ఇత్య్ అస్య పార్థివే ధాతౌ బ్రహ్మణో గతవేదనే । పృథివీ పృథువైధుర్యా సమ్పన్నాసన్ననాశతః
ఇలా భూమి తత్వానికి బ్రహ్మ జ్ఞానం పోయినప్పుడు, విస్తారమైన భేదాలతో ఉన్న ఈ భూమి నశించబోయే స్థితికి చేరింది.
అథ తత్సంవిదున్ముక్తో జలధాతుẖ క్షయోన్ముఖః । యదా విక్షుభితాత్మాసీత్ తదా నియతిలఙ్ఘినః
అప్పుడు ఆ జ్ఞానం వెనక్కు తగ్గిన వెంటనే, నీరు తత్వం కూడా నాశన దిశగా పోయింది. తన స్వభావం కలవరపడినప్పుడు, అది తన హద్దులు దాటి ప్రవర్తించసాగింది.
సముత్సార్యార్యమర్యాదామ్ అర్ణవా వివృతార్ణసః । ప్రవృత్తా వికృతిం గన్తుమ్ ఉన్మత్తా ఇవ రావిణః
అన్ని మంచి పరిమితులను పక్కనబెట్టి, సముద్రాలు తెరిచిన నోళ్లతో, మార్పు కోసం ఉవ్విళ్లూరుతున్న పిచ్చి ఏనుగుల్లా ప్రవర్తించసాగాయి.
వీచివిక్షోభవిన్యాసైర్ వేలావిపినలావకాః । కల్లోలవలనావర్తవివర్తోద్వర్తితాద్రయః
అలల తుఫానులతో, తీరప్రాంతాలు అడవులతో నిండిపోయాయి; అలలు ఉప్పొంగి, తిరుగుతూ, కొండలను కూడా తిప్పేశాయి.
శీకరౌఘమహారమ్భఘనసంవలితాచలాః । చలాచలవలద్వీరమకరాఘూర్ణితాన్తరాః
పెద్ద నీటి చినుకుల మబ్బులు కొండలను చుట్టిపట్టాయి. అటు ఇటు కదిలే, కదలని వస్తువుల మధ్య భాగం గొప్ప సముద్ర జంతువుల తిరుగుడితో కలకలమైంది.
ఉల్లలన్మకరాక్రాన్తద్రుమకాననితోదరాః । దరీవిదారణభ్రష్టసింహాహతజలేచరాః
ఎగిరే మకరాలు సముద్రపు పొట్టను కలిపి, చెట్లు, అడవులు పీకేసి లోపల నింపాయి. పగిలిన గుహల నుంచి పడిపోయిన సింహాలు కొట్టిన నీటి జంతువులు నీటిలో తిరుగుతూ ఉన్నాయి.
ఉత్ఫాలమకరచ్ఛిన్ననభశ్చరబృహద్ఘనాః । పరస్పరోర్మిసఙ్ఘట్టడాక్కారకటుటాఙ్కృతాః
ఎగసే మకరాలు కొట్టిన భారీ మేఘాలు ఆకాశంలో చీలిపోయి, ఒకదానికొకటి తాకిన అలల గట్టిగా ఢంకారంతో దెబ్బతిన్నాయి.
తరత్తరఙ్గమాతఙ్గఫూత్కారాధౌతభాస్కరాః । అన్యోఽన్యవేల్లనవ్యగ్రప్రవిదీర్ణాద్రిభిత్తయః
అలల ఏనుగుల గర్జనతో సూర్యుడు కడిగిపోయాడు. పరస్పరం తాకిన కొత్త కొత్త నీటి ప్రవాహాలతో కొండగోడలు మళ్లీ ముక్కలు అయ్యాయి.
తటపర్వతలుణ్ఠాకతరఙ్గకరమణ్డలాః । గర్జద్గిరిదరీగేహవిశదున్మత్తవారయః
తీరాలు, కొండలు తాకుతూ అలలు గిరికట్టలు వేస్తూ పరుగెత్తుతున్నాయి. ఆ నీళ్ళు కొండ గుహల్లోకి ప్రవహిస్తూ, స్పష్టంగా, ఉల్లాసంగా గర్జిస్తున్నాయి.
భూపాḫ పరపురాక్రాన్తౌ లగ్నా ఇవ హతారయః । తారారవరణద్రీఢావిద్రావితనభశ్చరాః
యుద్ధంలో పడిపోయిన రాజులు పరదేశాలను ఆక్రమించినట్టు, శత్రువులను సంహరించినట్టు, ఆకాశంలో మేఘాలు గాలి తాకిడికి చెలరేగి, దూరంగా పారిపోయాయి.
ప్రలుణ్ఠితవనవ్యూహలూనకాననితామ్బరాః । సపక్షపర్వతాకారతరఙ్గాపూరితామ్బరాః
అడవులు దోచివేయబడి, వనాలు ఖాళీగా మారి, చెట్ల ఆకులు తెగిపోవడంతో ఆకాశం రెక్కలు ఉన్న కొండలవంటి అలలతో నిండిపోయింది.
మహారవమరుద్భిన్నకలోలాచలచాలితాః । చఞ్చత్తీరగిరివ్రాతపతత్తటరటజ్జలాః
బలమైన గాలి గర్జనతో కొండలు కదిలిపోతూ, అలలు కంపించే తీరాలను, కొండల దారులను తాకుతూ ఎగిరిపోతున్నాయి.
ఉల్లలద్విపులావర్తప్రోత్క్షిప్తమకరోత్కరాః । నిమజ్జన్నిస్తలావర్తనిగీర్ణగిరికన్దరాః
అందులో పెద్ద పెద్ద చక్రాలు ఉప్పొంగుతూ, వాటి మధ్య గొప్ప మొసళ్ల గుంపులు పైకి ఎగురుతూ కనిపించేవి. ఆ ప్రవాహంలో ఎడతెగని తురుపులతో కొండ గుహలు మింగబడిపోతూ, మళ్ళీ మళ్ళీ నీటిలో మునిగిపోతూ, బయటపడుతూ ఉండేవి.
దరీదలనసమ్ప్రాప్తదృషద్దశనదన్తురాః । శృఙ్గలమ్బిదరీప్రోతమగ్నవీచిజలేభకాః । వ్యాలోలవలనాక్రాన్తవిటపిప్రోతకచ్ఛపాః
ఆ అలలు కొండ గుహల్లోకి చొచ్చుకుపోతూ, రాళ్ల దంతాల్లా పదునుగా కనిపించేవి. కొండ శిఖరాల నుంచి వేలాడే గుహల్లోకి నీటి ఏనుగులు దూకిపోతూ, ప్రవాహంలో కొమ్మలపై అతుక్కున్న తాబేళ్లు కూడా ఆ ప్రవాహంతో కొట్టుకుపోతూ ఉండేవి.
యమేన్ద్రవసుధావాహైర్ ఉత్కర్ణైర్ భయవిహ్వలైః । శ్రూయమాణపతచ్ఛైలతటీకటకటారవాః
యముడు, ఇంద్రుడు కలిపిన భూమి నదుల ఉప్పెనతో, పర్వతాలు పడిపోతూ, తీరాలు కూలిపోతూ భయంకరమైన శబ్దాలు ప్రతిధ్వనిస్తూ ఉండేవి.
మత్స్యపుచ్ఛచ్ఛటాచ్ఛిన్నమగ్నోన్మగ్నద్రుతాద్రయః । నీలాలూనవనవ్యూహశేవాలాశారవారయః
చేపల పుంజాల మెరుపు తోకలతో కొండలు ముక్కలు ముక్కలై, వేగంగా మునిగి తేలుతూ ఉండేవి. ఆ నీరు నల్లగా, కొత్త అడవులు, ఆకుపచ్చ తడి మొక్కలు కలిసిపోయి అలలు అలముకుంటూ ఉండేవి.
ప్రజ్వలద్వడవావహ్నిజ్వాలాచలమిలజ్జలాః । స్వరసేన విభోర్ నాశే విశన్తీవ మహానలమ్
పొగలు ఎగిసిపడుతున్న అగ్నికణాలు సముద్రపు నీటిలో కలిసిపోయి, ఆ నీరు స్వయంగా మహాప్రళయాగ్ని లోపలికి లీనమవుతున్నట్టు కనిపించింది.
మిలచ్ఛిఖరిమాతఙ్గజలమాతఙ్గయోధినః । నృత్యన్తీవ తరఙ్గౌఘైర్ జలావలనవేధినః
పర్వత శిఖరాలు, ఏనుగుల బలంతో కలిసిన నీటి ప్రవాహాలు, అలలతో ఉప్పొంగుతూ ఎదురొచ్చినదాన్ని తిప్పేసి, నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపించాయి.
జలాచలాచలాన్యోఽన్యసఙ్ఘట్టాస్ఫోటపణ్డితాః । వహద్గిరివనవ్రాతప్రాణిమణ్డలమణ్డితాః
ఒకవైపు ప్రవహించే నీరు, మరోవైపు నిలువున ఉన్న పర్వతాలు పరస్పరం ఢీకొనడంలో నిపుణులై, అడవులు, కొండలు లాంటి జీవుల సమూహాలతో భూమిని అలంకరించాయి.
ఉడ్డామరరవేభేన్ద్రభేరీరసనభాసురైః । ఆసురైర్ ఇవ పాతాలాẖ కల్లోలైర్ అలమ్ ఆకులాః
గర్జించే మేఘాలు, మ్రోగే మృదంగాలు, ఉప్పొంగే అలలు కలసి, పాతాళాన్ని రాక్షసులు కలవరపరిచినట్టు గందరగోళంగా మార్చేశాయి.
అథోదపతద్ ఉన్నాసదిఙ్నాగవదనధ్వనిః । పాతాలతలతాల్వన్తర్విస్ఫోటామోటనోద్భటః
ఆ సమయంలో భూమి లోతుల నుంచి, పైకి తలెత్తిన పాముల గర్జనలా, భయంకరమైన శబ్దం మోగింది. ఆ ధ్వని పాతాళపు లోపల నుంచి ఉద్భవించి, చుట్టూ ప్రతిధ్వనిస్తూ వినిపించింది.
చఞ్చలాచలకీలోర్వీ చచాల జలచాలితా । లోలశేవాలవల్లీవ వ్యాలోలామ్భోధిలఙ్ఘితా
పర్వతాలు కంపించడంతో, నీటి అలలు ఊపిరాడకుండా ఊపేయడంతో, భూమి ఒక ఊగే వల్లి లాగా కంపించింది. ఉప్పొంగిన సముద్రం తాకినట్లుగా భూమి అంతా కంపించింది.
అథ దుర్వారనిర్ఘోషనిర్ఘాతాడమ్బరాన్వితా । పుస్ఫోటేవ పతన్తీవ ద్యౌర్ దిశామ్ అమరారవైః
తట్టుకోలేని గొప్ప శబ్దం, ఉరుములతో కూడిన ఆ హడావుడిలో, ఆకాశం పగిలిపడినట్లూ, పై నుంచి కూలిపోతున్నట్లూ అనిపించింది. అన్ని దిక్కుల నుంచీ దేవతల అరుపులు వినిపించాయి.
ఆవర్తవలనాకారాẖ కేతవḫ పేతుర్ అమ్బరాత్ । హేమరత్నమహీముక్తాస్ సిన్దూరభుజగా ఇవ
వలయాల్లా తిరుగుతున్న జండాలు, ఆకాశం నుంచి కిందికి పడ్డాయి. అవి బంగారం, రత్నాలతో మెరిసిపోతూ, భూమి నుంచి బయటపడిన ఎర్ర పాముల్లా కనిపించాయి.
కకుబ్భ్యో నభసో భూమేర్ ఉదగుర్ దగ్ధదిక్తటాః । వలజ్జ్వాలాజటాటోపా వివిధోత్పాతపఙ్క్తయః
ఆకాశ దిశల నుంచీ భూమి మీదికి కాలినట్టయిన, చేదు గాలులు ఎగసొచ్చాయి. ఎక్కడ చూసినా మంటలు చెలరేగి, అగ్ని జ్వాలలు చుట్టూ చుట్టూ తిరుగుతూ, రకరకాల అపాయాలు వరుసగా ఏర్పడ్డాయి.
పృథ్వ్యాదీన్య్ అమరాదీని బ్రహ్మోన్ముక్తాని సర్వతః । ద్వివిధాని మహాభూతాన్య్ అలం సఙ్క్షోభమ్ ఆయయుః
భూమి మొదలుకొని మిగతా అన్ని భూతాలు, దేవతల లోకాలు అన్నీ బ్రహ్మ నుండి విడిపడి, చుట్టూ అంతటా కలకలం రేపాయి. ఆ మహాభూతాలు రెండు విధాలుగా ప్రబలించి, పెద్ద గందరగోళాన్ని కలిగించాయి.
చన్ద్రార్కానిలశక్రాగ్నిలోకా హలహలాకులాః । పరిపాతపరా ఆసన్ బ్రహ్మలోకగతేశ్వరాః
చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి, ఇంద్రుడు, అగ్ని లోకాలు—all కలవరపడి, హలహలంగా అయోమయంగా మారిపోయాయి. వాటి పాలకులు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లి, కాపాడటమే ధ్యేయంగా మారిపోయారు.
కమ్పైẖ కటకటారావైḫ పతత్పాదపపఙ్క్తయః । భూమేర్ అన్వభవన్ భూరిదోలాన్దోలనమ్ అద్రయః
భూమి మీద కదిలిపోతూ, గర్జనలు, దడదడలతో చెట్ల వరుసలు కూలిపడుతున్నాయి. కొండలు పెద్ద ఊపిరితిత్తులా ఊగిపోతూ, భూమి అంతటా బలమైన ఊగిసలాటను అనుభవించాయి.
భూకమ్పలోలకైలాసమేరుమన్దరకన్దరాః । పేతుẖ కల్పతరూన్ముక్తరత్నస్తబకవృష్టయః
భూమి కంపించడంతో, కైలాసం, మేరు, మందర పర్వతాల గుహలు ఊగిపోయాయి. కల్పవృక్షాల నుంచి విడిచిపడిన రత్నాల గుచ్చాలు వర్షంలా కురిశాయి.
లోకాన్తరాద్రిపురవారిధికాననానామ్ ఉత్పాతకల్పపవనేన మిథో హతానామ్ । కోలాహలైర్ జగద్ అభూత్ ప్రవికీర్ణశీర్ణం పూర్ణార్ణవే త్రిపురపూర ఇవాభిపాతీ
ప్రపంచాలు, పర్వతాలు, నగరాలు, సముద్రాలు, అరణ్యాలు—all అనర్థాల తుఫాను వల్ల పరస్పరం ఢీకొని, పెద్ద శబ్దంతో మారుమూలలుగా చెల్లాచెదురై, విరిగిపోయాయి. అది, త్రిపుర నగరం సముద్రంలో మునిగిపోయినట్టు, మొత్తం జగత్తు అల్లకల్లోలంగా మారింది.