అథాకృష్టవతి ప్రాణాన్ స్వయమ్భువి నభోభువః । విరాడాత్మని తత్యాజ వాతస్కన్ధస్థితిం స్థిరామ్
ఆ సమయంలో ప్రాణాలు స్వయంభువుని వైపు లాగబడినప్పుడు, ఆ విశ్వరూపునిలో ఉన్న గాలి స్థిరత ఆకాశం, భూమి మధ్య నుంచి తొలగిపోయింది.
తే హి తస్య కిల ప్రాణాస్ తేనాక్రాన్తేషు తేష్వ్ అపి । ఋక్షచక్రస్థితిం కో ఽన్యశ్ చక్రే భూతైకధారిణీమ్
అతని ప్రాణాలు ఇలా లయమైపోయినప్పుడు, ఆ ఆధారాలు కూడా పోయినపుడు, నక్షత్రచక్రాన్ని తిప్పుతూ, భూతాల సమగ్రతను ఇంకెవరు నిలబెట్టగలరు?
వాతస్కన్ధే సమాక్రాన్తే బ్రహ్మణా ప్రాణమారుతే । శమం గన్తుం పరిత్యజ్య సంస్థితిం క్షోభమ్ ఆగతే
బ్రహ్మ యొక్క ప్రాణవాయువు కలిసిన ఆకాశంలో గాలి కలిగినప్పుడు, అది శాంతిని కోల్పోయి, స్థిరత పోయి, కలకలం మొదలైంది.
నిరాధారాస్ సవాతాగ్నిదేహోల్ముకవద్ ఆపతన్ । వ్యోమ్నస్ తారాస్ తరోḫ పుష్పనికరా ఇవ భూతలే
ఆధారం లేకుండా, గాలి మరియు అగ్ని తో కలిసి, అవి మంట నుండి పడ్డ నిప్పురవ్వలలా, ఆకాశంలో నుండి పడిన నక్షత్రాలలా, లేదా చెట్ల నుండి నేలపై పడ్డ పుష్పగుచ్ఛాల్లా కిందికి పడ్డాయి.
కాలపాకగలన్మూలా జగత్షణ్డఫలాదయః । ప్రశాన్తపవనాధారా విమానావలయో ఽపతన్
కాలంతో వృద్ధిపొందిన మూలాలు కరిగిపోయినప్పుడు, జగత్తు, ఆ విశ్వవృక్షపు ఫలాలు, ఇతర వస్తువులు, మరియు విమానాల వలయాలు, ఆధారమైన గాలి శాంతించడంతో కిందికి పడ్డాయి.
ప్రశమోన్ముఖతాం యాతే బ్రాహ్మే సఙ్కల్పనేన్ధనే । సిద్ధానాం గతయశ్ శేముర్ ఇద్ధానామ్ అర్చిషామ్ ఇవ
బ్రహ్మ యొక్క సంకల్పాగ్ని శాంతి వైపు మొగ్గుచూపినప్పుడు, సిద్ధుల కదలికలు ఆగిపోయాయి, అది మండుతున్న అగ్నిలోని జ్వాలలు మెల్లగా తగ్గినట్టు.
ప్రభ్రమన్త్యో ఽమ్బరే కల్పమారుతైస్ తనుతూలవత్ । స్వశక్త్యపచయే మూకాస్ సిద్ధసన్తతయో ఽపతన్
విపరీతమైన గాలులతో ఆకాశంలో నూలిపత్తిలా ఊగిపోతూ, తమ శక్తి తగ్గిపోయిన సిద్ధుల వంశాలు మౌనంగా, నిశ్శబ్దంగా పడిపోయాయి.
సకల్పద్రుమజాలాని సేన్ద్రాదినగరాణి చ । పేతుర్ భూకమ్పలోలస్య శిరాంస్య్ అమరభూభృతః
కల్పవృక్షాల అరణ్యాలు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల నగరాలు, భూమి కంపించడంతో అమరుల అధిపతుల తలలు వణికిపోతూ, కింద పడిపోయాయి.
వక్షి సఙ్కల్పమాత్రాత్మా విరాడ్ బ్రహ్మా జగద్వపుః । కిమ్ అఙ్గం తస్య భూలోకẖ కిం స్వర్గẖ కిం రసాతలమ్
సంకల్పమే స్వరూపంగా ఉన్న విరాట్బ్రహ్మ అనే జగత్తు రూపాన్ని గురించి చెప్పండి. ఆయనకు భూమి ఏ భాగం? స్వర్గం ఏది? పాతాళం ఏది?
కథమ్ ఏతాని చాఙ్గాని బ్రహ్మంస్ తస్య స్థితాని వా । కథం వా సో ఽన్తరే తస్య స్వస్యైవ వపుషస్ స్థితః
బ్రహ్మన్, ఆయనకు ఈ అవయవాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి? లేక ఆయన తన స్వరూపంలో ఎలా స్థిరంగా ఉన్నాడు?
బ్రహ్మా సఙ్కల్పమాత్రాత్మా నిరాకృతిర్ ఇదం స్థితమ్ । జగద్ ఇత్య్ ఏవ జాతో మే నిశ్చయẖ కథయేతరత్
బ్రహ్మం అనేది కేవలం సంకల్ప స్వరూపమే, రూపం లేనిది. ఈ లోకం కూడా అలానే నిలిచింది. నా పక్కా నమ్మకం ఏమిటంటే, 'లోకం' అని పిలవబడేది ఇదే అని.
ఆదౌ తావద్ ఇదం నాసన్ న సద్ ఆస్తే నిరామయమ్ । చిన్మాత్రపరమాకాశమ్ ఆశాకోశైకపూరకమ్
మొదట్లో ఇది ఏదీ లేదు; నిజమైనదీ లేదు. కేవలం నిర్మలమైన, అపరిమితమైన చైతన్య ఆకాశమే ఉండేది, అది ఆశలతో నిండి ఉండేది.
తత్ స్వామ్ ఆకాశతాం చైతచ్ చేత్యమ్ ఇత్య్ అవబుధ్యతే । స్వరూపమ్ అజహన్ నిత్యం చిత్త్వాద్ భవతి చేతనమ్
అది తన సహజ స్వభావంతోనే 'ఇది తెలుసుకోవాల్సింది' అని, ఆకాశంగా గుర్తించబడుతుంది. తన అసలు స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ వదలకుండా, చైతన్యంగా ఉండి, జ్ఞాన స్వరూపంగా మారుతుంది.
విద్ధి త్వం చేతనం జీవం స ఘనత్వాన్ మనస్ స్థితమ్ । ఏతావతి స్థితే జాలే న కిఞ్చిత్ సాకృతి స్థితమ్
నువ్వు ఆ చైతన్యమే, జీవుడవని తెలుసుకో. అది ఘనత వల్ల మనసుగా నిలుస్తుంది. ఈ మాయాజాలం ఉన్నంతవరకు, నిజమైన రూపంతో ఇంకేదీ ఉండదు.
శుద్ధం వ్యోమైవ చిద్వ్యోమ స్థితమ్ ఆత్మని పూర్వవత్ । యద్ ఏతత్ ప్రతిభాతం తు తద్ అనన్యచ్ ఛివాత్ తతః
పూర్వంలా, స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలా ఉన్న చైతన్యమయమైన ఆకాశమే మన ఆత్మలో నిలిచివుంటుంది. మనకు కనిపించే ప్రతిదీ అదే నుండి పుట్టింది, అది శుభమైనదే తప్ప వేరొకటి కాదు.
అథ తన్ మన ఆభోగి భావితాహఙ్కృతి స్ఫురత్ । సఙ్కల్పాత్మకమ్ ఆకాశమ్ ఆస్తే తిమితమ్ అవ్యయమ్
తర్వాత, అనుభవాలవైపు మొగ్గుచూపే ఆ మనస్సు, బలమైన 'నేను' భావనతో ప్రకాశిస్తుంది. ఆలోచనలతో ఏర్పడిన ఆకాశం కొంతకాలం చలించినా, అది నశించదు.
తత్ సఙ్కల్పచిదాభాసనభో ఽహమ్ ఇతి భావితమ్ । అసన్తమ్ ఏవానుభవత్ సన్నివేశం ఖమ్ ఏవ ఖే
ఆత్మ, ఆలోచనలూ చైతన్యమూ కలిసిన రూపంగా 'నేనేను' అని భావించబడుతుంది. అది వాస్తవంగా లేనప్పటికీ, ఆకాశంలోనే మరో ఆకాశంలా ఏర్పాట్లను అనుభవిస్తుంది.
వేత్తి భావితమ్ ఆత్మానం పశ్యత్య్ అనుభవత్య్ అపి । సఙ్కల్పకాత్మకం శూన్యమ్ ఏవ దేహ ఇతి స్థితమ్
ఆత్మ తాను భావించుకున్నదాన్ని తెలుసుకుంటుంది, చూసి అనుభవిస్తుంది కూడా. శరీరమని స్థిరంగా ఉన్నదీ, నిజానికి ఆలోచనలతో ఏర్పడిన శూన్యమే.
శూన్యమ్ ఏవ యథాకారి సఙ్కల్పనగరం భవాన్ । పశ్యత్య్ ఏవమ్ అజో దేహం ఖే ఖమ్ ఏవానుభూతవాన్
మనసులో ఊహించుకున్న నగరం ఖాళీగా ఉందని మనం చూస్తాం కదా, అలాగే జన్మించని ఆత్మ ఈ శరీరాన్ని ఖాళీ ఖాళీగా, ఆకాశంలో ఆకాశం లాగా అనుభవిస్తుంది.
సంవిదో నిర్మలత్వాత్ స యావదిచ్ఛం తథావిధమ్ । అనుభూయానుభవనం స్వేచ్ఛయైవోపశామ్యతి
మనస్సు నిర్మలంగా ఉండటం వల్ల, అది తనకు కావలసిన అనుభూతిని స్వేచ్ఛగా అనుభవిస్తుంది; ఆ అనుభవం కూడా తన ఇష్టానుసారం ఆగిపోతుంది.
యదా త్వ్ అత్ర పరిజ్ఞానమ్ అస్మదాదేస్ తదాతతమ్ । ఇదం సంసరణం విద్ధి శూన్యం సత్యమ్ ఇవ స్థితమ్
ఈ విషయాన్ని నా వంటి ఉపదేశాల ద్వారా నిజంగా తెలుసుకున్నప్పుడు, ఈ సంసారం కూడా నిజమైనది లాగా ఖాళీగా ఉందని తెలుసుకో.
యథాభూతపరిజ్ఞానాద్ అత్ర శామ్యతి వాసనా । అద్వైతాన్ నిరహఙ్కారాత్ తతో మోక్షో ఽవశిష్యతే
నిజమైన జ్ఞానం వచ్చినప్పుడు, మనసులోని వాసనలు శాంతించిపోతాయి; ద్వంద్వభావం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా ఉన్నప్పుడు, ముక్తి మాత్రమే మిగిలిపోతుంది.
ఏవమ్ ఏష స యో బ్రహ్మా స ఏవేదం జగత్ స్థితమ్ । విరాజో బ్రహ్మణో రామ దేహో యస్ తద్ ఇదం జగత్
ఓ రామా, బ్రహ్మ అనే వాడు ఈ జగత్తే. విరాట్ అనే బ్రహ్మదేవుని శరీరం ఈ జగత్తే.
సఙ్కల్పాకాశరూపస్య తస్య యా భ్రాన్తిర్ ఉత్థితా । తద్ ఇదం జగద్ ఆభాతి తద్ బ్రహ్మాణ్డమ్ ఉదాహృతమ్
సంకల్పం అనే ఆకాశ స్వరూపుడిలో పుట్టే మాయే ఈ జగత్తుగా కనిపిస్తుంది. దీనినే బ్రహ్మాండం అంటారు.
సర్వమ్ ఆకాశమ్ ఏవేదం సఙ్కల్పకలనాత్మకమ్ । వస్తుతస్ త్వ్ అస్తి న జగత్ త్వత్తామత్తే చ న క్వచిత్
ఈ మొత్తం సంకల్పంతో ఏర్పడిన ఆకాశమే. నిజంగా జగత్తు లేదు; నీలో గానీ, ఎక్కడైనా గానీ అలాంటిది లేదు.
క్వ చిన్మాత్రే ఽమలే వ్యోమ్ని కథం వా కేన వా జగత్ । కిం జాయతే కిమ్ అత్రాస్తి కారణం సహకారి యత్
నిర్మలమైన చైతన్య ఆకాశంలో, ఎక్కడ, ఎవరు, ఎలా ఈ జగత్తు పుట్టించగలరు? ఇక్కడ ఏమి పుట్టింది? ఏమి ఉంది? దానికి కారణం లేదా సహాయం ఏది?
అతో ఽలీకమ్ ఇదం జాతమ్ అలీకం పరిదృశ్యతే । అలీకం స్వదతే ఽలీకమ్ ఏవ నశ్యతి శూన్యకమ్
కాబట్టి ఇది అసత్యం నుంచే పుట్టింది; అసత్యమే కనిపిస్తోంది. అసత్యమే అసత్యాన్ని ఆస్వాదిస్తుంది, చివరికి అదే అసత్యం శూన్యంలో కలిసిపోతుంది.
జగదాదికయా భాసా చిన్మాత్రం స్వదతే స్వతః । ఆత్మనాత్మామ్బరే ద్వైతం స్పన్దనేనేవ మారుతః
ప్రపంచానికి ఆది వెలుగుతో, చిత్తమాత్రం తనలో తానే ఆనందిస్తుంది; ఆత్మ అనే ఆకాశంలో, గాలి అలమటించినట్టు ద్వైతం కలుగుతుంది.
ఇదం కిఞ్చిన్ నకిఞ్చిద్ వా ద్వైతాద్వైతవివర్జితమ్ । చిదాకాశం జగద్ విద్ధి శూన్యమ్ అచ్ఛం నిరామయమ్
ఇది ఏదో ఒకటి కావచ్చు, ఏమీకాదు కావచ్చు — ద్వైతం, అద్వైతం రెండూ లేవు. ఈ జగత్తును చైతన్య ఆకాశంగా, శూన్యంగా, నిర్మలంగా, బాధలేని దానిగా తెలుసుకో.
శాన్తాశేషవిశేషో ఽహం తేన రాఘవ సంస్థితః । సన్న్ ఏవాసన్న్ ఇవాతస్ త్వమ్ ఏవమ్ ఏవాస్స్వ నిర్మమః
రాఘవా! అన్ని భేదాలు శాంతమైన స్థితిలో నేనుంటున్నాను. ఉన్నట్టే కానీ లేనట్టే ఉన్నాను. నీవు కూడా ఇలానే, ఏదీ నాది అన్న భావం లేకుండా ఉండాలి.