అవయవావయవినోర్ ఇవేహేన్ద్రియచిత్తయోః । న మనాగ్ అపి భేదో ఽస్తి నైక్యమ్ ఏకశరీరయోః
యెలాగైతే భాగం, సంపూర్ణం వేరు కాదో, అలాగే ఇంద్రియాలు, మనస్సు కూడా వేరుగా లేవు. అవి ఒకే శరీరంలో ఉండి, ఒక్కటిగా కూడా కావు, వేరుగా కూడా కావు.
తస్య తాన్య్ ఏవ కార్యాణి జగతాం యాని కానిచిత్ । సఙ్కల్పా ఏవ పుంవృత్త్యా చలన్త్యా రూషితద్వితాః
ఆయనకు ఈ లోకంలో జరిగే అన్ని పనులు, ఏవైనా, మనస్సు కదలికతో వచ్చిన సంకల్పాలే. అవి మనస్సు ప్రభావంతో మారుతూ ఉంటాయి.
జాగతే తస్య విజ్ఞేయే నాన్యే ఽస్య మృతిజన్మనీ । స ఏవేదం జగత్ తస్మాత్ సఙ్కల్పాత్మాస్తి నేతరత్
జాగ్రత్తలో ఉన్నప్పుడు ఆయననే తెలుసుకోవాలి; ఆయనకు మరణం, జననం లేవు. ఆయనే ఈ జగత్తు. అందువల్ల జగత్తు అనేది సంకల్ప స్వరూపమే, వేరే కాదు.
తత్సత్తయా జగత్సత్తా తన్మృత్యైవ జగన్ మృతమ్ । యాదృశీ స్పన్దమరుతోస్ సత్తైకా తాదృశీ తయోః
ఆయన ఉన్నంతకాలం జగత్తు ఉంటుంది; ఆయన లేనప్పుడు జగత్తు కూడా ఉండదు. వాయువు కదలికలు ఎలా వాయువు ఉన్నప్పుడే ఉంటాయో, ఇదీ అలాగే.
జగద్విరాజోస్ సత్తైకా పవనస్పన్దయోర్ ఇవ । జగద్ యత్ స విరాడ్ ఏవ యో విరాట్ తజ్ జగత్ స్మృతమ్
ఈ జగత్తు, విరాట్ అనే మహాపురుషుడు రెండూ వేరుగా లేవు. గాలి, దాని కదలిక వేరు కాదని మనం అనుకునే విధంగా, జగత్తే విరాట్, విరాటే జగత్తు అని తెలుసుకోవాలి.
జగద్ బ్రహ్మా విరాట్ చేతి శబ్దాḫ పర్యాయవాచకాః । సఙ్కల్పమాత్రమ్ ఏవైతే శుద్ధచిద్వ్యోమరూపిణః
'జగత్తు', 'బ్రహ్మ', 'విరాట్' అనే పదాలు అన్నీ ఒకే అర్థాన్ని సూచిస్తాయి. ఇవన్నీ కూడా శుద్ధమైన చైతన్యమయమైన ఆకాశ స్వరూపంలో మన మనస్సులో ఏర్పడే భావాలే.
సఙ్కల్పాత్మా విరాడ్ ఏవ ఖమ్ ఏవాకృతిమ్ ఆగతమ్ । అస్తు నామ స్వదేహాన్తẖ కథం బ్రహ్మైష తిష్ఠతి
విరాట్ అనేది మనస్సులో కలిగే సంకల్ప స్వరూపమే, అది ఆకాశంలా కనిపిస్తుంది. అది మన శరీరంలో ఉందని చెప్పవచ్చు గానీ, ఈ బ్రహ్మం అక్కడ ఎలా నిలిచి ఉంటుంది?
యథా ధ్యానేన దేహాన్తస్ తిష్ఠసి త్వం యథాస్థితమ్ । తథాస్తే నిజదేహే ఽన్తస్ సఙ్కల్పాత్మా పితామహః
నీవు ధ్యానం ద్వారా నీ శరీరంలో ఎలా ఉండగలవో, అలాగే సంకల్ప స్వరూపుడైన పితామహుడు కూడా తన శరీరంలోనే అంతర్లీనంగా ఉంటాడు.
నృణాం తథా చ ముఖ్యానాం శ్రీర్ యా బ్రహ్మపురోదరే । ఉత్పత్తిపుత్రికాదేహప్రతిబిమ్బోపమాస్తి సా
ఎలా అయితే మహానుభావులలో కనిపించే వైభవం బ్రహ్మ యొక్క గర్భంలో ఉంటుందో, అది సృష్టిలో పుట్టిన కుమార్తె శరీర ప్రతిబింబంలా ఉంటుంది.
యత్ర త్వమ్ అపి దేహాన్తẖ కర్తుం శక్నోష్య్ అలం స్థితిమ్ । సఙ్కల్పాత్మా విభుస్ తత్ర బ్రహ్మా కిం న కరిష్యతి
నీవు కూడా నీ శరీరంలో ఉండటానికి శక్తి కలిగి ఉన్నప్పుడు, ఆలోచన స్వరూపుడైన, అన్నింటినీ వ్యాపించిన బ్రహ్మ అక్కడ ఉండలేడా?
బీజే ఽన్తస్ స్థావరే హ్య్ ఆస్తే పదార్థో యత్ర జఙ్గమః । కిం నాస్తే తత్ర దేహే ఽన్తర్ నిజే చిత్కల్పనాత్మకః
గతించని పదార్థం విత్తనంలో ఎలా ఉంటుందో, కదిలే జీవి అక్కడే ఉంటాడో, అలాగే చైతన్య స్వరూపుడైనవాడు తన శరీరంలో ఉండడంలో ఏమి ఆశ్చర్యం?
సాకారో గగనాత్మాస్తు నిరాకారం ఖమ్ అస్తు వా । ఆస్తే బహిర్ అథాన్తశ్ చ భిన్నే బాహ్యాన్తరే న హి
ఆకాశం రూపంతో ఉన్నా, రూపం లేకపోయినా, అది బయట కూడా, లోపల కూడా ఉంటుంది. బయట, లోపల అనే భేదంలో నిజంగా ఎలాంటి వేరుదనం లేదు.
ఆత్మారామẖ కాష్ఠమౌనీ నజడో ఽపి దృషజ్జడః । అహం త్వమ్ ఇత్యాదిమయో విరాడ్ ఆత్మని తిష్ఠతి
ఆత్మలో ఆనందించేవాడు, చెక్కపొదిలా నిశ్శబ్దంగా ఉంటాడు. అతడు మూర్ఖుడు కాదు, కానీ బయటకు చూస్తే నిశ్చలంగా కనిపిస్తాడు. 'నేను', 'నీవు' అనే భావాలతో కూడిన ఈ విశ్వమూర్తి తన ఆత్మలోనే నిలిచిపోతాడు.
ఆవేష్టితోజ్ఝితలతాతృణదారుపుంవద్ ఉచ్ఛబ్దమ్ అమ్బురయవచ్ చ విచోపితాఙ్గః । నానావిధే హి విహరన్న్ అపి కార్యజాలే తజ్జ్ఞశ్ శిలాజఠరశాన్తమనస్క ఏవ
చుట్టూ లతలు, గడ్డి, చెక్క, మనుషులు ఉండి, నీటి అలల మాదిరిగా శబ్దాలు కలిగినా, ఎన్నో పనుల్లో శరీరం అలమటించినా, ఆ జ్ఞాని మాత్రం శిలలోని హృదయం లా ప్రశాంతమైన మనసుతో ఉంటాడు.
అథాగ్రస్థబ్రహ్మలోకే బ్రహ్మణి ధ్యానశాలిని । నిక్షిప్తాక్షశ్ శనైర్ దిక్షు దృష్టవాన్ అమలం హ్య్ అహమ్
తర్వాత, అగ్రస్థానమైన బ్రహ్మలోకంలో, బ్రహ్మ ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నప్పుడు, నేను నెమ్మదిగా నాలా దృష్టిని అన్ని దిశల్లో వేసి, నిర్మలమైన ఆత్మను చూశాను.
ద్వితీయమ్ అర్కం మధ్యాహ్నే పశ్చాద్ అభ్యుదితం స్ఫుటమ్ । దిగ్దాహమ్ ఇవ దిగ్వక్త్రే వనదాహమ్ ఇవాచలే
మధ్యాహ్న సమయంలో రెండవ సూర్యుడిని స్పష్టంగా ఉదయించడాన్ని చూశాను. ఆ దిక్కులు అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్టు, కొండపై అరణ్యాగ్ని అంటుకున్నట్టు కనిపించాయి.
వహ్నిలోకమ్ ఇవ వ్యోమ్ని వడవాగ్నిమ్ ఇవార్ణవే । తతో ఽపశ్యమ్ అహం దీప్తం సూర్యం నైరృతదిఙ్ముఖే
ఆకాశంలో అగ్ని లోకం లాగా, సముద్రంలో వడవాగ్ని లాగా కనిపించింది. ఆ తర్వాత నేను దక్షిణపడమర దిశలో ఒక ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడిని చూశాను.
సూర్యం యామ్యైకదిగ్భాగే సూర్యమ్ అగ్నికదిఙ్ముఖే । సూర్యమ్ ఐన్ద్రైకదిగ్భాగే సూర్యమ్ ఈశానదిఙ్ముఖే
దక్షిణ దిశలో ఒక సూర్యుడు, అగ్నికోణంలో ఒక సూర్యుడు, తూర్పు దిశలో ఒక సూర్యుడు, ఈశాన్య దిశలో కూడా ఒక సూర్యుడు కనిపించారు.
సూర్యం కుబేరకకుభి సూర్యం వాయవ్యదిక్తటే । సూర్యం వారుణదిగ్భాగే తేన విస్మితవాన్ అహమ్
ఉత్తర దిశలో ఒక సూర్యుడు, వాయువ్య దిశలో ఒక సూర్యుడు, పడమర దిశలో కూడా ఒక సూర్యుడు కనిపించడంతో నేను ఆశ్చర్యపోయాను.
యావద్ విచారయామ్య్ ఆశు విధివైధుర్యమ్ ఆకులః । ఉదభూద్ భూతలాత్ తావద్ అర్క ఔర్వ ఇవార్ణవాత్
ఈ విచిత్రమైన స్థితిని నేను త్వరగా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, భూమి నుండి అకస్మాత్తుగా సముద్రంలో నుండి లేచే వడవాగ్ని లాగా మరో సూర్యుడు పైకి వచ్చాడు.
ఏకాదర్శే ఽఖిలార్కాణాం ప్రతిబిమ్బమ్ ఇవోత్థితమ్ । ఉదభూత్ త్రయమ్ అర్కాణామ్ అమ్బరే దిగ్గణామ్బరే
ఒక అద్దంలో అన్ని సూర్యుల ప్రతిబింబాలు కనిపించినట్టు, ఆకాశంలో దిక్కుల మధ్య విస్తారంగా మూడు సూర్యులు ఉద్భవించాయి.
తద్ ద్వాదశపరీమాణం దీప్తం వృన్దం వివస్వతామ్ । సర్వదిక్కం దదాహోచ్చైశ్ శుష్కం వనమ్ ఇవానలః
ఆ మెరుస్తున్న సూర్యుల సమూహం, ప్రతి ఒక్కటి పన్నెండు రెట్లు పెద్దదిగా, అన్ని దిక్కులను భయంకరంగా కాల్చింది, ఎండిన అడవిని అగ్ని కాల్చినట్టు.
అథోదభూజ్ జగత్షణ్డశోషణగ్రీష్మవాసరః । అనగ్నిర్ అగ్నిదాహో ద్రాగ్ అదృశ్యోల్ముకగుల్మకః
అప్పుడే, అగ్ని లేకుండానే కాల్చే, అగ్ని లేకుండానే ఎండబెట్టే, కనిపించని అగ్నికణాలతో ఒక్కసారిగా ప్రబలిన ఒక ఎండపూట ఈ జగత్తును ఎండబెట్టింది.
అనగ్నినాగ్నిదాహేన తేన తామరసేక్షణ । అఙ్గాని దావదగ్ధాని స్విన్నానీవ మమాభవన్
తామరపువ్వు కన్నులవాడా, ఆ అగ్నిలేని కాల్చుదల వల్ల నా అవయవాలు అడవి అగ్నిలో కాలినట్టు, చెమటతో తడిసిపోయినట్టు అయ్యాయి.
ప్రదేశం తమ్ అథ త్యక్త్వా దూరమ్ ఆరూఢవాన్ అహమ్ । దృఢహస్తతలాఘాతహతకన్దుకవన్ నభః
ఆ ప్రదేశాన్ని వదిలి, నేను చాలా దూరంగా, బలంగా కొట్టిన బంతిలా, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాను.
అపశ్యం గగనస్థో ఽహమ్ ఉదితం చణ్డతేజసమ్ । తపన్తం ద్వాదశాదిత్యగణం దిక్షు దశస్వ్ అపి
ఆ ఆకాశంలో నేను పది దిక్కులకూ మండుతున్న, పదకొండు సూర్యులు ఉదయిస్తున్నట్టు చూశాను.
బృహద్భడభడారావజ్వలద్ఘనవనాచలమ్ । మహాకహకహాశబ్దక్వథత్సప్తాబ్ధిడమ్బరమ్
అక్కడ నేను పెద్దపెద్ద కొండలు, అరణ్యాలు అగ్నిలా మండుతుండగా, ఏడు సముద్రాలు గర్జిస్తున్న శబ్దంతో ఆకాశం ఉప్పొంగిపోతున్నట్టు చూశాను.
సజ్వాలోల్ముకనీరన్ధ్రలోకాన్తరపురాన్తరమ్ । జ్వాలాఘనఘటాటోపసిన్దూరీకృతపర్వతమ్
ప్రపంచాల మధ్యలోని లోకాలు, నగరాలు అగ్నిపుంజాలతో నిండిపోయి, మంటలతో కొండ శిఖరాలు ఎర్రగా మారిపోయినట్టు కనిపించాయి.
డీయమానమహాఙ్గారస్థిరవిద్యుత్కకుప్తటమ్ । స్ఫురత్కటకటాటోపచటత్పత్తనమణ్డలమ్
అక్కడ ఒక పెద్ద అగ్నికణాల గుట్ట, మెరుపులు మెరుస్తూ, పైకి పటాకులా కప్పబడింది. చుట్టూ గట్టిగా మోగుతున్న చటచట, కటకట శబ్దాలతో ఆ వలయం నిండిపోయింది.
విదలద్భూతలోద్భూతధూమదణ్డైశ్ శిలాఘనైః । కాచస్తమ్భసహస్రాఢ్యభువనాస్థానమణ్డపమ్
భూమి నుండి పైకి పొంగుతున్న పొగతో కూడిన రాళ్ల దండలు, వేలాది రాయి స్తంభాలతో కూడిన ఒక మహా మండపం అక్కడ ఉంది.