ఉద్యానావలయస్ సర్వాḫ పూర్ణాẖ కుసుమవర్షణైః । సమ్పన్నాస్ తప్తసికతాశ్ శూన్యా మే మరుభూమయః
నా చుట్టూ ఉన్న తోటలు అన్నీ పువ్వుల వర్షంతో నిండిపోయి ఉన్నాయి. కానీ నా ఎడారులు, వేడి మట్టితో ఉన్నా, పూర్తిగా ఖాళీగా ఉన్నాయి.
జలలోలోరుకల్హారకమలోత్కరకోమలాః । సరస్యస్ సారసారావసరసా మమ నీరసాః
తేలియాడే కమలాలు, నీలకలువలు, మృదువైన పద్మాలతో నిండిన నా సరస్సులు, బకులు, హంసలు ఉన్నా, ఇప్పుడు నాకు ఏ ఆనందమూ ఇవ్వడం లేదు.
అహం పుష్కరమన్దారకుముదోత్కరమాలితా । భృశం దాహమ్ అవాప్నోమి కణ్టకేష్వ్ ఇవ దోలితా
పద్మాలు, మందారాలు, కమలాల తుదలతో అలంకరించబడి ఉన్న నేను, మిక్కిలి వేడితో కాలిపోతూ, ముల్లల్లో ఊగిపడినట్టు బాధపడుతున్నాను.
కుముదోత్పలకల్హారకదలీతల్పపాలయః । మదఙ్గసఙ్గమాద్ గ్రీష్మమర్మరా యాన్తి భస్మతామ్
కుముదాలు, నీలకలువలు, కలహారాలు, అరటి ఆకులతో చేసిన మంచాలు, నా శరీరాన్ని తాకిన వేడి వల్ల బూడిదై పోతున్నాయి.
యత్ కాన్తమ్ ఉదితం స్వాదు విచిత్రం చిత్తహారి వా । తద్ ఆలోక్య భవామ్య్ అన్తర్బాష్పపూర్ణాయతేక్షణా
ఎప్పుడైనా మనసుకు ఆకర్షణీయంగా, మధురంగా, అందంగా ఏదైనా కనిపిస్తే, నా కన్నుల్లో లోపల కన్నీళ్లు నిండిపోతాయి.
వ్యసనానలసన్తప్తాḫ పతన్తో బాష్పబిన్దవః । ఛమచ్ఛమితి మజ్జన్తి కమలోత్పలపఙ్క్తిషు
బాధాగ్నిలో కాలిపోయిన కన్నీటి బిందువులు మృదువుగా జారిపడి, తామరపూలూ, నీలకమలాల వరుసల్లో మునిగిపోతున్నాయి.
కదలీకన్దలీస్కన్ధదోలాన్దోలనలీలయా । లలితోద్యానషణ్డేషు ముఖమ్ ఆచ్ఛాద్య రోదిమి
అందమైన తోటల్లో, అరటి చెట్ల కాండాలు, కాయలు ఊగిపోతుండగా, నా ముఖాన్ని దాచుకుని నేను ఏడుస్తుంటాను.
తుషారనికరాకీర్ణం కదలీదలమణ్డపమ్ । పశ్యామ్య్ ఊష్మాణమ్ ఉజ్ఝన్తం ఖదిరాఙ్గారభీషణమ్
చలిమంటలతో కప్పబడిన అరటి ఆకుల మండపాన్ని చూస్తూ, అది ఖదిరం బొగ్గుల్లా భయంకరమైన వేడిని వెదజల్లుతుందని అనిపిస్తుంది.
నలినీనాలదోలాసు సారసీం సారసాశ్రితామ్ । దీనాననా విలోక్యాన్తర్ నిన్దామి నిజయౌవనమ్
తలతలాడుతున్న కమల కండల్లో ఆశ్రయమైన సరసపక్షుల బాధతో కూడిన ముఖాలను చూసి, నా యౌవనాన్ని లోపల నాలోనే తిడతాను.
రమ్యే రోదిమి మధ్యస్థే పదార్థే యామి సోమ్యతామ్ । హృష్యామ్య్ అశోభనే దీనా న జానే కిమ్ అహం స్థితా
అందమైన ప్రదేశాల్లో నేను ఏడుస్తాను; మధ్యలో ఉన్న వస్తువులలో మృదువుగా మారిపోతాను; ఆకర్షణలేని వాటిలో ఆనందపడతాను, మళ్లీ దుఃఖిస్తాను—నిజంగా నేను ఏ స్థితిలో ఉన్నానో నాకు తెలియదు.
దృష్టాని కున్దమన్దారకుముదాని హిమాని చ । మయా కామాగ్నిదగ్ధానాం భస్మానీవ దిశḫ ప్రతి
జాజి, మందార, కుముద, మంచును నేను చూశాను; కానీ కోరికల అగ్నిలో కాలిపోయిన నాకు అవన్నీ అన్ని దిక్కులలో బూడిదలా కనిపిస్తున్నాయి.
ఆనీలపల్లవమృణాలలతోత్పలానాం కల్హారకున్దకదలీదలమాలతీనామ్ । శయ్యా మమాఙ్గవలనేన విశోషయన్త్యా వ్యర్థం గతాని నవయౌవనవాసరాణి
నీలకమల, మృదువైన పచ్చిక, ఎర్రకమల, కలహార, జాజి, అరటికడల, మల్లెపూల పరుపులు నా శరీరాన్ని ఆలింగనం చేసి ఎండబెట్టాయి; నా యౌవనదినాలు వృథాగా పోయాయి.
అథ కాలేన మహతా సో ఽనురాగో విరాగతామ్ । ప్రాప్తో మమ శరచ్ఛాన్తౌ విరసḫ పల్లవో యథా
కాలం గడిచిన తర్వాత, నా లోపల ఉన్న ఆ లోతైన మమకారం కూడా, శరదృతువు చివరలో వాడిపోయిన మొగ్గలా, నిస్సారంగా మారిపోయింది.
వృద్ధ ఏకాన్తరసికో నీరసస్ స్నేహవర్జితః । భర్తాజిహ్మమతిర్ మౌనీ కిమ్ అన్యజ్ జీవితేన మే
ఇప్పుడు నేను వృద్ధురాలిని, ఒంటరిగా ఉంటున్నాను, మనసులో ఏమాత్రం రుచి లేకుండా, అనురాగం లేని భర్తతో, ఆయన మనసు వంకరగా, మౌనంగా ఉంటే, నాకు ఈ జీవితం ఎందుకు?
వరం వైధవ్యమ్ ఆ బాల్యాద్ వరం మరణమ్ ఏవ వా । వరం వ్యాధిర్ అథాపద్ వా నాహృద్యప్రకృతిḫ పతిః
పిల్లవయసులోనే విధవగా ఉండటం మంచిది, లేక మరణం వచ్చినా మంచిదే; వ్యాధి వచ్చినా, కష్టాలు వచ్చినా మంచివే, కానీ మనసులో ప్రేమ లేని భర్త కంటే అవే మెరుగైనవి.
ఏతావజ్ జన్మసాఫల్యం సౌభాగ్యమ్ అవిఖణ్డితమ్ । రసికḫ పేశలాచారో యన్ నార్యాస్ తరుణḫ పతిః
ఒక స్త్రీకి జన్మ సార్థకత, నిజమైన అదృష్టం అంటే, సంజీవనంగా, మృదువైన ప్రవర్తన కలిగి, తనకు అనురాగంగా ఉండే యువకుడైన భర్త ఉండడమే.
హతా నీరసనాథా స్త్రీ హతాసంస్కారిణీ చ ధీః । హతా దుర్జనభుక్తా శ్రీర్ హతా వేశ్యా హృతా హ్రియా
భర్త విడిచిపెట్టిన భార్య నాశనమవుతుంది; వివేకం లేని మనస్సు చెడిపోతుంది; దుష్టుల చేతిలో ఉన్న ఐశ్వర్యం నాశించిపోతుంది; వేశ్య చేతిలో పడిన లజ్జ కూడా పోతుంది.
సా స్త్రీ యానుగతా భర్త్రా సా శ్రీర్ యానుగతా సతా । సా తుర్యా మదనోదారా సా ధీర్ యా సమదృష్టితా
భర్తను అనుసరించే భార్యే నిజమైన భార్య; సద్గుణుల దగ్గర ఉండే ఐశ్వర్యమే నిజమైన ఐశ్వర్యం; ప్రేమ వల్ల కలిగే ఆనందమే పరమానందం; సమదృష్టి కలిగిన జ్ఞానమే నిజమైన జ్ఞానం.
నాధయో వ్యాధయో నైవ నాపదో న దురీతయః । కుర్వన్తి మనసో బాధాం దమ్పత్యోర్ అనురక్తయోః
ఒకరినొకరు ప్రేమించుకునే dampatula మనస్సును దారిద్ర్యం, వ్యాధి, అపాయం, దురదృష్టం ఏదీ బాధించలేవు.
ఉత్ఫుల్లాẖ కుసుమస్థల్యో నన్దనోద్యానభూమయః । ధన్వాయన్తే కునాథానాం వినాథానాం చ యోషితామ్
నందనవనం పూలతో విరజిల్లినా, మంచి భర్త లేని లేదా విడిచిపెట్టబడిన స్త్రీలకు ఆ తోటలు పాడుబడినట్టే అనిపిస్తాయి.
సర్వ ఏవ జగద్భావా యథేచ్ఛం గుణలేశతః । సన్త్యజ్యన్తే ఽన్యమ్ ఆదాతుం వర్జయిత్వా పతిం స్త్రియా
ప్రపంచంలోని అనుభవాలన్నీ కొంత ఆనందం కలిగించగలిగినా, ఒక మహిళ తన భర్తను తప్పించి మరొకరిని పొందాలనే కోరికతో వాటిని వదిలేస్తుంది.
స్థిరయౌవనయా దుẖఖాన్య్ ఏతాని మునినాయక । భుక్తాని వర్షవృన్దాని పశ్య దౌర్భాగ్యజృమ్భితమ్
ఓ మునులలోక నాయకా, చిరకాల యవ్వనంతో ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఈ బాధలు అనుభవించబడ్డాయి. దురదృష్టం ఎలా విస్తరించిందో చూడు.
అథ క్రమేణ తేనైవ స రాగో మే విరాగతామ్ । ఆయయౌ హిమదగ్ధాయా నలిన్యా ఇవ నీరసః
ఆ తరువాత, అదే ఆకర్షణ నాలో క్రమంగా విరక్తిగా మారింది. మంచు తాకిన తామర పువ్వు రసహీనమయ్యేలా నా మనసు కూడా అలానే అయింది.
విరాగవాసనాపాస్తసర్వభావానురఞ్జనా । తవోపదేశేనేచ్ఛామి మునే నిర్వాణమ్ ఆత్మనః
విరక్తి స్వభావంతో అన్ని ఆశక్తులు తొలగిపోయాయి. నీ బోధన వల్ల, ఓ మునీశ్వరా, ఇప్పుడు నాకు ఆత్మ విముక్తి కోరిక కలిగింది.
అప్రాప్తాభిమతార్థానామ్ అవిశ్రాన్తధియాం పరే । మరణైర్ ఉహ్యమానానాం జీవితాన్ మరణం వరమ్
తమకు కావలసిన లక్ష్యాలు అందని వారికి, మనస్సు ఎప్పుడూ అశాంతిగా ఉండే వారికి, మరణ భయంతో నడిపించబడే వారికి, బ్రతకడం కన్నా మరణమే మేలుగా ఉంటుంది.
స మద్భర్తాద్య నిర్వాణమ్ ఈహమానో దివానిశమ్ । రాజా రాజ్ఞేవ మనసా మనో జేతుం ప్రబుధ్యతే
నా ప్రభువు ఇప్పుడు రాత్రింబవళ్ళు మోక్షాన్ని కోరుకుంటూ, రాజు తన మనసును జయించాలనే తపనతో, తన మనసును మేల్కొల్పుతున్నాడు.
బ్రహ్మంస్ తత్ తస్య మద్భర్తుర్ మమ చాజ్ఞానశాన్తయే । న్యాయోపపన్నయా వాచా కురు స్మారణమ్ ఆత్మనః
బ్రహ్మన్, నా ప్రభువు మరియు నాకు అజ్ఞానం తొలగి శాంతి కలగాలని, న్యాయంగా, సరైన మాటలు చెప్పి, మాకు మన అసలైన స్వరూపాన్ని గుర్తు చేయండి.
యదా మామ్ అనపేక్ష్యైవ స మద్భర్తాత్మని స్థితః । తదా విరాగవైరస్యమ్ అనయన్ మే జగత్స్థితిమ్
ఆయన, నా ప్రభువు, నన్ను పట్టించుకోకుండా తనలోనే నిలిచినప్పుడు, నాకు ఈ లోక జీవనంపై విరక్తి, ఆసక్తి లేకపోవడం కలిగింది.
సంసారవాసనావేశవర్జితాస్మి తతో ఽవశమ్ । నిబధ్యాభిమతాం తీవ్రాం వ్యోమసఞ్చారధారణామ్
అప్పుడు నాకు సంసార ఆశలు లేవు. నేను నా మనసును గట్టిగా ఆకాశంలో సంచరించడంపై కేంద్రీకరించాను, అది నా కోరిక వల్ల కాకుండా, అనివార్యంగా జరిగింది.
అర్జయిత్వా తయా వ్యోమ్ని గతిం ధారణయా మయా । అభ్యస్తా ధారణా భూయస్ సిద్ధసఙ్గఫలప్రదా
ఆ ధారణ ద్వారా నేను ఆకాశంలో సంచరించగలిగాను. ఆ తరువాత ఆ ధారణను మరింత అభ్యసించాను. దాని ఫలితంగా సిద్ధుల సాంగత్యం నాకు లభించింది.