అనన్తవనవిన్యాసనవయౌవనపావకః । ఉదయాస్తమయాద్రిభ్యో విన్ధ్యో విధురతామ్ అగాత్
అనేక అరణ్యాల మంటలు, యవ్వనపు అగ్నితో మండిపోతూ, ఉదయాస్తమయ పర్వతాల మధ్య వింద్య పర్వతం వెలితిగా మారిపోయింది.
అఙ్గారకల్పవిటపైర్ జ్వాలావనవివల్గనైః । శరైర్ ఈశ ఇవ క్షుబ్ధస్ సహ్యో ఽసహ్యత్వమ్ ఆయయౌ
ఎర్రటి నిప్పులాంటి చెట్లు, మంటలతో ఉప్పొంగిన అడవులతో సహ్య పర్వతం, ప్రభువు బాణాలతో కుదిపినట్టు, భరించలేనిది అయింది.
మధ్యమధ్యకచత్కార్ష్ణ్యం భ్రమద్ధూమాలిమాలితమ్ । చలజ్జ్వాలాబ్జమ్ అనిలైర్ మృష్టం సర ఇవామ్బరమ్
ఆకాశం మధ్యభాగం చుట్టూ తిరిగే పొగతో నలుపుగా, ముసుగేసినట్లుగా కనిపించింది. అది గాలులతో అలికడలాడే సరస్సు లాగా, అందులో కదిలే జ్వాలలు కమలాల్లా మెరిసాయి.
ఖే ఽద్రీణాం శిఖరోర్వ్యో ఽగ్నిశిఖాశిఖరశేఖరాః । ననృతుర్ నీరసా రామ నర్తక్యẖ కేతుకున్తలాః
ఆకాశంలో పర్వత శిఖరాలు అగ్నిజ్వాలలతో కిరీటాల్లా మెరిసాయి. ఓ రామా, పతాకలు పొడవాటి జుట్టుతో ప్రాణం లేని నర్తకుల్లా ఊగుతూ నాట్యం చేశాయి.
తలాహితానలజ్వాలా బ్రహ్మాణ్డోర్ధ్వకవాటభూః । భర్జనప్రోత్ఫలద్భూతధానాగాద్ భ్రాష్ట్రభూమికామ్
భూమి అడుగున పెట్టిన అగ్నిజ్వాలలతో కాలిపోయి, ఆ బ్రహ్మాండం పైవైపు తలుపులా, ప్రాణులు ఉప్పొంగి పగిలిపోతూ కాలిపోతున్న అగ్నికుండం నేలలా మారింది.
ద్వీపాబ్ధికఙ్కణశ్రేణీ మృజ్జలాఙ్గాగ్నినారుణా । హృత్ప్రకోష్ఠే జగల్లక్ష్మ్యాస్ సావతీర్ణాభవత్ తదా
అప్పుడు ప్రపంచ లక్ష్మి హృదయపు లోపల, ద్వీపాలు, సముద్రాలు అగ్ని నీటితో ఎర్రగా మెరిసిపోతూ ఒక వలయంలా అవతరించాయి.
శైలాశ్ చటచటాస్ఫోటైర్ వృక్షాẖ కటకటారవైః । దేశా హలహలోల్లాసైర్ అలం విదలనం యయుః
పర్వతాలు చిటచిట మోగుతూ, చెట్లు గట్టిగా కటకటా శబ్దాలు చేస్తూ, భూములు హలహలగా గర్జిస్తూ, అన్నీ చీలిపోవడానికి సరిపడేంత శబ్దంతో నిండిపోయాయి.
అబ్ధయẖ క్వథితాకారాḫ ఫేనిలోల్లోలమాంసలాః । వీచీకరతలాఘాతాంశ్ చక్రుర్ అర్కముఖే ను ఖే
సముద్రాలు మరిగిపోతున్నట్టు కనిపించాయి, నురుగు పొంగి, ఉప్పొంగి, దట్టంగా మారాయి. వాటి అలలు ఆకాశంలో సూర్యుని ముఖాన్ని తమ చేతులతో బలంగా తాకినట్టు గట్టిగా ఢీకొన్నాయి.
అన్యోఽన్యవేల్లితైర్ లోలభూతలాఙ్గారపర్వతాన్ । జహ్రుర్ వీచికరైర్ మోహజడాḫ ప్రకుపితా ఇవ
అలలు, మోహంతో మత్తుగా కోపంగా మారి, భూమిపై కంపిస్తున్న బొగ్గులాంటి పర్వతాలను తాము ఊగిపడుతూ పట్టుకుని ఎగురవేశాయి.
ఆశాకాశాశినామ్ ఏషాం గుహాగులగులారవాన్ । ప్రపన్నశ్ శబ్ద ఆగ్నేయో జ్వాలాభడభడోద్భటః
వీటి నుంచి, ఆకాశం గుహల్లో గుంగురుము లాంటి శబ్దంతో, అగ్నిజ్వాలలు భడభడ మంటలతో పేలిపోతున్నట్టు ఒక భయంకరమైన ధ్వని ఉద్భవించింది.
లోకపాలపురాపాతభగ్నాఙ్గారాదిభిత్తయః । దిశో దశాపి వైవశ్యమ్ అయుర్ ఉన్ముక్తవృత్తయః
లోకపాలుల పట్టణాల గోడలు, అగ్నికణాలతో నిర్మించబడినవి, పూర్తిగా విరిగిపోయాయి. పది దిక్కులు అన్నీ అయోమయంగా మారి, వాటి సహజ స్థితిని కోల్పోయాయి.
కాఞ్చనద్రవసాన్ద్రార్ద్రద్రుమాఙ్గారగుహాగృహః । శనైẖ ఖర్వాకృతిర్ మేరుర్ ఆసీద్ ధిమమ్ ఇవాతపే
కంచనంలా మెరిసే, తడి, దట్టమైన చెట్లతో కూడిన మెరు పర్వతపు గుహలు, ఇళ్ళు, నెమ్మదిగా ఆకారాన్ని కోల్పోయి, ఎండలో మంచు కరిగినట్టు చిన్నవిగా మారిపోయాయి.
క్షణేనైవానలాత్ తస్మాద్ ధిమవాన్ వ్యద్రవద్ ద్రుతః । సర్వాన్తశ్శీతలశ్ శుద్ధో దుర్జనాద్ ఇవ సజ్జనః
ఆ అగ్నిలో క్షణంలోనే ఆ హిమవంతుడు వేగంగా కరిగిపోయాడు. అంతటా చల్లదనంతో, పవిత్రంగా మారిపోయాడు, చెడ్డవాళ్ల మధ్య నుంచి మంచి మనిషి దూరమైనట్టు.
తస్యామ్ అపి దశాయాం తు మలయో ఽమలసౌరభః । ఆసీత్ త్యజత్య్ ఉదారాత్మా న నాశే ఽప్య్ ఉత్తమం గుణమ్
అలాంటి స్థితిలో కూడా మలయ పర్వతం తన స్వచ్ఛమైన సువాసనను విడిచిపెట్టలేదు. ఎందుకంటే, ఉదారమైన మనసున్నవాడు నాశనం జరిగినా తన గొప్ప గుణాన్ని వదలడు.
నశ్యన్న్ అపి మహాన్ హ్లాదం న ఖేదం సమ్ప్రయచ్ఛతి । చన్దనం దగ్ధమ్ అప్య్ ఆసీద్ ఆనన్దాయైవ జీవతామ్
చందనం కాలిపోతున్నా, అది ఎప్పుడూ బాధను కలిగించదు, పెద్ద ఆనందాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది. కాలిన చందనం కూడా జీవులకూ సంతోషాన్నే పంచుతుంది.
న కదాచన సంయాతి వస్తూత్తమమ్ అవస్తుతామ్ । ప్రలయానలనిర్దగ్ధమ్ అపి హేమ న నష్టవత్
అత్యుత్తమమైన వస్తువు ఎప్పుడూ విలీనమవదు. ప్రళయాగ్నిలో బంగారం కాలిపోతున్నా, అది నశించిపోయినట్లుగా ఉండదు.
ద్వే హేమనభసీ తస్మిన్ న నష్టే ప్రలయానలే । తయోర్ ఏవ వపుశ్ శ్లాఘ్యం సర్వనాశే ఽప్య్ అనాశయోః
ప్రళయకాలంలో అన్నీ నశించినా, బంగారం, ఆకాశం మాత్రమే మిగిలిపోతాయి. ఈ రెండింటి స్వరూపాలే ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి, ఎందుకంటే అవి నశించని వాటే.
నభో విభుతయానాశి హేమోత్కృష్టతయాక్షయమ్ । సత్త్వమ్ ఏకం సుఖం మన్యే న రజో న చ వా తమః
ఆకాశం అన్నిదిక్కులా వ్యాపించి నశించదు. బంగారం గొప్పతనం వల్ల క్షీణించదు. నాకు నిజమైన సుఖం అనిపించేది కేవలం శుద్ధమైన సత్త్వమే — రాజసం కాదు, తమసం కూడా కాదు.
చలదుచ్చవనాపాతవికీర్ణాఙ్గారవర్షణః । దగ్ధాబ్దాద్రిర్ మహాధూమజాలో ఽభూద్ వహ్నివారిదః
గాలి తుపానుతో చెలరేగిన అగ్గిపుల్ల వాన కురిసింది. ఆ అగ్నిమేఘం పెద్ద పొగమండంగా మారి, సముద్రాలు, పర్వతాలు అన్నీ కాల్చేసింది.
రసనిస్సరణార్తానాం శూన్యానాం స్ఫారదేహినామ్ । శుష్కానాం వ్యోమవిటపిపత్త్రాణాం పాత్రరూపిణామ్
రసం పోయిన, ఎండిపోయిన, ఖాళీగా ఉన్న పెద్ద శరీరాల వారికి, ఆకాశవృక్షాల ఆకులు కేవలం పాత్రాల రూపంలో మాత్రమే మిగిలిపోయాయి.
వారిదానాం సవారీణాం దగ్ధానాం ప్రలయార్చిషా । జ్ఞప్త్యేవాజ్ఞానదోషాణాం దృష్టం భస్మాపి న క్వచిత్
ప్రళయాగ్నిలో కాలిపోయిన మేఘాలు, వాటి మీదున్నవారు—అవగాహన తప్ప మరొకటి లేని అజ్ఞానదోషాలు—వాటికి బూడిద కూడా ఎక్కడా కనిపించలేదు.
న లఙ్ఘయతి కైలాసం యావద్ ఉల్లసితో ఽనలః । తావత్ తం కల్పకుపితో రుద్రో నేత్రాగ్నినాదహత్
అనలము మిణుగుతూ కైలాసాన్ని దాటి పోకముందే, యుగాంతంలో కోపంతో ఉన్న రుద్రుడు తన కన్నుప్రమాణమైన అగ్నితో దాన్ని కాల్చేశాడు.
దాహస్ఫుటద్ద్రుమస్థూలశిలాచటచటారవాః । లగుడోపలలోష్టౌఘైర్ అయుధ్యన్తేవ భూభృతః
అగ్గితో మండిపోతున్న చెట్లు, పెద్ద రాళ్లు చిటచిట మోగుతుండగా, భూమిపర్వతాలు దండలు, రాళ్లు, మట్టికట్టల వానతో యుద్ధం చేస్తున్నట్లుగా అనిపించాయి.
జ్వాలా ఘనఘటాటోపసావతంసాచలాభిధాః । బభుర్ ఆవ్యోమవికసత్స్థలపద్మవనా ఇవ
మబ్బుల ముద్దలు కిరీటం వేసుకున్న అగ్నిజ్వాలలు, ఆకాశంలో విస్తరించిన పద్మవనాల్లా ప్రకాశించాయి.
సర్గẖ కదాచిద్ ఏవాసీద్ ఇత్య్ అగాత్ స్మరణీయతామ్ । కల్పాన్తస్ స్ఫారయన్ దుẖఖాన్య్ అగాద్ అస్మరణీయతామ్
సృష్టి కొంతకాలం మాత్రమే ఉండి, ఆ తరువాత స్మృతిలో కలిసిపోయింది; కల్పాంతం బాధలతో నిండిపోతూ, మరుపులో కలిసిపోయింది.
తాపోపతాపపరమాḫ పరమారణతత్పరాః । వహ్నయో ఽపహ్నవం చక్రుర్ జగతామ్ అసతామ్ ఇవ
తీవ్రమైన కాలుష్యాన్ని, నాశనాన్ని కోరుకున్న అగ్నులు, లోకాలను అవాస్తవమైనవిగా చేసి, అంతరించిపోయేలా చేశాయి.
వవుర్ అశనినిపాతపిణ్డితాఙ్గాẖ కచదనలోల్ముకఖణ్డముణ్డమాల్యాః । ప్రలయసమయవాయవో ఽనలాత్తా దలదచలాశనిపాలయో లిహన్తః
ఆకాశంలో ఉరుములతో పడిన ముదురైన గాయాలతో, మరణపు దవడలలోంచి విరిగిన ముండల హారాలు ధరించిన ఆ గాలులు, ప్రళయకాలంలో అగ్నిలోంచి పుట్టినట్టు, మెరుపులతో పగిలిన కొండలను నాకుతూ, భయంకరంగా వీచాయి.
వ్యాలోలస్ఫుటితానలద్రుమవనప్రోద్భూతభస్మోష్మణా దత్తాభ్రభ్రమదుల్ముకాహతివహత్సాఙ్గారగౌరార్చిషః । భ్రశ్యత్పావకశృఙ్గమధ్యవివలజ్జ్వాలాలవశ్యామలా నిశ్శేషాగ్నినికాశపూరవపుషో వేగేన వాతా వవుః
అవి మండుతున్న చెట్లతో కూడిన అడవుల బూడిదను, వేడిని చుట్టూ చిమ్ముతూ, మంటలు వెదజల్లుతూ, వెండి వర్ణపు అగ్నికిరణాలతో, కొండ శిఖరాలు కూలిపోతుండగా, మధ్యలో మంటలు మసకబారగా, అంతటా అగ్నిప్రముఖంగా, ఆ గాలులు ఉద్ధృతంగా వీచాయి.
అథ కల్పాన్తమరుతి వహత్య్ అవధుతాచలే । బలేనామ్భోధికల్లోలైర్ నభస్య్ ఆవర్తకారిణి
తర్వాత, కలియుగాంతంలో ఆ గాలి, కొండలను పీక్కేసి, సముద్రపు అలల బలంతో ఆకాశాన్ని తిరగేసింది.
సముద్రేషు విముద్రేషు మర్యాదోల్లఙ్ఘనే ఘనే । అఘనేషు ఘనేష్వ్ అమ్బుదారిద్ర్యోపద్రవద్రుతే
ఆ సముద్రాలలో, సరిహద్దులు లేకుండా పోయి, మేఘాలు కురవక, ఆ మేఘాల లేమితో, ఎండదెబ్బతో నీళ్ళు క్షీణించాయి.