వేద్యవేదనవేత్తృత్వరూపత్రయమ్ ఇదం పునః । యత్రోదేత్య్ అస్తమ్ ఆయాతి తత్ తత్ పరమమ్ ఉత్తమమ్
తెలిసినది, తెలుసుకునే భావన, తెలుసుకునేవాడు — ఈ మూడు ఎక్కడ కలుగుతాయో, ఎక్కడ లయమవుతాయో, అదే పరమమైనది, అత్యుత్తమమైనది.
వేద్యవేదనవేత్తృత్వం యత్రేదం ప్రతిబిమ్బతి । అబుద్ధ్యాదౌ మహాదర్శే తద్ రూపం పరమం స్మృతమ్
తెలిసినది, తెలుసుకునే భావన, తెలుసుకునేవాడు — ఇవన్నీ ఎక్కడ ప్రతిబింబిస్తాయో, మనస్సు లేని గొప్ప అద్దంలో లాంటి స్థితిలో, ఆ రూపమే పరమమైనదిగా చెప్పబడింది.
మనష్షష్ఠేన్ద్రియోన్ముక్తం యద్ రూపం స్యాన్ మహాచితేః । జఙ్గమే స్థావరే వాపి తత్ సర్గాన్తే ఽవశిష్యతే
మనస్సు, ఆరు ఇంద్రియాలు, వాటి వృత్తులు లేని మహాచైతన్య స్వరూపం, చలించేవాటిలోనైనా, నిలిచివుండేవాటిలోనైనా, సృష్టి అంతంలో అదే మిగిలిపోతుంది.
స్థావరాణాం హి యద్ రూపం తచ్ చేద్ బోధమయం భవేత్ । మనోబుద్ధ్యాదినిర్ముక్తం తత్ పరేణ సమం భవేత్
నిశ్చలమైన వాటి రూపం నిజంగా చైతన్యమయమైతే, మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవాటికి అతీతంగా ఉంటే, అది పరమాత్మతో సమానమవుతుంది.
బ్రహ్మార్కవిష్ణుహరశక్రసదాశివాదిశాన్తౌ శివం పరమమ్ ఏతద్ ఇహైకమ్ ఆస్తే । శిష్టం ప్రదిష్టమ్ అవినష్టమ్ అకష్టమ్ ఇష్టం మిశ్రం న మిశ్రమ్ అణునాశ్రితమ్ ఆశ్రితేన
బ్రహ్మ, సూర్యుడు, విష్ణువు, హరుడు, ఇంద్రుడు, సదాశివుడు మరియు ఇతరుల శాంతిలో, ఇక్కడ పరమమైన శివుడే ఒక్కరే నిలిచివుంటాడు. మిగతావన్నీ పేర్లతో చెప్పబడినవే, అవి నశించవు, బాధపడవు, కోరబడినవే, కలిసినవో, కలవనివో, చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, ఆధారమైన వాటికి ఆధారంగా ఉంటాయి.
ఇత్థంరూపమ్ ఇదం దృశ్యం జగన్ నామాస్తి భాసురమ్ । మహాప్రలయసమ్పత్తౌ భో బ్రహ్మన్ క్వ ను గచ్ఛతి
ఈ ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, పేరుతో ఉన్న ఈ జగత్తు, ఓ బ్రహ్మన్, మహాప్రళయం వచ్చినప్పుడు ఎక్కడికి పోతుంది?
కుత ఆయాతి కీదృగ్ వా వన్ధ్యాపుత్రః క్వ గచ్ఛతి । క్వ యాతి కుత ఆయాతి వద వా వ్యోమకాననమ్
ఇది ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? ఇది ఎలా ఉంటుంది? వంధ్యకు పుట్టిన కొడుకు ఎక్కడికి పోతాడు? ఆకాశవనం ఎక్కడికి పోతుంది, ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? చెప్పు.
వన్ధ్యాపుత్రో వ్యోమవనం నైవాస్తి న భవిష్యతి । కీదృశీ దృశ్యతా తస్య కీదృశీ తస్య నాస్తితా
వంధ్యకు పుట్టిన కొడుకు, ఆకాశవనం ఎప్పుడూ ఉండవు, ఎప్పుడూ ఉండబోవు కూడా. వాటికి ఎలాంటి కనిపించడముంది? వాటి లేనిపోవడమెలా ఉంటుంది?
వన్ధ్యాపుత్రవ్యోమవనే యథా న స్తః కదాచన । జగదాద్య్ అఖిలం దృశ్యం తథా నాస్తి కదాచన
వంధ్యకు కుమారుడు లేడు, అతని ఆకాశంలో అడవులు ఉండవు. అలాగే, ఈ జగత్తు మొత్తం మనకు కనిపించినా, నిజంగా ఏదీ లేదు.
న చోత్పన్నం న చ ధ్వంసి యత్ కిలాదౌ న విద్యతే । ఉత్పత్తిః కీదృశీ తస్య నాశశబ్దస్య కా కథా
ప్రారంభంలో అసలు లేనిది పుట్టదు, నశించదు కూడా. అలాంటిది ఎలా పుట్టింది, ఎలా పోయింది అనే మాటే లేదు.
వన్ధ్యాపుత్రనభోవృక్షకల్పనా తావద్ అస్తి హి । సా యథా నాశజన్మాద్యా తథైవేదం న కిం భవేత్
వంధ్య కుమారుని ఆకాశంలో వృక్షం ఊహలో మాత్రమే ఉంటుంది. దానికి పుట్టుకా, నాశనమూ లేవు. ఇదే విధంగా ఈ జగత్తుకూ పుట్టుకా, నాశనమూ లేవు.
ఫుల్లస్యాతులభుస్ సమ్యగ్ ఆలకైః కురు కోలనమ్ । నిరన్వయా యథైవోక్తిర్ జగత్సత్తా తథైవ హి
పువ్వు వెంట్రుకలతో గాలిని చుట్టేయాలని ప్రయత్నించు. అలాంటి మాటలకి అర్థం లేనట్టే, జగత్తు ఉన్నదన్న భావనకూ అసలు ఆధారం లేదు.
యథా సౌవర్ణకటకే దృశ్యమానమ్ అపి స్ఫుటమ్ । కటకత్వం తు నాస్త్య్ ఏవ జగత్త్వం తు తథా పరే
బంగారు కంకణం స్పష్టంగా కనిపించినా, దానిలో కంకణత్వం అనే ప్రత్యేకత అసలు ఉండదు; అలాగే పరమాత్మలో ఈ జగత్తు అనే భావన వాస్తవంగా లేదు.
ఆకాశే చ యథా నాస్తి శూన్యత్వం వ్యతిరేకవత్ । జగత్త్వం బ్రహ్మణి తథా నాస్త్య్ ఏవాప్య్ ఉపలబ్ధిమత్
ఆకాశంలో ఖాళీదనం అనే ప్రత్యేకత లేనట్టే, బ్రహ్మంలో కూడా జగత్తు అనే భావన వాస్తవంగా లేదు, చూసేవారికీ అది నిజంగా ఉండదు.
కజ్జలాన్ న యథా కార్ష్ణ్యం శైత్యం చ న యథా హిమాత్ । పృథగ్ ఏవ భవేద్ బుద్ధం జగన్ నాస్తి పరే పదే
నూనెపూసలో నలుపు ఎలా వేరుగా ఉండదో, మంచులో చలితనం వేరుగా ఉండదో, అలాగే పరమ స్థితిలో జగత్తు వేరుగా ఉండదని బోధించినవారికి తెలుస్తుంది.
యథా చ శైత్యం శశినో న హిమాద్ వ్యతిరిచ్యతే । బ్రహ్మణో న తథా సర్గో విద్యతే వ్యతిరేకవాన్
చంద్రుని చలితనం చంద్రుని నుండి వేరుగా ఉండదని ఎలా ఉంటుందో, అలాగే బ్రహ్మ నుండి సృష్టి వేరుగా ఉండదు.
మరునద్యాం యథా తోయం ద్వితీయేన్దౌ యథేన్దుతా । నాస్త్య్ ఏవైవం జగన్ నాస్తి దృష్టమ్ అప్య్ అమలాత్మని
మాయలో నీరు లేనట్లే, ఆకాశంలో రెండవ చంద్రునిలో చంద్రకాంతి లేనట్లే, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా పరిపూర్ణమైన స్వరూపంలో కనిపించినా వాస్తవంగా లేదు.
సంవిద్విలోచనాలోకో భాత్య్ అయం సంవిదమ్బరే । జగదాఖ్యే ఽమలే వ్యోమ్ని దృష్టిముక్తావలీ యథా
అవగాహన అనే ఆకాశంలో, అవగాహన కన్ను వెలుగులా ప్రకాశిస్తుంది. ఆ నిర్మలమైన స్థలంలో 'ప్రపంచం' అని పిలవబడేదీ, చూపులో ముత్యాల దండలా కనిపిస్తుంది.
చిదాకాశే చిదాకాశశ్ చిత్త్వాద్ యః కచతి స్వయమ్ । తద్ ఏవ తేన రూపం స్వం జగద్ ఇత్య్ అవబుధ్యతే
చైతన్యమనే ఆకాశంలో, అదే చైతన్యం తన స్వభావంతో తానే వెలిగిపోతుంది. అదే తన రూపంగా తానే గ్రహించుకుని, దాన్నే 'ప్రపంచం'గా భావిస్తుంది.
ఆదావ్ ఏవ హి యన్ నాస్తి కారణాసమ్భవాత్ స్వయమ్ । వర్తమానే ఽపి తన్ నాస్తి నాశస్ స్యాత్ తత్ర కీదృశః
ప్రారంభంలోనే ఏది లేనిదో, దానికి కారణం లేకపోవడం వల్ల అది ఇప్పుడు కూడా లేదు. అలాంటిదానికి నాశనం ఎలా సంభవిస్తుంది?
క్వాసమ్భవద్భూతజాడ్యం పృఠ్వ్యాదేర్ జడవస్తునః । కారణం భవితుం శక్తం ఛాయాయా ఆతపో యథా
ఏమిటి, పుట్టుక లేని స్థితి నుంచి వస్తువులైన భూమి మొదలైనవి మూడిమాటిగా ఉండటానికి కారణం ఎలా అవుతుంది? ఇది ఎలాగంటే, ఎండ వెలుతురు నీడకు కారణమైనట్టు.
కారణాభావతః కార్యం నేదం తత్ కిఞ్చనోదితమ్ । యత్ తత్కారణమ్ ఏవాస్తి తద్ ఏవేత్థమ్ అవస్థితమ్
కారణం లేకపోతే ఫలితం ఎప్పుడూ ఉండదని ఇక్కడ ఎవరూ చెప్పలేదు. ఏది కారణమో అదే నిజంగా ఉంది, అదే అలా స్థిరంగా ఉంటుంది.
అజాతమ్ ఏవ యద్ భాతి సంవిదో భానమ్ ఏవ తత్ । యజ్ జగద్ దృశ్యతే స్వప్నే సంవిత్కచనమ్ ఏవ తత్
పుట్టుక లేని దానివైపు కనిపించేది చైతన్య కాంతే. మనసులో కనబడే ప్రపంచం కూడా చైతన్యమే మెరుస్తున్నట్టు ఉంటుంది.
సంవిత్కచనమ్ ఏవాన్తర్ యథా స్వప్నజగద్భ్రమః । సర్గాదౌ బ్రహ్మణి తథా జగత్కచనమ్ ఆతతమ్
మనసులో మెరుస్తున్న చైతన్యం, కలలో కనబడే ప్రపంచ భ్రమలా ఉంటుంది. సృష్టి ఆరంభంలో బ్రహ్మలో కూడా, ప్రపంచపు మెరుపు ఇలానే వ్యాపించి ఉంటుంది.
యద్ ఇదం దృశ్యతే కిఞ్చిత్ తత్ సద్ ఏవాత్మని స్థితమ్ । నాస్తమ్ ఏతి న చోదేతి జగత్ కిఞ్చిత్ కదాచన
ఇక్కడ కనిపించే ప్రతిదీ నిజంగా ఆత్మలోనే స్థిరంగా ఉంది. ఈ లోకం ఎప్పుడూ అస్తమించదు, ఎప్పుడూ ఉదయించదు కూడా.
యథా ద్రవత్వం సలిలం స్పన్దత్వం పవనో యథా । యథా ప్రకాశ ఆభాసో బ్రహ్మైవ త్రిజగత్ తథా
నీటికి తడితనం ఉన్నట్లే, గాలికి కదలిక ఉన్నట్లే, వెలుగుకు ప్రకాశం ఉన్నట్లే, ఈ మూడు లోకాల మూలం బ్రహ్మమే.
యథా పురమ్ ఇవాస్తే ఽన్తర్ విద్ ఏవ స్వప్నసంవిది । తథా జగద్ ఇవాభాతి స్వాత్మైవ పరమాత్మని
ఒక నగరం మనసులో, కలలో దేవుడు కనిపించడంలా కనిపించేది, అలాగే ఈ లోకం కూడా పరమాత్మలో తన ఆత్మే ప్రకాశిస్తున్నట్టు అనిపిస్తుంది.
ఏవం చేత్ తత్ కథం బ్రహ్మన్ సుఘనప్రత్యయం వద । ఇదం దృశ్యవిషం జాతమ్ అసత్స్వప్నానుభూతివత్
ఇలా అయితే, బ్రహ్మన్, ఈ ప్రపంచం నిజమే అన్న నమ్మకం ఎలా కలుగుతుంది? ఇది కలలో అనుభూతి లాంటిది, వాస్తవం కానిది.
సతి దృశ్యే కిల ద్రష్టా సతి ద్రష్టరి దృశ్యతా । ఏకసత్త్వే ద్వయోర్ బన్ధో ముక్తిర్ ఏకక్షయే ద్వయోః
చూసేది ఉన్నప్పుడు చూసేవాడు ఉంటాడు. చూసేవాడు ఉన్నప్పుడు చూసే వస్తువు కూడా ఉంటుంది. ఈ రెండూ కలిసే బంధనానికి కారణం. ఈ రెండింటిలో ఏదైనా ఒకటి లేకపోతే విముక్తి కలుగుతుంది.
అత్యన్తాసమ్భవో యావద్ బుద్ధో దృశ్యస్య నాక్షయః । తావద్ ద్రష్టుర్ అద్రష్టృత్వం న సమ్భవతి మోక్షదమ్
బాహ్యవిషయాన్ని మనస్సు పూర్తిగా వదలకుండా ఉండగా, చూసేవాడిలో చూసే లక్షణం పోవడం సాధ్యపడదు. అప్పుడు మోక్షం కూడా కలగదు.