క్వచిచ్ ఛుభ్రాభ్రగమ్భీరẖ క్వచిత్ పాతాలభీషణః । క్వచిద్ బృహత్కల్పతరుẖ క్వచిన్ నిర్జలజఙ్గలః
కొన్ని చోట్ల తెల్ల మేఘాల్లా ప్రకాశవంతంగా, లోతుగా ఉంటాయి; మరికొన్ని చోట్ల పాతాళంలా భయంకరంగా ఉంటాయి; ఇంకొన్ని చోట్ల పెద్ద కల్పవృక్షాలు పెరుగుతాయి, మరికొన్ని చోట్ల నీరు లేని ఎడారులు కనిపిస్తాయి.
క్వచిన్ మహాకరికులః క్వచిన్ మత్తహరివ్రజః । క్వచిన్ నిర్భూతసూద్యానẖ క్వచిద్ ఉన్మత్తరాక్షసః
కొన్ని చోట్ల పెద్ద బకుల గుంపులు ఉంటాయి; మరికొన్ని చోట్ల మత్తులో ఉన్న సింహాల గుంపులు తిరుగుతాయి; ఇంకొన్ని చోట్ల ఎవరూ లేని తోటలు కనిపిస్తాయి, మరికొన్ని చోట్ల పిచ్చి రాక్షసులు సంచరిస్తారు.
క్వచిత్ కరఞ్జగహనẖ క్వచిత్ సర్వర్తుకాననః । క్వచిద్ వ్యోమోపమసరాẖ క్వచిద్ దీర్ఘమరుస్థలః
ఎక్కడో కరంజ చెట్లతో పొదలు, ఇంకెక్కడో అన్ని ఋతువుల అడవులు, మరికొన్ని చోట్ల ఆకాశం లాంటి విస్తారమైన సరస్సులు, ఇంకొన్ని చోట్ల పొడవాటి ఎడారులు కనిపిస్తాయి.
శిఖరేషు శిలాస్ తస్య సామాన్యాచలసన్నిభాః । సన్తి సుస్థితకల్పాభ్రా రత్నమయ్యో ఽమ్బరామలాః
ఆ పర్వత శిఖరాలపై, సాధారణ పర్వతాల్లాంటి రాళ్లు ఉన్నాయి. అలాగే, అక్కడ ఆకాశంలా నిర్మలమైన, మణులతో తయారైన మేఘాలు稳గా ఉన్నాయి.
క్షీరోదజార్కగౌరీణాం వాతస్కన్ధౌకసామ్ అపి । విశ్రామ్యన్త్య్ అనిశం యాసు హరయో హారియోనయః
ఆ మేఘాలు, పాలసముద్రంలో పుట్టిన చంద్రుడిలా తెల్లగా మెరిసిపోతుంటాయి. వాటిపై గాలి లో నివసించే వానరులు, హరి వంశానికి చెందిన వారు, ఎప్పుడూ విశ్రాంతి తీసుకుంటారు.
తాసామ్ ఉత్తరదిగ్భాగే పూర్వశృఙ్గశిలోదరే । నివసామ్య్ అహమ్ అక్షీణవజ్రసారసమత్వచి
ఆ మేఘాల ఉత్తర దిశలో, తూర్పు శిఖరంలోని గుహలో, నేను ఎప్పటికీ ముడిపడని వజ్రంలా దృఢమైన శరీరంతో నివసిస్తున్నాను.
విధినా తత్ర బద్ధాస్మి నద్ధాస్మ్య్ ఉపలయన్త్రకైః । అత్రాసఙ్ఖ్యా మునే యాతా మన్యే యుగగణా మమ
అక్కడ నేను విధి చేత బందించబడి, రాళ్ల బంధనాలతో గట్టిగా కట్టబడి ఉన్నాను, ఓ మునీశ్వరా! అక్కడ నాకు ఎన్నో యుగాలు గడిచిపోయినట్టు అనిపిస్తోంది.
న కేవలమ్ అహం బద్ధా యావద్ భర్తాపి తత్ర మే । బద్ధస్ సాయన్తనే పద్మకుట్మలే షట్పదో యథా
నేను మాత్రమే కాదు, నా భర్త కూడా అక్కడే బందించబడ్డాడు. సాయంకాలంలో కమలపు పువ్వులో చిక్కుకున్న తేనెటీగలా అతడూ బంధించబడి ఉన్నాడు.
తేన సార్ధం మయా భర్త్రా శిలాకోటరసఙ్కటమ్ । అనుభూతం చిరం కాలమ్ అత్ర వర్షగణా గతాః
నా భర్తతో కలిసి ఆ రాళ్ల గుహలో ఎన్నో సంవత్సరాలు కష్టాలు అనుభవించాను; అక్కడ చాలా కాలం గడిచిపోయింది.
అద్యాప్య్ ఆత్మైకదోషేణ న హి మోక్షం లభావహే । చిరం తత్రైవ తిష్ఠావస్ తథైవాబద్ధభావనౌ
ఇప్పటికీ నా ఒక్క తప్పు వల్ల మాకు విముక్తి లభించలేదు; మేమిద్దరం అక్కడే చాలా కాలంగా అదే బంధన భావనతో ఉండిపోయాం.
పాషాణసఙ్కటే తస్మిన్ బద్ధావ్ ఆవాం న కేవలమ్ । బద్ధో యావద్ అశేషేణ పరివారో ఽపి తత్ర నః
ఆ పర్వతపు బంధంలో కేవలం మేమిద్దరం మాత్రమే కాదు, మా కుటుంబమంతా అక్కడ పూర్తిగా బంధించబడి ఉంది.
పురాణḫ పురుషో వృద్ధో ద్విజస్ తత్రాస్తి మే పతిః । ఏకస్థానాన్ న చలతి జీవత్య్ అబ్దశతాన్య్ అసౌ
అక్కడ నా భర్త ఒక పురాతనుడు, వృద్ధుడు, ద్విజుడు. వందల సంవత్సరాలుగా అతను ఒక్కచోటే ఉండి, ఎక్కడికీ కదలడు.
ఆ బాల్యాద్ బ్రహ్మచారీ చ శ్రోత్రియḫ పాఠకో ఽలసః । ఏకాన్త ఏక ఏవాస్తే ఽజిహ్మవృత్తిర్ అచాపలః
అతను చిన్నప్పటి నుంచే బ్రహ్మచారి, వేదాలు చదివినవాడు, కొంచెం మాంద్యంగా ఉంటాడు. ఎప్పుడూ ఒంటరిగా ఉండి, నేరుగా, చంచలత లేకుండా జీవిస్తాడు.
అహం వ్యసనినీ భార్యా తస్య వేద్యవిదాం వర । న నిమేషం సమర్థాస్మి తం వినా దేహధారణే
నేను అతనికి భార్యను, దుఃఖాలకు అలవాటుపడినవాడిని, యజ్ఞవేదికను తెలిసినవారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడవు. అతడిని లేకుండా నేను క్షణమంత కూడా శరీరాన్ని నిలబెట్టుకోలేను.
శృణు తేన కథం బ్రహ్మన్ భార్యాహం సముపార్జితా । కథం వృద్ధిమ్ అయం యాతస్ స్నేహో ఽస్మాకమ్ అకృత్రిమః
బ్రాహ్మణా, నేను ఆయన భార్యగా ఎలా అయ్యాను, మన ఇద్దరి మధ్య ఈ సహజమైన ప్రేమ ఎలా పెరిగింది అనే సంగతి విను.
తేన జాతేన మద్భర్త్రా బాలేనైవ సతా పురా । కిఞ్చిజ్జ్ఞేన సతైకేన తిష్ఠతాత్మాలయే ఽమలే
ఆయన, అంటే నా భర్త, అప్పట్లో చిన్నవాడిగా, కొంతమంది మాత్రమే తెలిసినవాడిగా, ఒంటరిగా తన పవిత్రమైన ఇంట్లో ఉండేవాడు.
శ్రోత్రియత్వానురూపేహ జాయా మే జన్మశాలినీ । కుతస్ సమ్భవతీత్య్ ఏవ నిర్ణీయ చిరచిన్తయా
పండితునికి తగిన మంచి వంశంలో పుట్టిన భార్య ఎక్కడి నుంచి వస్తుందో అని ఆయన చాలా కాలం ఆలోచిస్తూ విచారించాడు.
స్వయమ్ ఏవానవద్యాఙ్గీ తేన తామరసేక్షణా । ఉత్పాదితాస్మి నాథేన జ్యోత్స్నేవ శశినామలా
తన స్వేచ్ఛతోనే, నిష్కళంకమైన అవయవాలు, తామరపువ్వు కన్నులున్న ఆ ప్రభువు నన్ను, చంద్రుడు అమాయకమైన జ్యోత్స్నను పుట్టించినట్టు, సృష్టించాడు.
మనసా మానసీ భార్యా మన్దారోదరసున్దరీ । తతో వృద్ధిం ప్రయాతాస్మి వసన్త ఇవ మఞ్జరీ
ఆ మనస్సు సృష్టించిన భార్యగా, మందారవృక్షపు నాజూకైన నడుము లాంటి అందంతో, నేను అతని మనసులో కలిసిపోయాను. ఆ తర్వాత నేను వసంతకాలపు మంజరి లాగా వికసించాను.
సహజామ్బరసఞ్ఛన్నా భూతానాం చిత్తహారిణీ । పూర్ణేన్దుబిమ్బవదనా ద్యౌర్ ఇవామలతారకా
సహజమైన ప్రకాశంతో కప్పబడి, జీవుల మనసులను ఆకర్షిస్తూ, పూర్ణచంద్రుని వలె వెలిగే ముఖంతో, నిర్మలమైన నక్షత్రాలతో అలంకరించిన ఆకాశంలా మెరిసిపోయాను.
కోరకోచ్చస్తనభరా సమగ్రరసశాలినీ । లతా వరవనే నేవ కరపల్లవలాసినీ
కొమ్మలపై మొగ్గలవంటి ఎత్తైన వక్షోజాలతో, సంపూర్ణమైన ఆకర్షణతో, అద్భుతమైన అరణ్యంలో లతలా, మృదువైన ఆకులాంటి చేతులతో అలంకరించబడి ఉన్నాను.
సర్వస్య జన్తుజాతస్య నిత్యం హృదయహారిణీ । హరిణీహారినయనా మదనోన్మాదదాయినీ
ప్రతి జీవికి ఎప్పుడూ హృదయాన్ని ఆకట్టుకునేలా, జింకల కన్నుల్లా మోహింపజేసే చూపుతో, ప్రేమ పిచ్చిని కలిగించే వాడిని అయ్యాను.
లీలావిలాసైకరతా హేలావలితలోచనా । గేయవాద్యప్రియా నిత్యం నవనృత్తానురాగిణీ
ఆమె ఆటపాటలలో మునిగి, కనులు నిర్లక్ష్యంగా చలించుతూ, పాటలు, వాద్యాలు ఎప్పుడూ ఇష్టపడుతూ, ప్రతిసారీ కొత్త నాట్యాలలో ఆనందంగా పాల్గొంటుంది.
సౌభాగ్యభోగపరమా లక్ష్మ్యలక్ష్మ్యోḫ ప్రియా సఖీ । అనన్యా మోహజాలానామ్ అఖిన్నా సమ్పదాపదోః
ఆమెకు అదృష్టం, సుఖాలు పరమంగా ఉన్నాయి; లక్ష్మీ, అలక్ష్మిలకు ప్రియురాలు, స్నేహితురాలు; మాయాజాలాలకు అందని ఆమె, ఐశ్వర్యపు పాదాల వద్ద ఎప్పుడూ అలసిపోదు.
న కేవలమ్ అహం గేహం ధారయామి ద్విజన్మనః । యావత్ త్రైలోక్యసదనమ్ ఇదమ్ అఙ్గ బిభర్మ్య్ అహమ్
ఓ ద్విజుడా! నేను ఈ ఇంటిని మాత్రమే కాదు, ఈ మూడు లోకాల నివాసాన్ని కూడా నా భుజాలపై మోస్తున్నాను.
అహం కులకరీ భార్యా కలత్రభరణక్షమా । త్రైలోక్యగృహసమ్భారధారణైకభరోద్వహా
నేనే ఇంటి పెద్దవారు, భర్త బాధ్యతలు మోయగల భార్యను; మూడు లోకాల ఇంటి నిర్వహణ భారాన్ని ఒంటరిగా మోస్తున్నాను.
అథాహం తరుణీ జాతా సముద్భిన్నోన్నతస్తనీ । లతోల్లసద్గులుచ్ఛేవ విలాసరసశాలినీ
తర్వాత నేను యౌవనంలోకి ప్రవేశించి, ఉబ్బిన, పొడవైన వక్షోజాలతో, పుష్పించే తాండవల్లిలా మెరిసిపోతూ, ఆకర్షణతో నిండిన యువతిగా మారాను.
పతిర్ మాం దీర్ఘసూత్రత్వాచ్ ఛ్రోత్రియత్వాత్ తపోరతః । కయాప్య్ అపేక్షయాద్యాపి న వివాహితవాన్ ఇమామ్
నా భర్త, ఆలస్యంగా వ్యవహరించడంవల్ల, వేదపఠనంలో నిమగ్నుడై, తపస్సులో లీనమై ఉండడం వల్ల, ఏదో కారణంగా ఇప్పటికీ నన్ను పెళ్లి చేసుకోలేదు.
తేన యౌవనసమ్పన్నా విలాసరసశాలినీ । తం వినా వ్యసనేనాహం దహ్యే ఽగ్నావ్ ఇవ పద్మినీ
ఈ విధంగా యౌవనంతో, ఆనందంతో నిండిన నేను, అతను లేకపోవడం వల్ల, ఒక కమలపువ్వు అగ్నిలో కాలిపోతున్నట్లు, వేదనతో కాలిపోతున్నాను.
శీతలానిలలోలాసు నలినీషు నిరన్తరమ్ । అఙ్గదాహమ్ అవాప్నోమి పూతాఙ్గారస్థలీష్వ్ ఇవ
చల్లని గాలిలో ఊగిపోతున్న కమలాల మధ్య నేను ఎప్పుడూ విడిపోవడపు వేడిని అనుభవిస్తున్నాను, ఇది శుద్ధమైన ఎర్రబండలపై పడుకున్నట్లుగా ఉంది.