మునే యథేదం భవతాం జగత్ స్ఫారం విరాజతే । తథాస్మాకం జగత్ తత్ర సర్గసంహారయుక్ స్థితమ్
మహర్షీ, మీకు ఈ లోకం ఎంత విస్తృతంగా, అందంగా కనిపిస్తుందో, అలాగే మా లోకమూ అక్కడ సృష్టి, లయలతో కూడి ఉంది.
యథేహేమాస్ తథా తత్ర త్రైలోక్యస్థితయస్ స్థితాః । వహన్తి సరితస్ స్ఫారా నివసన్త్య్ అమ్బరే ఽమరాః
ఇక్కడ ఋతువులు ఉన్నట్లే, అక్కడ కూడా మూడు లోకాలకు సంబంధించిన స్థితులు ఉన్నాయి. గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, అమరులు ఆకాశంలో నివసిస్తున్నారు.
స్ఫురన్తి నాగాḫ పాతాలే తిష్ఠన్త్య్ ఆత్మని పర్వతాః । ఆపశ్ ఛలచ్ఛలాయన్తే వహన్తి వ్యోమ్ని వాయవః
పాతాళంలో పాములు సంచరిస్తున్నాయి, మనస్సులో పర్వతాలు నిలిచివున్నాయి, నీళ్లు అనేక రూపాల్లో ఆడుకుంటున్నాయి, గాలులు ఆకాశంలో వీచుతున్నాయి.
అర్ణవా అర్ణసా భాన్తి యాన్త్య్ అన్తం శనకైḫ ప్రజాః । భూతాన్య్ అజస్రం జాయన్తే మ్రియన్తే ఽవిరతం తథా
సముద్రాలు అలలతో మెరిసిపోతున్నాయి; ప్రజలు క్రమంగా తమ అంతానికి చేరుకుంటున్నారు; జీవులు ఎప్పటికప్పుడు జన్మించి, నిరంతరం మరణిస్తున్నారు.
వాన్తి వాతా వహన్త్య్ ఆపో భాన్తి చాభాన్తి ఖే సురాః । తిష్ఠన్త్య్ అగాస్ సముద్యన్తి గ్రహాḫ పాన్తి మహీం నృపాః
గాలులు వీయుతాయి, నీళ్ళు ప్రవహిస్తాయి, ఆకాశంలో దేవతలు కనిపిస్తారు, మాయమవుతారు. అగ్నులు నిలిచుంటాయి, గ్రహాలు ఉదయిస్తాయి, రాజులు భూమిని కాపాడుతారు.
దేవాసురమనుష్యాణాం వ్యవహారపరమ్పరాః । లోలాḫ ప్రవృత్తా ఆకల్పమ్ ఆసముద్రమ్ ఇవాపగాః
దేవతలు, అసురులు, మనుషుల మధ్య జరిగే వ్యవహారాలు ఎప్పటికీ ఆగకుండా, సముద్రాన్ని చేరే నదుల్లా, కలియుగాంతం వరకూ అలానే కొనసాగుతుంటాయి.
దినపద్మాని భూలోకసరస్య్ ఆకల్పమ్ ఆనభః । లోలాభ్రాలీని ఫుల్లాని మీలితోన్మీలితాన్య్ అలమ్
భూమిపై ఉన్న సరస్సులోని పూలు, అనేక యుగాలుగా, ఆకాశంలో తేలియాడే మబ్బుల్లా, ఎప్పటికప్పుడు వికసిస్తూ, మూసుకుంటూ, మళ్లీ పూస్తూ ఉంటాయి.
చన్ద్రశ్ చర్చాం చతుర్దిక్కం చన్దనేనాత్మతేజసా । రచయన్ రాత్రిరోహిణ్యోస్ తమో హన్త్య్ అపి హృద్గతమ్
చంద్రుడు తన చల్లని కాంతితో నాలుగు దిక్కులకూ వెలుగు పంచుతూ, రోహిణికి రాత్రి అందాన్ని సృష్టిస్తాడు; మనసులోని చీకటిని కూడా తొలగిస్తాడు.
స్వదశాస్వాదనరతా వాతయన్త్రప్రచారితా । రోదస్సద్మని సూర్యాఖ్యా దీప్యతే దివి దీపికా
తన స్వభావంలో ఆనందంగా ఉండే, గాలి శక్తితో నడిపించబడే, సూర్యుడు అనే దీపం ఆకాశ మందిరంలో ప్రకాశిస్తుంది.
బ్రహ్మసఙ్కల్పితో ఽరుద్ధో వాతసఞ్చారవారిభిః । ఖే ఽనిశం చక్రమ్ ఋక్షాణాం ఘుణావర్తో వివర్తతే
బ్రహ్మ యొక్క సంకల్పంతో ఏర్పడిన, ఎటువంటి అడ్డంకులు లేని నక్షత్రాల చక్రం, గాలి నీటి ప్రవాహాలతో ఆకాశంలో ఎప్పటికప్పుడు తిరుగుతూ ఉంటుంది.
భూతతణ్డులమ్ ఆ సృష్టేḫ పినష్టి ధ్రువకీలకః । నియత్యా చాలితో రోదẖకవాటో ఽమ్భోదఘర్ఘరః
సృష్టిలోని భూతాలను ధ్రువం మెత్తుతూ ఉంటుంది; నియతిగా, ఆకాశపు తలుపు మేఘం గర్జించేలా కదిలించబడుతుంది.
ద్వీపాబ్ధిశైలైర్ భూపీఠం విమాననగరైర్ నభః । దైత్యదానవనాగౌఘైḫ పూర్ణం పాతాలమణ్డలమ్
భూమి ద్వీపాలు, సముద్రాలు, పర్వతాలతో నిండివుంది; ఆకాశం విమానాలు, నగరాలతో; పాతాళం రాక్షసులు, దానవులు, నాగాల సమూహాలతో నిండిపోయి ఉంది.
కుణ్డలం త్రిజగల్లక్ష్మ్యా నీలం ఆకాశమణ్డలమ్ । స్థితం చఞ్చలమ్ ఆచారచఞ్చలాయాస్ స్ఫురన్మణి
మూడు లోకాల ఐశ్వర్యానికి నీలి ఆకాశం ఒక కుండలంలా ఉంది. అది మెరుస్తున్న రత్నంలా ఎప్పుడూ కదులుతూ, లోకజీవుల చలనం వల్ల అశాంతిగా తళతళ మెరిసిపోతూ ఉంటుంది.
బుద్ధ్యాదిరహితాం స్పన్దసంవిదం వాయవీమ్ ఇవ । స్థావరం జఙ్గమం చైవ సూక్ష్మామ్ ఆదాయ జాయతే
బుద్ధి మొదలైనవి లేని, కేవలం అలజడిగా ఉండే ఆ స్పందన జ్ఞానం గాలి లాగా, స్థావరజంగమములన్నింటిలోనూ ప్రవేశించి, అవన్నీ పుట్టుకొస్తాయి.
మునిర్ మౌనైర్ ధరా వార్భిర్ మారుతైẖ కపిచాపలమ్ । ఆకాశైర్ అవకాశిత్వం తేజోభిర్ భాసనం శ్రితమ్
ఒక ముని భూమి వల్ల మౌనాన్ని, నీటి వల్ల ప్రవాహాన్ని, గాలివల్ల చంచలతను, ఆకాశం వల్ల విశాలతను, అగ్నివల్ల ప్రకాశాన్ని పొందుతాడు.
వృక్సోర్వ్యబ్ధ్యద్రిఖనౄణాం ప్రాణినో ఽన్తస్ స్ఫురన్త్య్ అలమ్ । మృతిజన్మోన్ముఖాẖ కీటసురాసురజలౌకసః
వృక్షాలు, భూమి, నీరు, పర్వతాలు, మనుషులలో అంతర్లీనంగా ప్రాణశక్తి ఉల్లాసంగా కదులుతోంది. పురుగు, దేవత, రాక్షస, జలౌక మొదలైనవి జననం మరణాల వైపు సాగుతుంటాయి.
ససురాసురగన్ధర్వాẖ కాలẖ కలయతే ప్రజాః । దోర్భిẖ కల్పయుగాబ్దైశ్ శ్వశ్ శ్వḫ పశూన్ ఇవ పాలకః
కాలం తన రెండు చేతులైన యుగాలు, సంవత్సరాలతో దేవతలు, రాక్షసులు, గంధర్వులను రోజూ రోజూ పశుపాలకుడు పశువులను నడిపినట్టు నడిపిస్తుంది.
అనన్తవిపులాగాధగమ్భీరే కాలసాగరే । ఉత్పత్యోత్పత్య లీయన్తే ఋత్వావర్తవివృత్తయః
అంతులేని, విస్తారమైన, లోతైన కాలసముద్రంలో ఋతువుల చక్రాలు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టి, మళ్లీ మాయమవుతూ ఉంటాయి.
చతుర్దశవిధా వాతవేల్లితా భూతపాంసవః । నాశాకాశే విలీయన్తే శరదమ్భోదలీలయా
పద్నాలుగు రకాల భూతరేణువులు గాలిలో తిప్పబడి, autumn మేఘాలు ఆకాశంలో కలిసిపోయినట్టు, నాశనాకాశంలో కలిసిపోతాయి.
భువనం బోధయన్తీ ద్యౌశ్ చన్ద్రార్కకరచామరైః । స్థితాకాశాంశుకాకల్పం తారకోత్కరశేఖరా
నక్షత్రాల సమూహాలతో అలంకరించబడిన ఆకాశం, చంద్రుడు, సూర్యుని కిరణాల చామరాలతో ప్రపంచాన్ని మేల్కొలిపి, స్థిరమైన వస్త్రంలా కనిపిస్తుంది.
స్థితాḫ పవనభూకమ్పమేఘతాపసహిష్ణవః । స్వం ప్రదేశమ్ అనుజ్ఝన్త్యẖ కకుభస్ స్తమ్భితా ఇవ
దిక్కులు గాలులు, భూకంపాలు, మేఘాలు, ఎండల్ని సహిస్తూ, ఎప్పుడూ తమ స్థానం వదలకుండా, నిలువగా నిలిచినట్లుగా ఉంటాయి.
ఉత్పాతమేఘనిర్హ్రాదభూమికమ్పగ్రహగ్రహైః । అజ్ఞాతైర్ అపి విజ్ఞాతైర్ భూతానాం జ్ఞాయతే గతిః
అపశకున మేఘాల గర్జనలు, భూకంపాలు, గ్రహణాలు వంటి సంకేతాల ద్వారా, అవి తెలిసినా తెలియకపోయినా, జీవుల నడక తెలుసుకోవచ్చు.
సప్తానాం జలమ్ అబ్ధీనామ్ ఔర్వాగ్నిḫ పిబతి జ్వలన్ । లోకాన్తరాణామ్ ఆకల్పం కాలో భూతగణం యథా
ఏడు సముద్రాల నీటిని అగ్ని మంట తాగినట్లే, కాలం కూడా లోకాల అంతం వరకు అన్ని జీవులను మింగేస్తుంది.
పాతాలమ్ ఆవిశతి యాతి నభో విలఙ్ఘ్య దిఙ్మణ్డలం భ్రమతి భూతగణస్ సమన్తాత్ । పర్యేతి పర్వతమహార్ణవమణ్డలాని ద్వీపాన్తరాణి చ మరుత్సరణక్రమేణ
జీవులు పాతాళంలోకి ప్రవేశించి, ఆకాశాన్ని దాటి, దిక్కులను చుట్టి, గాలివాటిలో పర్వతాలు, మహాసముద్రాలు, ద్వీపాల మధ్య అంతటా తిరుగుతుంటాయి.
యావస్ తం సర్గమ్ ఆగచ్ఛ ప్రసాదẖ క్రియతాం మునే । ఆశ్చర్యేషూపపన్నేషు మహాన్తో హ్య్ అతికౌతుకాః
ఓ మునీంద్రా, మీరు ఆ సృష్టిని చేరేవరకు దయచూపండి. అద్భుతమైన విషయాలు ఎదురయ్యే సమయంలో గొప్పవారు వాటిని తెలుసుకోవడంలో ఎంతో ఆసక్తి చూపుతారు.
తయేత్య్ ఉక్తే మయా సార్ధం గన్తుమ్ ఆరబ్ధమ్ అమ్బరే । వాత్యయా సౌరభేణేవ శూన్యే శూన్యేన శూన్యయా
ఆమె అలా చెప్పగానే, నేను ఆమెతో కలిసి ఆకాశంలో ప్రయాణం ప్రారంభించాను. అది పరిమళభరితమైన గాలిలో, శూన్యంలో, శూన్యంతో, శూన్యమార్గంలో సాగినట్టుగా అనిపించింది.
అథాహం దూరమ్ అధ్వానం శూన్యమ్ ఉల్లఙ్ఘ్య నాభసమ్ । నాభసం భూతసఞ్చారం తయా సార్ధమ్ అవాప్తవాన్
తర్వాత, నేను ఆమెతో కలిసి ఆకాశంలో పొడవైన శూన్యమైన మార్గాన్ని దాటి, అక్కడ భూతజాలంలో సంచరించే స్థితిని పొందాను.
తమ్ ఉల్లఙ్ఘ్య చిరేణాత్ర భూతసఞ్చారమ్ ఆమ్బరమ్ । లోకాలోకశిరోవ్యోమ ప్రాప్తో ఽస్మి ధవలామ్బుదమ్
ఆ మార్గాన్ని చాలా కాలం దాటి, ఇక్కడ భూతజాల సంచారం, ఆకాశంలో లోకాలొక శిఖరాన్ని, తెల్ల మేఘాన్ని చేరుకున్నాను.
ఉత్తరాశేన్దుశుభ్రాభ్రపీఠాన్ నిర్గత్య తాం శిలామ్ । ఆనీతో ఽస్మి తయోత్తుఙ్గాం తప్తకాఞ్చనకల్పితామ్
ఉత్తర దిశలోని చంద్రుడిలా తెల్లగా మెరిసే మేఘాల మధ్య ఉన్న స్థలాన్ని వదిలి, ఆమె నన్ను ఒక ఎత్తయిన పసిడితో తయారైన శిలపైకి తీసుకెళ్లింది.
యావత్ పశ్యామ్య్ అహం శుభ్రాం శిలామ్ ఏవ న తజ్జగత్ । కలధౌతమయీమ్ ఉచ్చైర్ అగ్నిలోకతటీమ్ ఇవ
నేను ఎంతకాలం చూసినా, ఆ ప్రకాశవంతమైన శిల మాత్రమే కనబడింది, ఆ లోకం మాత్రం కనిపించలేదు. ఆ శిల చంద్రకాంతిలో తడిసినట్టూ, అగ్నిలోకపు తీరంలా ఎత్తుగా మెరిసింది.