భవించింది.
కులాచలబృహద్వృన్దమ్ ఇవోడ్డయనడమ్బరైః । పక్షౌఘైర్ ఉత్థితం వ్యోమ సమస్తమ్ అభిపూరయత్
పర్వతాల సమూహం లాగా, పెద్ద పెద్ద రెక్కలతో గాలిలో ఎగురుతూ, ఆ రెక్కల గోలతో ఆకాశమంతా నిండిపోయింది.
తతస్ త్రిశూలనయనైర్ మయా రుద్రో ఽయమ్ ఇత్య్ అసౌ । దూరాద్ ఏవ పరిజ్ఞాయ పరమేశో నమస్కృతః
అప్పుడు త్రిశూలం, మూడు కళ్లను చూసి, ఇదే రుద్రుడు అని నేను దూరం నుంచే గుర్తించి, పరమేశ్వరుడికి నమస్కరించాను.
కిం స తాదృగ్విధో రుద్రẖ కిం కృష్ణẖ కిం మహాకృతిః । కిం పఞ్చవదనẖ కస్మాద్ దశబాహుẖ క్వ తిష్ఠతి
ఆ రుద్రుడు నిజంగా అలాంటి రూపంలో ఉన్నవాడా? ఆయన నల్లగా ఉన్నవాడా? మహా శరీరంతో ఉన్నవాడా? అయిదు ముఖాలు ఎందుకు? పది చేతులు ఎందుకు? ఆయన ఎక్కడ ఉంటాడు?
కిం త్రినేత్రẖ కిమ్ ఉగ్రాత్మా కిమ్ ఏకẖ కింప్రయోజనః । కేనేరితẖ కిమ్ అకరోత్ క్వాయాసీద్ వద మే మునే
ఓ మునీంద్రా, ఆ మూడు కళ్లవాడు ఎవరు? ఆ ఉగ్రాత్ముడు ఎవరు? ఒక్కరే అని చెప్పబడే వాడు ఎవరు? ఆయనకు ఏ ఉద్దేశ్యం ఉంది? ఎవరి చేత ప్రేరేపించబడ్డాడు? ఆయన ఏమి చేశాడు? ఎక్కడ ఉన్నాడు? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
కాకుత్స్థ రుద్రనామాసావ్ అహఙ్కారస్ తథోత్థితః । విషమైకాభిమానాత్మా మూర్తిర్ అస్యామలం నభః
ఓ కాకుత్స్థా, 'రుద్రుడు' అని పిలవబడే వాడు, ఇదే విధంగా ఉద్భవించిన అహంకారమే. అతని స్వభావం ఒక్కటే అన్న గర్వంతో ఉంటుంది. అతని రూపం మలినం లేని ఆకాశంలాంటిది.
వ్యోమాకృతిస్ స భగవాన్ వ్యోమవర్ణామలో మహాన్ । చిద్వ్యోమమాత్రసారత్వాద్ ఆకాశాత్మా స ఉచ్యతే
ఆ భగవంతుడు ఆకాశ రూపంలో ఉన్నాడు. అతని రంగు ఆకాశంలా నిర్మలంగా, విస్తృతంగా ఉంటుంది. ఆయనకు చైతన్యమే అసలు స్వరూపం కనుక, ఆయనను 'ఆకాశాత్ముడు' అని పిలుస్తారు.
సర్వభూతాత్మభూతత్వాత్ సర్వగత్వాన్ మహాకృతిః । యాని తస్యానుషక్తాని పఞ్చజ్ఞానేన్ద్రియాణ్య్ అలమ్
అతడు అన్ని జీవులలోని ఆత్మగా, అన్నిటిలో వ్యాపించి ఉన్నవాడిగా, అతని రూపం మహత్తరంగా ఉంటుంది. అతనికి అనుసంధానమైన అయిదు జ్ఞానేంద్రియాలే ఆయన ముఖాలుగా భావించబడతాయి.
తాని తస్య ముఖాన్య్ ఆహుస్ తపద్రూపాణి సర్వతః । కర్మేన్ద్రియాణి విషయాస్ తే హి తస్య భుజా దశ
అవి అతని ముఖాలుగా పరిగణించబడతాయి, అన్ని వైపులా తపస్సు రూపంలో కనిపిస్తాయి. కర్మేంద్రియాలు మరియు వాటి విషయాలు అతని పది భుజాలవంటివి.
సర్వభూతభరైస్ సార్ధం బ్రహ్మణా పరమ్ ఏయుషా । యదాసౌ సమ్పరిత్యక్తస్ తదాసౌ మూర్తిమ్ ఆగతః
అతను సమస్త జీవుల భారాలతో పాటు పరబ్రహ్మతో కూడి, పూర్తిగా విడిచిపెట్టబడినప్పుడు, అప్పుడే ఒక రూపాన్ని ధరించును.
స చాకాశైకరూపాత్మా నాస్తి తస్య హి సాకృతిః । తథా దృశ్యత ఏవాసౌ భ్రాన్తిమాత్రం న మూర్తిమాన్
అతని స్వరూపం ఆకాశంలాంటిదే, నిజంగా అతనికి రూపం లేదు. అందుకే అతను కనిపిస్తున్నట్టు అనిపించినా, అది కేవలం మాయ మాత్రమే, నిజమైన రూపం కాదు.
చిదాకాశగతే స్ఫారే భూతాకాశే స తిష్ఠతి । దేహే చ సర్వభూతానాం నిత్యం వాయుర్ ఇవేశ్వరః
అతను చైతన్యాకాశంలో విస్తృతంగా ఉండి, భూతాకాశంలో నిలిచి, అన్ని జీవుల శరీరాల్లో ఎప్పుడూ వాయువులా విహరిస్తూ ఉంటాడు, ఓ ప్రభూ!