చేత్యాసమ్భవతస్ తస్మిన్ పదే కేవ చిదర్థతా । ఆస్వాదకాసమ్భవతో మరిచే కేవ తీక్ష్ణతా
అక్కడ జ్ఞానం కలగని స్థితిలో, వస్తువుల భావన ఎలా కలుగుతుంది? అనుభవించేవాడు లేని చోట, మాయలోని పదును ఎలా ఉంటుంది?
సత్యేవేయమ్ అసత్యైవ చితేశ్ చిత్తోదితా పరే । అభావాత్ ప్రతిబిమ్బస్య ప్రతిబిమ్బార్హతా కుతః
ఇది నిజమైనదిగా కనిపించినా, వాస్తవానికి అసత్యమే. పరమ చైతన్యంలో మనసు వల్ల ఉద్భవించింది. ప్రతిబింబం లేనప్పుడు, ప్రతిబింబానికి హక్కు ఎలా ఉంటుంది?
పరమాణోర్ అపి పరం తద్ అణీయో ఽప్య్ అణీయసః । శుద్ధం సూక్ష్మం పరం శాన్తం తద్ ఆకాశోదరాద్ అపి
అది అణువుకన్నా సూక్ష్మమైనది, మరింత పవిత్రమైనది, అత్యంత శాంతమైనది, ఆకాశపు లోపలి ఖాళీకన్నా కూడా మిన్నగా ఉంటుంది.
దిక్కాలాద్యనవచ్ఛిన్నరూపత్వాద్ అతివిస్తృతమ్ । తద్ అనాద్యన్తమ్ ఆభాసం భాసనీయవివర్జితమ్
దిక్కులు, కాలం మొదలైన వాటి పరిమితి లేనందున అది అపారంగా విస్తరించి ఉంది. దానికి మొదలు, అంతం లేవు; అది కేవలం ఒక అభాసమే, వెలిగించాల్సినదేమీ లేదు.
చిద్రూపమ్ ఏవ నో యత్ర లభ్యతే తత్ర జీవతా । కథం స్యాచ్ చిత్తతాకారా వాసనానిలరూపిణీ
ఎక్కడా కేవలం చైతన్య స్వరూపమే ఉంటుందో, అక్కడ మనస్సు రూపం, అంటే వాసనల గాలి వల్ల ఏర్పడే మనస్సు, ఎలా ఉండగలదు?
చిద్రూపానుదయాద్ ఏవ తత్ర నాస్త్య్ ఏవ జీవతా । న బుద్ధితా న చిత్తత్వం నేన్ద్రియత్వం న వాసనాః
అక్కడ చైతన్యం ఒక్కటే ఉద్భవించినందువల్ల, నిజంగా అక్కడ జీవం ఉండదు; బుద్ధి, మనస్సు, ఇంద్రియాలు, వాసనలు ఏవీ ఉండవు.
ఏవం స్థితం లయారమ్భపూర్ణమ్ అప్య్ అజరం పదమ్ । అస్మద్దృష్ట్యా స్థితం శాన్తం శూన్యమ్ ఆకాశతో ఽధికమ్
అలా స్థిరంగా ఉన్న ఆ స్థానం, లయం మొదలైన వాటితో నిండినప్పటికీ, వృద్ధాప్యం లేని పదంగా నిలుస్తుంది; మన దృష్టిలో అది శాంతంగా, ఖాళీగా, ఆకాశాన్ని మించినదిగా ఉంటుంది.
పరమార్థస్య కిం రూపం తస్యానన్తచిదాకృతేః । పునర్ ఏతత్ సమాచక్ష్వ నిపుణం బోధవృద్ధయే
అనంతమైన చైతన్య స్వరూపమైన పరమార్థానికి స్వరూపం ఏమిటి? జ్ఞానం పెరగాలంటే దయచేసి దీనిని మళ్లీ స్పష్టంగా వివరించండి.
మహాప్రలయసమ్పత్తౌ సర్వకారణకారణమ్ । శిష్యతే యత్ పరం బ్రహ్మ తద్ ఇదం వర్ణ్యతే శృణు
మహాప్రళయ సమయంలో, అన్ని కారణాలకు మూలమైన పరబ్రహ్మమే మిగిలి ఉంటుంది. ఇప్పుడు దాని గురించి నేను వివరంగా చెబుతున్నాను, విను.
నాశయిత్వా స్వమ్ ఆత్మానం మనసో వృత్తిసఙ్క్షయే । యద్ రూపం యద్ అనాఖ్యేయం తద్ రూపం తస్య వస్తునః
మనసు వృత్తులు పూర్తిగా లయమై, తనను తాను పూర్తిగా విడిచిపెట్టినప్పుడు, వర్ణించలేని రూపం మిగిలి ఉంటుంది. అదే ఆ పరమార్థ స్వరూపం.
నాస్తి దృశ్యం జగద్ ద్రష్టా దృశ్యాభావాద్ విలీనవత్ । భాతీతి భాసనం యత్ స్యాత్ తద్ రూపం తస్య వస్తునః
ఇక్కడ కనిపించే లోకం లేదు, చూసేవాడు కూడా లేడు. ఎందుకంటే, చూడదగినది లేకపోతే అన్నీ లయమైపోతాయి. ఏది స్వచ్ఛమైన వెలుగుగా ప్రకాశిస్తుందో, అదే ఆ పరమార్థ స్వరూపం.
చితేర్ జీవస్వభావో యో యది చేత్యోన్ముఖో వపుః । చిన్మాత్రం విమలం శాన్తం యత్ తత్ కారణకారణమ్
జీవుని స్వభావం బాహ్యవిషయాల వైపు ఉంటే అది శరీరమే. కానీ ఏది నిశ్చలమైన, నిర్మలమైన, శాంతమైన చైతన్యమో, అదే అన్ని కారణాలకు మూలం.
అఙ్గుష్ఠస్యాథ వాఙ్గుల్యా వాతాద్యస్పర్శనే సతి । జీవతశ్ చేతసో రూపం యత్ తద్ పరమమ్ ఆత్మనః
వెయ్యి వేళ్లకు గాని, బొటనవేలు వంటి వాటికి గాని గాలి తగలకుండా ఉన్నప్పుడు, మనస్సు జీవించి ఉండే స్వరూపమే పరమాత్మ స్వరూపం.
అస్వప్నాయా అనన్తాయా అజడాయా ఘనస్థితేః । యద్ రూపం చిరచిన్తాయాస్ తత్ తదానఘ శిష్యతే
నిద్ర లేకుండా, అనంతంగా, జడత్వం లేకుండా, స్థిరంగా ఉండే దీర్ఘమైన ధ్యానంలో మిగిలిపోయే స్వరూపమే, పాపరహితుడా, అక్కడ నిలిచిపోతుంది.
యద్ వ్యోమ్నో హృదయం యద్ వా శిలాయాః పవనస్య చ । తస్యాచేత్యస్య చిద్వ్యోమ్నస్ తద్ రూపం పరమాత్మనః
ఆకాశానికి గుండె ఏమిటో, రాయికి గాని, గాలికి గాని గుండె ఏమిటో, ఆ అందరికీ అందని చైతన్య ఆకాశమే పరమాత్మ స్వరూపం.
అచేత్యస్యామనస్కస్య జీవతో యా క్రియావతః । స్యాత్ స్థితిస్ సా పరా శాన్తా సత్తా తస్యాద్యవస్తునః
ఏదీ అందని, మనస్సు లేని, జీవించి ఉండే, క్రియాశీలుడైన ఆ పరమాత్మ స్థితి శాంతంగా, పరమమైనది. అదే ఆ ఆదిపదార్థానికి నిజమైన సత్తా.
చిత్ప్రకాశస్య యన్ మధ్యం ప్రకాశస్య ఘనస్య వా । దర్శనస్య చ యన్ మధ్యం తద్ రూపం పరమాత్మనః
చైతన్య ప్రకాశానికి మధ్యలో ఉండేది, లేదా దట్టమైన వెలుగుకు మధ్యలో ఉండేది, లేదా దర్శనానికి మధ్యలో ఉండేది — ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
వేదనస్య ప్రకాశస్య దృశ్యస్య తమసస్ తథా । వేదనం యద్ అనాద్యన్తం తద్ రూపం పరమాత్మనః
అనుభూతి, వెలుగు, కనబడేది, చీకటి — వీటిలో ఆది అంతం లేని అవగాహన ఉండేది — అదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
యతో జగద్ ఉదేతీవ నిత్యానుదితరూప్య్ అపి । విభిన్నవద్ ఇవాభిన్నం తద్ రూపం పారమాత్మనః
ఏదివల్ల ఈ జగత్తు పుట్టినట్టుగా కనిపిస్తుందో, కానీ నిజంగా ఎప్పుడూ పుట్టలేదు; విడివిడిగా కనిపించినా, వాస్తవంగా ఏకత్వంగా ఉన్నది — ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
వ్యవహారపరస్యాపి యత్ పాషాణవద్ ఆసనమ్ । అవ్యోమ్న ఏవ వ్యోమత్వం తద్ రూపం పారమాత్మికమ్
లోకవ్యవహారంలో ఉన్నవారికీ, రాయి లాంటి స్థిరమైన ఆసనం — ఆ ఖాళీ స్థలంలోనే స్థలత్వం — ఇదే పరమాత్మ యొక్క స్వరూపం.
వేద్యవేదనవేత్తృత్వరూపత్రయమ్ ఇదం పునః । యత్రోదేత్య్ అస్తమ్ ఆయాతి తత్ తత్ పరమమ్ ఉత్తమమ్
తెలిసినది, తెలుసుకునే భావన, తెలుసుకునేవాడు — ఈ మూడు ఎక్కడ కలుగుతాయో, ఎక్కడ లయమవుతాయో, అదే పరమమైనది, అత్యుత్తమమైనది.
వేద్యవేదనవేత్తృత్వం యత్రేదం ప్రతిబిమ్బతి । అబుద్ధ్యాదౌ మహాదర్శే తద్ రూపం పరమం స్మృతమ్
తెలిసినది, తెలుసుకునే భావన, తెలుసుకునేవాడు — ఇవన్నీ ఎక్కడ ప్రతిబింబిస్తాయో, మనస్సు లేని గొప్ప అద్దంలో లాంటి స్థితిలో, ఆ రూపమే పరమమైనదిగా చెప్పబడింది.
మనష్షష్ఠేన్ద్రియోన్ముక్తం యద్ రూపం స్యాన్ మహాచితేః । జఙ్గమే స్థావరే వాపి తత్ సర్గాన్తే ఽవశిష్యతే
మనస్సు, ఆరు ఇంద్రియాలు, వాటి వృత్తులు లేని మహాచైతన్య స్వరూపం, చలించేవాటిలోనైనా, నిలిచివుండేవాటిలోనైనా, సృష్టి అంతంలో అదే మిగిలిపోతుంది.
స్థావరాణాం హి యద్ రూపం తచ్ చేద్ బోధమయం భవేత్ । మనోబుద్ధ్యాదినిర్ముక్తం తత్ పరేణ సమం భవేత్
నిశ్చలమైన వాటి రూపం నిజంగా చైతన్యమయమైతే, మనస్సు, బుద్ధి మొదలైనవాటికి అతీతంగా ఉంటే, అది పరమాత్మతో సమానమవుతుంది.
బ్రహ్మార్కవిష్ణుహరశక్రసదాశివాదిశాన్తౌ శివం పరమమ్ ఏతద్ ఇహైకమ్ ఆస్తే । శిష్టం ప్రదిష్టమ్ అవినష్టమ్ అకష్టమ్ ఇష్టం మిశ్రం న మిశ్రమ్ అణునాశ్రితమ్ ఆశ్రితేన
బ్రహ్మ, సూర్యుడు, విష్ణువు, హరుడు, ఇంద్రుడు, సదాశివుడు మరియు ఇతరుల శాంతిలో, ఇక్కడ పరమమైన శివుడే ఒక్కరే నిలిచివుంటాడు. మిగతావన్నీ పేర్లతో చెప్పబడినవే, అవి నశించవు, బాధపడవు, కోరబడినవే, కలిసినవో, కలవనివో, చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి, ఆధారమైన వాటికి ఆధారంగా ఉంటాయి.
ఇత్థంరూపమ్ ఇదం దృశ్యం జగన్ నామాస్తి భాసురమ్ । మహాప్రలయసమ్పత్తౌ భో బ్రహ్మన్ క్వ ను గచ్ఛతి
ఈ ప్రకాశవంతమైన రూపంతో, పేరుతో ఉన్న ఈ జగత్తు, ఓ బ్రహ్మన్, మహాప్రళయం వచ్చినప్పుడు ఎక్కడికి పోతుంది?
కుత ఆయాతి కీదృగ్ వా వన్ధ్యాపుత్రః క్వ గచ్ఛతి । క్వ యాతి కుత ఆయాతి వద వా వ్యోమకాననమ్
ఇది ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? ఇది ఎలా ఉంటుంది? వంధ్యకు పుట్టిన కొడుకు ఎక్కడికి పోతాడు? ఆకాశవనం ఎక్కడికి పోతుంది, ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? చెప్పు.
వన్ధ్యాపుత్రో వ్యోమవనం నైవాస్తి న భవిష్యతి । కీదృశీ దృశ్యతా తస్య కీదృశీ తస్య నాస్తితా
వంధ్యకు పుట్టిన కొడుకు, ఆకాశవనం ఎప్పుడూ ఉండవు, ఎప్పుడూ ఉండబోవు కూడా. వాటికి ఎలాంటి కనిపించడముంది? వాటి లేనిపోవడమెలా ఉంటుంది?
వన్ధ్యాపుత్రవ్యోమవనే యథా న స్తః కదాచన । జగదాద్య్ అఖిలం దృశ్యం తథా నాస్తి కదాచన
వంధ్యకు కుమారుడు లేడు, అతని ఆకాశంలో అడవులు ఉండవు. అలాగే, ఈ జగత్తు మొత్తం మనకు కనిపించినా, నిజంగా ఏదీ లేదు.
న చోత్పన్నం న చ ధ్వంసి యత్ కిలాదౌ న విద్యతే । ఉత్పత్తిః కీదృశీ తస్య నాశశబ్దస్య కా కథా
ప్రారంభంలో అసలు లేనిది పుట్టదు, నశించదు కూడా. అలాంటిది ఎలా పుట్టింది, ఎలా పోయింది అనే మాటే లేదు.