ప్రత్యక్షేణైవమ్ అధ్యక్షం ప్రత్యక్షం ప్రవిచార్యతామ్ । యద్ ఆద్యం యత్ సద్ అధ్యక్షం తత్ ప్రత్యక్షేణ దృశ్యతామ్
అందులో, మనకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించేది, నిజంగా మన ముందే ఉన్నదాన్ని మనం నేరుగా పరిశీలించాలి. మొదటగా ఉన్నది, నిజమైనది, మన కళ్లకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించేది, అదే మనం ప్రత్యక్షంగా చూడాలి.
లోకద్వయానుభవదం త్యక్త్వా ప్రత్యక్షమ్ ఐహికమ్ । మాయాత్మకం యో గృహ్ణాతి నాస్తి మూఢతమస్ తతః
రెండు లోకాల్లో అనుభవాన్ని ఇచ్చే ఈ లోక ప్రత్యక్షాన్ని వదిలిపెట్టి, మాయతో కూడినదాన్ని ఎవడు నిజమని భావిస్తాడో, అతనికంటే పెద్ద మూర్ఖుడు ఎవ్వరూ ఉండరు.
ఆతివాహికమ్ ఏవైషాం భూతానాం విద్యతే వపుః । తత్రాధిభౌతికభ్రాన్తిర్ అసత్యైవ పిశాచికా
ఈ ప్రాణులకు నిజంగా ఉన్నది సూక్ష్మశరీరమే. అందులో స్థూలశరీరమనే భ్రమ పూర్తిగా అసత్యమైనదే, అది కేవలం మాయ మాత్రమే.
అజాతసఙ్కల్పమయం ప్రత్యక్షం సత్ కథం భవేత్ । స్వయమ్ ఏవ న యత్ సత్యం తత్ సత్కార్యకరం కథమ్
పుట్టని సంకల్పాలతో కూడిన ప్రత్యక్షం ఎలా నిజమైనదవుతుంది? అది స్వయంగా నిజం కానప్పుడు, అది నిజమైన ఫలితాన్ని ఎలా ఇస్తుంది?
యత్ర ప్రత్యక్షమ్ ఏవాసద్ అన్యత్ కిం తత్ర సద్ భవేత్ । క్వ తత్ సిద్ధం భవేద్ వస్తు యద్ అసిద్ధేన సాధ్యతే
ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా ఏదీ కనబడకపోతే, అక్కడ నిజంగా ఏదైనా ఉందని ఎలా చెప్పగలం? నిర్ధారణే లేని దానితో ఇంకేదైనా సత్యాన్ని ఎలా స్థాపించగలం?
ప్రత్యక్ష ఏవ భావత్వే నష్టే క్వేవానుమాదయః । ఉహ్యన్తే వారణా యత్ర తత్రోర్ణాయుషు కా కథా
ప్రత్యక్షమే లేకపోతే, ఊహలు, తర్కాలు ఎలా నిలబడతాయి? అక్కడ తర్కాన్ని కూడా తిరస్కరిస్తే, జాలిలా అల్లిన వాదనలకు ఏమి విలువ ఉంటుంది?
అతḫ ప్రమాణసంసిద్ధేర్ దృశ్యం నాస్త్య్ ఏవ కుత్రచిత్ । అన్యద్ యద్ ఇదమ్ అస్తీవ తత్ తద్ బ్రహ్మఘనం ఘనమ్
కాబట్టి, నిజమైన జ్ఞానానికి ఆధారాలు లేవని తెలిసినప్పుడు, కనబడే ప్రపంచం ఎక్కడా లేదు. ఉన్నట్టుగా అనిపించే ఏదైనా, అది కూడా పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మమే.
స్వప్నే ద్రష్టుẖ ఖమ్ ఏవాద్రిర్ గేహే నాన్యస్య వై యథా । తథా తద్భావనవతోర్ ఆవయోస్ సా శిలైవ చిత్
కనిపించే వ్యక్తికి కలలో ఆకాశమే కొండగా లేదా ఇంటిగా కనిపించవచ్చు, కానీ అది వేరే ఎవరికీ కనిపించదు. అలాగే, మనం ఈ ధ్యానాన్ని సాధించినప్పుడు, ఆ శిల కూడా మనకు చైతన్యమే.
అయం శైల ఇదం వ్యోమ జగద్ ఏతద్ ఇదం త్వ్ అహమ్ । ఇతి చిన్మయ ఆత్మాన్తẖ ఖం చమత్కురుతే స్వయమ్
ఈ పర్వతం, ఈ ఆకాశం, ఈ లోకం, ఈ 'నేను' అన్నీ కూడా — మనసు అంతరంలో ఉన్న ఆ చైతన్య స్వరూపమే, తనలో తానే, అంతరాకాశంలో ఇలా కనిపించేటట్లు చేస్తుంది.
పశ్యత్య్ ఏతత్ ప్రబుద్ధాత్మా నాప్రబుద్ధẖ కదాచన । శ్రోతుẖ కథార్థసంవిత్తిర్ నాశ్రోతుర్ భవతి క్వచిత్
ఈ సత్యాన్ని జాగృతమైన ఆత్మ మాత్రమే చూస్తుంది; అవివేకి ఎప్పుడూ చూడడు. కథను విన్నవాడికే దాని అర్థం తెలుస్తుంది, వినని వాడికి ఎప్పుడూ తెలియదు.
అప్రబుద్ధమతేర్ భ్రాన్తిర్ ఏవేయం సత్యతాం గతా । క్షీవస్య సుస్థితా ఏవ నృత్యన్తి తరుపర్వతాః
జ్ఞానం లేని మనసు భ్రమను నిజమని భావిస్తుంది. మద్యం తాగినవాడికి చెట్లు పర్వతాలు నాట్యం చేస్తున్నట్టు కనిపించడమే లాగా ఇది కూడా.
సర్వత్రాప్రతిహతరూపమ్ ఏకబోధం ప్రత్యక్షం శివమ్ అవబుధ్య చిత్స్వరూపమ్ । ప్రత్యక్షాన్తరమ్ ఇహ పేలవం శ్రయన్తే యే మూఢాస్ తృణతనుభిశ్ శఠైర్ అలం తైః
ప్రపంచం అంతటా నిరోధం లేకుండా, ఒక్కటైన, ప్రత్యక్షమైన, మంగళకరమైన ఆ చైతన్య స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవారు — ఇక్కడ ఇంకా ఇతర బలహీనమైన ప్రత్యక్ష మార్గాలపై ఆధారపడేవారు మూర్ఖులు. అలాంటి పొగమంచు శరీరాల మోసగాళ్లను పట్టించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
జగదఙ్గమ్ అనాభాసమ్ అదృశ్యం దృశ్యవత్ స్థితమ్ । పరయా దృశ్యతే దృష్ట్యా తద్ బ్రహ్మైవ నిరామయమ్
ఈ జగత్తు మనకు కనబడని, రూపం లేని, అయినా కనబడుతున్నట్టు ఉన్నది. అది పరమమైన దృష్టితో మాత్రమే గ్రహించబడుతుంది. అది బాధలేవీ లేని పరబ్రహ్మమే.
తత్ర శైలసరిత్స్రోతోలోకలోకాన్తరభ్రమాః । భాన్తి తే పరమాదర్శే మహావ్యోమని బిమ్బితాః
ఆ పరబ్రహ్మంలోనే పర్వతాలు, నదులు, వాగులు, లోకాలు, లోకాల పరిమితులు అన్నీ, ఆ మహా ఆకాశంలో ప్రతిబింబించినట్టు ప్రకాశిస్తున్నాయి.
సా ప్రవిష్టా తతస్ సర్గమ్ అనర్గలమ్ అచేష్టితా । అహమ్ అప్య్ అవిశం తత్ర సఙ్కల్పేన తయా సహ
ఆమె అక్కడ సృష్టిలోకి నిర్బంధంగా, ఏ చర్య లేకుండా ప్రవేశించింది. నేనూ నా సంకల్పంతో ఆమెతో కలిసి అక్కడ ప్రవేశించాను.
యావత్ సా తత్ర వైరిఞ్చం లోకమ్ ఆసాద్య సోద్యమా । ఉపవిష్టా విరిఞ్చస్య పురḫ పరమశోభనా
ఆమె బ్రహ్మలోకాన్ని చేరి, యత్నంతో ఉండగా, బ్రహ్మ నగరానికి ముందు అత్యంత అందంగా కూర్చుంది.
వక్తవ్యో మునిశార్దూల పతిర్ మే పాతి మామ్ ఇమామ్ । వివాహార్థమ్ అనేనాహం జనితాజరసా పురా
ఓ మునిశార్దూలా, నా భర్త నన్ను కాపాడుతున్నాడు. పెళ్లి కోసం నేను ఎప్పుడో వృద్ధాప్యమూ లేకుండా పుట్టాను అని ఆమె చెప్పాలి.
పురాణḫ పురుషో ఽప్య్ ఏష మామ్ అద్యాపి జరాం గతామ్ । న వివాహితవాంస్ తేన విరాగమ్ అహమ్ ఆగతా
ఈ పురాతనుడు, నేను వృద్ధురాలైనా ఇప్పటికీ నన్ను పెళ్లి చేసుకోలేదు. అందుకే నాకు విరక్తి వచ్చింది.
విరాగమ్ ఏషో ఽప్య్ ఆయాతో గన్తుమ్ ఇచ్ఛతి తత్ పదమ్ । యత్ర న ద్రష్టృతా నైవ దృశ్యతా న చ శూన్యతా
ఇప్పుడీ వాడు కూడా విరక్తిని పొందాడు. ఎక్కడ దృష్టికర్త, దృష్టం లేదా శూన్యతా ఉండవో ఆ స్థితికి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాడు.
మహాప్రలయసమ్పన్నే జగత్య్ అస్మింశ్ చ సమ్ప్రతి । ధ్యానాచ్ చ న చలత్య్ ఏష శైలమౌనాద్ ఇవాచలః
ఇప్పుడు ప్రపంచం మహాప్రళయానికి లోనైందీ, ఈయన ధ్యానం నుండి కదలడు; పర్వత నిశ్శబ్దంలా అచలంగా ఉంటాడు.
తస్మాన్ మామ్ ఏనమ్ అపి చ బోధయిత్వా మునీశ్వర । ఆమహాకల్పసర్గాదౌ పరమే పథి యోజయ
కాబట్టి, మునులలో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను మరియు ఇతనిని బోధించి, ఈ మహాకల్పం ఆరంభం నుండీ పరమమైన మార్గంలో నడిపించు.
ఇత్య్ ఉక్త్వా మామ్ అసౌ తస్య బోధాయేదమ్ ఉవాచ హ । నాథాయం మునినాథో నస్ సద్మ సమ్ప్రాప్తవాన్ ఇదమ్
ఇలా చెప్పి, ఆయన నన్ను ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు: 'ఈ మునులాధిపతి మన ఇంటికి వచ్చాడు.'
ఏషో ఽన్యస్మిఞ్ జగద్గేహే బ్రహ్మణస్ తనయో మునిః । పూజయైనం గృహాయాతం గృహస్థగృహపూజయా
ఇతడు మరో లోకంలో బ్రహ్మ కుమారుడైన ముని. ఇంట్లోకి వచ్చిన ఇతనిని గృహస్థునికి తగిన ఆతిథ్యంతో సత్కరించు.
బుధ్యతామ్ అర్ఘ్యపాద్యేన పూజ్యతాం మునిపుఙ్గవః । మహన్ మహత్సపర్యా హి మహాత్మభ్యో ఽభిరోచతే
అతిధిగా వచ్చిన మునిశ్రేష్ఠుడిని పాద్యార్ఘ్యాదులతో సత్కరించు. ఎందుకంటే, మహాత్ములను గౌరవించడమే వారికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
తయేత్య్ ఉక్తే మహాబుద్ధిర్ బుబుధే స సమాధితః । స్వసంవిత్తిద్రవాత్మత్వాద్ ఆవర్త ఇవ వారిధౌ
అది చెప్పగానే, గొప్ప బుద్ధి కలవాడు ధ్యానంలో లీనమై, తన స్వీయ జ్ఞానం ప్రవాహంలా సముద్రంలో అలికాలివలె మెల్లగా చైతన్యాన్ని పొందాడు.
శనైర్ ఉన్మీలయామ్ ఆస నయనే నయకోవిదః । మధుశ్ శిశిరసంశాన్తావ్ అవనౌ కుసుమే యథా
ఆ జ్ఞానవంతుడు మెల్లగా, నేలపై పువ్వు మీద తేనె మరియు చల్లదనం పడినట్టు, తన కళ్లను నెమ్మదిగా తెరిచాడు.
శనైḫ ప్రకటయామ్ ఆసుస్ తాన్య్ అఙ్గాన్య్ అస్య సంవిదమ్ । మధోḫ పల్లవజాలాని నవానీవ నవం రసమ్
ఆయన అవయవాలు మెల్లగా చైతన్యాన్ని ప్రదర్శించాయి, వసంతంలో కొత్తగా మొలిచిన తేనె పూతలు కొత్త రసాన్ని చూపినట్టు.
సురసిద్ధాప్సరస్సఙ్ఘాస్ సమాజగ్ముస్ సమన్తతః । యథా హంసాలయో లోలాḫ ప్రాతర్ వికసితం సరః
దేవతలు, సిద్ధులు, అప్సరసల సమూహాలు చుట్టూ చేరాయి, ఉదయాన్నే వికసించిన సరస్సు వద్ద కలవరపడే హంసల వలె.
దదర్శాసౌ పురḫ ప్రాప్తం మాం చ తాం చ విలాసినీమ్ । ఉవాచాథ వచో వన్ద్యḫ ప్రణవస్వరసున్దరమ్
ఆ మహాత్ముడు నన్ను, ఆ సుందరిని తన ముందర నిలబడి ఉన్నట్టు చూసి, ఓం ధ్వని లా మధురంగా, గౌరవించదగ్గ మాటలు పలికాడు.
కరామలకవద్దృష్టసంసారాసారసార హే । జ్ఞానామృతమహామ్భోధే మునే స్వాగతమ్ అస్తు తే
ఓ మునీశ్వరా! ఈ లోకంలో ఉన్నది, లేనిది నీకు చేతిలో నాటిపండు లా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. జ్ఞానామృత సముద్రమైన నీకు స్వాగతం.