మమాతిసుచిరాభ్యస్తమ్ అపి శ్యామలతామ్ ఇవ । గతం నిజం జగద్ ఇదం యతḫ పశ్యామి న స్ఫుటమ్
నేను ఎంతో కాలంగా అలవాటు పడిన నా లోకమూ, ఇప్పుడు నాకెందుకో స్పష్టంగా కనిపించటం లేదు. అది చీకటి కమ్ముకున్నట్టుగా మసకబారిపోయింది.
అభూద్ యత్ స్వజగత్ పూర్వమ్ అతిప్రకటమ్ ఏవ మే । తత్ పశ్యామీదమ్ ఆదర్శ ఇవ బిమ్బితమ్ అస్ఫుటమ్
ఇంతకు ముందు నాకు నా లోకం ఎంత స్పష్టంగా కనిపించేదో, ఇప్పుడు అది అద్దంలో ప్రతిబింబంలా మసకగా మాత్రమే కనిపిస్తోంది.
చిరవ్యర్థోత్థయా నాథసఙ్కథావ్యథయా మిథః । స్వాస్థ్యం విస్మృతమ్ ఆత్మీయమ్ అవదాతతమం తతమ్
ఎంతకాలంగా వృథాగా జరిగిన వాదప్రతివాదాలతో నా సహజమైన ప్రశాంతత మరిచిపోయాను. దాంతో లోపల ఒక గాఢమైన చీకటి వ్యాపించింది.
యో ఽభ్యాసḫ ప్రకచత్య్ అన్తశ్ శుద్ధచిన్నభసో రసాత్ । భవేత్ తన్మయమ్ ఏవాన్తర్ ఆబాలమ్ ఇతి లక్ష్యతే
శుద్ధమైన చైతన్యస్వరూపంలోనుండి వెలుగునిచ్చే సాధన ఏదైతే చిన్నప్పటి నుంచే అంతరంగాన్ని పూర్తిగా నింపుతుందో, అదే నిజమైన స్థిరతగా భావించబడుతుంది.
న తచ్ ఛాస్త్రం న సా సిద్ధిర్ న స న్యాయో న సా కలా । అస్త్య్ అనస్తమితోద్యోగాద్ యద్ అభ్యాసాన్ న సిధ్యతి
అడిగిన దృఢమైన ప్రయత్నం, నిరంతర అభ్యాసం ఉంటే సాధించలేని శాస్త్రం లేదు, అందుకోలేని సిద్ధి లేదు, పట్టించుకోని న్యాయం లేదు, సాధించలేని కళ లేదు.
స్వజగత్సన్తతాభ్యాసవశతో మాం కథాభ్రమః । నూనమ్ ఆక్రాన్తవాన్ ఏష ద్వయోర్ హి బలవాఞ్ జయీ
నా లోకాన్ని ఎప్పుడూ మనసులో ఉంచి దానికి అలవాటు పడటం వల్లే ఈ కథల గందరగోళం నన్ను పూర్తిగా ఆక్రమించింది. ఎందుకంటే రెండు విషయాల్లో బలమైనదే ఎప్పుడూ గెలుస్తుంది.
ఇష్టవస్త్వర్థినాం తజ్జ్ఞసూపదిష్టేన కర్మణా । పౌనḫపుణ్యేన కరణాన్ నేతరచ్ ఛరణం మునే
ఇష్టమైనదాన్ని కోరేవారికి, ఆ విషయాన్ని బాగా తెలిసినవారు చెప్పినట్లు తిరిగి తిరిగి చేయడమే మార్గం; దీనికంటే వేరే ఆశ్రయం లేదు, మునీంద్రా.
అయమ్ ఇత్థమ్ ఇహాజ్ఞానభ్రమḫ ప్రౌఢో ఽహమాత్మకః । శామ్యతి జ్ఞానచర్చాభిḫ పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
ఇక్కడ అజ్ఞానం వల్ల పుట్టిన, నా స్వభావంతో బలపడిన ఈ మాయా భ్రమ, జ్ఞానాన్ని పదే పదే ఆలోచించడం వల్ల నశిస్తుంది. చూడు, అభ్యాసంతో అది ఎలా తగ్గిపోతుందో.
అజ్ఞో ఽపి తజ్జ్ఞతామ్ ఏతి శనైశ్ శైలో ఽపి చూర్ణ్యతే । ఘుణో ఽప్య్ అత్తి మహావృక్షం పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
అజ్ఞానమైనవాడు కూడా క్రమంగా జ్ఞానం పొందగలడు; పెద్ద కొండ కూడా తుడిపాటవుతుంది; చిన్న పురుగు కూడా పెద్ద వృక్షాన్ని తినేస్తుంది. చూడు, అభ్యాసానికి ఎంత శక్తి ఉందో!
అహం శిష్యాబలా బాలా పశ్యామి త్వం న పశ్యసి । సర్వజ్ఞో ఽపి శిలాసర్గం పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
నేను చిన్నవాడిని, అనుభవం లేని శిష్యురాలిని అయినా నేను చూసేదాన్ని నీవు చూడలేవు; అన్నీ తెలిసినవాడు కూడా అభ్యాసం చూపించేదే చూస్తాడు. చూడు, అభ్యాసానికి ఎంత ప్రభావముందో!
ఇత్థం నామ పరిప్రౌఢా మిథ్యాజ్ఞానవిషూచికా । శామ్యత్య్ ఏవ విచారేణ పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
ఇలా, అబద్ధమైన జ్ఞానమనే దీర్ఘకాల వ్యాధి విచారణ వల్ల తప్పక శాంతిస్తుంది. చూడు, అభ్యాసానికి ఎంత ఫలితముందో!
అభ్యాసేన కటుద్రవ్యం భవత్య్ అభిమతం మునే । అన్యస్మై రోచతే నిమ్బం త్వ్ అన్యస్మై మధు రోచతే
ఓ మునీంద్రా! అభ్యాసంతో చేదు పదార్థం కూడా ఇష్టమైనదిగా మారుతుంది. ఒకరికి నిమ్మ ఆకులు నచ్చుతాయి, మరొకరికి తేనె నచ్చుతుంది.
అబన్ధౌ ఘనతామ్ ఏతి నైకట్యాభ్యాసయోగతః । యాత్య్ అనభ్యాసతో దూరాత్ స్నేహో బన్ధుషు తానవమ్
సంబంధం లేకపోయినా, దగ్గరగా ఉండే అలవాటు వల్ల అనుబంధం బలపడుతుంది. అలాంటి అలవాటు లేకపోతే, బంధువులపై ప్రేమ కూడా దూరంగా ఉంటే తగ్గిపోతుంది.
ఆతివాహికదేహో ఽయం శుద్ధచిద్వ్యోమ కేవలమ్ । ఆధిభౌతికతామ్ ఏతి భావనాభ్యాసయోగతః
ఈ ప్రయాణశరీరం నిజానికి శుద్ధమైన చైతన్యమే. కానీ మన ఊహను పదే పదే అలవాటు చేసుకుంటే, ఇది భౌతికంగా కనిపించటం మొదలవుతుంది.
ఆధిభౌతికదేహో ఽసౌ ధారణాభ్యాసభావనాత్ । విహఙ్గవత్ ఖమ్ అభ్యేతి పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
ఈ భౌతిక శరీరం కూడా ధ్యానం అలవాటు వల్ల పక్షిలా ఆకాశంలోకి చేరుతుంది. చూడు, అలవాటు ఎంత శక్తివంతంగా మారుతుందో.
పుణ్యాని యాన్తి వైఫల్యం వైఫల్యం యాన్తి మాతరః । భాగ్యాని యాన్తి వైఫల్యం నాభ్యాసస్ తు కదాచన
పుణ్యాలు వృథా అవుతాయి, తల్లులు వృథా అవుతారు, అదృష్టం కూడా వృథా అవుతుంది. కానీ అలవాటు మాత్రం ఎప్పుడూ వృథా కాదు.
దుస్సాధాస్ సిద్ధిమ్ ఆయాన్తి రిపవో యాన్తి మిత్రతామ్ । విషాణ్య్ అమృతతాం యాన్తి సన్తతాభ్యాసయోగతః
కష్టంగా అనిపించే విజయాలు సాధ్యమవుతాయి, శత్రువులు స్నేహితులవుతారు, విషాలు అమృతంలా మారిపోతాయి — ఇవన్నీ నిరంతర సాధన వల్లనే జరుగుతాయి.
యేనాభ్యాసḫ పరిత్యక్త ఇష్టే వస్తుని సో ఽధమః । కదాచిన్ న తద్ ఆప్నోతి వన్ధ్యా స్వతనయం యథా
ఎవరైనా తాను కోరిన విషయంపై సాధనను వదిలేస్తే, అతడు నీచుడు. అలాంటి వాడు ఎప్పటికీ ఆ ఫలితాన్ని పొందడు; పుట్టు లేని మహిళకు పిల్లలు లేనట్టు.
యద్ అత్యభిమతం వస్తు స్వభ్యాసో న తదర్జనాత్ । తద్యుక్తిపూర్వకం త్యాజ్య ఆ మృత్యోర్ జీవితం యథా
తనకు ఎంతో కావలసినది సాధన వల్ల రాకపోతే, ఆ విషయాన్ని బుద్ధితో విడిచిపెట్టాలి. మరణ సమయంలో జీవితం వదిలిపెట్టినట్టు.
ఇష్టే వస్తుని నాభ్యాసం యẖ కరోతి నరాధమః । సో ఽనిష్టానిష్టమ్ ఆప్నోతి నరకాన్ నరకాన్తరమ్
తాను కోరిన విషయంపై సాధన చేయని నీచుడు, ఇష్టమైనది కాకుండా అనవసరమైనదే పొందుతాడు; ఒక నరకం నుంచి మరొక నరకానికి వెళ్తూ బాధపడతాడు.
తరన్తి సరితం స్ఫారాం సంసారీం సారసేవినః । త ఏవాత్మవిచారాఖ్యమ్ అభ్యాసం న త్యజన్తి యే
సారాన్ని సేవించే వారు ఈ విస్తృతమైన సంసారం అనే నదిని దాటి పోతారు. ఆత్మవిచారణ అనే సాధనను వదలని వారే దీనిని సాధించగలరు.
అభ్యాసభాసో ఽభిమతం వస్తు ప్రకటయన్త్య్ అలమ్ । ప్రాపయన్తి చ నిర్విఘ్నం ఘటం దీపప్రభా యథా
సాధన యొక్క ప్రకాశం మనకు కావలసిన విషయాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తుంది, దీపం వెలుగు గడిని ఎలా వెలిగించునో అడ్డంకులు లేకుండా మనల్ని అక్కడికి చేర్చుతుంది.
యథా కల్పద్రుమలతాస్ సుచిన్తామణయో యథా । ఫలన్తి శరదశ్ చైతాస్ తథైవాభ్యాసభూమయః
ఎలా కల్పవృక్షాలు, మంచి రత్నాలు ఫలాలను ఇస్తాయో, శరదృతువులో కమలాలు పూస్తాయో, అలాగే సాధన ఫలితాలు కూడా కలుగుతాయి.
ఇష్టవస్తు చిరాభ్యాసభాస్వాన్ భాసయతి ప్రజాః । తథేన్ద్రియాఖ్యాం దేహోర్వ్యాం రాత్రిం పశ్యన్తి నో యథా
ఎంతకాలమైన సాధన వల్ల మనకు కావలసిన విషయం మన ముందే ప్రకాశిస్తుంది. అలాగే, ఇంద్రియమయమైన శరీరంలో మనం రాత్రిని చూడలేము కదా, అలా అజ్ఞానం ఉండదు.
సర్వస్య జన్తుజాతస్య సర్వవస్త్వవభాసనే । సర్వదైవైక ఏవోచ్చైర్ జయత్య్ అభ్యాసభాస్కరః
ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులకూ, అన్ని వస్తువుల వెలుగులో, ఎప్పుడూ ఒకటే సాధన అనే సూర్యుడు అత్యంత ప్రకాశంగా మెరిసిపోతుంటాడు.
చతుర్దశవిధాయాస్ తు భూతజాతేర్ న కస్యచిత్ । సిధ్యత్య్ అభిమతం వస్తు వినాభ్యాసమ్ అకృత్రిమమ్
పద్నాలుగు రకాల ప్రాణులలో ఎవరికీ కావలసినది సహజమైన, ఒత్తిడి లేకుండా చేసే సాధన లేకుండా సిద్ధించదు.
పౌనḫపుణ్యేన కరణమ్ అభ్యాస ఇతి కథ్యతే । పురుషార్థస్ స ఏవేహ తేనాస్తి న వినా గతిః
తిరిగి తిరిగి చేయడాన్ని సాధన అంటారు; ఈ లోకంలో అది మనుష్య ప్రయత్నమే—దాని లేకుండా ముందుకు పోవడం సాధ్యం కాదు.
దృఢాభ్యాసవిధానేన యత్ననామ్నా స్వకర్మణా । నిజవేదనజేనైవ సిద్ధిర్ భవతి నాన్యథా
దృఢమైన సాధన పద్ధతితో, ప్రయత్నం అనే పేరుతో, తాను చేసే పనులతో, స్వయంగా అనుభవించడంవల్లే ఫలితం లభిస్తుంది—ఇంకా ఎలాంటి మార్గం లేదు.
అభ్యాసభాస్వతి తపత్య్ అవనౌ వనే చ వీరస్య సిధ్యతి న యన్ న తద్ అస్తి కిఞ్చిత్ । అభ్యాసతో భువి భయాన్య్ అభయీభవన్తి సర్వాసు పర్వతగుహాస్వ్ అపి నిర్జనాసు
అభ్యాసం అనే తేజంతో, ధైర్యవంతుడికి భూమిపై గానీ, అడవిలో గానీ సాధించలేని పని ఏదీ లేదు. అభ్యాసం వల్ల భూమిపై ఉన్న భయాలన్నీ కూడా, ఎక్కడైనా — పర్వత గుహల్లో, ఒంటరిగా ఉన్నా — భయపడకుండా ధైర్యంగా మారిపోతాయి.
తతḫ ప్రతీపమ్ అభ్యాసం బోధే ధారణయామలే । కుర్వḫ ప్రకటతాం తేన జగద్ ఏష్యతి శైలగమ్
అప్పుడప్పుడు జ్ఞానం, ఏకాగ్రత అనే ద్వయాన్ని ఎదురుగా ఉంచి అభ్యాసం చేస్తే, ఈ లోకం పర్వతంలా స్పష్టంగా, స్పటికంలా కనపడుతుంది.