అజమ్ అజరమ్ అజాడ్యం శాశ్వతం బ్రహ్మ నిత్యం శివమ్ అమలమ్ అనాద్యం వన్ధ్యవేద్యైర్ అనిన్ద్యమ్ । సకలకలనశూన్యం కారణం కారణానామ్ అనుభవనమ్ అవేద్యం వేదనం విత్త్వమ్ అన్తః
పుట్టుకలేని, వృద్ధాప్యములేని, మబ్బు లేని, శాశ్వతమైన బ్రహ్మం, ఎప్పటికీ ఉండే, మంగళకరమైన, మలినతలేని, ఆదియులేని, వృథా జ్ఞానంతో అందుకోలేని, నిందలేని, అన్ని కల్పనలకూ అతీతమైనది, కారణాలకు కారణమైనది, అనుభూతికీ అందని, తెలిసే, అంతరంగ జ్ఞానిగా ఉన్నది.
మహాప్రలయసమ్పత్తౌ యద్ ఏతద్ అవశిష్యతే । భవత్వ్ ఏతద్ అనాకారం నామ నాస్త్య్ అత్ర సంశయః
మహాప్రళయ సమయంలో మిగిలేది ఏదైతే ఉంటుందో, అది రూపరహితం అవుతుంది; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
న శూన్యం కథమ్ ఏతత్ స్యాన్ న ప్రకాశః కథం భవేత్ । కథం వా న తమోరూపం కథం వా నైవ ఖాత్మకమ్
ఇది శూన్యమా ఎలా అవుతుంది? దీని లో వెలుగు లేనట్టు ఎలా ఉంటుంది? ఇది చీకటి స్వభావముకాదు అని ఎలా చెబుతాం? ఇది ఆకాశ స్వరూపం కాదు అని ఎలా చెప్పగలం?
కథం వా నైవ చిద్రూపం జీవో వా న కథం భవేత్ । కథం న బుద్ధితత్త్వం స్యాత్ కథం వా న మనో భవేత్
ఇది చైతన్య స్వరూపం కాదు అని ఎలా చెప్పగలం? జీవుడు లేడు అని ఎలా అంటాం? బుద్ధి తత్వం లేదు అని ఎలా చెబుతాం? మనస్సు లేదు అని ఎలా చెప్పగలం?
కథం వా న నకిఞ్చిత్ స్యాత్ కథం వా సర్వమ్ ఇత్య్ అపి । అనయా చ వచోభఙ్గ్యా మమ మోహ ఇవోదితః
ఏమీ లేదు అని ఎలా అంటాం? అంతా ఇదే అని ఎలా చెప్పగలం? ఇలాంటి ప్రశ్నలతో నా మోహమే బయటపడుతున్నట్టు అనిపిస్తోంది.
విషమో ఽయమ్ అతి ప్రశ్నో భవతా సముదాహృతః । భినద్మ్య్ ఏనం త్వ్ అయత్నేన నైశం తమ ఇవాంశుమాన్
మీరు చాలా క్లిష్టమైన ప్రశ్న అడిగారు. అయినా, నేను దాన్ని సులభంగా తొలగిస్తాను, రాత్రి చీకటిని సూర్యుడు పోగొట్టినట్టు.
మహాకల్పాన్తసమ్పత్తౌ యత్ తత్ సద్ అవశిష్యతే । తన్ నామ న యథా శూన్యం తద్ ఇదం కథ్యతే శృణు
మహాకల్పాంతంలో అన్నీ నశించిన తర్వాత కూడా ఏదో ఒకటి మిగిలి ఉంటుంది. అది ఖాళీగా లేదని, దానికి ఏమంటారో నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
అనుత్కీర్ణా యథా స్తమ్భే సంస్థితా సాలభఞ్జికా । తథా విశ్వం స్థితం తత్ర తేన శూన్యం న తత్ పదమ్
ఎలా ఒక స్తంభంలో చెక్కిన సాలభంజికా అక్కడే నిలిచి ఉంటుందో, అలాగే ఈ విశ్వం కూడా అక్కడే ఉంటుంది. అందుకే ఆ స్థితి ఖాళీ అని చెప్పలేం.
అయమ్ ఇత్థం మహాభోగో జగదాఖ్యో ఽవభాసతే । సత్యో భవత్వ్ అసత్యో వా యత్ర తత్ర క్వ శూన్యతా
ఇలా ఈ విశాలమైన అనుభవాన్ని జగత్తు అని పిలుస్తారు. అది నిజమా, అబద్ధమా అన్నది ఎలా ఉన్నా, ఖాళీ అనే భావన అక్కడ లేదు.
యథా న పుత్రికాశూన్యస్ స్తమ్భో ఽనుత్కీర్ణసాలికః । తథా తాత జగద్ బ్రహ్మ తేన శూన్యం న తత్ పదమ్
ఎలా ఒక స్తంభంలో చెక్కిన బొమ్మ లేనప్పుడు అది ఖాళీ అని చెప్పలేమో, అలాగే ప్రియమైనవాడా, ఈ జగత్తు బ్రహ్మమే. అందుకే ఆ స్థితి ఖాళీ కాదు.
సౌమ్యామ్భసి యథా వీచిర్ న చాస్తి న చ నాస్తి చ । తథా జగద్ బ్రహ్మణీదం శూన్యాశూన్యపదం గతమ్
ఎలాగైతే మృదువైన నీటిపై అల ఒకటి ఉన్నట్టూ లేనట్టూ అనిపిస్తుందో, అలాగే ఈ జగత్తు పరబ్రహ్మంలో శూన్యమూ, అశూన్యమూ అయిన స్థితిలో ఉంది.
దేశకాలాదిశాన్తత్వాత్ పుత్రికారచనం ద్రుమే । సమ్భవత్య్ అజధాతౌ తు కేన నాన్తర్ విముహ్యతే
ప్రదేశం, కాలం, దిక్కు మొదలైన పరిమితుల వల్ల చెట్టులో బొమ్మను తయారుచేయడం సాధ్యమవుతుంది. కాని జడమైన మూలంలో ఎవరు, ఎలా అంతర్గత భ్రమకు లోనవుతారు?
తత్ స్తమ్భపుత్రికాద్య్ ఏతత్ పరమార్థజగత్స్థితేః । ఏకదేశేన సదృశమ్ ఉపమానం న సర్వతః
కాబట్టి, చెట్టు లేదా బొమ్మ వంటి ఉపమానాలు పరమార్థంలో ఉన్న జగత్తు స్థితికి కొంతవరకు మాత్రమే సరిపోతాయి; పూర్తిగా సరిపోలే ఉపమానం లేదు.
న కదాచిద్ ఉదేతీదం పరస్మాన్ న చ శామ్యతి । ఇత్థంరూపం కేవలం సద్ బ్రహ్మ స్వాత్మని సంస్థితమ్
ఈ జగత్తు ఎప్పుడూ వేరే దేనినుంచి ఉద్భవించదు, ఎప్పుడూ అంతమవదు కూడా. ఇలాంటి స్వరూపంతో శుద్ధమైన బ్రహ్మ మాత్రమే తనలో తానే నిలిచి ఉంటుంది.
అశూన్యాపేక్షయా శూన్యశబ్దార్థపరికల్పనా । అశూన్యత్వాసమ్భవతశ్ శూన్యతాశూన్యతే కుతః
ఖాళీగా ఉండటం అనే భావన, ఖాళీ కానిదాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఊహించబడుతుంది. నిజంగా ఖాళీ కానిదే లేకపోతే, ఖాళీగా ఉండటం లేదా ఖాళీగా లేనట్టు ఉండటం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
బ్రహ్మణ్య్ అయం ప్రకాశో హి న సమ్భవతి భూతజః । సూర్యానలేన్దుతారాది కుతస్ తత్ర కిలావ్యయే
బ్రహ్మంలో ఉన్న ఈ ప్రకాశం ఏదైనా భౌతిక పదార్థం వల్ల కలగదు. అలాంటప్పుడు, సూర్యుడు, అగ్ని, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు లాంటి వాటికి ఆ నిత్యమైనదానిలో ఎలా చోటుంటుంది?
మహాభూతప్రకాశానామ్ అభావస్ తమ ఉచ్యతే । మహాభూతాభావజం తు తేనాత్ర న తమః క్వచిత్
పెద్ద భూతాల వెలుగు లేకపోవడాన్ని చీకటి అంటారు. కానీ ఇక్కడ ఆ భూతాలు లేవు అనే విషయం లేదు కాబట్టి, ఎక్కడా చీకటి ఉండదు.
స్వానుభూతిప్రకాశో ఽస్య కేవలం వ్యోమరూపిణః । యో ఽన్తర్ అస్తి స తేనైవ న త్వ్ అన్యేనానుభూయతే
ఆకాశ స్వరూపుడైన వానికి తన అనుభూతి ప్రకాశమే ఉంది. లోపల ఏది ఉన్నా అది ఆ అనుభూతివల్లే తెలుస్తుంది, మరేదివల్ల కాదు.
ముక్తం తమఃప్రకాశాభ్యామ్ ఇత్య్ ఏతద్ అజరం పదమ్ । ఆకాశకోశమ్ ఏవైనం విద్ధి కోశం జగత్స్థితేః
చీకటి, వెలుగు రెండింటినీ దాటి, ఏ వయస్సూ లేని స్థితి అది. అది ఒక పాత్రలో ఉన్న ఆకాశంలా, ఈ లోకమంతా నిలిచే గుడిసె అని తెలుసుకో.
బిల్వస్య బిల్వసఞ్జ్ఞస్య యథా భేదో న కశ్చన । తథేహ బ్రహ్మజగతోర్ న మనాగ్ అపి భిన్నతా
బిల్వపండులో ఎలాంటి తేడా ఉండదని మనం అనుకుంటామో, అలాగే బ్రహ్మం, ఈ జగత్తు రెండింటికీ ఏమాత్రం వేరుపాటు లేదు.
సలిలే ఽన్తర్ యథా వీచిర్ మృదో ఽన్తర్ ఘటకో యథా । తథా యత్ర జగత్సత్తా తత్ కథం ఖాత్మకం భవేత్
నీటిలో అల ఎలా ఉంటుందో, మట్టిలో గడ ఎలా ఉంటుందో, అలాగే జగత్తు ఉన్న చోట అది ఖాళీ ఆకాశంలా ఎలా ఉంటుందో చెప్పుకోలేం.
మృజ్జలాద్యుపమానశ్రీస్ సాకారాత్రా సమా న సా । బ్రహ్మ త్వ్ ఆకాశవిశదం తస్యాన్తస్స్థం తథైవ తత్
మట్టి, నీటి ఉపమానాలు రూపంతో ఉన్నవే అయినా, అవి నిజంగా సరిపోలవు. బ్రహ్మం మాత్రం ఆకాశంలా నిర్మలమైనది; అందులోనే ఈ లోకం అంతా ఉంది.
తస్మాద్ యాదృక్ చిదాకాశమ్ ఆకాశాద్ అపి నిర్మలమ్ । తదన్తస్స్థం తాదృగ్ ఏవ జగచ్ఛబ్దార్థభాగ్ అపి
అందువల్ల, చైతన్యము ఆకాశం కన్నా ఇంకా పవిత్రమైనది. దానిలో ఉన్న ప్రపంచం, పదాలు, వాటి అర్థాలు అన్నీ కూడా అదే స్వభావాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
మరిచే ఽన్తర్ యథా తైక్ష్ణ్యమ్ ఋతే భోక్తుర్ న లక్ష్యతే । చిన్మాత్రత్వం పరాకాశే తథా చేత్యకలాం వినా
ఎలా ఒక కాంతిరేఖలోని తీపితనం అనుభవించే వారికి తప్ప మరెవరికీ కనిపించదో, అలాగే పరమ చైతన్యంలో కూడా, చైతన్య స్వరూపం జ్ఞానవిషయాలు లేకుండా వేరుగా తెలియదు.
తస్మాచ్ చిద్ అప్య్ అచిద్రూపా చేత్యరిక్తతయాత్మని । జగత్తా తాదృశ్య్ ఏవేయం తాదృఙ్మాత్రాత్మతావశా
కాబట్టి, చైతన్యమూ విషయాలు లేని స్థితిలో ఉన్నప్పుడు జడంగా కనిపిస్తుంది. ప్రపంచం కూడా అలాగే, ఆ స్వరూపం వల్లే అలా ఉండిపోతుంది.
రూపాలోకమనస్కారాస్ తన్మయా ఏవ నేతరత్ । యథాస్థితమ్ అతో విశ్వం సుషుప్తం తుర్యమ్ ఏవ వా
రూపాలు, వెలుగు, మనస్సు—all ఇవన్నీ అదే చైతన్యంతోనే ఏర్పడినవి, వేరే ఏదీ కాదు. అందుచేత, ఈ విశ్వం యథాస్థితిగా ఉండగా, అది గాఢ నిద్రలో లేదా తురీయ స్థితిలో మాత్రమే ఉంటుంది.
తేన యోగీ సుషుప్తాత్మా వ్యవహార్య్ అపి శాన్తధీః । ఆస్తే బ్రహ్మ నిరాభాసం సర్వభాసాం సముద్గకమ్
అందువల్ల, మనస్సు ప్రశాంతంగా ఉండి, లోకంలో పనులు చేస్తూ కూడా లోతైన నిద్రలాంటి స్థితిలో ఉండే యోగి, అన్ని రూపాలకు మూలమైన, స్వయంగా రూపరహితమైన బ్రహ్మంలో స్థిరంగా ఉంటాడు.
ఆకారిణి యథా సౌమ్యే స్థితస్ తోయే ద్రవక్రమః । అనాకృతౌ తథా విశ్వం స్థితం తత్సదృశం పరే
ఓ మృదువైనవాడా, నీటిలో ద్రవత్వం ఎలా ఉన్నదో, నీరు రూపంలో ఉన్నా లేక రూపం లేకున్నా అది మారదు కదా, అలాగే ఈ విశ్వం కూడా పరమాత్మలో, అది వ్యక్తమై ఉన్నా లేక అవ్యక్తంగా ఉన్నా, అలాగే ఉంటుంది.
పూర్ణాత్ పూర్ణం ప్రసరతి నిరాకారాన్ నిరాకృతి । బ్రహ్మణో విశ్వమ్ ఆభాతం తద్ విశ్వార్థవివర్జితమ్
పూర్ణమైనదానిలోంచి పూర్ణమే వస్తుంది; రూపం లేనిదానిలోంచి రూపం లేనిదే వ్యాపిస్తుంది. విశ్వం బ్రహ్మంలో కనిపించినా, దానికి నిజమైన వాస్తవికత ఏమీలేదు.
పూర్ణాత్ పూర్ణం ప్రసరతి సంస్థితం పూర్ణమ్ ఏవ తత్ । అతో విశ్వమ్ అనుత్పన్నం యచ్ చోత్పన్నం తద్ ఏవ తత్
పూర్ణమైనదానిలోంచి పూర్ణమే వ్యాపిస్తుంది; స్థిరంగా ఉన్నదీ పూర్ణమే. అందువల్ల ఈ విశ్వం జనించలేదు, జనించిందనిపించేది కూడా అదే పూర్ణత్వమే.