వారిదానాం సవారీణాం దగ్ధానాం ప్రలయార్చిషా । జ్ఞప్త్యేవాజ్ఞానదోషాణాం దృష్టం భస్మాపి న క్వచిత్
ప్రళయాగ్నిలో కాలిపోయిన మేఘాలు, వాటి మీదున్నవారు—అవగాహన తప్ప మరొకటి లేని అజ్ఞానదోషాలు—వాటికి బూడిద కూడా ఎక్కడా కనిపించలేదు.
న లఙ్ఘయతి కైలాసం యావద్ ఉల్లసితో ఽనలః । తావత్ తం కల్పకుపితో రుద్రో నేత్రాగ్నినాదహత్
అనలము మిణుగుతూ కైలాసాన్ని దాటి పోకముందే, యుగాంతంలో కోపంతో ఉన్న రుద్రుడు తన కన్నుప్రమాణమైన అగ్నితో దాన్ని కాల్చేశాడు.
దాహస్ఫుటద్ద్రుమస్థూలశిలాచటచటారవాః । లగుడోపలలోష్టౌఘైర్ అయుధ్యన్తేవ భూభృతః
అగ్గితో మండిపోతున్న చెట్లు, పెద్ద రాళ్లు చిటచిట మోగుతుండగా, భూమిపర్వతాలు దండలు, రాళ్లు, మట్టికట్టల వానతో యుద్ధం చేస్తున్నట్లుగా అనిపించాయి.
జ్వాలా ఘనఘటాటోపసావతంసాచలాభిధాః । బభుర్ ఆవ్యోమవికసత్స్థలపద్మవనా ఇవ
మబ్బుల ముద్దలు కిరీటం వేసుకున్న అగ్నిజ్వాలలు, ఆకాశంలో విస్తరించిన పద్మవనాల్లా ప్రకాశించాయి.
సర్గẖ కదాచిద్ ఏవాసీద్ ఇత్య్ అగాత్ స్మరణీయతామ్ । కల్పాన్తస్ స్ఫారయన్ దుẖఖాన్య్ అగాద్ అస్మరణీయతామ్
సృష్టి కొంతకాలం మాత్రమే ఉండి, ఆ తరువాత స్మృతిలో కలిసిపోయింది; కల్పాంతం బాధలతో నిండిపోతూ, మరుపులో కలిసిపోయింది.
తాపోపతాపపరమాḫ పరమారణతత్పరాః । వహ్నయో ఽపహ్నవం చక్రుర్ జగతామ్ అసతామ్ ఇవ
తీవ్రమైన కాలుష్యాన్ని, నాశనాన్ని కోరుకున్న అగ్నులు, లోకాలను అవాస్తవమైనవిగా చేసి, అంతరించిపోయేలా చేశాయి.
వవుర్ అశనినిపాతపిణ్డితాఙ్గాẖ కచదనలోల్ముకఖణ్డముణ్డమాల్యాః । ప్రలయసమయవాయవో ఽనలాత్తా దలదచలాశనిపాలయో లిహన్తః
ఆకాశంలో ఉరుములతో పడిన ముదురైన గాయాలతో, మరణపు దవడలలోంచి విరిగిన ముండల హారాలు ధరించిన ఆ గాలులు, ప్రళయకాలంలో అగ్నిలోంచి పుట్టినట్టు, మెరుపులతో పగిలిన కొండలను నాకుతూ, భయంకరంగా వీచాయి.
వ్యాలోలస్ఫుటితానలద్రుమవనప్రోద్భూతభస్మోష్మణా దత్తాభ్రభ్రమదుల్ముకాహతివహత్సాఙ్గారగౌరార్చిషః । భ్రశ్యత్పావకశృఙ్గమధ్యవివలజ్జ్వాలాలవశ్యామలా నిశ్శేషాగ్నినికాశపూరవపుషో వేగేన వాతా వవుః
అవి మండుతున్న చెట్లతో కూడిన అడవుల బూడిదను, వేడిని చుట్టూ చిమ్ముతూ, మంటలు వెదజల్లుతూ, వెండి వర్ణపు అగ్నికిరణాలతో, కొండ శిఖరాలు కూలిపోతుండగా, మధ్యలో మంటలు మసకబారగా, అంతటా అగ్నిప్రముఖంగా, ఆ గాలులు ఉద్ధృతంగా వీచాయి.
అథ కల్పాన్తమరుతి వహత్య్ అవధుతాచలే । బలేనామ్భోధికల్లోలైర్ నభస్య్ ఆవర్తకారిణి
తర్వాత, కలియుగాంతంలో ఆ గాలి, కొండలను పీక్కేసి, సముద్రపు అలల బలంతో ఆకాశాన్ని తిరగేసింది.
సముద్రేషు విముద్రేషు మర్యాదోల్లఙ్ఘనే ఘనే । అఘనేషు ఘనేష్వ్ అమ్బుదారిద్ర్యోపద్రవద్రుతే
ఆ సముద్రాలలో, సరిహద్దులు లేకుండా పోయి, మేఘాలు కురవక, ఆ మేఘాల లేమితో, ఎండదెబ్బతో నీళ్ళు క్షీణించాయి.
భూతలే భూతలేశాంశవర్జితే వహ్నిభర్జితే । పాతాలమ్ అపి పాతాలే గతే కిమ్ అపి కాలతః
భూమి మీద పాలకులు లేకుండా, అగ్ని తగిలి దగ్ధమైనప్పుడు, పాతాళం కూడా ఏదో తెలియని కాలంలోకి లీనమైపోయింది.
దివి చావిద్యమానాయాం విశీర్ణే సర్గవర్గకే । లోకే వ్యపగతాలోకే శోకౌకసి కకుబ్గణే
ఆకాశం కనబడకుండా పోయింది, సృష్టి సమూహాలు చిద్రమైపోయాయి, లోకమనే లోకం కనబడక, దిక్కులన్నీ దుఃఖంతో నిండిపోయాయి.
కుతో ఽప్య్ ఆకాశకుహరాద్ దృప్తదైత్యగణా ఇవ । పుష్కరావర్తకా మేఘాశ్ చక్రుర్ గులగులారవమ్
ఏదో ఆకాశపు గుహలోనుంచి, గర్వంతో ఉన్న దానవ గణాల్లా, మేఘాలు ఉప్పొంగే కమలాల వలె గలగల అరుపులు చేశాయి.
బ్రహ్మవిస్ఫోటితస్వాణ్డకుడ్యవిస్ఫోటనోద్భటమ్ । అన్యోఽన్యాస్ఫాలనోత్తాలమత్తార్ణవరవాబిలమ్
బ్రహ్మ ఆండాన్ని పగలగొట్టిన శబ్దంలా, విశ్వపు గోడలు పగిలినట్లు, మేఘాలు ఒకదానికొకటి తాకుతూ, మత్తులో ఉన్న మహా సముద్ర జంతువుల్లా గర్జించాయి.
లోకాన్తరపురోద్గీర్ణఘనకోలాహలోల్బణమ్ । పతత్కులాచలస్కన్ధబద్ధోగ్రరవఘర్ఘరమ్
ప్రపంచాలు బయటకు పారవేయబడుతున్న శబ్దంతో మారుమోగుతూ, పర్వత శిఖరాలు కూలిపోతూ ఉద్భవించే భయంకరమైన గర్జనతో నిండిపోయి ఉంది.
బ్రహ్మాణ్డశఙ్ఖజఠరపూరణావర్తమన్థరమ్ । స్వర్లోకరోధḫపాతాలతలాతతిసగుల్మకమ్
బ్రహ్మాండపు పొదిలోని గర్భాన్ని నింపే తుఫాను తిప్పుతూ, స్వర్గాన్ని ఆపివేసి, పాతాళానికి దారితీసే దట్టమైన పొదలతో కప్పబడి ఉంది.
సమస్తదూరదిగ్భిత్తిహేలాహననహర్షులమ్ । మహాప్రలయసమ్మత్తపానకాపానతర్షులం
అన్ని దిక్కుల దూరపు గోడలను ధ్వంసం చేస్తూ ఆనందంగా, మహాప్రళయ మదిరను తాగాలని తహతహలాడుతూ ఉంది.
ప్రసృతప్రలయాఖ్యేన్ద్రమత్తైరావణబృంహితమ్ । ఆకల్పక్షుబ్ధమేఘాబ్ధినిర్హ్రాదమ్ ఇవ సమ్భృతమ్
ప్రళయానికి కారణమైన ఇంద్రుని చేత విడిచిపెట్టబడిన మత్తులో ఉన్న ఐరావతాల గర్జనతో మరింత ఉద్ధృతమై, కల్లోలమైన మేఘాల సముద్రం గర్జనలా మారుమోగుతోంది.
మహాప్రలయసఙ్క్షుబ్ధక్షీరోదమథనారవమ్ । బ్రహ్మాణ్డోగ్రారఘట్టే ఽస్మిన్ వార్యన్త్రమ్ ఇవ సారవమ్
మహాప్రళయ సమయంలో పాలసముద్రాన్ని మথిస్తున్న శబ్దంతో, ఈ బ్రహ్మాండాల ఘర్షణలో, గొప్ప నీటిచక్రం తిరిగే గర్జనలా ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉంది.
అథాస్మిన్ సతి కల్పాగ్నౌ స్థితిమ్ ఏతి కథం ఘనః । ఇతి విస్మితవాన్ అస్మి దృశం దిగ్దశకే ఽత్యజమ్
అప్పుడు ఆ ప్రళయాగ్ని మండుతున్నప్పుడు, ఈ ఘనమైన పదార్థం ఎలా నిలుస్తుందో ఆశ్చర్యంతో అన్ని దిశల్లో నేను చూశాను.
యావన్ న క్వచిద్ ఏవాభ్రం పశ్యామ్య్ ఆశాసు కేవలమ్ । తరన్తి తరలాస్ఫాలమ్ ఉల్ముకాశనివృష్టయః
ఎక్కడా ఒక్క మేఘాన్ని కూడా కనపడకముందే, అన్ని దిశల్లో ఉరిమే అగ్నికణాలు, మెరుపుల వర్షం వేగంగా పారుతున్నాయి.
తేన జ్వలనతాపేన బహుయోజనకోటిషు । పదార్థా భస్మతాం యాన్తి దూరే దిక్షు దశస్వ్ అపి
ఆ జ్వలించే వేడితో, కోట్లాది యోజనల దూరంలో, పది దిశల్లో ఉన్న అన్ని వస్తువులు దూరంగా ఉన్నా కూడా బూడిదగా మారిపోయాయి.
అనన్తరం క్షణాద్ వ్యోమ్ని దూరే ఽహమ్ అనుభూతవాన్ । ఊర్ధ్వతశ్ శీతలం వాతమ్ అధస్తాద్ వానలోపమమ్
తర్వాత, ఆకాశంలో దూరంగా నేను ఒక చల్లని గాలి పైన, కింద అగ్నిలా వేడిని అనుభవించాను.
ఏతావతి నభోమార్గే దూరే కల్పామ్బుదాస్ స్థితాః । యస్ తేషామ్ అగ్నితాపానాం విషయో న చ మద్దృశామ్
ఆ దూరంలో, ఆకాశ మార్గంలో, యుగాల మేఘాలు నిలిచినట్టు కనిపించాయి. వాటి అగ్ని వేడి మనలాంటి వారిని తాకదు.
అథ వారుణదిగ్భాగాద్ ఆయయౌ కల్పమారుతః । యస్మింస్ తృణవద్ ఉహ్యన్తే విన్ధ్యమేరుహిమాద్రయః
అప్పుడే పశ్చిమ దిశ నుండి ఒక మహా గాలి వచ్చింది. దాని బలంతో వింధ్య, మెరు, హిమాలయ పర్వతాలు కూడా గడ్డి తంతువుల్లా ఎగిరిపోయాయి.
తేన జ్వాలాచలాḫ ప్రాన్తడీనాఙ్గారవిహఙ్గమాః । లోలోల్ముకవనాక్రాన్తా జగ్ముర్ అగ్నిదిశం ద్రుతమ్
ఆ గాలితో అగ్ని పర్వతాలు, అగ్ని చినుకుల గుంపులు, మంటలతో మండుతున్న అడవులు—all అగ్ని దిశగా వేగంగా పోయాయి.
సన్ధ్యాభ్రసదృశాకారాస్ తేరుర్ అఙ్గారవారిదాః । భ్రేముర్ భస్మభరాభ్రాణి ప్రోతాఙ్గారరజాంసి ఖే
సంధ్యాకాల మేఘాల్లా కనిపించే అగ్నికణాల మేఘాలు కురిసాయి; బస్మంతో నిండిన మేఘాలు గాలిలో తిరుగుతూ, అగ్నికణాల ధూళిని చల్లాయి.
స జ్వాలాచలసఙ్ఘాతో దృష్టో ఽనలదిశం వ్రజన్ । హేమాద్రీణాం సపక్షాణామ్ అనీకం ద్రవతామ్ ఇవ
అగ్ని ప్రాంతం వైపు సాగుతున్న ఆ జ్వాలల పర్వత సమూహం, రెక్కలతో ఉన్న బంగారు పర్వతాల వలె కరిగిపోతున్నట్టు కనిపించింది.
ధరాద్రిమణ్డలాభోగే ఽసోమ్యాఙ్గారభరాత్మని । జ్వాలాచలఘనే యాతే భాతి తేజసి భాస్వతామ్
అంగారాలతో నిండిన ఆ జ్వాలల పర్వత గుళిక భూమి పర్వత వలయాన్ని దాటి పోతూ, ప్రకాశవంతమైనవారి తేజస్సుతో మెరిసింది.
అర్ణవేష్వ్ అనలార్ణస్సు క్వథనోత్ఫాలవారిషు । వనేష్వ్ అస్మృతపర్ణేషు దీప్తాగ్నితరువారిషు
సముద్రాల్లో, అగ్నిలాంటి అలల్లో, మరిగిపోతున్న ఉప్పొంగుతున్న నీళ్లలో, ఎండిపోయిన ఆకుల అడవుల్లో, మండుతున్న చెట్ల నీళ్లలో నీరు కూడా అగ్నిలా మండింది.