ఏకార్ణవో ఽథ వవృధే శనైశ్ శీఘ్రం సరిచ్ఛతైః । భువనే జడకల్లోలైẖ కోపో మూర్ఖాశయే యథా
తర్వాత ఒకే సముద్రం నెమ్మదిగా పెరిగిపోతూ, వందలాది నదుల వల్ల వేగంగా ఉప్పొంగింది. దాని ముద్దగా ఉన్న అలలు లోకంలో ఎగిసిపడినట్లు, మూర్ఖుడి మనసులో కోపం ఎలా ఉప్పొంగుతుందో అలా.
ముసులోపమయా పూర్వం తతస్ స్తమ్భనిభాఙ్గయా । తతస్ తాలద్రుమాకారధారయాసారసారయా
మొదట అది ముద్దగడ్డలతో ముద్దలు కొట్టినట్లు ప్రవహించింది. తరువాత దృఢమైన స్తంభాల వలె గట్టిగా ఉప్పొంగింది. ఆ తర్వాత తాళపాకల కండలు లాంటి ప్రవాహాలతో ఉప్పొంగింది.
తతో నదీప్రవాహోగ్రజలపాతైకపాతయా । సప్తద్వీపమహీపీఠసమమేదురమేఘయా
తర్వాత నదుల ప్రవాహాల ఉగ్ర జలపాతం ఒక్కసారిగా పడింది. భూమిని కప్పేసే ఏడుద్వీపాలంతా ఉన్న మేఘాల వర్షంతో అది మరింత ఉప్పొంగింది.
వహ్నిర్ విదాహకృద్ వృష్ట్యా శమమ్ అభ్యాయయౌ తథా । శాస్త్రసజ్జనసద్దృష్ట్యా మౌర్ఖ్యమ్ ఆపత్ప్రదం యథా
దహనం చేసే అగ్ని వర్షంతో శాంతించింది. అలాగే, అపాయం తెచ్చే మూర్ఖత్వం శాస్త్రం, సజ్జనుల దృష్టితో తగ్గిపోతుంది.
ఊర్ధ్వాధరస్థపరివృత్తపదార్థజాతమ్ అన్తẖక్వణత్ఖనఖనాయితశైలమజ్జమ్ । బ్రహ్మాణ్డకోటరమ్ అభూద్ విధురం కుబాలలీలావిలోలమ్ ఇవ బిల్వఫలం విశుష్కమ్
ఈ బ్రహ్మాండపు లోపలి భాగం పాడైపోయింది. పైకీ, కిందకీ తిరుగుతూ, కొండలు కూలిపోతూ మోగిన మేటల శబ్దంతో నిండిపోయింది. అది పిల్లలు ఆడుకుంటూ విసిరేసిన, లోపల ఎండిపోయిన, ఖాళీగా ఉన్న బిల్వపండు లాంటిదిగా మారింది.
వాతవర్షహిమోత్పాతఘాతభగ్నే ధరాతలే । జలవేగో ఽగమద్ వృద్ధిం కలావ్ ఇవ మహీపతిః
పవనాలు, వానలు, ముంచుకొచ్చిన మల్లెపాట్లు, వడగండ్లతో భూమి చీలిపోయింది. అప్పుడు నీటి ప్రవాహం మరింత పెరిగింది. అది కలహకాలంలో రాజు బలపడినట్టు పెరిగిపోయింది.
గఙ్గాప్రవాహప్రతిమధారాపాతవివర్ధితైః । సరిత్సహస్రైస్ సహసా మేరుమన్దరసున్దరైః
గంగా ప్రవాహంలా పెరిగిన నీటి ధారలతో వేలాది నదులు ఒక్కసారిగా మెరు, మందర పర్వతాలను అందంగా అలంకరించాయి.
ఆదిత్యపథసమ్ప్రాప్తకన్దరో జడమన్థరః । ఏకార్ణవస్ సముచ్ఛూన ఆసీన్ మూర్ఖ ఇవేశ్వరః
ఆదిత్యుని మార్గాన్ని తాకే గుహలలోకి ఒక్క సముద్రం నెమ్మదిగా, కదలకుండా నిండిపోయింది. అది అర్ధం లేని రాజు మాదిరిగా, ఉబ్బిపోయి, కదలకుండా ఉండిపోయింది.
విపులావర్తవృత్త్యాన్తర్ వివృతాద్రితరత్తృణః । స్ఫురత్తుఙ్గతరఙ్గాగ్రనిగీర్ణాదిత్యమణ్డలః
అదిరిపోయే పెద్ద గిరికట్టెలా తిరిగే ఆ ప్రవాహంలో పర్వతాలు, గడ్డి అన్నీ కొట్టుకుపోయాయి; ఎగిసిపడే అలల అంచుల్లోనే సూర్యుడి వలయమూ మింగిపోబడింది.
మేరుమన్దరకైలాసవిన్ధ్యసహ్యజలేచరః । చలితావనిపఙ్కాన్తర్లీనవ్యాలమృణాలకః
మెరు, మందర, కైలాస, వింధ్య, సహ్య పర్వతాల మీదుగా ఆ నీరు ఉప్పొంగింది; అడవులు నేల నుండి పెల్లుబికిపోయాయి, పాములు మట్టిలో కలిసిపోయాయి.
అర్ధదగ్ధద్రుమవనవ్యూహావలనసఙ్కటః । త్రైలోక్యభస్మసమ్మృష్టిమషీకర్దమకుత్సితః
అరచెదరిన చెట్లూ, అడవులూ ఆ కలకలంలో తిప్పబడిపోయాయి; మూడు లోకాలు తాము కాలిపోయిన బూడిద ముద్దతో పూతబడిపోయాయి.
నభస్స్తమ్భబృహద్ధారానాలభాస్కరపుష్కరః । ధారాజలమహామ్భోదవిలీననలినీదలః
ఆకాశం పొడవునా పెద్ద నీటి స్తంభాలు నిలిచాయి, వాటి మధ్య సూర్యుని కమలమూ కనబడలేదు; ఆ మహాప్రళయ జలంలో ప్రవాహాలపై తేలుతున్న కమలదళాలూ మునిగిపోయాయి.
దిణ్డీరపర్వతప్రాన్తప్రాప్తవృత్తాన్తవారిదః । భ్రమదిన్ద్రానలార్కేన్దుపురపత్తనపూరనౌః
దిండీర పర్వతపు అంచు నుంచి వచ్చిన వార్తలతో కూడిన జలప్రవాహం, దేవతల నగరాలు, అగ్ని, చంద్రుడు ఉన్న పట్టణాలను నింపుతూ, ఓడలతో ఉప్పొంగుతూ ముందుకు సాగింది.
కాష్ఠవత్ప్రోహ్యమానోగ్రసురాసురనరోత్కరః । శనైẖక్రమోచ్ఛూనతయా లిహన్న్ ఆదిత్యమణ్డలమ్
దేవతలు, రాక్షసులు, మనుష్యుల సమూహం దుండు ముక్కలవంటి వానగా కొట్టుకుపోతూ, ఆ ప్రవాహం క్రమంగా పెరిగి, సూర్యుని వలయాన్ని తాకుతున్నట్టు కనిపించింది.
తరత్తారతరారావధారాసారసముద్భవైః । బుద్బుదైḫ పరిసన్దిగ్ధప్రోహ్యమానమహాచలః
నక్షత్రాలు, గ్రహాల గర్జనతో ఉప్పొంగిన ప్రవాహాల నుంచి పుట్టిన గుబ్బలు చుట్టుముట్టగా, ఒక గొప్ప పర్వతం ఆ ప్రవాహంలో తడబడుతూ ఊగిసలాడింది.
భ్రమద్బుద్బుదవిశ్రాన్తభ్రాన్తకల్పాన్తవారిదః । ఉత్తారకైస్ తైర్ నయనైḫ పశ్యన్న్ అపరవారిదమ్
కాలాంతంలో వచ్చే మహాప్రళయ జలధి, తిరుగుతున్న గుబ్బలతో నిండిపోయి, అలలు రక్షకులవై, మరో సముద్రాన్ని చూస్తూ ప్రశాంతంగా నిలిచింది.
మహాప్రలయవార్యోఘఘోషఘుఙ్ఘుమితాన్తరః । ఏకప్రవాహాపహృతసర్వోర్వీకులపర్వతః
అందులో, మహాప్రళయ జలధారలు గర్జిస్తూ, ఒకే ఒక ప్రవాహం భూమిపై ఉన్న అన్ని కొండలు, భూములను కొట్టేసింది.
చణ్డవాతకృతాపూర్వజలౌఘకులపర్వతః । మహాఘురుఘురారావఘర్ఘరోగ్రపయోరయః
ప్రబలమైన గాలులతో, ఎప్పుడూ లేని విధంగా వచ్చిన నీటి ప్రవాహాలు కొండలు, భూములను ఎత్తిపడేస్తున్నాయి. ఆ మహా ప్రవాహం భయంకరంగా ఘోరంగా గర్జిస్తోంది.
బ్రహ్మాణ్డకుడ్యసఙ్ఘట్టపరావృత్తిభిర్ ఉద్ధతః । కుర్వన్ యోజనలక్షాణి వినతాన్య్ ఉన్నతాని చ
బ్రహ్మాండపు గోడలకు తాకుతూ ఆ ప్రవాహం ఉప్పొంగుతోంది. లక్షల యోజనాల భూమి ఎక్కడో దిగిపోతుంటే, ఇంకొక్కడో పైకి లేచిపోతోంది.
తృణైర్ ఇవ తరఙ్గేషు దోలాన్దోలనమ్ అద్రిభిః । కుర్వద్భిర్ ఉపలాఘాతభగ్నభాస్కరమణ్డలః
ఆ అలల్లో కొండలు గడ్డి తంతుల్లా ఊగిపోతున్నాయి. రాళ్ల తాకిడితో సూర్యుని వలయం కూడా పగిలిపోతుంది.
శూన్యబ్రహ్మాణ్డవిపులజలఘాతకులాయకే । లీనాన్ అచలకాకోలాన్ గృహ్ణన్ సలిలజాలకైః
శూన్యమైన విశాలమైన బ్రహ్మాండంలో, గొప్ప నీటి ప్రవాహాల తాకిడికి లోనై, లోతుల్లో మునిగిపోయినవాళ్లను, కదలని వారిని, కలవరపడుతున్న వారిని, నీటి వలలతో పట్టుకుంటాడు.
మృతామృతబృహద్భూతమజ్జనోన్మజ్జనాకులాన్ । తరఙ్గమకురాన్ కర్షన్ ప్రతిబిమ్బాన్వితాన్ ఇవ
మరణించినవాళ్లను, బతికినవాళ్లను, పెద్దవాళ్లను, చిన్నవాళ్లను, మునిగిపోవడంలో, పైకి రావడంలో అలమటిస్తున్న వారిని, అలలపై పడిన ప్రతిబింబాల్లా తనవైపు లాగుకుంటాడు.
మృతశిష్టాన్ పురభ్రష్టాన్ ఫేనాద్రితటకోటిషు । దధజ్ జలబలశ్రాన్తాంస్ త్రిదశాన్ మషకాన్ ఇవ
మరణించినవాళ్లను, పట్టణాల నుంచి తిప్పికొట్టినవాళ్లను, నీటి బలానికి అలసిపోయిన వారిని, నురుగు ముద్దల మీద, పర్వత శిఖరాలపై, దేవతల్ని చిన్న పురుగు లా మోసుకుంటాడు.
విమలాద్యతనాకాశవిపులాన్ అమ్బుబుద్బుదాన్ । సహస్రసఙ్ఖ్యాన్ వలయంల్ లోచనానీవ వాసవః
పరిశుద్ధమైన, కొత్తగా ఏర్పడిన, ఆకాశంలా విస్తరించిన ఎన్నో వేల నీటి బుడగలను, ఇంద్రుడు ప్రకాశించే కళ్ల వలయాన్ని పట్టుకున్నట్టు, తనలో ఉంచుకుంటాడు.
శరద్వ్యోమసమాభోగైర్ వలద్భిర్ బుద్బుదేక్షణైః । పశ్యన్న్ ఇవ నదీధారాన్ మేఘాన్ ఆత్మప్రపూరకాన్
శరదృతువు ఆకాశం లా విస్తరించి, ఒక్క కన్నుతో మెరుస్తున్న బుడబుడలు చూస్తూ, తనను తాను నదుల ప్రవాహాలు, మేఘాలు నింపుతున్నట్టు అనిపించుకుంటున్నాడు.
పుష్కరావర్తకాభ్రాణాం బాహుభిర్ వీచిమణ్డలైః । కుర్వన్న్ ఆలిఙ్గనానీవ సపక్షాద్రివద్ ఉత్థితైః
తిరుగుతున్న అలల చేతులతో, గిరిగీస్తున్న కమలాలు, మేఘాలను, రెక్కలున్న పర్వతాల్లా పైకి లేచినవిగా ఆలింగనం చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్నాడు.
త్రిజగద్గ్రాససన్తృప్తḫ ప్రగాయన్న్ ఇవ ఘర్ఘరైః । రవైర్ నృత్యన్న్ ఇవోగ్రాద్రికటకైర్ వీచిదోర్ద్రుమైః
మూడు లోకాలను మింగిన తృప్తితో ఘర్జన చేస్తూ, భయంకరమైన పర్వత శిఖరాల్లాంటి అలలతో నాట్యం చేస్తున్నట్టు అనిపిస్తున్నాడు.
నదీధారాధరైర్ ఊర్ధ్వే మధ్యే దగ్ధైర్ ధరాధరైః । అధో ధరాధరైర్ నాగైర్ అధరః పఙ్కగైర్ వృతః
పై భాగంలో నదుల ప్రవాహాల మేఘాలు, మధ్యలో కాలిపోయిన పర్వతాలు, కింద పర్వతాలు, నాగులు, పంకంలో నివసించే జీవులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
ధారాత్రిపథగాపూరైర్ నిపతద్భిర్ నిరన్తరమ్ । మగ్నోన్మగ్నోహ్యమానాద్రిశృఙ్గదిణ్డీరబుద్బుదః
నదీ మార్గాన్ని నింపుతూ ఎడతెరిపిలేకుండా జలధారలు కురుస్తుండగా, కొండ శిఖరాలు మునిగిపోతూ, పైకి వచ్చిపోతూ, బుడబుడల మాదిరిగా మోగుతూ కొట్టుకుపోయాయి.
ఉహ్యమానగలత్స్వర్గఖణ్డక్రన్దన్నభశ్చరః । వహద్విద్యాధరీవృన్దపద్మినీసున్దరాన్తరః
ఆ ప్రవాహంలో స్వర్గపు భాగాలు కొట్టుకుపోతూ, ఆకాశంలో అరుస్తూ, పద్మినీ తాళాల్లో అందమైన విద్యాధరుల సమూహాలను మోసుకెళ్లాయి.