స్థితాḫ పవనభూకమ్పమేఘతాపసహిష్ణవః । స్వం ప్రదేశమ్ అనుజ్ఝన్త్యẖ కకుభస్ స్తమ్భితా ఇవ
దిక్కులు గాలులు, భూకంపాలు, మేఘాలు, ఎండల్ని సహిస్తూ, ఎప్పుడూ తమ స్థానం వదలకుండా, నిలువగా నిలిచినట్లుగా ఉంటాయి.
ఉత్పాతమేఘనిర్హ్రాదభూమికమ్పగ్రహగ్రహైః । అజ్ఞాతైర్ అపి విజ్ఞాతైర్ భూతానాం జ్ఞాయతే గతిః
అపశకున మేఘాల గర్జనలు, భూకంపాలు, గ్రహణాలు వంటి సంకేతాల ద్వారా, అవి తెలిసినా తెలియకపోయినా, జీవుల నడక తెలుసుకోవచ్చు.
సప్తానాం జలమ్ అబ్ధీనామ్ ఔర్వాగ్నిḫ పిబతి జ్వలన్ । లోకాన్తరాణామ్ ఆకల్పం కాలో భూతగణం యథా
ఏడు సముద్రాల నీటిని అగ్ని మంట తాగినట్లే, కాలం కూడా లోకాల అంతం వరకు అన్ని జీవులను మింగేస్తుంది.
పాతాలమ్ ఆవిశతి యాతి నభో విలఙ్ఘ్య దిఙ్మణ్డలం భ్రమతి భూతగణస్ సమన్తాత్ । పర్యేతి పర్వతమహార్ణవమణ్డలాని ద్వీపాన్తరాణి చ మరుత్సరణక్రమేణ
జీవులు పాతాళంలోకి ప్రవేశించి, ఆకాశాన్ని దాటి, దిక్కులను చుట్టి, గాలివాటిలో పర్వతాలు, మహాసముద్రాలు, ద్వీపాల మధ్య అంతటా తిరుగుతుంటాయి.
యావస్ తం సర్గమ్ ఆగచ్ఛ ప్రసాదẖ క్రియతాం మునే । ఆశ్చర్యేషూపపన్నేషు మహాన్తో హ్య్ అతికౌతుకాః
ఓ మునీంద్రా, మీరు ఆ సృష్టిని చేరేవరకు దయచూపండి. అద్భుతమైన విషయాలు ఎదురయ్యే సమయంలో గొప్పవారు వాటిని తెలుసుకోవడంలో ఎంతో ఆసక్తి చూపుతారు.
తయేత్య్ ఉక్తే మయా సార్ధం గన్తుమ్ ఆరబ్ధమ్ అమ్బరే । వాత్యయా సౌరభేణేవ శూన్యే శూన్యేన శూన్యయా
ఆమె అలా చెప్పగానే, నేను ఆమెతో కలిసి ఆకాశంలో ప్రయాణం ప్రారంభించాను. అది పరిమళభరితమైన గాలిలో, శూన్యంలో, శూన్యంతో, శూన్యమార్గంలో సాగినట్టుగా అనిపించింది.
అథాహం దూరమ్ అధ్వానం శూన్యమ్ ఉల్లఙ్ఘ్య నాభసమ్ । నాభసం భూతసఞ్చారం తయా సార్ధమ్ అవాప్తవాన్
తర్వాత, నేను ఆమెతో కలిసి ఆకాశంలో పొడవైన శూన్యమైన మార్గాన్ని దాటి, అక్కడ భూతజాలంలో సంచరించే స్థితిని పొందాను.
తమ్ ఉల్లఙ్ఘ్య చిరేణాత్ర భూతసఞ్చారమ్ ఆమ్బరమ్ । లోకాలోకశిరోవ్యోమ ప్రాప్తో ఽస్మి ధవలామ్బుదమ్
ఆ మార్గాన్ని చాలా కాలం దాటి, ఇక్కడ భూతజాల సంచారం, ఆకాశంలో లోకాలొక శిఖరాన్ని, తెల్ల మేఘాన్ని చేరుకున్నాను.
ఉత్తరాశేన్దుశుభ్రాభ్రపీఠాన్ నిర్గత్య తాం శిలామ్ । ఆనీతో ఽస్మి తయోత్తుఙ్గాం తప్తకాఞ్చనకల్పితామ్
ఉత్తర దిశలోని చంద్రుడిలా తెల్లగా మెరిసే మేఘాల మధ్య ఉన్న స్థలాన్ని వదిలి, ఆమె నన్ను ఒక ఎత్తయిన పసిడితో తయారైన శిలపైకి తీసుకెళ్లింది.
యావత్ పశ్యామ్య్ అహం శుభ్రాం శిలామ్ ఏవ న తజ్జగత్ । కలధౌతమయీమ్ ఉచ్చైర్ అగ్నిలోకతటీమ్ ఇవ
నేను ఎంతకాలం చూసినా, ఆ ప్రకాశవంతమైన శిల మాత్రమే కనబడింది, ఆ లోకం మాత్రం కనిపించలేదు. ఆ శిల చంద్రకాంతిలో తడిసినట్టూ, అగ్నిలోకపు తీరంలా ఎత్తుగా మెరిసింది.
తదా మయోక్తా సా కాన్తా క్వ భవత్సర్గభూర్ ఇతి । క్వ చన్ద్రార్కాగ్నితారాది క్వ లోకాన్తరసప్తకమ్
అప్పుడు నేను ఆ ప్రియతో ఇలా అడిగాను: "నీ సృష్టిలోని లోకం ఎక్కడ ఉంది? చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, నక్షత్రాలు, ఇంకా ఆ ఏడింటి లోకాలు ఎక్కడ ఉన్నాయి?"
క్వార్ణవాకాశకకుభẖ క్వోన్మజ్జననిమజ్జనే । క్వ మహామ్భోదసమ్భారẖ క్వ తారామ్బరడమ్బరమ్
సముద్రాలు, ఆకాశం, దిక్కులు ఎక్కడ ఉన్నాయి? పైకి రావడం, దిగిపోవడం ఎక్కడ? మహాసముద్రపు విస్తారమైన జలరాశి ఎక్కడ? నక్షత్రాలతో నిండిన ఆకాశపు విస్తృతి ఎక్కడ?
క్వ శైలశిఖరశ్రేణ్యః క్వ మహార్ణవభూమికాః । క్వ ద్వీపావలయస్ సప్త క్వ తప్తకనకావనిః
పర్వత శిఖరాల వరుసలు ఎక్కడ? మహాసముద్రాల విస్తారమైన తీరాలు ఎక్కడ? ఏడు ద్వీపాల వలయాలు ఎక్కడ? కరిగిన బంగారు భూములు ఎక్కడ?
క్వ కార్యకాలకలనాẖ క్వ భూతభువనభ్రమః । క్వ విద్యాధరగన్ధర్వాẖ క్వ నరామరదానవాః
కారణం, కాలం లెక్కలు ఎక్కడ? భూతాలు, లోకాలు అన్నీ కల్పన ఎక్కడ? విద్యాధరులు, గంధర్వులు ఎక్కడ? మనుషులు, దేవతలు, దానవులు ఎక్కడ?
క్వర్షిభూపాలమునయẖ క్వ నయాపనయక్రమః । క్వ యామాయామయామిన్యẖ క్వ స్వర్గనరకభ్రమః
ఋషులు, రాజులు, మునులు ఎక్కడ? ధర్మం, అధర్మం మార్గాలు ఎక్కడ? మాయతో నిండిన రాత్రులు ఎక్కడ? స్వర్గం, నరకం మోసాలు ఎక్కడ?
క్వ పుణ్యపాపకలనాẖ క్వ కలాకాలకేలయః । క్వాసురామరవైరాణి క్వ ద్వేషస్నేహరీతయః
పుణ్యం, పాపం లెక్కలు ఎక్కడ? కాలం, కళల ఆటలు ఎక్కడ? అసురులు, దేవతల శత్రుత్వాలు ఎక్కడ? ద్వేషం, ప్రేమ ప్రవాహాలు ఎక్కడ?
వదత్య్ ఏవం మయి వచస్ సోవాచ వరవర్ణినీ । విస్మయాకులమ్ ఆలోక్య శిలామ్ అలివిలోచనా
ఆమె ఇలా మాట్లాడుతుండగా, అద్భుతమైన అందంతో ఉన్న ఆ మహిళ, తేనెటీగల కన్నులాంటి చూపుతో ఆ రాయిని ఆశ్చర్యంతో చూశింది.
పశ్యామ్య్ అఖిలమ్ ఆత్మీయమ్ అహం సర్గమ్ ఇహోపలే । మకురప్రతిబిమ్బస్థపురాన్యపురవత్ పురః
ఈ రాయిమీదనే, నా సర్వస్వమైన సృష్టిని నేను చూస్తున్నాను. అది అద్దంలో పాత పట్టణాలు, కొత్త పట్టణాలు కనిపించడంలా ఉంది.
నిత్యానుభవ ఏవాత్ర దర్శనే కారణం మమ । తదభావో మునే మన్యే తే కారణమ్ అదర్శనే
ఇక్కడ నాకు కనిపించడానికి కారణం ఎప్పుడూ ఉండే అనుభవమే. మునివరా, నీకు కనిపించకపోవడానికి దాని లేనిదే కారణమని నేను భావిస్తున్నాను.
అన్యోఽన్యచిరకాలైకద్వైతసఙ్కథయానయా । శుద్ధాతివాహికైకాత్మ్యదేహతా విస్మృతావయోః
మనిద్దరం చాలా కాలంగా పరమ ఏకత్వం గురించిన సంభాషణలో మునిగిపోయి, స్వచ్ఛమైన ఆత్మ యొక్క ఏకత్వాన్ని మరిచిపోయాము.
మమాతిసుచిరాభ్యస్తమ్ అపి శ్యామలతామ్ ఇవ । గతం నిజం జగద్ ఇదం యతḫ పశ్యామి న స్ఫుటమ్
నేను ఎంతో కాలంగా అలవాటు పడిన నా లోకమూ, ఇప్పుడు నాకెందుకో స్పష్టంగా కనిపించటం లేదు. అది చీకటి కమ్ముకున్నట్టుగా మసకబారిపోయింది.
అభూద్ యత్ స్వజగత్ పూర్వమ్ అతిప్రకటమ్ ఏవ మే । తత్ పశ్యామీదమ్ ఆదర్శ ఇవ బిమ్బితమ్ అస్ఫుటమ్
ఇంతకు ముందు నాకు నా లోకం ఎంత స్పష్టంగా కనిపించేదో, ఇప్పుడు అది అద్దంలో ప్రతిబింబంలా మసకగా మాత్రమే కనిపిస్తోంది.
చిరవ్యర్థోత్థయా నాథసఙ్కథావ్యథయా మిథః । స్వాస్థ్యం విస్మృతమ్ ఆత్మీయమ్ అవదాతతమం తతమ్
ఎంతకాలంగా వృథాగా జరిగిన వాదప్రతివాదాలతో నా సహజమైన ప్రశాంతత మరిచిపోయాను. దాంతో లోపల ఒక గాఢమైన చీకటి వ్యాపించింది.
యో ఽభ్యాసḫ ప్రకచత్య్ అన్తశ్ శుద్ధచిన్నభసో రసాత్ । భవేత్ తన్మయమ్ ఏవాన్తర్ ఆబాలమ్ ఇతి లక్ష్యతే
శుద్ధమైన చైతన్యస్వరూపంలోనుండి వెలుగునిచ్చే సాధన ఏదైతే చిన్నప్పటి నుంచే అంతరంగాన్ని పూర్తిగా నింపుతుందో, అదే నిజమైన స్థిరతగా భావించబడుతుంది.
న తచ్ ఛాస్త్రం న సా సిద్ధిర్ న స న్యాయో న సా కలా । అస్త్య్ అనస్తమితోద్యోగాద్ యద్ అభ్యాసాన్ న సిధ్యతి
అడిగిన దృఢమైన ప్రయత్నం, నిరంతర అభ్యాసం ఉంటే సాధించలేని శాస్త్రం లేదు, అందుకోలేని సిద్ధి లేదు, పట్టించుకోని న్యాయం లేదు, సాధించలేని కళ లేదు.
స్వజగత్సన్తతాభ్యాసవశతో మాం కథాభ్రమః । నూనమ్ ఆక్రాన్తవాన్ ఏష ద్వయోర్ హి బలవాఞ్ జయీ
నా లోకాన్ని ఎప్పుడూ మనసులో ఉంచి దానికి అలవాటు పడటం వల్లే ఈ కథల గందరగోళం నన్ను పూర్తిగా ఆక్రమించింది. ఎందుకంటే రెండు విషయాల్లో బలమైనదే ఎప్పుడూ గెలుస్తుంది.
ఇష్టవస్త్వర్థినాం తజ్జ్ఞసూపదిష్టేన కర్మణా । పౌనḫపుణ్యేన కరణాన్ నేతరచ్ ఛరణం మునే
ఇష్టమైనదాన్ని కోరేవారికి, ఆ విషయాన్ని బాగా తెలిసినవారు చెప్పినట్లు తిరిగి తిరిగి చేయడమే మార్గం; దీనికంటే వేరే ఆశ్రయం లేదు, మునీంద్రా.
అయమ్ ఇత్థమ్ ఇహాజ్ఞానభ్రమḫ ప్రౌఢో ఽహమాత్మకః । శామ్యతి జ్ఞానచర్చాభిḫ పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
ఇక్కడ అజ్ఞానం వల్ల పుట్టిన, నా స్వభావంతో బలపడిన ఈ మాయా భ్రమ, జ్ఞానాన్ని పదే పదే ఆలోచించడం వల్ల నశిస్తుంది. చూడు, అభ్యాసంతో అది ఎలా తగ్గిపోతుందో.
అజ్ఞో ఽపి తజ్జ్ఞతామ్ ఏతి శనైశ్ శైలో ఽపి చూర్ణ్యతే । ఘుణో ఽప్య్ అత్తి మహావృక్షం పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
అజ్ఞానమైనవాడు కూడా క్రమంగా జ్ఞానం పొందగలడు; పెద్ద కొండ కూడా తుడిపాటవుతుంది; చిన్న పురుగు కూడా పెద్ద వృక్షాన్ని తినేస్తుంది. చూడు, అభ్యాసానికి ఎంత శక్తి ఉందో!
అహం శిష్యాబలా బాలా పశ్యామి త్వం న పశ్యసి । సర్వజ్ఞో ఽపి శిలాసర్గం పశ్యాభ్యాసవిజృమ్భితమ్
నేను చిన్నవాడిని, అనుభవం లేని శిష్యురాలిని అయినా నేను చూసేదాన్ని నీవు చూడలేవు; అన్నీ తెలిసినవాడు కూడా అభ్యాసం చూపించేదే చూస్తాడు. చూడు, అభ్యాసానికి ఎంత ప్రభావముందో!