అథోదపతద్ ఉన్నాసదిఙ్నాగవదనధ్వనిః । పాతాలతలతాల్వన్తర్విస్ఫోటామోటనోద్భటః
ఆ సమయంలో భూమి లోతుల నుంచి, పైకి తలెత్తిన పాముల గర్జనలా, భయంకరమైన శబ్దం మోగింది. ఆ ధ్వని పాతాళపు లోపల నుంచి ఉద్భవించి, చుట్టూ ప్రతిధ్వనిస్తూ వినిపించింది.
చఞ్చలాచలకీలోర్వీ చచాల జలచాలితా । లోలశేవాలవల్లీవ వ్యాలోలామ్భోధిలఙ్ఘితా
పర్వతాలు కంపించడంతో, నీటి అలలు ఊపిరాడకుండా ఊపేయడంతో, భూమి ఒక ఊగే వల్లి లాగా కంపించింది. ఉప్పొంగిన సముద్రం తాకినట్లుగా భూమి అంతా కంపించింది.
అథ దుర్వారనిర్ఘోషనిర్ఘాతాడమ్బరాన్వితా । పుస్ఫోటేవ పతన్తీవ ద్యౌర్ దిశామ్ అమరారవైః
తట్టుకోలేని గొప్ప శబ్దం, ఉరుములతో కూడిన ఆ హడావుడిలో, ఆకాశం పగిలిపడినట్లూ, పై నుంచి కూలిపోతున్నట్లూ అనిపించింది. అన్ని దిక్కుల నుంచీ దేవతల అరుపులు వినిపించాయి.
ఆవర్తవలనాకారాẖ కేతవḫ పేతుర్ అమ్బరాత్ । హేమరత్నమహీముక్తాస్ సిన్దూరభుజగా ఇవ
వలయాల్లా తిరుగుతున్న జండాలు, ఆకాశం నుంచి కిందికి పడ్డాయి. అవి బంగారం, రత్నాలతో మెరిసిపోతూ, భూమి నుంచి బయటపడిన ఎర్ర పాముల్లా కనిపించాయి.
కకుబ్భ్యో నభసో భూమేర్ ఉదగుర్ దగ్ధదిక్తటాః । వలజ్జ్వాలాజటాటోపా వివిధోత్పాతపఙ్క్తయః
ఆకాశ దిశల నుంచీ భూమి మీదికి కాలినట్టయిన, చేదు గాలులు ఎగసొచ్చాయి. ఎక్కడ చూసినా మంటలు చెలరేగి, అగ్ని జ్వాలలు చుట్టూ చుట్టూ తిరుగుతూ, రకరకాల అపాయాలు వరుసగా ఏర్పడ్డాయి.
పృథ్వ్యాదీన్య్ అమరాదీని బ్రహ్మోన్ముక్తాని సర్వతః । ద్వివిధాని మహాభూతాన్య్ అలం సఙ్క్షోభమ్ ఆయయుః
భూమి మొదలుకొని మిగతా అన్ని భూతాలు, దేవతల లోకాలు అన్నీ బ్రహ్మ నుండి విడిపడి, చుట్టూ అంతటా కలకలం రేపాయి. ఆ మహాభూతాలు రెండు విధాలుగా ప్రబలించి, పెద్ద గందరగోళాన్ని కలిగించాయి.
చన్ద్రార్కానిలశక్రాగ్నిలోకా హలహలాకులాః । పరిపాతపరా ఆసన్ బ్రహ్మలోకగతేశ్వరాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి, ఇంద్రుడు, అగ్ని లోకాలు—all కలవరపడి, హలహలంగా అయోమయంగా మారిపోయాయి. వాటి పాలకులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి, కాపాడటమే ధ్యేయంగా మారిపోయారు.
కమ్పైẖ కటకటారావైḫ పతత్పాదపపఙ్క్తయః । భూమేర్ అన్వభవన్ భూరిదోలాన్దోలనమ్ అద్రయః
భూమి మీద కదిలిపోతూ, గర్జనలు, దడదడలతో చెట్ల వరుసలు కూలిపడుతున్నాయి. కొండలు పెద్ద ఊపిరితిత్తులా ఊగిపోతూ, భూమి అంతటా బలమైన ఊగిసలాటను అనుభవించాయి.
భూకమ్పలోలకైలాసమేరుమన్దరకన్దరాః । పేతుẖ కల్పతరూన్ముక్తరత్నస్తబకవృష్టయః
భూమి కంపించడంతో, కైలాసం, మేరు, మందర పర్వతాల గుహలు ఊగిపోయాయి. కల్పవృక్షాల నుంచి విడిచిపడిన రత్నాల గుచ్చాలు వర్షంలా కురిశాయి.
లోకాన్తరాద్రిపురవారిధికాననానామ్ ఉత్పాతకల్పపవనేన మిథో హతానామ్ । కోలాహలైర్ జగద్ అభూత్ ప్రవికీర్ణశీర్ణం పూర్ణార్ణవే త్రిపురపూర ఇవాభిపాతీ
ప్రపంచాలు, పర్వతాలు, నగరాలు, సముద్రాలు, అరణ్యాలు—all అనర్థాల తుఫాను వల్ల పరస్పరం ఢీకొని, పెద్ద శబ్దంతో మారుమూలలుగా చెల్లాచెదురై, విరిగిపోయాయి. అది, త్రిపుర నగరం సముద్రంలో మునిగిపోయినట్టు, మొత్తం జగత్తు అల్లకల్లోలంగా మారింది.
అథాకృష్టవతి ప్రాణాన్ స్వయమ్భువి నభోభువః । విరాడాత్మని తత్యాజ వాతస్కన్ధస్థితిం స్థిరామ్
ఆ సమయంలో ప్రాణాలు స్వయంభువుని వైపు లాగబడినప్పుడు, ఆ విశ్వరూపునిలో ఉన్న గాలి స్థిరత ఆకాశం, భూమి మధ్య నుంచి తొలగిపోయింది.
తే హి తస్య కిల ప్రాణాస్ తేనాక్రాన్తేషు తేష్వ్ అపి । ఋక్షచక్రస్థితిం కో ఽన్యశ్ చక్రే భూతైకధారిణీమ్
అతని ప్రాణాలు ఇలా లయమైపోయినప్పుడు, ఆ ఆధారాలు కూడా పోయినపుడు, నక్షత్రచక్రాన్ని తిప్పుతూ, భూతాల సమగ్రతను ఇంకెవరు నిలబెట్టగలరు?
వాతస్కన్ధే సమాక్రాన్తే బ్రహ్మణా ప్రాణమారుతే । శమం గన్తుం పరిత్యజ్య సంస్థితిం క్షోభమ్ ఆగతే
బ్రహ్మ యొక్క ప్రాణవాయువు కలిసిన ఆకాశంలో గాలి కలిగినప్పుడు, అది శాంతిని కోల్పోయి, స్థిరత పోయి, కలకలం మొదలైంది.
నిరాధారాస్ సవాతాగ్నిదేహోల్ముకవద్ ఆపతన్ । వ్యోమ్నస్ తారాస్ తరోḫ పుష్పనికరా ఇవ భూతలే
ఆధారం లేకుండా, గాలి మరియు అగ్ని తో కలిసి, అవి మంట నుండి పడ్డ నిప్పురవ్వలలా, ఆకాశంలో నుండి పడిన నక్షత్రాలలా, లేదా చెట్ల నుండి నేలపై పడ్డ పుష్పగుచ్ఛాల్లా కిందికి పడ్డాయి.
కాలపాకగలన్మూలా జగత్షణ్డఫలాదయః । ప్రశాన్తపవనాధారా విమానావలయో ఽపతన్
కాలంతో వృద్ధిపొందిన మూలాలు కరిగిపోయినప్పుడు, జగత్తు, ఆ విశ్వవృక్షపు ఫలాలు, ఇతర వస్తువులు, మరియు విమానాల వలయాలు, ఆధారమైన గాలి శాంతించడంతో కిందికి పడ్డాయి.
ప్రశమోన్ముఖతాం యాతే బ్రాహ్మే సఙ్కల్పనేన్ధనే । సిద్ధానాం గతయశ్ శేముర్ ఇద్ధానామ్ అర్చిషామ్ ఇవ
బ్రహ్మ యొక్క సంకల్పాగ్ని శాంతి వైపు మొగ్గుచూపినప్పుడు, సిద్ధుల కదలికలు ఆగిపోయాయి, అది మండుతున్న అగ్నిలోని జ్వాలలు మెల్లగా తగ్గినట్టు.
ప్రభ్రమన్త్యో ఽమ్బరే కల్పమారుతైస్ తనుతూలవత్ । స్వశక్త్యపచయే మూకాస్ సిద్ధసన్తతయో ఽపతన్
విపరీతమైన గాలులతో ఆకాశంలో నూలిపత్తిలా ఊగిపోతూ, తమ శక్తి తగ్గిపోయిన సిద్ధుల వంశాలు మౌనంగా, నిశ్శబ్దంగా పడిపోయాయి.
సకల్పద్రుమజాలాని సేన్ద్రాదినగరాణి చ । పేతుర్ భూకమ్పలోలస్య శిరాంస్య్ అమరభూభృతః
కల్పవృక్షాల అరణ్యాలు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల నగరాలు, భూమి కంపించడంతో అమరుల అధిపతుల తలలు వణికిపోతూ, కింద పడిపోయాయి.
వక్షి సఙ్కల్పమాత్రాత్మా విరాడ్ బ్రహ్మా జగద్వపుః । కిమ్ అఙ్గం తస్య భూలోకẖ కిం స్వర్గẖ కిం రసాతలమ్
సంకల్పమే స్వరూపంగా ఉన్న విరాట్బ్రహ్మ అనే జగత్తు రూపాన్ని గురించి చెప్పండి. ఆయనకు భూమి ఏ భాగం? స్వర్గం ఏది? పాతాళం ఏది?
కథమ్ ఏతాని చాఙ్గాని బ్రహ్మంస్ తస్య స్థితాని వా । కథం వా సో ఽన్తరే తస్య స్వస్యైవ వపుషస్ స్థితః
బ్రహ్మన్, ఆయనకు ఈ అవయవాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి? లేక ఆయన తన స్వరూపంలో ఎలా స్థిరంగా ఉన్నాడు?
బ్రహ్మా సఙ్కల్పమాత్రాత్మా నిరాకృతిర్ ఇదం స్థితమ్ । జగద్ ఇత్య్ ఏవ జాతో మే నిశ్చయẖ కథయేతరత్
బ్రహ్మం అనేది కేవలం సంకల్ప స్వరూపమే, రూపం లేనిది. ఈ లోకం కూడా అలానే నిలిచింది. నా పక్కా నమ్మకం ఏమిటంటే, 'లోకం' అని పిలవబడేది ఇదే అని.
ఆదౌ తావద్ ఇదం నాసన్ న సద్ ఆస్తే నిరామయమ్ । చిన్మాత్రపరమాకాశమ్ ఆశాకోశైకపూరకమ్
మొదట్లో ఇది ఏదీ లేదు; నిజమైనదీ లేదు. కేవలం నిర్మలమైన, అపరిమితమైన చైతన్య ఆకాశమే ఉండేది, అది ఆశలతో నిండి ఉండేది.
తత్ స్వామ్ ఆకాశతాం చైతచ్ చేత్యమ్ ఇత్య్ అవబుధ్యతే । స్వరూపమ్ అజహన్ నిత్యం చిత్త్వాద్ భవతి చేతనమ్
అది తన సహజ స్వభావంతోనే 'ఇది తెలుసుకోవాల్సింది' అని, ఆకాశంగా గుర్తించబడుతుంది. తన అసలు స్వరూపాన్ని ఎప్పుడూ వదలకుండా, చైతన్యంగా ఉండి, జ్ఞాన స్వరూపంగా మారుతుంది.
విద్ధి త్వం చేతనం జీవం స ఘనత్వాన్ మనస్ స్థితమ్ । ఏతావతి స్థితే జాలే న కిఞ్చిత్ సాకృతి స్థితమ్
నువ్వు ఆ చైతన్యమే, జీవుడవని తెలుసుకో. అది ఘనత వల్ల మనసుగా నిలుస్తుంది. ఈ మాయాజాలం ఉన్నంతవరకు, నిజమైన రూపంతో ఇంకేదీ ఉండదు.
శుద్ధం వ్యోమైవ చిద్వ్యోమ స్థితమ్ ఆత్మని పూర్వవత్ । యద్ ఏతత్ ప్రతిభాతం తు తద్ అనన్యచ్ ఛివాత్ తతః
పూర్వంలా, స్వచ్ఛమైన ఆకాశంలా ఉన్న చైతన్యమయమైన ఆకాశమే మన ఆత్మలో నిలిచివుంటుంది. మనకు కనిపించే ప్రతిదీ అదే నుండి పుట్టింది, అది శుభమైనదే తప్ప వేరొకటి కాదు.
అథ తన్ మన ఆభోగి భావితాహఙ్కృతి స్ఫురత్ । సఙ్కల్పాత్మకమ్ ఆకాశమ్ ఆస్తే తిమితమ్ అవ్యయమ్
తర్వాత, అనుభవాలవైపు మొగ్గుచూపే ఆ మనస్సు, బలమైన 'నేను' భావనతో ప్రకాశిస్తుంది. ఆలోచనలతో ఏర్పడిన ఆకాశం కొంతకాలం చలించినా, అది నశించదు.
తత్ సఙ్కల్పచిదాభాసనభో ఽహమ్ ఇతి భావితమ్ । అసన్తమ్ ఏవానుభవత్ సన్నివేశం ఖమ్ ఏవ ఖే
ఆత్మ, ఆలోచనలూ చైతన్యమూ కలిసిన రూపంగా 'నేనేను' అని భావించబడుతుంది. అది వాస్తవంగా లేనప్పటికీ, ఆకాశంలోనే మరో ఆకాశంలా ఏర్పాట్లను అనుభవిస్తుంది.
వేత్తి భావితమ్ ఆత్మానం పశ్యత్య్ అనుభవత్య్ అపి । సఙ్కల్పకాత్మకం శూన్యమ్ ఏవ దేహ ఇతి స్థితమ్
ఆత్మ తాను భావించుకున్నదాన్ని తెలుసుకుంటుంది, చూసి అనుభవిస్తుంది కూడా. శరీరమని స్థిరంగా ఉన్నదీ, నిజానికి ఆలోచనలతో ఏర్పడిన శూన్యమే.
శూన్యమ్ ఏవ యథాకారి సఙ్కల్పనగరం భవాన్ । పశ్యత్య్ ఏవమ్ అజో దేహం ఖే ఖమ్ ఏవానుభూతవాన్
మనసులో ఊహించుకున్న నగరం ఖాళీగా ఉందని మనం చూస్తాం కదా, అలాగే జన్మించని ఆత్మ ఈ శరీరాన్ని ఖాళీ ఖాళీగా, ఆకాశంలో ఆకాశం లాగా అనుభవిస్తుంది.
సంవిదో నిర్మలత్వాత్ స యావదిచ్ఛం తథావిధమ్ । అనుభూయానుభవనం స్వేచ్ఛయైవోపశామ్యతి
మనస్సు నిర్మలంగా ఉండటం వల్ల, అది తనకు కావలసిన అనుభూతిని స్వేచ్ఛగా అనుభవిస్తుంది; ఆ అనుభవం కూడా తన ఇష్టానుసారం ఆగిపోతుంది.