జజ్వలుర్ వనజాలాని పురాణి నగరాణి చ । మణ్డలద్వీపదుర్గాణి జఙ్గలాని స్థలాని చ
అడవులు, పాత పట్టణాలు, కోటలతో ఉన్న దీవులు, అరణ్యాలు, మైదానాలు అన్నీ అగ్నిలో దహించబడ్డాయి.
సర్వఖాని మహాకాశమ్ ఆశా దశ దివశ్ శిరః । శ్వభ్రకూపారఘట్టాట్టఘట్టనోడ్డారదిక్తటాః
అన్ని గనులు, విస్తారమైన ఆకాశం, పది దిక్కులు, స్వర్గపు శిఖరం, కొండ గుహలు, బావులు, దిక్కుల అంచులు — ఇవన్నీ తాకి, కొట్టి, ఊదిపారేసినట్లయ్యాయి.
శృఙ్గాణి సిద్ధవృన్దాని గిరయస్ సాగరార్ణవాః । సరస్సరస్యస్ సరితో దేవాసురనరోరగాః
కొండ శిఖరాలు, సిద్ధుల సమూహాలు, పర్వతాలు, సముద్రాలు, సరస్సులు, నదులు, దేవతలు, రాక్షసులు, మనుషులు, పాములు — ఇవన్నీ అగ్నిలో కాలిపోయాయి.
ఆశాశ్ శనశనాశబ్దైḫ పురుషైర్ అశివార్చిషామ్ । ఆసన్ క్ష్వేడాకురాక్షస్యో జ్వాలాజాలోజ్జ్వలోర్ధ్వజాః
దిక్కులు, మనుషుల శనశన ధ్వనులతో, పాప అగ్నిజ్వాలలతో నిండిపోయి, రాక్షసులు అరుస్తూ, అగ్నిజ్వాలలు ఎగిసిపడే ధ్వజాలవలె కనిపించాయి.
భం భం భమ్ ఇతి భాఙ్కారైర్ భీషణైర్ భూరిభస్మభిః । జ్వాలాశ్ శ్వభ్రాద్రిభూమీనాం గుహాభ్యḫ పరినిర్యయుః
భయంకరంగా 'భం భం భం' అనే శబ్దాలతో, విరివిగా బూడిదతో, అగ్నిజ్వాలలు భూమి, పర్వతాలు, గుహలలోనుండి బయటకు వచ్చాయి.
జ్వాలోదరస్థా అరుణాస్ సమస్తా భూతజాతయః । స్థలపద్మోదరాలీనామ్ ఆజహ్రుశ్ శ్రియమ్ అశ్రియః
అగ్నిజ్వాలల మధ్యలో ఎర్రగా కనిపిస్తున్న అన్ని జీవులు, నేలలోని పద్మపు గుహల్లో నివసించే వారి సంపదను తామే దరిద్రులైనా లాక్కొన్నాయి.
సద్యోనిస్సృతరక్తాభైస్ సిన్దూరామ్భోదసున్దరైః । ధగ్ ధగ్ ధగ్ ఇతి గాయద్భిర్ జ్వాలాజాలైర్ జగద్గతైః
ఒక్కసారిగా వెలువడిన రక్తవర్ణపు, సిందూరమేఘాల్లా అందమైన అగ్నిజ్వాలల ప్రవాహాలు, 'ధగ్ ధగ్ ధగ్' అని పాడుతూ ప్రపంచమంతటా వ్యాపించాయి.
ఆసీద్ రక్తాంశుకైẖ కీర్ణం సన్ధ్యాభ్రైర్ ఇవ వా నభః । ఉత్ఫుల్లకింశుకవనైర్ ఉడ్డీనైర్ ఇవ వావృతమ్
ఆకాశం ఎర్రటి కిరణాలతో, సాయంకాల మేఘాల్లా పరచబడి, వికసించిన కింశుకవనాలు పైకి ఎగిరినట్లు కనిపించింది.
ఔర్వేణ వావృతా ఆసన్ ఫుల్లాశోకవనా ఇవ । స్థలాబ్జవలితా రావవిరావా ఇవ చార్ణవాః
ఔర్వుని అగ్ని భూమిని చుట్టేసింది, అది పుష్పించిన అశోకవనాల్లా కనిపించింది. సముద్రాలు కమలాలతో మెరిసిపోతూ, గర్జనలతో మారుమోగాయి.
నానావర్ణజ్వలజ్జ్వాలాధూమవిన్యాసబన్ధవాన్ । రూఢవాన్ హిమవాన్ ధాతుచిత్రసౌధతలశ్రియమ్
హిమవంతు పర్వతం రంగురంగుల మంటలు, పొగలు అలంకరించి, తన లోహాలతో అలంకరించిన కోటల తలుపులతో మహిమను ప్రదర్శించింది.
అనన్తవనవిన్యాసనవయౌవనపావకః । ఉదయాస్తమయాద్రిభ్యో విన్ధ్యో విధురతామ్ అగాత్
అనేక అరణ్యాల మంటలు, యవ్వనపు అగ్నితో మండిపోతూ, ఉదయాస్తమయ పర్వతాల మధ్య వింద్య పర్వతం వెలితిగా మారిపోయింది.
అఙ్గారకల్పవిటపైర్ జ్వాలావనవివల్గనైః । శరైర్ ఈశ ఇవ క్షుబ్ధస్ సహ్యో ఽసహ్యత్వమ్ ఆయయౌ
ఎర్రటి నిప్పులాంటి చెట్లు, మంటలతో ఉప్పొంగిన అడవులతో సహ్య పర్వతం, ప్రభువు బాణాలతో కుదిపినట్టు, భరించలేనిది అయింది.
మధ్యమధ్యకచత్కార్ష్ణ్యం భ్రమద్ధూమాలిమాలితమ్ । చలజ్జ్వాలాబ్జమ్ అనిలైర్ మృష్టం సర ఇవామ్బరమ్
ఆకాశం మధ్యభాగం చుట్టూ తిరిగే పొగతో నలుపుగా, ముసుగేసినట్లుగా కనిపించింది. అది గాలులతో అలికడలాడే సరస్సు లాగా, అందులో కదిలే జ్వాలలు కమలాల్లా మెరిసాయి.
ఖే ఽద్రీణాం శిఖరోర్వ్యో ఽగ్నిశిఖాశిఖరశేఖరాః । ననృతుర్ నీరసా రామ నర్తక్యẖ కేతుకున్తలాః
ఆకాశంలో పర్వత శిఖరాలు అగ్నిజ్వాలలతో కిరీటాల్లా మెరిసాయి. ఓ రామా, పతాకలు పొడవాటి జుట్టుతో ప్రాణం లేని నర్తకుల్లా ఊగుతూ నాట్యం చేశాయి.
తలాహితానలజ్వాలా బ్రహ్మాణ్డోర్ధ్వకవాటభూః । భర్జనప్రోత్ఫలద్భూతధానాగాద్ భ్రాష్ట్రభూమికామ్
భూమి అడుగున పెట్టిన అగ్నిజ్వాలలతో కాలిపోయి, ఆ బ్రహ్మాండం పైవైపు తలుపులా, ప్రాణులు ఉప్పొంగి పగిలిపోతూ కాలిపోతున్న అగ్నికుండం నేలలా మారింది.
ద్వీపాబ్ధికఙ్కణశ్రేణీ మృజ్జలాఙ్గాగ్నినారుణా । హృత్ప్రకోష్ఠే జగల్లక్ష్మ్యాస్ సావతీర్ణాభవత్ తదా
అప్పుడు ప్రపంచ లక్ష్మి హృదయపు లోపల, ద్వీపాలు, సముద్రాలు అగ్ని నీటితో ఎర్రగా మెరిసిపోతూ ఒక వలయంలా అవతరించాయి.
శైలాశ్ చటచటాస్ఫోటైర్ వృక్షాẖ కటకటారవైః । దేశా హలహలోల్లాసైర్ అలం విదలనం యయుః
పర్వతాలు చిటచిట మోగుతూ, చెట్లు గట్టిగా కటకటా శబ్దాలు చేస్తూ, భూములు హలహలగా గర్జిస్తూ, అన్నీ చీలిపోవడానికి సరిపడేంత శబ్దంతో నిండిపోయాయి.
అబ్ధయẖ క్వథితాకారాḫ ఫేనిలోల్లోలమాంసలాః । వీచీకరతలాఘాతాంశ్ చక్రుర్ అర్కముఖే ను ఖే
సముద్రాలు మరిగిపోతున్నట్టు కనిపించాయి, నురుగు పొంగి, ఉప్పొంగి, దట్టంగా మారాయి. వాటి అలలు ఆకాశంలో సూర్యుని ముఖాన్ని తమ చేతులతో బలంగా తాకినట్టు గట్టిగా ఢీకొన్నాయి.
అన్యోఽన్యవేల్లితైర్ లోలభూతలాఙ్గారపర్వతాన్ । జహ్రుర్ వీచికరైర్ మోహజడాḫ ప్రకుపితా ఇవ
అలలు, మోహంతో మత్తుగా కోపంగా మారి, భూమిపై కంపిస్తున్న బొగ్గులాంటి పర్వతాలను తాము ఊగిపడుతూ పట్టుకుని ఎగురవేశాయి.
ఆశాకాశాశినామ్ ఏషాం గుహాగులగులారవాన్ । ప్రపన్నశ్ శబ్ద ఆగ్నేయో జ్వాలాభడభడోద్భటః
వీటి నుంచి, ఆకాశం గుహల్లో గుంగురుము లాంటి శబ్దంతో, అగ్నిజ్వాలలు భడభడ మంటలతో పేలిపోతున్నట్టు ఒక భయంకరమైన ధ్వని ఉద్భవించింది.
లోకపాలపురాపాతభగ్నాఙ్గారాదిభిత్తయః । దిశో దశాపి వైవశ్యమ్ అయుర్ ఉన్ముక్తవృత్తయః
లోకపాలుల పట్టణాల గోడలు, అగ్నికణాలతో నిర్మించబడినవి, పూర్తిగా విరిగిపోయాయి. పది దిక్కులు అన్నీ అయోమయంగా మారి, వాటి సహజ స్థితిని కోల్పోయాయి.
కాఞ్చనద్రవసాన్ద్రార్ద్రద్రుమాఙ్గారగుహాగృహః । శనైẖ ఖర్వాకృతిర్ మేరుర్ ఆసీద్ ధిమమ్ ఇవాతపే
కంచనంలా మెరిసే, తడి, దట్టమైన చెట్లతో కూడిన మెరు పర్వతపు గుహలు, ఇళ్ళు, నెమ్మదిగా ఆకారాన్ని కోల్పోయి, ఎండలో మంచు కరిగినట్టు చిన్నవిగా మారిపోయాయి.
క్షణేనైవానలాత్ తస్మాద్ ధిమవాన్ వ్యద్రవద్ ద్రుతః । సర్వాన్తశ్శీతలశ్ శుద్ధో దుర్జనాద్ ఇవ సజ్జనః
ఆ అగ్నిలో క్షణంలోనే ఆ హిమవంతుడు వేగంగా కరిగిపోయాడు. అంతటా చల్లదనంతో, పవిత్రంగా మారిపోయాడు, చెడ్డవాళ్ల మధ్య నుంచి మంచి మనిషి దూరమైనట్టు.
తస్యామ్ అపి దశాయాం తు మలయో ఽమలసౌరభః । ఆసీత్ త్యజత్య్ ఉదారాత్మా న నాశే ఽప్య్ ఉత్తమం గుణమ్
అలాంటి స్థితిలో కూడా మలయ పర్వతం తన స్వచ్ఛమైన సువాసనను విడిచిపెట్టలేదు. ఎందుకంటే, ఉదారమైన మనసున్నవాడు నాశనం జరిగినా తన గొప్ప గుణాన్ని వదలడు.
నశ్యన్న్ అపి మహాన్ హ్లాదం న ఖేదం సమ్ప్రయచ్ఛతి । చన్దనం దగ్ధమ్ అప్య్ ఆసీద్ ఆనన్దాయైవ జీవతామ్
చందనం కాలిపోతున్నా, అది ఎప్పుడూ బాధను కలిగించదు, పెద్ద ఆనందాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది. కాలిన చందనం కూడా జీవులకూ సంతోషాన్నే పంచుతుంది.
న కదాచన సంయాతి వస్తూత్తమమ్ అవస్తుతామ్ । ప్రలయానలనిర్దగ్ధమ్ అపి హేమ న నష్టవత్
అత్యుత్తమమైన వస్తువు ఎప్పుడూ విలీనమవదు. ప్రళయాగ్నిలో బంగారం కాలిపోతున్నా, అది నశించిపోయినట్లుగా ఉండదు.
ద్వే హేమనభసీ తస్మిన్ న నష్టే ప్రలయానలే । తయోర్ ఏవ వపుశ్ శ్లాఘ్యం సర్వనాశే ఽప్య్ అనాశయోః
ప్రళయకాలంలో అన్నీ నశించినా, బంగారం, ఆకాశం మాత్రమే మిగిలిపోతాయి. ఈ రెండింటి స్వరూపాలే ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి, ఎందుకంటే అవి నశించని వాటే.
నభో విభుతయానాశి హేమోత్కృష్టతయాక్షయమ్ । సత్త్వమ్ ఏకం సుఖం మన్యే న రజో న చ వా తమః
ఆకాశం అన్నిదిక్కులా వ్యాపించి నశించదు. బంగారం గొప్పతనం వల్ల క్షీణించదు. నాకు నిజమైన సుఖం అనిపించేది కేవలం శుద్ధమైన సత్త్వమే — రాజసం కాదు, తమసం కూడా కాదు.
చలదుచ్చవనాపాతవికీర్ణాఙ్గారవర్షణః । దగ్ధాబ్దాద్రిర్ మహాధూమజాలో ఽభూద్ వహ్నివారిదః
గాలి తుపానుతో చెలరేగిన అగ్గిపుల్ల వాన కురిసింది. ఆ అగ్నిమేఘం పెద్ద పొగమండంగా మారి, సముద్రాలు, పర్వతాలు అన్నీ కాల్చేసింది.
రసనిస్సరణార్తానాం శూన్యానాం స్ఫారదేహినామ్ । శుష్కానాం వ్యోమవిటపిపత్త్రాణాం పాత్రరూపిణామ్
రసం పోయిన, ఎండిపోయిన, ఖాళీగా ఉన్న పెద్ద శరీరాల వారికి, ఆకాశవృక్షాల ఆకులు కేవలం పాత్రాల రూపంలో మాత్రమే మిగిలిపోయాయి.