నాస్తి దృశ్యం జగద్ ద్రష్టా దృశ్యాభావాద్ విలీనవత్ । భాతీతి భాసనం యత్ స్యాత్ తద్ రూపం తస్య వస్తునః
ఇక్కడ కనిపించే లోకం లేదు, చూసేవాడు కూడా లేడు. ఎందుకంటే, చూడదగినది లేకపోతే అన్నీ లయమైపోతాయి. ఏది స్వచ్ఛమైన వెలుగుగా ప్రకాశిస్తుందో, అదే ఆ పరమార్థ స్వరూపం.
చితేర్ జీవస్వభావో యో యది చేత్యోన్ముఖో వపుః । చిన్మాత్రం విమలం శాన్తం యత్ తత్ కారణకారణమ్
జీవుని స్వభావం బాహ్యవిషయాల వైపు ఉంటే అది శరీరమే. కానీ ఏది నిశ్చలమైన, నిర్మలమైన, శాంతమైన చైతన్యమో, అదే అన్ని కారణాలకు మూలం.
అఙ్గుష్ఠస్యాథ వాఙ్గుల్యా వాతాద్యస్పర్శనే సతి । జీవతశ్ చేతసో రూపం యత్ తద్ పరమమ్ ఆత్మనః
వెయ్యి వేళ్లకు గాని, బొటనవేలు వంటి వాటికి గాని గాలి తగలకుండా ఉన్నప్పుడు, మనస్సు జీవించి ఉండే స్వరూపమే పరమాత్మ స్వరూపం.
అస్వప్నాయా అనన్తాయా అజడాయా ఘనస్థితేః । యద్ రూపం చిరచిన్తాయాస్ తత్ తదానఘ శిష్యతే
నిద్ర లేకుండా, అనంతంగా, జడత్వం లేకుండా, స్థిరంగా ఉండే దీర్ఘమైన ధ్యానంలో మిగిలిపోయే స్వరూపమే, పాపరహితుడా, అక్కడ నిలిచిపోతుంది.
యద్ వ్యోమ్నో హృదయం యద్ వా శిలాయాః పవనస్య చ । తస్యాచేత్యస్య చిద్వ్యోమ్నస్ తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఆకాశానికి గుండె ఏమిటో, రాయికి గాని, గాలికి గాని గుండె ఏమిటో, ఆ అందరికీ అందని చైతన్య ఆకాశమే పరమాత్మ స్వరూపం.
అచేత్యస్యామనస్కస్య జీవతో యా క్రియావతః । స్యాత్ స్థితిస్ సా పరా శాన్తా సత్తా తస్యాద్యవస్తునః
ఏదీ అందని, మనస్సు లేని, జీవించి ఉండే, క్రియాశీలుడైన ఆ పరమాత్మ స్థితి శాంతంగా, పరమమైనది. అదే ఆ ఆదిపదార్థానికి నిజమైన సత్తా.
చిత్ప్రకాశస్య యన్ మధ్యం ప్రకాశస్య ఘనస్య వా । దర్శనస్య చ యన్ మధ్యం తద్ రూపం పరమాత్మనః
చైతన్య ప్రకాశానికి మధ్యలో ఉండేది, లేదా దట్టమైన వెలుగుకు మధ్యలో ఉండేది, లేదా దర్శనానికి మధ్యలో ఉండేది — ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
వేదనస్య ప్రకాశస్య దృశ్యస్య తమసస్ తథా । వేదనం యద్ అనాద్యన్తం తద్ రూపం పరమాత్మనః
అనుభూతి, వెలుగు, కనబడేది, చీకటి — వీటిలో ఆది అంతం లేని అవగాహన ఉండేది — అదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
యతో జగద్ ఉదేతీవ నిత్యానుదితరూప్య్ అపి । విభిన్నవద్ ఇవాభిన్నం తద్ రూపం పారమాత్మనః
ఏదివల్ల ఈ జగత్తు పుట్టినట్టుగా కనిపిస్తుందో, కానీ నిజంగా ఎప్పుడూ పుట్టలేదు; విడివిడిగా కనిపించినా, వాస్తవంగా ఏకత్వంగా ఉన్నది — ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
వ్యవహారపరస్యాపి యత్ పాషాణవద్ ఆసనమ్ । అవ్యోమ్న ఏవ వ్యోమత్వం తద్ రూపం పారమాత్మికమ్
లోకవ్యవహారంలో ఉన్నవారికీ, రాయి లాంటి స్థిరమైన ఆసనం — ఆ ఖాళీ స్థలంలోనే స్థలత్వం — ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
వేద్యవేదనవేత్తృత్వరూపత్రయమ్ ఇదం పునః । యత్రోదేత్య్ అస్తమ్ ఆయాతి తత్ తత్ పరమమ్ ఉత్తమమ్
తెలిసినది, తెలుసుకునే భావన, తెలుసుకునేవాడు — ఈ మూడు ఎక్కడ కలుగుతాయో, ఎక్కడ లయమవుతాయో, అదే పరమమైనది, అత్యుత్తమమైనది.
వేద్యవేదనవేత్తృత్వం యత్రేదం ప్రతిబిమ్బతి । అబుద్ధ్యాదౌ మహాదర్శే తద్ రూపం పరమం స్మృతమ్
తెలిసినది, తెలుసుకునే భావన, తెలుసుకునేవాడు — ఇవన్నీ ఎక్కడ ప్రతిబింబిస్తాయో, మనస్సు లేని గొప్ప అద్దంలో లాంటి స్థితిలో, ఆ రూపమే పరమమైనదిగా చెప్పబడింది.
మనష్షష్ఠేన్ద్రియోన్ముక్తం యద్ రూపం స్యాన్ మహాచితేః । జఙ్గమే స్థావరే వాపి తత్ సర్గాన్తే ఽవశిష్యతే
మనస్సు, ఆరు ఇంద్రియాలు, వాటి వృత్తులు లేని మహాచైతన్య స్వరూపం, చలించేవాటిలోనైనా, నిలిచివుండేవాటిలోనైనా, సృష్టి అంతంలో అదే మిగిలిపోతుంది.
స్థావరాణాం హి యద్ రూపం తచ్ చేద్ బోధమయం భవేత్ । మనోబుద్ధ్యాదినిర్ముక్తం తత్ పరేణ సమం భవేత్
నిశ్చలమైన వాటి రూపం నిజంగా చైతన్యమయమైతే, మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవాటికి అతీతంగా ఉంటే, అది పరమాత్మతో సమానమవుతుంది.
బ్రహ్మార్కవిష్ణుహరశక్రసదాశివాదిశాన్తౌ శివం పరమమ్ ఏతద్ ఇహైకమ్ ఆస్తే । శిష్టం ప్రదిష్టమ్ అవినష్టమ్ అకష్టమ్ ఇష్టం మిశ్రం న మిశ్రమ్ అణునాశ్రితమ్ ఆశ్రితేన
బ్రహ్మ, సూర్యుడు, విష్ణువు, హరుడు, ఇంద్రుడు, సదాశివుడు మరియు ఇతరుల శాంతిలో, ఇక్కడ పరమమైన శివుడే ఒక్కరే నిలిచివుంటాడు. మిగతావన్నీ పేర్లతో చెప్పబడినవే, అవి నశించవు, బాధపడవు, కోరబడినవే, కలిసినవో, కలవనివో, చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, ఆధారమైన వాటికి ఆధారంగా ఉంటాయి.
ఇత్థంరూపమ్ ఇదం దృశ్యం జగన్ నామాస్తి భాసురమ్ । మహాప్రలయసమ్పత్తౌ భో బ్రహ్మన్ క్వ ను గచ్ఛతి
ఈ ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, పేరుతో ఉన్న ఈ జగత్తు, ఓ బ్రహ్మన్, మహాప్రళయం వచ్చినప్పుడు ఎక్కడికి పోతుంది?
కుత ఆయాతి కీదృగ్ వా వన్ధ్యాపుత్రః క్వ గచ్ఛతి । క్వ యాతి కుత ఆయాతి వద వా వ్యోమకాననమ్
ఇది ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? ఇది ఎలా ఉంటుంది? వంధ్యకు పుట్టిన కొడుకు ఎక్కడికి పోతాడు? ఆకాశవనం ఎక్కడికి పోతుంది, ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? చెప్పు.
వన్ధ్యాపుత్రో వ్యోమవనం నైవాస్తి న భవిష్యతి । కీదృశీ దృశ్యతా తస్య కీదృశీ తస్య నాస్తితా
వంధ్యకు పుట్టిన కొడుకు, ఆకాశవనం ఎప్పుడూ ఉండవు, ఎప్పుడూ ఉండబోవు కూడా. వాటికి ఎలాంటి కనిపించడముంది? వాటి లేనిపోవడమెలా ఉంటుంది?
వన్ధ్యాపుత్రవ్యోమవనే యథా న స్తః కదాచన । జగదాద్య్ అఖిలం దృశ్యం తథా నాస్తి కదాచన
వంధ్యకు కుమారుడు లేడు, అతని ఆకాశంలో అడవులు ఉండవు. అలాగే, ఈ జగత్తు మొత్తం మనకు కనిపించినా, నిజంగా ఏదీ లేదు.
న చోత్పన్నం న చ ధ్వంసి యత్ కిలాదౌ న విద్యతే । ఉత్పత్తిః కీదృశీ తస్య నాశశబ్దస్య కా కథా
ప్రారంభంలో అసలు లేనిది పుట్టదు, నశించదు కూడా. అలాంటిది ఎలా పుట్టింది, ఎలా పోయింది అనే మాటే లేదు.
వన్ధ్యాపుత్రనభోవృక్షకల్పనా తావద్ అస్తి హి । సా యథా నాశజన్మాద్యా తథైవేదం న కిం భవేత్
వంధ్య కుమారుని ఆకాశంలో వృక్షం ఊహలో మాత్రమే ఉంటుంది. దానికి పుట్టుకా, నాశనమూ లేవు. ఇదే విధంగా ఈ జగత్తుకూ పుట్టుకా, నాశనమూ లేవు.
ఫుల్లస్యాతులభుస్ సమ్యగ్ ఆలకైః కురు కోలనమ్ । నిరన్వయా యథైవోక్తిర్ జగత్సత్తా తథైవ హి
పువ్వు వెంట్రుకలతో గాలిని చుట్టేయాలని ప్రయత్నించు. అలాంటి మాటలకి అర్థం లేనట్టే, జగత్తు ఉన్నదన్న భావనకూ అసలు ఆధారం లేదు.
యథా సౌవర్ణకటకే దృశ్యమానమ్ అపి స్ఫుటమ్ । కటకత్వం తు నాస్త్య్ ఏవ జగత్త్వం తు తథా పరే
బంగారు కంకణం స్పష్టంగా కనిపించినా, దానిలో కంకణత్వం అనే ప్రత్యేకత అసలు ఉండదు; అలాగే పరమాత్మలో ఈ జగత్తు అనే భావన వాస్తవంగా లేదు.
ఆకాశే చ యథా నాస్తి శూన్యత్వం వ్యతిరేకవత్ । జగత్త్వం బ్రహ్మణి తథా నాస్త్య్ ఏవాప్య్ ఉపలబ్ధిమత్
ఆకాశంలో ఖాళీదనం అనే ప్రత్యేకత లేనట్టే, బ్రహ్మంలో కూడా జగత్తు అనే భావన వాస్తవంగా లేదు, చూసేవారికీ అది నిజంగా ఉండదు.
కజ్జలాన్ న యథా కార్ష్ణ్యం శైత్యం చ న యథా హిమాత్ । పృథగ్ ఏవ భవేద్ బుద్ధం జగన్ నాస్తి పరే పదే
నూనెపూసలో నలుపు ఎలా వేరుగా ఉండదో, మంచులో చలితనం వేరుగా ఉండదో, అలాగే పరమ స్థితిలో జగత్తు వేరుగా ఉండదని బోధించినవారికి తెలుస్తుంది.
యథా చ శైత్యం శశినో న హిమాద్ వ్యతిరిచ్యతే । బ్రహ్మణో న తథా సర్గో విద్యతే వ్యతిరేకవాన్
చంద్రుని చలితనం చంద్రుని నుండి వేరుగా ఉండదని ఎలా ఉంటుందో, అలాగే బ్రహ్మ నుండి సృష్టి వేరుగా ఉండదు.
మరునద్యాం యథా తోయం ద్వితీయేన్దౌ యథేన్దుతా । నాస్త్య్ ఏవైవం జగన్ నాస్తి దృష్టమ్ అప్య్ అమలాత్మని
మాయలో నీరు లేనట్లే, ఆకాశంలో రెండవ చంద్రునిలో చంద్రకాంతి లేనట్లే, అలాగే ఈ జగత్తు కూడా పరిపూర్ణమైన స్వరూపంలో కనిపించినా వాస్తవంగా లేదు.
సంవిద్విలోచనాలోకో భాత్య్ అయం సంవిదమ్బరే । జగదాఖ్యే ఽమలే వ్యోమ్ని దృష్టిముక్తావలీ యథా
అవగాహన అనే ఆకాశంలో, అవగాహన కన్ను వెలుగులా ప్రకాశిస్తుంది. ఆ నిర్మలమైన స్థలంలో 'ప్రపంచం' అని పిలవబడేదీ, చూపులో ముత్యాల దండలా కనిపిస్తుంది.
చిదాకాశే చిదాకాశశ్ చిత్త్వాద్ యః కచతి స్వయమ్ । తద్ ఏవ తేన రూపం స్వం జగద్ ఇత్య్ అవబుధ్యతే
చైతన్యమనే ఆకాశంలో, అదే చైతన్యం తన స్వభావంతో తానే వెలిగిపోతుంది. అదే తన రూపంగా తానే గ్రహించుకుని, దాన్నే 'ప్రపంచం'గా భావిస్తుంది.
ఆదావ్ ఏవ హి యన్ నాస్తి కారణాసమ్భవాత్ స్వయమ్ । వర్తమానే ఽపి తన్ నాస్తి నాశస్ స్యాత్ తత్ర కీదృశః
ప్రారంభంలోనే ఏది లేనిదో, దానికి కారణం లేకపోవడం వల్ల అది ఇప్పుడు కూడా లేదు. అలాంటిదానికి నాశనం ఎలా సంభవిస్తుంది?