స్వప్నేషు ఖశరీరాణాం వర్ణాẖ కచటతాదయః । కదాచనాపి నోద్యన్తి శవానామ్ ఇవ కేచన
కలలో ఖాళీ శరీరాలు ఉన్నవారికి 'క', 'చ', 'ట' వంటి అక్షరాలు ఎప్పుడూ ఉచ్చరించబడవు. మృతదేహాలకి ఎలాంటి శబ్దాలు రావు కదా, అదే విధంగా.
వర్ణోచ్చారో ఽభవిష్యచ్ చేత్ ప్రకటార్థస్ తతẖ క్వచిత్ । స్వప్నేష్వ్ అన్వభవిష్యత్ తం వినిద్రḫ పార్శ్వగో జనః
కలలో అక్షరాలు పలికితే, అవి స్పష్టంగా అర్థమయ్యేలా పక్కన నిద్రలేకుండా ఉన్నవారికి కూడా వినిపించేవి కదా.
తస్మాన్ న కిఞ్చిత్ స్వప్నేషు తత్ సత్యం భ్రాన్తిర్ ఏవ సా । చిన్మాత్రాకాశకచనం తథా తత్ ఖే స్వభావజమ్
కాబట్టి, మనకు కలల్లో కనబడే ఏదీ నిజమైనది కాదు; అది కేవలం మాయ మాత్రమే. అది చిత్తమాత్రపు ఆకాశంలో సహజంగా మెరిసే ఒక కాంతిలా ఉంటుంది.
యథేన్దుకార్ష్ణ్యఖతరుశిలాగేయాదితాం గతః । ఇవాభాతి చిదాకాశస్ తథా యరలవాదితాం
ఎలా కొత్తచంద్రమాసంలో ఆకాశం చీకటి రంగు, చెట్టు నీడ, రాయి వర్ణం లాంటివి ధరించినట్టు కనిపిస్తుందో, అలాగే చైతన్యమయమైన ఆకాశం కూడా వేర్వేరు లక్షణాలు కలిగి ఉన్నట్టు అనిపిస్తుంది.
తచ్ చిదాకాశకచనం యన్ నామ స్వప్నవేదనమ్ । ఆకాశమ్ ఏవ నభసẖ కచనం విద్ధి నేతరత్
కల అనుభవం అని పిలవబడేది చైతన్యమయమైన ఆకాశంలో మెరిసే కాంతి మాత్రమే. అది కూడా ఆకాశమే, వేరే ఏదీ కాదు అని తెలుసుకో.
యథా స్వప్నస్ తథైవేదం జాగ్రద్ అగ్రే వ్యవస్థితమ్ । ఆకాశమ్ అప్య్ అనాకాశం యథైవేదం తథైవ తత్
ఎలా కల ఒకటి ఉంటుందో, అలాగే మన ముందున్న ఈ జాగ్రత్త స్థితి కూడా అలాగే ఉంది. ఆకాశం నిజంగా ఆకాశం కాదని చెప్పినట్టు, ఇదీ అలాగే అని తెలుసుకో.
తథా కచతి తచ్ చారు చేతనం చతురం తదా । యథా స్థితం తద్ ఏవేదం సత్యం స్థిరమ్ ఇవ స్ఫురత్
అలా ఆ ప్రకాశం మనస్సులో అందంగా, చురుకుగా మెరిసిపోతుంది. అది ఎలా ఉన్నదో, ఇదీ అలాగే కనిపిస్తుంది — నిజమైనదిగా, స్థిరంగా అనిపిస్తుంది.
భగవన్ స్వప్న ఏవేదం కథం జాగ్రద్ అవస్థితమ్ । అసత్యమ్ ఏవ సత్యత్వమ్ ఇవ యాతం కథం వద
ప్రభూ, ఇది కేవలం కల మాత్రమే అయితే, ఇది ఎలా మేల్కొన్న స్థితిలా అనిపిస్తోంది? అసత్యం ఎలా నిజంలా కనిపిస్తోంది? దయచేసి చెప్పండి.
శృణు స్వప్నమయాన్య్ ఏవ కథం సన్తి జగన్త్య్ అలమ్ । నాన్యాని న చ సత్యాని న స్థిరాణి స్థితాని చ
వినండి: ఈ లోకాలు అన్నీ కలలతోనే ఏర్పడినవి. వేరేవి లేవు, ఇవి నిజమైనవీ కావు, నిలిచిపోయేవీ కావు.
అనుభూతాని బీజాని బీజరాశావ్ ఇవామ్బరే । అన్యాన్య్ అన్యాని తాన్య్ ఏవ సమాని న సమాని చ
అనుభవాలు ఆకాశంలో విత్తనాల గుత్తిగా ఉంటాయి. అవన్నీ వేర్వేరు అయినప్పటికీ, ఒకేలా కూడా ఉంటాయి, ఒక్కోసారి వేరు, ఒక్కోసారి ఒకేలా కనిపిస్తాయి.
ప్రత్యేకమ్ అన్తర్ అన్యాని తథైవాభ్యుదితాని చ । పరస్పరమ్ అదృష్టాని బహూని వివిధాని చ
ప్రతి ఒక్కదాని లోపల కూడా, అనేక రకాలైన వేరే వేరే వస్తువులు పుట్టుకొస్తాయి. అవన్నీ ఒకదానికొకటి కనబడవు.
అన్యోఽన్యం తాని సర్వాణి న పశ్యన్త్య్ ఏవ కిఞ్చన । జడానీవైకరాశీని బీజానీవ లగన్త్య్ అపి
అవి అన్నీ ఒకదానికొకటి ఏమాత్రం చూడవు. అవి పక్కపక్కనే ఉన్నా, చైతన్యం లేని గుట్టలలాగా, లేదా గింజలు దగ్గరగా ఉన్నట్లుగా ఉంటాయి.
వ్యోమాత్మకత్వాల్ లగనం న విదన్తి పరస్పరమ్ । అపి చేతనరూపాణి సుప్తానీవ నిరన్తరమ్
వాటి స్వభావం ఆకాశంలా ఉండటం వల్ల, అవి ఒకదానికొకటి తాకవు. అవి చైతన్యరూపాల్లో ఉన్నా, నిద్రలో ఉన్నవారు ఎలా వేరువేరుగా ఉంటారో అలా ఉంటాయి.
సుప్తాస్ స్వప్నజగజ్జాలస్వాచారవ్యవహారిణః । అసురా నిహతా దేవైస్ తే స్వప్నజగతి స్థితాః
నిద్రలో ఉన్నవారు, కలల లోకంలోనే తమ పనులు చేసుకుంటారు. దేవతలు సంహరించిన అసురులు కూడా కలల లోకంలోనే ఉంటారు.
అజ్ఞానాన్ న గతా ముక్తిం నాజాడ్యాజ్ జడతామ్ ఇతాః । న దేహవన్తẖ కిం సన్తు వినా స్వప్నజగత్స్థితేః
అవిధ్య వల్ల వారు విముక్తిని పొందలేదు; మూర్ఖత్వం లేకపోయినా, వారు జడత్వాన్ని పొందలేదు. వారు శరీరాలతో ఉన్నారని అనుకోవడం, స్వప్నలోకంలో ఉన్నట్టే కదా?
సుప్తాస్ స్వప్నజగజ్జాలస్వాచారవ్యవహారిణః । పురుషా నిహతాḫ పుంభిస్ తే తథైవ వ్యవస్థితాః
నిద్రలో ఉన్నవారు స్వప్నప్రపంచంలోనే అన్ని పనులు చేస్తారు, వ్యవహరిస్తారు. అలాగే, మనుషుల చేత మరణించినవారు కూడా అచ్చం అలానే ఉంటారు.
ఏవం యే నిహతా రామ కిం తే కుర్వన్తు కథ్యతామ్ । అజ్ఞత్వాన్ న గతా ముక్తిం చేతనాన్ న దృషత్స్థితాః
ఇలా, రామా, మరణించినవారు ఏమి చేయగలరు? చెప్పు. అవిధ్య వల్ల వారు విముక్తిని పొందలేదు; చైతన్యం ఉన్నా, వారు జాగ్రత్త స్థితిలో లేరు.
సాద్రిద్యూర్వీజనం దృశ్యమ్ ఇదం సర్వం యథాస్థితమ్ । చిరాయానుభవన్త్య్ ఏతే యథేమే వయమ్ ఆదృతాః
ఈ పర్వతాలు, భూమి, ప్రజలు కలిగిన ఈ ప్రపంచం మనం ఎంతకాలం అనుభవిస్తున్నామో అంతకాలం అలాగే ఉంటుంది, ఎందుకంటే మనం దీనికి ఆసక్తిగా ఉంటాం.
తేషాం కల్పజగత్సంస్థా యథాస్మాకం తథైవ తాః । అస్మాకం జాగతీ సంస్థా యథా తేషాం తథైవ చ
వాళ్ల ఊహలో ఉన్న లోక వ్యవస్థ మనదేలా ఉంటే, మన లోక నిర్మాణం కూడా వాళ్లదేలా ఉంటుంది.
యే తేషాం స్వప్నపురుషాస్ త ఏవేమే వయం స్థితాః । యే చ తే రామ సంసారాస్ తేభ్య ఏకమ్ ఇమం విదుః
వాళ్ల కలలో కనిపించే మనుషులే మనమే ఇక్కడ ఉన్నవాళ్లం. రామా, వాళ్లకు సంసారాలు కూడా ఇదే ఒకటిగా తెలుస్తాయి.
తే స్వప్నపురుషాస్ తేషాం సత్యా ఏవానుభూతితః । ఆత్మనో ఽపి పరస్యాపి సర్వగత్వాచ్ చిదాత్మనః
వాళ్ల కలలో కనిపించే మనుషులు వాళ్ల అనుభవంలో నిజంగానే ఉంటారు. ఎందుకంటే, మనకు కూడా, ఇతరులకు కూడా, చైతన్యం అన్నీ వ్యాపించి ఉంటుంది.
యథా తే స్వప్నపురుషాస్ సత్యమ్ ఆత్మన్య్ అథాపరే । తవాపి స్వప్నపురుషాస్ సత్యమ్ ఏవ తథైవ తే
వాళ్ల కలలో కనిపించే మనుషులు వాళ్లకు, ఇతరులకు నిజమే అనిపించడంలా, నీ కలలో కనిపించే మనుషులూ నిజంగానే ఉంటారు.
స్వస్వప్నపురపౌరా యే త్వయా దృష్టాస్ తథైవ తే । స్థితాస్ తత్ర తథాద్యాపి బ్రహ్మ సర్వాత్మకం యతః
నీ కలలోని పట్టణ ప్రజలను నువ్వు చూసినట్లే, వారు ఇప్పటికీ అక్కడే ఉన్నారు. ఎందుకంటే బ్రహ్మం అన్నిదానికీ ఆత్మస్వరూపం.
ప్రబోధే ఽపి హి విద్యన్తే స్వప్నభావా యథాస్థితి । తయా స్థిత్యానుభూయన్తే పరం బ్రహ్మతయాథవా
మెలకువ వచ్చిన తర్వాత కూడా కలలోని స్థితులు యథాతథంగా ఉంటాయి. ఆ స్థితి వల్ల అవి అనుభవించబడతాయి, అవి పరబ్రహ్మంగా కావచ్చు లేదా వేరేలా కావచ్చు.
సర్వం సర్వాత్మ సర్వత్ర సర్వదాస్తి తథా పరే । యథా నకిఞ్చిద్ ఆకాశం న క్వచిన్ న చ హన్యతే
ప్రపంచంలో అన్నీ, అన్నిటికీ ఆత్మ, ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా ఉంటాయి. ఇది ఆకాశం లాంటిది — అది ఎక్కడా ఏమీ కాదు, ఎప్పుడూ నాశనం కాదు.
నిరన్తే పరమాకాశే నిరన్తే వేదనోదయే । నిరన్తే చిత్తసఙ్ఘాతే నిరన్తో జగతాం గణః
అంతులేని పరమాకాశంలో, అంతులేని అనుభూతి ఉద్భవంలో, అంతులేని మనస్సు సమూహంలో, ప్రపంచాల సముదాయం కూడా అంతులేనిదే.
ప్రత్య్ ఆకాశకలాకోశం ప్రతి సంసారమణ్డలమ్ । ప్రతి లోకాన్తరాగారం ప్రతి ద్వీపం గిరిం ప్రతి
ప్రతి ఆకాశపు పొరకి, ప్రతి సంసారపు వలయానికి, ప్రతి లోకాంతర గృహానికి, ప్రతి ద్వీపం, ప్రతి పర్వతానికి,
ప్రతి మణ్డలవిస్తారం ప్రతి గ్రామం పురం ప్రతి । ప్రతి జన్తుం ప్రతి గృహం ప్రతి వర్షం యుగం ప్రతి
ప్రతి ప్రాంతపు విస్తారానికి, ప్రతి గ్రామం, పట్టణానికి, ప్రతి జీవికి, ప్రతి ఇంటికి, ప్రతి భూమికి, ప్రతి యుగానికి,
యావన్తో యే మృతాẖ కేచిజ్ జీవా మోక్షవివర్జితాః । స్థితాస్ తే తత్ర తావన్తస్ సంసారాḫ పృథగ్ అక్షయాః
ఎన్ని మంది చనిపోయారో, ఎన్ని మంది ముక్తి లేని జీవులున్నారో, అంతే మంది అక్కడే ఉంటారు; అంతే విభిన్నమైన, అంతులేని సంసార చక్రాలు ఉన్నాయి.
తేషామ్ అన్తర్ జనాస్ సన్తి జనం ప్రతి పునర్ జనాః । పునర్ జనం ప్రతి జగజ్ జగత్ ప్రతి పునర్ జనాః
వారిలో, మనుషులలో మనుషులు, మళ్లీ మనుషులలో మనుషులు; లోకంలో లోకం, మళ్లీ లోకంలో మనుషులు ఉన్నారు.