బీజే ఽన్తస్ స్థావరే హ్య్ ఆస్తే పదార్థో యత్ర జఙ్గమః । కిం నాస్తే తత్ర దేహే ఽన్తర్ నిజే చిత్కల్పనాత్మకః
గతించని పదార్థం విత్తనంలో ఎలా ఉంటుందో, కదిలే జీవి అక్కడే ఉంటాడో, అలాగే చైతన్య స్వరూపుడైనవాడు తన శరీరంలో ఉండడంలో ఏమి ఆశ్చర్యం?
సాకారో గగనాత్మాస్తు నిరాకారం ఖమ్ అస్తు వా । ఆస్తే బహిర్ అథాన్తశ్ చ భిన్నే బాహ్యాన్తరే న హి
ఆకాశం రూపంతో ఉన్నా, రూపం లేకపోయినా, అది బయట కూడా, లోపల కూడా ఉంటుంది. బయట, లోపల అనే భేదంలో నిజంగా ఎలాంటి వేరుదనం లేదు.
ఆత్మారామẖ కాష్ఠమౌనీ నజడో ఽపి దృషజ్జడః । అహం త్వమ్ ఇత్యాదిమయో విరాడ్ ఆత్మని తిష్ఠతి
ఆత్మలో ఆనందించేవాడు, చెక్కపొదిలా నిశ్శబ్దంగా ఉంటాడు. అతడు మూర్ఖుడు కాదు, కానీ బయటకు చూస్తే నిశ్చలంగా కనిపిస్తాడు. 'నేను', 'నీవు' అనే భావాలతో కూడిన ఈ విశ్వమూర్తి తన ఆత్మలోనే నిలిచిపోతాడు.
ఆవేష్టితోజ్ఝితలతాతృణదారుపుంవద్ ఉచ్ఛబ్దమ్ అమ్బురయవచ్ చ విచోపితాఙ్గః । నానావిధే హి విహరన్న్ అపి కార్యజాలే తజ్జ్ఞశ్ శిలాజఠరశాన్తమనస్క ఏవ
చుట్టూ లతలు, గడ్డి, చెక్క, మనుషులు ఉండి, నీటి అలల మాదిరిగా శబ్దాలు కలిగినా, ఎన్నో పనుల్లో శరీరం అలమటించినా, ఆ జ్ఞాని మాత్రం శిలలోని హృదయం లా ప్రశాంతమైన మనసుతో ఉంటాడు.
అథాగ్రస్థబ్రహ్మలోకే బ్రహ్మణి ధ్యానశాలిని । నిక్షిప్తాక్షశ్ శనైర్ దిక్షు దృష్టవాన్ అమలం హ్య్ అహమ్
తర్వాత, అగ్రస్థానమైన బ్రహ్మలోకంలో, బ్రహ్మ ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నప్పుడు, నేను నెమ్మదిగా నాలా దృష్టిని అన్ని దిశల్లో వేసి, నిర్మలమైన ఆత్మను చూశాను.
ద్వితీయమ్ అర్కం మధ్యాహ్నే పశ్చాద్ అభ్యుదితం స్ఫుటమ్ । దిగ్దాహమ్ ఇవ దిగ్వక్త్రే వనదాహమ్ ఇవాచలే
మధ్యాహ్న సమయంలో రెండవ సూర్యుడిని స్పష్టంగా ఉదయించడాన్ని చూశాను. ఆ దిక్కులు అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్టు, కొండపై అరణ్యాగ్ని అంటుకున్నట్టు కనిపించాయి.
వహ్నిలోకమ్ ఇవ వ్యోమ్ని వడవాగ్నిమ్ ఇవార్ణవే । తతో ఽపశ్యమ్ అహం దీప్తం సూర్యం నైరృతదిఙ్ముఖే
ఆకాశంలో అగ్ని లోకం లాగా, సముద్రంలో వడవాగ్ని లాగా కనిపించింది. ఆ తర్వాత నేను దక్షిణపడమర దిశలో ఒక ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడిని చూశాను.
సూర్యం యామ్యైకదిగ్భాగే సూర్యమ్ అగ్నికదిఙ్ముఖే । సూర్యమ్ ఐన్ద్రైకదిగ్భాగే సూర్యమ్ ఈశానదిఙ్ముఖే
దక్షిణ దిశలో ఒక సూర్యుడు, అగ్నికోణంలో ఒక సూర్యుడు, తూర్పు దిశలో ఒక సూర్యుడు, ఈశాన్య దిశలో కూడా ఒక సూర్యుడు కనిపించారు.
సూర్యం కుబేరకకుభి సూర్యం వాయవ్యదిక్తటే । సూర్యం వారుణదిగ్భాగే తేన విస్మితవాన్ అహమ్
ఉత్తర దిశలో ఒక సూర్యుడు, వాయువ్య దిశలో ఒక సూర్యుడు, పడమర దిశలో కూడా ఒక సూర్యుడు కనిపించడంతో నేను ఆశ్చర్యపోయాను.
యావద్ విచారయామ్య్ ఆశు విధివైధుర్యమ్ ఆకులః । ఉదభూద్ భూతలాత్ తావద్ అర్క ఔర్వ ఇవార్ణవాత్
ఈ విచిత్రమైన స్థితిని నేను త్వరగా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, భూమి నుండి అకస్మాత్తుగా సముద్రంలో నుండి లేచే వడవాగ్ని లాగా మరో సూర్యుడు పైకి వచ్చాడు.
ఏకాదర్శే ఽఖిలార్కాణాం ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవోత్థితమ్ । ఉదభూత్ త్రయమ్ అర్కాణామ్ అమ్బరే దిగ్గణామ్బరే
ఒక అద్దంలో అన్ని సూర్యుల ప్రతిబింబాలు కనిపించినట్టు, ఆకాశంలో దిక్కుల మధ్య విస్తారంగా మూడు సూర్యులు ఉద్భవించాయి.
తద్ ద్వాదశపరీమాణం దీప్తం వృన్దం వివస్వతామ్ । సర్వదిక్కం దదాహోచ్చైశ్ శుష్కం వనమ్ ఇవానలః
ఆ మెరుస్తున్న సూర్యుల సమూహం, ప్రతి ఒక్కటి పన్నెండు రెట్లు పెద్దదిగా, అన్ని దిక్కులను భయంకరంగా కాల్చింది, ఎండిన అడవిని అగ్ని కాల్చినట్టు.
అథోదభూజ్ జగత్షణ్డశోషణగ్రీష్మవాసరః । అనగ్నిర్ అగ్నిదాహో ద్రాగ్ అదృశ్యోల్ముకగుల్మకః
అప్పుడే, అగ్ని లేకుండానే కాల్చే, అగ్ని లేకుండానే ఎండబెట్టే, కనిపించని అగ్నికణాలతో ఒక్కసారిగా ప్రబలిన ఒక ఎండపూట ఈ జగత్తును ఎండబెట్టింది.
అనగ్నినాగ్నిదాహేన తేన తామరసేక్షణ । అఙ్గాని దావదగ్ధాని స్విన్నానీవ మమాభవన్
తామరపువ్వు కన్నులవాడా, ఆ అగ్నిలేని కాల్చుదల వల్ల నా అవయవాలు అడవి అగ్నిలో కాలినట్టు, చెమటతో తడిసిపోయినట్టు అయ్యాయి.
ప్రదేశం తమ్ అథ త్యక్త్వా దూరమ్ ఆరూఢవాన్ అహమ్ । దృఢహస్తతలాఘాతహతకన్దుకవన్ నభః
ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలి, నేను చాలా దూరంగా, బలంగా కొట్టిన బంతిలా, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాను.
అపశ్యం గగనస్థో ఽహమ్ ఉదితం చణ్డతేజసమ్ । తపన్తం ద్వాదశాదిత్యగణం దిక్షు దశస్వ్ అపి
ఆ ఆకాశంలో నేను పది దిక్కులకూ మండుతున్న, పదకొండు సూర్యులు ఉదయిస్తున్నట్టు చూశాను.
బృహద్భడభడారావజ్వలద్ఘనవనాచలమ్ । మహాకహకహాశబ్దక్వథత్సప్తాబ్ధిడమ్బరమ్
అక్కడ నేను పెద్దపెద్ద కొండలు, అరణ్యాలు అగ్నిలా మండుతుండగా, ఏడు సముద్రాలు గర్జిస్తున్న శబ్దంతో ఆకాశం ఉప్పొంగిపోతున్నట్టు చూశాను.
సజ్వాలోల్ముకనీరన్ధ్రలోకాన్తరపురాన్తరమ్ । జ్వాలాఘనఘటాటోపసిన్దూరీకృతపర్వతమ్
ప్రపంచాల మధ్యలోని లోకాలు, నగరాలు అగ్నిపుంజాలతో నిండిపోయి, మంటలతో కొండ శిఖరాలు ఎర్రగా మారిపోయినట్టు కనిపించాయి.
డీయమానమహాఙ్గారస్థిరవిద్యుత్కకుప్తటమ్ । స్ఫురత్కటకటాటోపచటత్పత్తనమణ్డలమ్
అక్కడ ఒక పెద్ద అగ్నికణాల గుట్ట, మెరుపులు మెరుస్తూ, పైకి పటాకులా కప్పబడింది. చుట్టూ గట్టిగా మోగుతున్న చటచట, కటకట శబ్దాలతో ఆ వలయం నిండిపోయింది.
విదలద్భూతలోద్భూతధూమదణ్డైశ్ శిలాఘనైః । కాచస్తమ్భసహస్రాఢ్యభువనాస్థానమణ్డపమ్
భూమి నుండి పైకి పొంగుతున్న పొగతో కూడిన రాళ్ల దండలు, వేలాది రాయి స్తంభాలతో కూడిన ఒక మహా మండపం అక్కడ ఉంది.
క్వథద్భూతమహాభూతతారాక్రన్దాతిఘర్ఘరమ్ । లోకపాలపురాపాతస్ఫుటచ్చటచటోద్భటమ్
అక్కడ ఉక్కిరిబిక్కిరిగా మండి పోతున్న భూతాల గర్జన, నక్షత్రాల అరుపులతో కలిసిపోయి, లోకపాలుల నగరాలు కూలిపోతూ, చటచట మోగే శబ్దాలతో ఆ ప్రదేశం ఉలిక్కిపడుతోంది.
తారావిశరణోద్గారవృష్టరత్నధరాతలమ్ । సర్వస్థలాలయచలద్దహ్యమానజనవ్రజమ్
నక్షత్రాలు చెల్లిపోయి, రత్నవర్షం కురిసిన భూమి అక్కడ. ప్రతి చోట ఇళ్లు కంపించిపోతూ, జనసమూహాలు కాలిపోతున్నారు.
సర్వదిక్కానలప్లోషగణదుర్దర్శదిక్తటమ్ । ఉత్తప్తామ్బుభరస్విన్నజలేచరమహార్ణవమ్
ప్రతి దిక్కున అగ్ని మండుతున్నందున, కనబడని తీరముతో, వేడిగా ఉప్పొంగుతున్న నీటితో చెమ్మగా ఉన్న మహాసముద్రంలా ఉంది.
ధరాధరదరీరన్ధ్రభ్రమత్కుణ్డలిమణ్డలమ్ । పతత్పర్వతనిష్పిష్టప్లుష్టపత్తనమణ్డలమ్
పర్వతాల మధ్య లోయలలో తిరుగుతున్న తుఫాను వలయంలా, పడిపోయిన కొండలు పట్టణాలను నలిపి, కాల్చేసిన ప్రాంతంలా ఉంది.
పతత్పచపచాశబ్దశబ్దితాబ్ధ్యద్రికుఞ్జకమ్ । తపత్తాపోన్నమద్భూతజ్వరితార్ణవపర్వతమ్
పడి పడిపోతున్న వస్తువుల శబ్దాలతో మారుమోగుతున్న కొండలు, దట్టమైన అడవులు; తీవ్రమైన వేడితో బాధపడుతున్న సముద్రాలు, పర్వతాలు జ్వరంతో ఉప్పొంగుతున్నట్టు ఉన్నాయి.
హృదయస్ఫోటనిస్సారపతద్విద్యాధరాఙ్గనమ్ । ఆక్రన్దరోదనశ్రాన్తద్రవన్నిశ్శరణామరమ్
హృదయాలు పగిలిపోతూ, విద్యాధరుల దేహాలు కూలిపోతున్న చోటు; ఆర్తనాదాలు, ఏడుపుతో అలసిపోయి, ఆశ్రయం లేక దేవతలు కరిగిపోతున్న చోటు.
నాగలోకజ్వలజ్జ్వాలాపాతాలోత్తప్తభూతలమ్ । శుష్కార్ణవస్ఖదాపఙ్కవివృత్తోగ్రజలేచరమ్
పాతాళంలో ఉన్న నాగలోకపు మంటలు భూమిని బాగా కాల్చేశాయి. సముద్రాలు ఎండిపోయి, మట్టితో నిండిపోయాయి. ఉగ్రమైన నీటి ప్రవాహాలు ఆ మట్టిని కలిపి, ఎక్కడ చూసినా మురికి మైదానాల్లా మారిపోయింది.
ఔర్వేణాబిన్ధనాభావాత్ ప్రోడ్డీయేవ సహస్రధా । గతేన శతధోత్థాయ గృహీతగగనాఙ్గనమ్
అగ్నికి ఆహుతి దొరకక, ఆగని అగ్నిప్రవాహం వెయ్యి దారుల్లో పైకి ఎగసింది. వంద నదుల్లా ఉప్పొంగి, ఆకాశాన్ని కూడా పట్టేసింది.
అథోదభూజ్ జ్వలజ్జ్వాలాకింశుకాంశుకశోభితః । తాణ్డవాయేవ కల్పాగ్నిస్ తరలోల్ముకమాల్యవాన్
అప్పుడు ఎర్ర కింశుకపువ్వుల వలె మెరుస్తూ, మంటలు ఎగసిపడుతూ, మెరుపుల దండలతో అలంకరించబడిన అగ్నిజ్వాలలు, ప్రళయాగ్నిలా ఉత్సాహంగా తాండవం చేసినట్టు కనిపించాయి.
తారం పటపటాటోపీ రటద్భట ఇవోద్భటః । జ్వాలోద్భుజో ధూమ్రకచో జగజ్జీర్ణకుటీనటః
పటపట మంటలతో గట్టిగా శబ్దం చేస్తూ, యుద్ధంలో అరుస్తున్న వీరుడిలా ఉగ్రంగా ఎగిసిపడింది ఆ మంట. పొగతో కూడిన జుట్టుతో, పాడైపోయిన లోకపు గుడిసెలను నాశనం చేస్తూ దూసుకెళ్లింది.